72504-2021 CvS Concessie publieke laadpalen

Collegevoorstel

Onderwerp

Gezamenlijke aanbesteding publieke laadinfrastructuur voor elektrische auto’s

Zaaknummer

72504-2021

B&W vergadering

28 september 2021

Integrale advisering

Zeno van Raan, Irene Eisink, Jeanet van Olst, Henry van Rossum

Portefeuillehouder

Dhr. F. (Frank) Niens

Voor informatie

Jetty Looijenga

Bestuurssamenvatting De huidige concessie voor openbare laadpalen loopt af op 1 juli 2022. De provincies Overijssel en Gelderland hebben aan de gemeenten in beide provincies het voorstel gedaan om deel te nemen aan een nieuwe concessie. Met het tekenen van de samenwerkingsovereenkomst en het mandaat- en volmachtbesluit krijgt de provincie Overijssel machtiging en mandaat voor het organiseren van een Europese aanbesteding, het nemen van een gunningsbesluit, het tekenen van een concessieovereenkomst en het uitvoeren van contractmanagement met de nieuwe concessiehouder. Genoemde mandatering en volmacht gelden ook voor het contractmanagement van de twee locaties met openbare laadpalen van EVnetNL B.V. in de gemeente Raalte. Het voorstel is om deel te nemen aan de nieuwe concessie en hiervoor de samenwerkingsovereenkomst en het mandaaten volmachtbesluit te tekenen om voor te sorteren op de verwachte, sterke groei van elektrisch rijden in de gemeente Raalte.

Beslispunten Het college besluit: 1. 2.

3.

Deel te nemen aan de gezamenlijke Europese aanbesteding openbare laadinfrastructuur en te besluiten daartoe bijgevoegde samenwerkingsovereenkomst met de provincie Overijssel aan te gaan. De provincie Overijssel als uitvoerder van de aanbesteding mandaat te verlenen overeenkomstig de inhoud van de samenwerkingsovereenkomst en bijgevoegd concept mandaatbesluit, om namens het college voor de gemeente Raalte het besluit te nemen. De raad te informeren door toezending van de stukken.

De burgemeester besluit: 1.

De contractmanager als zodanig werkzaam bij de provincie Overijssel als uitvoerder van deze aanbesteding volmacht en machtiging te verlenen voor het verrichten van (rechts)handelingen overeenkomstig bijgevoegd concept mandaat- en volmachtbesluit en de samenwerkingsovereenkomst.

1

Collegevoorstel

Besluit

Inleiding Elektrisch vervoer zorgt voor een significante verbetering van de woon- en leefkwaliteit, zoals een betere luchtkwaliteit, minder geluidsoverlast en minder CO2-uitstoot en dient daarmee meerdere (beleids)doelen. In het Regeer- en Klimaatakkoord is afgesproken dat vanaf 2030 alle nieuwe auto’s emissie-loos zijn. Voor een belangrijk deel zullen dat batterij-elektrische auto’s zijn die alleen kunnen rijden als de laadinfrastructuur op orde is, ook in de publieke ruimte. Als gezamenlijke overheden hebben we in de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL), onderdeel van het Klimaatakkoord, afspraken gemaakt om samen te werken aan voldoende laadinfrastructuur in de openbare ruimte. Gemeentelijk kader Op 28 januari 2016 heeft de raad de kadernotitie openbare laadinfrastructuur vastgesteld (zaaknummer 2015-4154). Hierin is vastgelegd dat de gemeente elektrisch rijden stimuleert, niet zelf investeert in oplaadpalen en niet de exploitatie en het onderhoud ervan op zich neemt, maar dit overlaat aan marktpartijen. Wel reguleert ze de locaties door randvoorwaarden op te stellen en aanvragen te faciliteren. De uitrol van het netwerk gebeurt vraaggericht in plaats van actief concessies aan te besteden, omdat niet verwacht werd dat de vraag naar openbare laadpalen storm zou lopen.

