02 Totaalbeeld interbestuurlijk toezicht 2024

Provincie Overijssel Luttenbergstraat 2

Iopie aarl•

Postbus 10078

I

9APR, 2024 Zaak flr-

8000 GB Zwolle Telefoon 038 499 88 99 www.overijssel nl overijsselloket@overijssel.nl KvK 51048329

'.

IBAN NL45 RABO 0397 3411 21

Aan het college van Burgemeester en Wethouders — van de gemeente Raalte Postbus 140 8100 AC RAALTE

Inlichtingen bij Dhr. P. Oosterhof Telefoon +31384997206 P.Oosterhof@overijssel.nl

Datum

Kenmerk

Zaaknummer

Pagina

Bijlagen

16-04-2024

D2024-04-000585

2024-009723

lvan 2

2

Uw brief

Uw kenmerk

Onderwerp: Totaalbeeld interbestuurlijk toezicht 2024 Geacht college, Hierbij sturen wij u het totaalbeeld interbestuurlijk toezicht (IBT) van uw gemeente, dat wij tijdens onze vergadering van 16 april 2024 hebben vastgesteld. Het totaalbeeld is als bijlage 1 bij deze brief gevoegd. Context Provinciaal toezicht is een wettelijke taak. In aansluiting op de veranderende maatschappij, willen wij deze taak samen met de Overijsselse gemeenten zoveel mogelijk vanuit partnerschap oppakken. Dit is ook uitgangspunt van de Overijsselse bestuursovereenkomst IBT. Het totaalbeeld IBT is opgebouwd uit zes domeinen: Financiën, Omgevingsrecht/Wabo (Wet algemene bepalingen omgevingsrecht), Wro (Wet ruimtelijke ordening), Informatie- & archiefbeheer, Huisvesting statushouders en Erfgoed. Basis voor de toetsing is het IBT kader. Dit kader en de totaalbeelden zijn te vinden op onze website: Interbestuurlijk toezicht per gemeente

-

Provincie Overijssel.

We hebben achtergrondinformatie als bijlage 2 bij deze brief gevoegd over onze werkwijze en ontwikkelingen op de domeinen. In deze bijlage wordt ook aandacht besteed aan de consequenties van de inwerkingtreding van de nieuwe Omgevingswet voor het interbestuurlijk toezicht. Totaalbeeld IBT 2024 De bevindingen op de afzonderlijke domeinen vormen input voor het voorliggende integrale totaalbeeld. De teksten zijn (ambtelijk) besproken. In het kader van de voorbereiding van het totaalbeeld IBT voor 2024 heeft ook afstemming plaatsgevonden met uw gemeentelijke IBT-coördinator. De kleuring op de domeinen en van het totaalbeeld heeft een signaalfunctie, en is niet bedoeld als 'goed' of 'fout'. Wanneer een domein oranje kleurt, dan betekent dat dat de provincie risico's ziet waarop in haar ogen actie nodig is en waarover de provincie, in aansluiting op het kader IBT, in gesprek wil gaan met de gemeente. Voor een nadere toelichting op de bevindingen per domein verwijzen we naar het bijgevoegde totaalbeeld.

Datum verzending

18-04-2024

verijssel

Rol raden Eén van de uitgangspunten in de bestuursovereenkomst is dat gemeente en provincie de verbinding tussen de horizontale verantwoording en het verticale toezicht zullen versterken door beide processen beter op elkaar te laten aansluiten. Ter uitvoering hiervan hebben wij met elkaar afgesproken dat gemeenten het totaalbeeld deel uit zullen laten maken van de planning- en controlecyclus (P&C-cyclus) en dat de provincie zorg zal dragen voor een toegankelijke en actuele dataviewer op de provinciale website met informatie over de totaalbeelden per gemeente en gedurende de afgelopen jaren, welke veel achtergrondinformatie biedt. Zie hiervoor ook de eerder genoemde link naar het interbestuurlijke toezicht op onze website.