De kadernotitie is uitgewerkt in de beleidsregels openbare oplaadinfrastructuur elektrische voertuigen gemeente Raalte, die op 5 juli 2016 door het college zijn vastgesteld (zaaknummer 4908-2016). Omdat het voor marktpartijen echter lastig bleek om een verdienmodel te ontwikkelen en te investeren in laadinfrastructuur, heeft het college op 30 mei 2017 het besluit genomen om deel te nemen aan de Overijsselse aanpak slim openbaar laden (zaaknummer 4374-2017). Eind juni 2018 is de concessieovereenkomst tussen de provincie (namens alle deelnemende gemeenten) en de concessiehouder getekend. Op 10 juli 2018 heeft het college de aangepaste beleidsregels vastgesteld (zaaknummer 14146-2018). Nieuwe concessie De huidige concessieovereenkomst met Ecotap/Allego loopt 30 juni 2022 af. Het elektrisch rijden neemt naar verwachting sterk toe, ook in de gemeente Raalte (zie ook figuur 1). De gegevens van 2020 komen uit de Klimaatmonitor. De doorrekening komt van ElaadNL.

Figuur 1: ontwikkeling laadpunten Raalte 2020-2035

2

Collegevoorstel

(evs = elektrische auto’s)

Volgens de doorrekening zijn in 2025 288 laadpunten, oftewel 144 laadpalen (met twee laadpunten), nodig. In de gemeente Raalte staan momenteel 31 laadpalen. De komende drie jaar dienen er nog 113 bijgeplaatst te worden om aan de verwachte vraag te voldoen. Dat is 38 per jaar. Om te borgen dat de laadinfrastructuur ook na 30 juni 2022 meegroeit met de vraag hebben de provincies Overijssel en Gelderland aan de gemeenten het voorstel gedaan om deel te nemen aan een nieuwe concessie. Met het tekenen van de samenwerkingsovereenkomst en het mandaat- en volmachtbesluit krijgt de provincie Overijssel volmacht en mandaat voor het organiseren van een Europese aanbesteding, het nemen van een gunningsbesluit, het tekenen van een concessieovereenkomst en het uitvoeren van contractmanagement met de nieuwe concessiehouder. Genoemde mandatering en volmacht gelden ook voor het contractmanagement van de twee locaties met openbare laadpalen van EVnetNL B.V. in de gemeente Raalte. De exploitatietermijn van deze laadpalen loopt eind 2021 af. Provincies Gelderland en Overijssel hebben meegedacht met het opstellen van een nieuw contract met EVnetNL B.V. Omdat het om een klein aantal laadpalen gaat bieden zij aan het contractmanagement bij provincie Overijssel onder te brengen om de gemeente te ontzorgen.

Uitgangspunten aanbesteding De uitgangspunten van de nieuwe aanbesteding zijn: • Maximale ontzorging van gemeenten door gezamenlijke aanpak en provincie Overijssel neemt het contractmanagement op zich. • Het contract krijgt een looptijd van 10 tot maximaal 12 jaar (totale exploitatieperiode). De plaatsingsperiode beslaat 3 jaar, met een optie tot verlenging met een termijn van twee maal één jaar. • Openbare laadpalen faciliteren voor inwoners met elektrische auto’s, inclusief elektrische bestelbussen, deelauto’s, buurtbussen en doelgroepenvervoer. Forenzen kunnen geen laadpaal meer aanvragen. • Aanbod is inclusief plankaart, aanvraagportaal en monitoringssysteem, waardoor het proces van de locatiebepaling en monitoring wordt verbeterd. • 30% van het aantal laadpalen dat naar verwachting jaarlijks nodig is in de gemeente Raalte wordt proactief geplaatst, zonder financiële bijdrage van de gemeente. In de gemeente Raalte gaat het om 12 proactief te plaatsen palen per jaar. De gemeente bepaalt de locaties en geeft dit aan op de plankaart. • Naast proactieve plaatsing worden – zoals in de huidige concessie ook gebeurt - er ook laadpalen geplaatst op aanvraag van e-rijders en als een bestaande laadpaal zeer goed wordt gebruikt. Indien de gemeente meer dan 12 proactief te plaatsen laadpalen wil, betaalt de gemeente voor elke extra laadpaal een financiële bijdrage.