Met vriendelijke groet, namens Gedeputeerde Staten van Overijssel,

Gedeputeerde Staten van Overijssel,

voorzitter, A.P. Heidema

Pagina 2 van 2

secretaris, N. Versteeg

Totaalbeeld Interbestuurlijk Toezicht Raalte 2024 Totaalbeeld 2024: Groen Financiën

Wabo

Wro

Informatie- en archiefbeheer

Huisvesting statushouders

Erfgoed

Oranje

Groen

Groen

Groen

Oranje

Groen

Motivering totaalbeeld Algemeen Provinciaal toezicht is een wettelijke taak. In aansluiting op de veranderende maatschappij, wil de provincie deze taak samen met gemeenten zoveel mogelijk vanuit partnerschap oppakken. Dit is uitgangspunt van de herziene Overijsselse bestuursovereenkomst IBT (2022). Samen werken provincie en gemeente aan een goede kwaliteit van het openbaar bestuur, ieder vanuit haar eigen rol, verantwoordelijkheden en bevoegdheden. Het Overijsselse interbestuurlijk toezicht heeft betrekking op de domeinen Financiën, Wabo, Wro (Wet ruimtelijke ordening), Informatie- & archiefbeheer, Huisvesting statushouders en Erfgoed. Voor Financiën gaat het om provinciaal toezicht op de begroting, en voor de andere domeinen om provinciaal toezicht op de uitvoering van gemeentelijke medebewindstaken. Beoordelingskader IBT Basis voor de beoordeling is het IBT-beoordelingskader zoals dat in 2023 is gehanteerd. Kanttekening hierbij is dat in het huidige beoordelingskader nog geen rekening is gehouden met de nieuwe Omgevingswet, omdat deze in 2023 nog niet in werking was getreden. De komende maanden zal de provincie in overleg met gemeenten bezien wat de mogelijke doorwerking van deze wet zal zijn op het IBT-beoordelingskader voor 2024. Totaalbeeld van de gemeente Raalte: Groen. De bevindingen op de afzonderlijke domeinen vormen input voor het voorliggende integrale totaalbeeld.

Dit totaalbeeld is het gewogen gemiddelde van de genoemde zes domeinen. De kleur van het totaalbeeld is dit jaar groen. In 2022 en 2023 was het beeld groen. De kleuring heeft een signaalfunctie, en is niet bedoeld als 'goed' of 'fout'. Wanneer een domein oranje of rood kleurt, dan betekent dat dat de provincie risico's ziet waarop actie nodig is. Zoals afgesproken in de Bestuursovereenkomst IBT en het bijbehorende IBTbeoordelingskader gaat de provincie daarover in gesprek met de gemeente. Beelden op de afzonderlijke domeinen De domeinen Financiën en Huisvesting Statushouders kleuren oranje. Raalte heeft het VNG-advies overgenomen om realistisch te ramen en eventuele tekorten zichtbaar te maken in de begrotingsjaren 2026 en 2027. De begroting 2024 is structureel en reëel sluitend. De meerjarenraming is echter niet sluitend. Dit is de reden dat het domein financiën oranje is. Raalte heeft voor de huisvesting van Statushouders niet voldaan aan de wettelijke taakstelling voor de tweede helft van 2023. Op 1oktober 2023 was er een tekort aan koppelingen van 9 waardoor de volledige taakstelling van 56 niet gerealiseerd kon worden. Echter, er waren halverwege de taak stellingsperiode (op 1oktober 2023) nog wel 20 statushouders die gekoppeld waren aan de gemeente en die gehuisvest hadden kunnen worden. Dit maakt dat het kleurbeeld voor 2023 oranje is. De overige domeinen kleuren groen.

Voor deze domeinen geldt dat de gemeente voldoet aan de in het kader gestelde criteria. Voor de oranje domeinen geldt dat de provincie, zoals hiervoor is aangegeven, het inhoudelijke gesprek wil voeren met de gemeente over de gesignaleerde risico's.

Domein

Beoordeling en onderbouwing door GS

Beeld

Toezichtregime

Financiën

Beoordeling Uw begroting 2024 is structureel en reëel sluitend. Dit betekent dat de gemeente onder het reguliere (repressieve) toezicht valt en de begroting 2024 zonder onze goedkeuring kan uitvoeren. De meerjarenraming is echter niet sluitend. Daarnaast is er geen sprake van bestuurlijk relevante onderwerpen die de financiële positie substantieel nadelig kunnen beïnvloeden. Het bovenstaande heeft erin geresulteerd dat de kleuring in het IBT beeld voor het domein financiën oranje is.

Oranje

1.

Context De IBT-kleur was de afgelopen jaren groen. Ook gemeente Raalte heeft het VNG advies overgenomen om realistisch te ramen en eventuele tekorten zichtbaar te maken in de begrotingsjaren 2026 en 2027. Raalte gaat voor de begroting 2024 uit van de positieve resultaten uit de Meicirculaire 2023 en autonome ontwikkelingen. Gemeente Raalte verwacht de komende jaren geconfronteerd te worden met belangrijke investeringen, die zij nu niet hebben meegenomen in deze begroting omdat de financiële effecten hiervan grotendeels na 2027 in de begroting landen. Denk hierbij aan de meerkosten voor de verbouwing van het gemeentehuis, Sporthal Hoogerheyne, het Integraal Huisvestingsplan (IHP), het onderhoud kapitaalgoederen en de kostenstijgingen in Sociaal Domein, Gemeente Raalte heeft een goede financiële positie; de weerstandsratio en solvabiliteitspercentage zijn ruim voldoende, Toelichting beoordeling Wij hebben geconstateerd dat: • uw gemeente de financiële consequenties voor nieuw beleid (deels) heeft betrokken in de doorvertaling van de begroting 2024 (en verdere jaren); • uw gemeente gebruik maakt van de mogelijkheid om voor de jaren 2026 en 2027 aan zowel de baten- als de lasten kant een stelpost "Hervormingsagenda Jeugdhulp" op te nemen, conform de afspraak van het Rijk, de VNG en het IPO; • uw gemeente heeft in de begroting 2024 zowel aan de baten- als de lastenkant een bedrag

(of stelpost) opgenomen voor "Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE)". Conform de afspraak van het Rijk, de VNG en het IPO. U neemt dit alleen op voor 2024 en 2025; • uw gemeente heeft in de begroting eveneens een taakstelling "Nieuw voor oud" opgenomen in de periode 20262027. Taakstellingen brengen per definitie risico's met zich mee. U onderneemt actie in 2024 om hier concreet invulling aan te geven;

2.

3.

De geraamde uitgaven en inkomsten zijn structureel en reëel in evenwicht. Uit meerjarenbegroting is nog niet aannemelijk dat dit evenwicht behouden blijft, of, de geraamde structurele uitgaven en inkomsten zijn niet in evenwicht. Uit de meerjarenbegroting is aannemelijk dat dit evenwicht wordt hersteld, en/of, er is sprake van één of meer bestuurlijk relevante onderwerpen die de financiële positie substantieel nadelig kunnen beïnvloeden. Hierbij kan gedacht worden aan de jaarrekening, het weerstandsvermogen, de grondexploitatie of andere onderwerpen.

Intensiteit toezicht: gemiddeld .

•

•

•

•

• •

•

Begroting vergt geen goedkeuring. Verdiepingsvragen rondom meerjarige financiële problematiek. Intensivering ambtelijk en bestuurlijk contact (2-5 x per jaar). Monitoren van herstelmaatregelen/begrotings wijzigingen . Het zijn van sparring partner. Themaonderzoeken. Onderzoek programma rekening met accountantsverslag. Opvragen nota's deel onderwerpen financiële positie.

Domein

Beoordeling en onderbouwing door GS

Beeld

IToezichtregime

• uw gemeente voldoende weerstandscapaciteit heeft om risico's te kunnen opvangen. Wabo

Beoordeling 2024 Op basis van de uitgevoerde toetsing van IBT op het domein Wabo, de onderlinge samenhang van de documenten en de voortgangsgesprekken, is het kleur beeld voor de gemeente Raalte groen.Er zijn nog wel verbeterpunten waar de gemeente Raalte het komende jaar aan kan werken. Verbeterpunten vorig jaar De gemeente is met de verbeterpunten uit het beeld 2023 aan de slag gegaan. Dit heeft geresulteerd in verbeteringen, maar er blijft op enkele onderdelen aandacht nodig. Beleidskader De gemeente Raalte beschikt over actueel VTH-beleid voor de thuistaken. Dit VTHbeleid bevat onder andere een probleemanalyse, strategieën, meerjaren doelstellingen en een risicoanalyse voor de bouw en RD -taken. Voor de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen maakt Raalte gebruik van de regionaal ontwikkelde toetsingsmatrix om te helpen bij de keuze rondom toezicht en handhaving. Dit moet in 2024 verder ontwikkeld worden tot uitvoeringsbeleid. Het huidige regionale VTH-beleidsplan dateert uit 2018. Inmiddels is gewerkt aan actualisatie van het VTH-beleidsplan. Naar verwachting wordt deze in het eerste kwartaal van 2024 vrijgegeven voor vaststelling door de individuele colleges. In dit beleid is een beschrijving opgenomen van de nieuwe risicoanalyse. Deze nieuwe risicoanalyse is gebruikt bij het uitvoeringsprogramma 2024, maar behoeft nog verdere doorontwikkeling.