• Een laadtarief dat concurrerend is met rijden op benzine/diesel. • 100% groene stroom van Nederlandse bodem, met de mogelijkheid om te kiezen voor groene stroom van lokale energiecoöperaties. In dat geval kan het zijn dat het verschil in prijs voor rekening is van de E-rijder en/of de gemeente. Laadpalen die geschikt zijn voor slim laden. • Laadinfrastructuur voor nieuwbouwwijken kan mee in de plankaart (proactief) en zo tijdig mee worden genomen. Als gemeente houden we de regie op de locatie van de laadpalen. Hiermee kunnen we sturen op de kwaliteit van de openbare ruimte. In de overeenkomst met de concessiehouder wordt opgenomen dat, indien gewenst door de gemeente, na afloop van de exploitatietermijn de laadpalen op kosten van de concessiehouder worden verwijderd. Het streven is dat de laadpalen behouden blijven. Aanpassen gemeentelijk beleid Het meedoen met de concessie kan consequenties hebben voor het gemeentelijk beleid. In het eerder vastgestelde kader is aangegeven dat laadpalen vooral vraaggericht worden geplaatst. Om te voorkomen dat het ontbreken van voldoende laadpalen een drempel wordt voor mensen om een elektrische auto aan te schaffen, wordt in de nieuwe concessie

3

Collegevoorstel

proactief plaatsen van laadpalen ook meegenomen. Daarom wordt parallel aan de aanbesteding van de nieuwe concessie gewerkt aan een integrale laadvisie, een actueel plaatsingsbeleid en een plankaart met locaties voor laadpalen. Vaststelling van de integrale laadvisie en geactualiseerd plaatsingsbeleid is voorzien in het eerste kwartaal van 2022.

Beoogd effect Het realiseren van een dekkend en toekomstbestendig netwerk van laadpalen, waarbij de laadinfrastructuur geen beperking is voor de uitrol van elektrisch vervoer, en daarmee positief bijdragen aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord.

Argumenten 1.1. Deelname aan de concessie creëert schaalgrootte, waardoor plaatsing van (ook proactieve) laadpalen kosteloos is. Ook geeft de schaalgrootte voordelen met betrekking tot de kwaliteit van de laadinfrastructuur, laadprijs en locatiekeuze. 1.2. Deelname aan de concessie geeft zekerheid, dat de komende 3 tot 5 jaar plaatsing van laadpalen gebeurt tegen gunstige voorwaarden en strenge eisen ten aanzien van o.a. digitale veiligheid, privacy en prijstransparantie. 1.3. Het plaatsen van openbare laadpalen in deze concessie is zonder bijdrage van de gemeente mogelijk. Ook is het laadtarief naar verwachting lager dan bij een zogenaamd open-marktmodel. Het laadtarief is waarschijnlijk concurrerend met het tarief van benzine/diesel. 1.4. Het proactief plaatsen van laadpalen verkleint het risico van het niet tijdig plaatsen van laadpalen. Daarmee start de procedure op basis van prognoses nog voor de e-rijder een aanvraag heeft ingediend en worden lange wachttijden voorkomen. 1.5. De provincie Overijssel voert het contractmanagement uit en stelt ondersteunende instrumenten beschikbaar, zoals een plankaart en een aanvraagportaal.

1.5 De provincies werken nauw samen met de netbeheerders om te zorgen dat voldoende (onder)aannemers beschikbaar zijn voor het werk (bijvoorbeeld het verzorgen van de netaansluiting) en ziet het contactmanagement erop toe dat de doorlooptijden worden gehaald. 1.6 Met het toevoegen van contractmanagent voor EVnetNL B.V. aan de nieuwe samenwerkingsovereenkomst met de provincie Overijssel, vindt bundeling plaats van het contractmanagement voor de laadpalen in Raalte. 1.7 Er vindt bundeling van kennis en expertise plaats door inzet van E-laadconsulenten. 2.1 Door de provincie Overijssel als uitvoerder van de aanbesteding mandaat te verlenen overeenkomstig de inhoud van de samenwerkingsovereenkomst en concept mandaat- en volmachtbesluit, wordt de gemeente ontzorgt bij het bepalen van de randvoorwaarden voor het plaatsen van laadpalen in de openbare ruimte en het vinden van en te onderhandelen met een partij om laadpalen in de openbare ruimte te plaatsen. 2.2 Processen zijn eenduidig en efficiënt ingericht, waardoor zoveel mogelijk ontzorging van de gemeente plaatsvindt. 3.1 Door de raad de stukken toe te sturen is zij op de hoogte van de nieuwe concessie en dat de raad in het eerste kwartaal van 2022 waarschijnlijk een integrale laadvisie en een actuele plaatsingsbeleid ter besluitvorming voorgelegd krijgt.