Uitvoeringsprogramma Het uitvoeringsprogramma 2024 is tijdig vastgesteld. In het uitvoeringsprogramma is aangegeven welke activiteiten de gemeente wil gaan uitvoeren voor de thuistaken. Daarnaast is aangegeven op welke wijze er gewerkt gaat worden aan de bestuurlijke doelen( 6sporen) uit het VTH-beleid die leidend zijn bij de uitvoering van de VTHtaken. In het uitvoeringsprogramma is beschreven dat er capaciteit is om te taken uit te voeren. Het uitvoeringsprogramma voor de taken belegd bij de Omgevingsdienst IJsselland is tijdig vastgesteld. Het uitvoeringsprogramma geeft inzicht in de geplande activiteiten. In het uitvoeringsprogramma ontbreekt de koppeling met zowel de doelstellingen uit het huidige als uit het voorgenomen beleid.

Groen 1 Inzicht in uitvoering en handhavinq 1. Sluitende beleids- en uitvoeringscyclus, die voldoet aan de beoordelingscriteria. 2. Alle stappen van de cyclus zijn ingevuld. Intensiteit toezicht: laag • Ambtelijk gesprek bevindingen beoordeling uitvoering en handhaving: 1 a2 keer per jaar. • Dossieronderzoek: indien specifieke omstandigheden daar aanleiding toe geven (steekproef)

Domein

Toezichtregime

Beoordeling en onderbouwing door GS Rapportage en evaluatie Het jaarverslag 2022 is tijdig vastgesteld. In het jaarverslag geeft de gemeente inzicht in de uitgevoerde activiteiten. In het jaarverslag geeft gemeente Raalte inzicht in de realisatie van de bestuurlijke doelen. Er ontbreekt inzicht in de mate waarin de kwaliteitsdoelen zijn gerealiseerd. In het jaarverslag is inzichtelijk gemaakt hoe gemeente Raalte voldoet aan de kritieke massa zoals deze is opgenomen in de kwaliteitscriteria.

Wro

Verbeterpunten Voor 2024 heeft de gemeente Raalte volgende verbeterpunten: 1. Laat in het jaarverslag 2023 zien of de activiteiten hebben bijgedragen aan het realiseren van de voorgenomen kwaliteitsdoelen en of deze zijn gerealiseerd. 2. Werk in 2024 aan uitvoeringsbeleid voor Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. 3. Stel in 2024 geactualiseerd VTH-beleid voor de taken belegd bij de Omgevingsdienst IJsselland vast. 4. Werk in 2024 aan de koppeling tussen de beleidsdocumenten (geactualiseerd VTHbeleid, uitvoeringsprogramma, jaarverslag) voor de taken belegd bij de Omgevingsdienst lisselland. 5. Zorg voor verdere doorontwikkeling van de risicoanalyse voor de taken belegd bij de Omgevingsdienst lisselland. Structuurvisie is nog actueel volgens de beoordelingscriteria (niet ouder dan 10 jaar). De omgevingsvisie 'Horizon Raalte 2040' is op 26 november 2020 vastgesteld door de raad. Bestemmingsplannen Het merendeel van de bestemmingsplannen van de gemeente Raalte is jonger dan 10 jaar. De capaciteit wordt ingezet op de uitvoering van de Omgevingswet Nalevingstoezicht Het toezicht en handhaving op de naleving van ruimtelijke plannen, buiten het toezicht en handhaving in het kader van de vergunningverlening, krijgt in de gemeente Raalte voldoende aandacht in het VTHprogramma 2024.

Het VTH-programma-2024 geeft concreet inzicht in hoe illegale situaties en strijdigheden opgespoord worden, welke thema's en/of gebieden prioriteit krijgen, en welke capaciteit hierop wordt ingezet.

Groen

Vaststelling en actualisatie structuurvisies De gemeente heeft de structuurvisies op orde (voldoet aan de hiervoor genoemde beoordelingscriteria). Vaststelling en actualisatie bestemminsplannen De gemeente heeft de bestemmingsplannen op orde (voldoet aan de hiervoor genoemde beoordelingscriteria) of de gemeente heeft aangetoond dat de beschikbare capaciteit ingezet wordt voor de voorbereiding op het omgevingsplan. Inzicht in nalevingstoezicht • Voor 1januari van elk kalenderjaar is het door de raad geziene jaarlijkse programma voor toezicht en handhaving RO aan GS gestuurd en • voor 1april, dan wel samen met de jaarrekening, is het

Domein

Beoordeling en onderbouwing door GS

Beeld

Toezichtregime door de raad geziene jaarverslag toezicht en handhaving RO aan GS gestuurd en doelen en normen zijn behaald. Er is een goede en actuele analyse van de risico's. Er is sprake van een consistent programma met voldoende operationele doelen, afwijkingen zijn begrijpelijk geformuleerd. Intensiteit toezicht: laag

Informatieen archiefbeheer

Algemeen Het beeld van de gemeente Raalte is gebaseerd op het door B&W op 30 januari 2024 goedgekeurde Verantwoordingsverslag informatiehuishouding 2023 Gemeente Raalte, d.d. 18 december 2023, met bijgevoegde Status Activiteitenplanning 2023. Hiermee voldoet Raalte aan de gemaakte informatie-afspraken in het kader van het IBT.

• Ambtelijk contact: 1a2 keer per jaar. • Kennisgevingsbrief van GS: situatie is conform de eisen. • Steekproef eens per 3 a 4 laar Zorg voor en beheer van archief op orde

IGroen

-

Intensiteit toezicht: laag

-

Oordeel Het informatie- en archiefbeheer is grotendeels op orde. De gemeente heeft de opgaven in beeld en acties worden door gezet. Hieruit blijkt een toenemende grip op het informatie- en archiefbeheer. Dit leidt op basis van het toetsingskader tot de kleur groen. Digitaal werken In Dim pact verband is in 2023 verder gewerkt aan de voorbereidingen voor de vervanging van de e-Suite naar de Common Ground architectuur. Een nieuw Handboek Vervanging is vastgesteld in januari 2023 en de organisatie heeft zich op het gebied van proces- en informatiebeheer voorbereid op de komst van de nieuwe Omgevingswet. De duurzame toegankelijkheid van informatie in Sharepoint heeft in DOWR verband de nodige aandacht gekregen en er is daarnaast gewerkt aan een metagegevensschema gericht op de landelijk vastgestelde MDTOnorm. Kwaliteitssysteem Om te komen tot een continue verbetercyclus is externe expertise ingezet en capaciteit aangetrokken voor het inrichten van de kwaliteitsmonitoring. Ook is (opnieuw) een strategisch informatie overleg

Frequentie algemeen inspectie bezoek: eens per 3jaar. Jaarlijks door zorgdrager vastgestelde horizontale verslaglegging via KPI's of vergelijkbaar, ontvangen door gedeputeerde staten. Een groene score is uitgesloten als vastgestelde verslagen niet door gedeputeerde staten zijn ontvangen.

[

I

1 , 1

Domein

Beoordeling en onderbouwing door GS

Beeld

Toezichtregime

Oranje

Niet voldaan aan de wettelijke taakstelling, of de achterstand uit vorige periode(n) is niet volledig weggewerkt.

in oprichting. Met een gewijzigde opbouw van het medewerkersbestand wordt tegelijk een nieuwe impuls aan de kwaliteit van het informatiebeheer gegeven. Dit leidt ook tot verschuiving van meer beheersmatige taken naar ontwikkelingsgerichte taken waardoor meer sturingsinformatie voor het management beschikbaar komt Archiefruimten De mogelijkheden voor een e-depot voorziening zijn in onderzoek, waarbij ook de optie voor duurzame toegankelijkheid via het bronsysteem wordt meegenomen. Digitalisering en het beschrijven van oude archieven vindt plaats door de Historische Vereniging om de toegang tot deze informatie te vergroten. Daarna zal formele overbrenging alsnog plaatsvinden.

Huisvesting statushouder s

Aandachtspunten voor 2024 • Digitalisering vergunningen en eventueel vervangingsbesluit; • Toezicht op gemeenschappelijke regelingen; • Formele overbrenging oud archief. Beoordeling: De gemeente Raalte heeft niet voldaan aan de wettelijke taakstelling voor de tweede helft van 2023. Op 1oktober 2023 was er een tekort aan koppelingen van 9 waardoor de volledige taakstelling van 56 niet gerealiseerd kon worden. Echter waren er halverwege de taak stellingsperiode (op 1oktober 2023) nog wel 20 statushouders die gekoppeld waren aan de gemeente en gehuisvest hadden kunnen worden. Dit maakt dat het kleurbeeld voor 2023 oranje is. Een aandachtspunt is de opgebouwde achterstand (in totaal 29 personen) die de aankomende taakstellingsperiode weggewerkt zal moeten worden. De gemeente heeft goede stappen gezet op het gebied van huisvesting. Zo heeft Raalte het afgelopen jaar een doorstroomlocatie gerealiseerd op landgoed Den Aierdinck, waar voor een periode van 3jaar statushouders worden gehuisvest voordat zij doorstromen naar een definitieve woning binnen de gemeente. In totaal zijn er 59 kamers beschikbaar voor statushouders op deze locatie. Ieder halfjaar krijgen gemeenten per 1 januari en 1juli door het Rijk een taakstelling opgelegd voor het huisvesten van statushouders.