4.1 De burgemeester is bevoegd om de contractmanager volmacht en machtiging te verlenen voor het verrichten van (rechts)handelingen overeenkomstig conceptbesluit en de samenwerkingsovereenkomst.

Duurzaamheid Het voorgenomen besluit om de samenwerking voort te zetten met de Provincie Overijssel heeft een positief effect op de ontwikkeling van de laadinfrastructuur in de gemeente Raalte en daarmee op de gezondheid, het klimaat en het milieu. Door elektrisch rijden goed te faciliteren, wordt indirect de CO2 uitstoot door fossiele brandstoffen beperkt. Ook heeft het faciliteren van elektrisch rijden een gunstig effect op de luchtkwaliteit en het verminderen van geluidsoverlast. (zie ook: www.rvo.nl/onderwerpen/duurzaam-ondernemen/energie-en-milieu-innovaties/2-elektrisch-rijden/informatieover-elektrisch-rijden/milieu-en-elektrisch-rijden). Ook levert het plaatsen van laadpalen werkgelegenheid op.

4

Collegevoorstel

Kanttekeningen • •

De concessie heeft tot gevolg dat we één marktpartij het exclusieve recht en de plicht geven om reguliere laadpalen te plaatsen in de openbare ruimte. Deelname aan de concessie betekent daarmee ook het inleveren van ruimte voor maatwerk. Een risico is de niet tijdige plaatsing van laadpalen. Dat ligt voor een belangrijk deel bij een beperkt aantal (onder)aannemers dat de netaansluiting verzorgt. De concessie verkleint dat risico door ten dele proactief te plaatsen. Daarmee start de procedure op basis van prognoses nog voor de e-rijder een aanvraag heeft ingediend en voorkomen we lange wachttijden. Ook werken de provincies nauw samen met de netbeheerders om te zorgen dat voldoende aannemers beschikbaar zijn voor het werk en ziet het contactmanagement erop toe dat de doorlooptijden worden gehaald.

Financiën Contractmanagement Voor het contractmanagement, het opstellen en beheren van de plankaarten en het bouwen en beheren van het aanvraagportaal en het monitoringssysteem is geen financiële bijdrage van de gemeente nodig. De provincies hebben hiervoor budget vanuit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur(NAL) tot en met 2023. Voor de periode na 2023 is de NALfinanciering onzeker. In de concessie is de optie opgenomen de concessiehouder een vergoeding betalen als dekking voor genoemde kosten. De provincie gaat hierover vooraf in overleg met de gemeente, wanneer blijkt dat deze optie nodig is.

Bijdrage laadpalen Binnen de nieuwe concessie vallen proactieve laadpalen (12 per jaar), paal-volgt-auto laadpalen en laadpalen op basis van gebruikscijfers (incl. bijbehorende bebording). Hiervoor is géén financiële bijdrage van de gemeente nodig. Indien de gemeente meer dan 12 proactief te plaatsen laadpalen wil, is een eenmalige gemeentelijke bijdrage voorzien van ca. €1.500,- per laadpaal. Het is de verwachting dat met de optie ‘proactieve’ laadpalen al grotendeels is voorzien in strategische plaatsingen. Ook is tijdens de huidige concessie op verzoek van de gemeente reeds een aantal strategische laadpalen in dorps- en winkelcentra en bij sportcomplexen geplaatst. Indien in de loop van de concessie blijkt dat er toch extra strategische laadpalen gewenst zijn, wordt de eenmalige bijdrage opgevangen in de huidige begroting binnen het programma Duurzaamheid.