De beoordeling heeft plaatsgevonden op basis van de realisatiecijfers op peildatum 1januari 2024 en aanvullende informatie verstrekt door de gemeente.

Intensiteit toezicht: gemiddeld 1. Voortgang tweewekelijks monitoren. 2. Gemeente ontvangt een brief waarin acties en termijnen worden gesteld om de achterstand in te lopen. 3. Gemeente stelt in overleg met corporatie(s), regie voerder COA en de provincie een plan van aanpak huisvesting statushouders op, over het inlopen van de achterstanden (naast de taakstelling). 4. Elke 3 maanden is er ambtelijk overleg tussen gemeente en provincie over de voortgang. 5. Indien na 3 maanden (halverwege de taakstelling periode) de verwachting is dat de gemeente de achterstand niet gaat inlopen, kan dit aanleiding zijn voor bestuurlijk overleg.

Domein

Beoordeling en onderbouwing door GS

Beeld

Erfgoed

De gemeente Raalte kent een erfgoed verordening uit 2023. De Erfgoedcommissie heeft 5adviezen waarvan lx gemotiveerd is afgeweken. VTH is zorgvuldig ingericht en zijn vastgelegd in een jaarlijks programma. Cultuurhistorische en archeologische waarden zijn via de bestemmingsplannen geborgd.

Groen1 Voldaan aan eisen Erfgoedwet: MonumentcommissieS en archeologisch deskundigen adequaat om advies gevraagd Nieuw vast te stellen bestemmingplannen actueel volgens Erfgoedwet.

Toezichtregime

Intensiteit toezicht: laag Ambtelijk gesprek bevindingen beoordeling uitvoering en handhaving: maximaal 1keer per jaar. Dossieronderzoek: indien specifieke omstandigheden daar aanleiding toe geven (steekproef).

Bijlage bij brief over de totaalbeelden IßT 2024 Achtergrondinformatie bij totaalbeelden IBT 2024 Het totaalbeeld 2024 gaat over het toezichtjaar 2023. Op basis van de uitkomsten van de toetsing zijn risico's en/of verbeterpunten benoemd, die dit jaar (2024) opgepakt moeten worden. Kleur domeinen Per domein kunnen de kleuren groen, oranje of rood worden toegekend. De kleuring heeft een signaalfunctie en is niet bedoeld als 'goed' of 'fout'. Wanneer een domein oranje of rood kleurt, betekent dat dat de provincie risico's ziet waarop in haar ogen actie nodig is en waarover de provincie, in aansluiting op het beoordelingskader IBT, in gesprek gaat met de gemeente. Voor het domein financiën geldt dat GS, in het kader van het provinciale financieel toezicht, de gemeenten in december 2023 geïnformeerd heeft of zij in 2024 onder repressief of preventief toezicht valt. In het geval van preventief toezicht, is de score op IBT-financiën rood. Bij repressief toezicht zijn groen en oranje mogelijk. Kleur totaalbeeld Ook het totaalbeeld zelf heeft een kleur (eindkleur). Uiteraard is een goede uitvoering van taken op alle domeinen van belang. Om recht te doen aan de verschillen is ervoor gekozen om bij het bepalen van de eindkleur de domeinen verschillend mee te laten wegen: • Financiën weegt het zwaarst (gewicht 3), omdat dit doorwerkt op alle gemeentelijke beleidsterreinen.

• Wabo en Wro wegen middelzwaar (gewicht 2 per domein). Wabo, omdat dit de gezondheid en veiligheid betreft en dit domein sinds 1 oktober 2012 ook flink is uitgebreid door overdracht van de taken van de Inspectie Leefomgeving en Transport. Wro, vanwege de grote invloed op de leefomgeving en de provinciale belangen die hiermee gemoeid zijn. • Informatie- & archiefbeheer, huisvesting statushouders en monumenten wegen het minst zwaar (gewicht 1 per domein). De berekening is als Volgt: Domeinen:

Groen

Oranje

Rood

Financiën

0 punten

3 punten

6 punten

Wabo Wro Archief

0 punten

2 punten 2 punten 1 punt

4 punten 4 punten 2 punten

1 punt 1 punt

2 punten 2 punten

Statushouders Monumenten

0 punten 0 punten 0 punten 0 punten

Totaalkleur geen groen Wanneer het totaalbeeld van een gemeente oranje of rood is, zal ook een gesprek tussen de Commissaris van de Koning en de burgemeester plaatsvinden.

1

Relevante ontwikkelingen Het interbestuurlijk toezicht is in Overijssel gefocust op de zes toezichts-domeinen. Die domeinen zijn dynamisch en in ontwikkeling. Het is gebruikelijk om voor die domeinen jaarlijks een korte doorkijk te geven naar toekomstige ontwikkelingen. Die doorkijk is hieronder weergegeven.

Financiën Gemeenten zijn geconfronteerd met ontwikkelingen die het lastig maken om ver vooruit te kijken. Er is bijvoorbeeld onzekerheid of en zo ja in welke omvang gemeenten extra middelen krijgen voor de jaren 2026 en 2027 (ravijnjaren) en over de uitwerking van een nieuwe financieringssystematiek. De afhankelijkheid van inkomsten van het Rijk bij gemeenten is groot. Door de val van het kabinet deze zomer duurt die onzekerheid voor gemeenten langer. Het vormen van een nieuwe coalitie laat op zich wachten. Er worden besluiten verwacht over o.a. de opschalingskorting, de jeugdgelden en de uitwerking van de nieuwe financieringssystematiek. -

-

De VNG heeft gemeenten opgeroepen om bij de begroting 2024 realistisch te ramen en eventueel tekorten in 2026 en 2027 zichtbaar te maken en niet direct te bezuinigen. Dit houdt verband met de disbalans die vanaf 2026 ontstaat tussen taken en middelen. Het gevolg is dat van de 25 gemeenten er 19 gemeenten zijn die een begroting 2024 hebben vastgesteld waarbij de laatste jaarschijf van de meerjarenraming (2027) niet structureel sluitend is bevonden door de financieel toezichthouder. Omgevingsrecht (Wabo) Binnen het domein Omgevingsrecht (voorheen Wabo) spelen er diverse ontwikkelingen. De commissie Van Aartsen heeft in 2021 tien aanbevelingen gegeven om te komen tot een toekomstvast, effectief, slagvaardig en toekomstgericht stelsel Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Dit heeft geleid tot het interbestuurlijk programma versterking VTH. Dit interbestuurlijk programma is een samenwerking van het Rijk, VNG, IPO en Omgevingsdienst NL samen. In dit programma wordt gewerkt aan de concretisering en uitvoering van negen van de tien aanbevelingen van de commissie Van Aartsen. Het programma heeft een looptijd van twee jaar (20222024). Het eerste jaar is gewerkt aan het aanscherpen van de wijze van uitvoering en concretisering van de aanbevelingen. Het tweede jaar wordt gebruikt voor de implementatie. In de loop van 2024 komt het programma ten einde.

Wetgeving: Op 1januari 2024 is de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen in werking getreden. Deze laatste wet is alleen voor het onderdeel nieuwbouw gevolgklasse 1 in werking getreden. Waarschijnlijk volgt per 1januari 2025 ook de verbouw gevolgklasse 1. Beide wetten hebben invloed op de wijze waarop vergunningverlening, toezicht en handhaving van de fysieke leefomgeving worden uitgevoerd. In de uitvoeringsprogramma's 2024 is zichtbaar dat de planning bij gemeenten grotendeels nog gebaseerd is op de Wabo. Hiervoor is gekozen vanwege de onzekerheden rondom de prognoses voor aantallen en kengetallen. Het komende jaar zal duidelijk worden of gemeenten zich de nieuwe werkwijze voldoende eigen hebben gemaakt. Omgevingsrecht (Wro) De omgevingswet is op 1januari 2024 in werking getreden. Veel vertrouwde instrumenten zoals bestemmingsplannen, natuur- of watervergunningen en verschillende beleidsnota's, komen te vervallen en worden in een nieuw jasje gestoken. We krijgen maken met het omgevingsplan, de omgevingswaarde, BOPA's en een grotere ruimte voor overheden om de verschillende belangen tegen elkaar af te wegen. Gemeenten krijgen een overgangstermijn voor het vaststellen van de omgevingsvisie. De verplichting voor gemeenten om een omgevingsvisie te hebben en het tijdstip daarvoor wordt bij koninklijk besluit vastgelegd. Deze datum is bepaald op 1januari 2027.