Inzet uren Het valideren van de plankaart, het opstellen van verkeersbesluiten en het verwerken van reacties van bewoners zal tussen november 2021 en mei 2022 naar verwachting 75 uur kosten, voornamelijk van het cluster Verkeer. Er is reeds voorzien in meer inhuur bij het cluster Verkeer, zodat verwacht wordt dat de uren opgevangen kunnen worden binnen de beschikbare uren. Ook het nagaan van de voorgestelde locaties door de concessiehouder, het opstellen van de (verzamel)verkeersbesluiten en het communiceren hierover met bewoners, wordt opgevangen in de beschikbare uren.

Vervolg Tijdspad nieuwe concessie laadpalen Uiterlijk 30 september 2021 is akkoord vereist door de deelnemende gemeenten op deelname aan de nieuwe laadconcessie en het mandateren aan de provincie voor het aanbesteden van deze concessie. Publicatie van de Europese aanbesteding is voorzien in oktober 2021, waarna de gunning medio maart 2022 volgt. Op dat moment start ook het in behandeling nemen van aanvragen voor laadpalen, waarna de (eerste) fase van plaatsing start vanaf 1 juli 2022.

Tijdspad plankaart Parallel aan het aanbestedingstraject voor de openbare laadpalen zetten de provincies vanaf november 2021 een externe partij in voor het op basis van prognoses ontwikkelen van een plankaart met potentiële laadlocaties. De gemeente valideert deze locaties voor laadpalen samen met de Plaatselijk Belangen voor mei 2022.

5

Collegevoorstel

Tijdspad proactieve laadpalen Voor 12 proactieve laadpalen per jaar (of de helft per half jaar) neemt de gemeente voor 1 juli 2022 een verzamelverkeersbesluit. Op basis hiervan kan de concessiehouder vanaf 1 juli 2022 laadpalen plaatsen.

Overige procesafspraken Naast de proactieve laadpalen zijn ook laadpalen in de concessie opgenomen op basis van aanvraag door een E-rijder, op basis van hoog verbruik van bestaande laadpalen en extra strategische laadpalen op verzoek van de gemeente. Voor deze categorieën laadpalen nemen we per locatie een verkeersbesluit en krijgen de omwonenden de gelegenheid te reageren op de verkeersbesluiten. Dit is in lijn met de huidige concessie. De plaatsingsperiode in de concessie is 3 jaar met de mogelijkheid om voor 2 x 1 jaar te verlengen. De exploitatieperiode is 10 jaar vanaf 1 juli 2022 en wordt ook verlengd met 1 of 2 jaar bij verlenging van de plaatsingsperiode. Na afloop van de lopende concessie en contractperioden met marktpartijen EVnetNL B.V. en Allego binnen de 10 -12 jaar ontstaat een keuze moment voor het al dan niet overnemen door de nieuwe concessiehouder.

Aanpassing gemeentelijk beleid Parallel aan de aanbesteding van de concessie wordt nagegaan of het huidige gemeentelijke beleid laadinfrastructuur aangepast dient te worden. Indien nodig is vaststelling van de integrale laadvisie en geactualiseerd plaatsingsbeleid voorzien in het eerste kwartaal van 2022.

Communicatie Naar verwachting participeert een groot deel van de gemeenten in Gelderland en Overijssel in de nieuwe laadconcessie. Zowel de provincies als de gemeenten sturen een persbericht uit bij het definitief zijn van een (nieuw) contract. Verder informeren wij inwoners over de manier waarop zij een aanvraag voor een openbare laadpaal kunnen doen, onder meer op de website van de gemeente. In het huidige laadbeleid worden de verkeersbesluiten gepubliceerd op Staatscourant.nl. Mensen kunnen daarop reageren per brief of e-mail. Dat blijft in principe gelijk. Bij het opstellen van de plankaart worden de Plaatselijk Belangen betrokken.

Bijlagen Bijlage Samenwerkingsovereenkomst (incl. Bijlagen I tot en met IV) met de provincie Overijssel ten behoeve van deelname aan de laadconcessie Gelderland-Overijssel 2022.

6