De gemeenten in Overijssel zijn druk bezig met de uitvoering van de omgevingswet. Zo heeft een groot aantal gemeenten al een Omgevingsvisie vastgesteld. Omgevingsrecht (Erfgoed) • Belangrijk aandachtspunt zijn de ontwikkelingen in verband met de Omgevingswet: we proberen te achterhalen in hoeverre gemeenten Erfgoed goed betrokken hebben bij hun voorbereiding hierop. Andersom gaan we zelf ook na hoe we binnen IBT kunnen meebewegen op deze ontwikkeling; bijvoorbeeld in het kader van "samen met de gemeente maken van een nieuw beoordelingskader". • Ook is er vanuit de provincies gezamenlijk aandacht voor het IBT domein Erfgoed. Zo wordt er gekeken of er een meer eenduidige aanpak gevonden kan worden en hierbij een gedeelde (minimale) vorm van beoordelingskader. De provincies staan hier op dit moment nog verschillend in, de vraag is dus of deze gezamenlijkheid gevonden kan worden.

2

A

Huisvesting statushouders Voor huisvesting statushouders geldt dat de taakstelling ook in 2024 onverminderd hoog zal blijven. In de eerste helft van 2024 komt de taakstelling voor Overijssel in totaal uit op 1249 voor huisvesting van statushouders. Het is van groot belang dat gemeenten blijven inzetten op de realisatie van voldoende sociale (betaalbare) woningbouw om statushouders en andere aandachts-groepen te kunnen huisvesten. Gezien de grote druk op opvanglocaties is het belangrijk dat statushouders ook uitstromen naar definitieve huisvesting. Daarnaast kan ook gekeken worden naar de inzet op mogelijke tussenvoorzieningen voor statushouders. De statushouders in de tussenvoorzieningen tellen mee voor de taakstelling en het voordeel van een tussenvoorziening is dat de statushouders alvast kunnen wonen en werken in regio waar ze definitieve huisvesting zullen krijgen. Het Rijk werkt momenteel diverse ondersteuningsmogelijkheden uit voor dergelijke tussenvoorzieningen. Ook kan het Aanjaagteam Woningbouw vanuit de provincie ondersteunen in het vinden van creatieve huisvestingoplossingen. Tot slot kunnen gemeenten ook (regionale) afspraken maken over het eventueel uitruilen van taakstellingen voor huisvesting van statushouders, reguliere asielopvang en de opvang van Oekraïense vluchtelingen.

Informatie- en archiefbeheer De gemeenten in Overijssel zijn druk bezig om hun informatiehuishouding en -beheer (nog) beter op orde te krijgen. In meerdere gevallen kost het nog enkele jaren voordat de basis op orde is. Tegelijkertijd worden de overheden in 2024 en 2025 geconfronteerd met nieuwe regelgeving met veel impact op de informatiehuishouding, waaronder Europese verordeningen zoals de Al-Act en de nieuwe nationale Archiefwet. Afhankelijk van de snelheid waarmee de nieuwe Tweede Kamer dit oppakt, is de nieuwe Archiefwet te verwachten in 2025. In het wetsontwerp zijn een paar zaken aangekondigd waar gemeenten zich op kunnen voorbereiden: 1) het verplicht aanwijzen van een archivaris als verantwoordelijke voor toezicht op niet-overgebracht archief en overgebracht archief; 2) het vormgeven van (nieuw!) een archiefdienst waar overgebracht archief wordt beheerd én actief ter beschikking wordt gesteld voor publiek; 3) wijziging van de grondslag voor openbaarheidsbeperkingen; 4) het verplicht overbrengen van informatie na (nieuw!) 10 jaar; 5) het verplicht vormgeven van duurzame toegankelijkheid (DUTO) en toepassing van de Baseline informatiebeveiliging (BIO) bij nog niet overgebrachte informatie; 6) strengere eisen voor het uitvoeren van migratie van informatie; 7) verschillende processen waarop de archivaris verplicht geconsulteerd moet worden bij beheerhandelingen door de

organisatie. Voor gemeenten die nog volop in transitie zijn met betrekking tot de informatiehuishouding wordt het volgen en implementeren van nieuwe aanstaande wetgeving een grote uitdaging. In het bijzonder ook in de relatie naar gemeenschappelijke regelingen waar zij in deelnemen, omdat ook daar nieuwe eisen voor opgesteld worden als het gaat om informatie- en archiefbeheer. In Twente is deze opgave onderkend en hebben de 14 gemeenten en enkele gemeenschappelijke regelingen elkaar gevonden in een gezamenlijke aanpak van de archief- en informatiebeheervraagstukken die op hen afkomen.

3