Woonzorgvisie Gemeente Putten 2025

Woonzorgvisie Gemeente Putten Visie op wonen, welzijn en zorg

Juli 2025 Eindconcept

Inhoud

1.

Voorwoord wethouders

4

4.

2.

Inleiding

5

4.1.

Speerpunt 1: uitbreiding van woon(zorg) aanbod ouderen Nieuwe voorraad toevoegen

2.1.

Een thuis voor iedereen in de gemeente Putten

2.2.

Onze speerpunten

2.3.

Totstandkoming woonzorgvisie

5

4.3.

Speerpunt 3: doorstroming verbeteren

2.4.

Leeswijzer

6

4.4.

Speerpunt 4: voldoende (sociale) huurwoningen voor

3. 3.1.

3.2.

3.3.

3.4.

5

Passende woning voor iedereen

4.2.

Error! Bookmark not defined.

Kaders

Speerpunt 2: aanpassen bestaande woningen Pre-mantelzorgwoningen

aandachtsgroepen

8

12 13 14 14 15 15

15

Bestaande voorraad

16

8

Vraag naar tussenvormen

16

Wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting

8

Regionale samenwerking

17

Rijksbeleid rondom wonen, welzijn en zorg

8

Onze aanpak

18

Landelijk beleid

Regionaal beleid

10

5.

Klaar voor de toekomst

19

Regionale Woondeal en afsprakenkader Ouderenhuisvesting

10

Regionaal afsprakenkader aandachtsgroepen

10

5.1.

Speerpunt 1: preventie en positieve gezondheid

19

10

5.2.

Speerpunt 2: een samenredzame gemeenschap

19

Lokaal beleid Visie op Wonen 2024 t/m 2029

10

Versterking van de vrijwillige inzet van buurtbewoners

20

Omgevingsvisie Putten 2040

11

Geclusterde woonvormen

20

Meerjarenplan samenleving 2023 – 2027

11

5.3.

Speerpunt 3: inzet van zorgtechnologie en domotica

20

11

5.4.

Speerpunt 4: Iedereen is welkom in de buurt

21

Woon-welzijn-zorg ambitie voor de gemeente Putten Onze droom voor Putten in 2040

11

Onze aanpak

21

6.

Vitale leefomgeving

22

6.1.

Speerpunt 1: Stimuleren van ontmoeting

22

6.2.

Speerpunt 2: Een groene, toegankelijke en veilige omgeving 22

6.3.

Speerpunt 3: Vitaliteit van buurtschappen

24

Bereikbaarheid van voorzieningen

24

Onze aanpak

25

Bijlage 1: Kaart met voorzieningen en geschiktheid

26

3 van 28

1. Voorwoord Voor u ligt onze Woonzorgvisie. Dit is de basis voor de woonzorgopgaven in onze gemeente waar we de komende jaren voor staan. Nederland vergrijst en dat geldt ook voor Putten. Daarbij zijn er ook flinke wijzigingen te verwachten op het gebied van wonen en zorg. Inwoners die ondersteuning of zorg nodig hebben blijven langer zelfstandig wonen. Of gaan vanuit de zorg weer terug naar zelfstandig wonen. In de woonzorgvisie hebben we het daarbij over aandachtsgroepen. Dit zijn mensen met een specifieke woonvraag of die zich in een kwetsbare positie bevinden en daardoor begeleiding en ondersteuning nodig hebben. Deze mensen hebben vaak minder kans op het vinden van een passend thuis. Putten is een prettig dorp om in te leven, met een groene omgeving en veel mogelijkheden voor werk, ontmoeting en recreatie. Goed en betaalbaar wonen voor iedere inwoner van Putten is onze topprioriteit. De vraag naar passende woonruimte zal de komende jaren blijven toenemen. We staan voor een benadering waarbij we wonen, zorg en welzijn met elkaar verbinden. We willen woningen bouwen naar de behoefte in type woningen, financiële haalbaarheid en de vraag vanuit de verschillende aandachtsgroepen. Hierbij willen we de woningen betaalbaar houden. We kijken ook naar andere vormen van wonen zoals bijvoorbeeld Knarrenhofjes. Waarbij we zo bouwen dat er gemeenschappen kunnen ontstaan.

Voor het bereiken van onze doelen is een sterke sociale basis van belang. Het gaat hierbij over ontmoeten, elkaar leren kennen en omzien naar elkaar. We hebben in Putten een sterke sociale basis maar blijven kijken waar we dit kunnen verbeteren. Daarnaast faciliteren we ontmoetingen in de buurt. We willen zoveel mogelijk gebruik maken van bestaande locaties.

Die op deze wijze voor meerdere doeleinden kunnen worden gebruikt. Zo ontmoeten (buurt)bewoners elkaar en worden de aanwezige voorzieningen nog beter benut.

Jim van den Hoorn

Bertus Cornelissen

Wethouder Zorg

Wethouder Wonen

Gemeente Putten

Gemeente Putten

2. Inleiding

2.2. Onze speerpunten

2.1. Een thuis voor iedereen in Putten

Thema 1: passende woning voor iedereen

Putten is een gemeente waar het prettig wonen is. We willen ervoor zorgen dat dit zo blijft. Onze gemeenschap staat bekend om haar sterke sociale samenhang. Inwoners zijn actiever als vrijwilliger dan het landelijk gemiddelde (35% in Putten vergeleken met 25% landelijk) .Veel inwoners vervullen ook een rol als mantelzorger. Deze betrokkenheid draagt bij aan een hoger ervaren gezondheid en minder eenzaamheid dan gemiddeld in Nederland.

➢ ➢ ➢ ➢

Het aantal huishoudens stijgt met ruim 1.600 tot en met het jaar 2040. Deze groei zorgt ook voor uitdagingen. We moeten extra aandacht geven aan zaken zoals huisvesting, zorg en ondersteuning voor bepaalde doelgroepen. In de komende jaren zal bijvoorbeeld het aantal 75-plussers verdubbelen en het aantal mensen met dementie neemt snel toe. Mede door de vergrijzing komt er meer druk op zorg en ondersteuning. Er zijn personeelstekorten en de kosten stijgen. Daarom zijn maatregelen nodig om de zorg en ondersteuning in de toekomst goed en betaalbaar te houden.

➢ ➢ ➢ ➢

Putten heeft veel te bieden door de sterke gemeenschap en de mooie natuurlijke ligging. We willen ervoor zorgen dat iedereen ook in de toekomst goed kan blijven wonen, zo zelfstandig mogelijk en passend bij hun situatie. Dit vraagt om samenwerking en een duidelijke visie op wonen en zorg. Deze woonzorgvisie legt vast hoe we dit gaan doen. De woonzorgvisie beschrijft de opgaves en ambities tot 2040. Dit is gelijk aan de looptijd van het Programma wonen. Nieuwe trends en behoeften vragen om flexibiliteit. Waarbij ook de woningbehoefte periodiek wordt geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. Elke twee jaar kan een aanpassing in uitvoering plaatsvinden indien noodzakelijk. Dit voorkomt dat de visie statisch wordt en zorgt voor een toekomstbestendig beleid.

|

Uitbreiding woon(zorg)aanbod voor ouderen Aanpassen bestaande woningen Doorstroming verbeteren Voldoende (sociale) huurwoningen voor aandachtsgroepen

Thema 2: klaar voor de toekomst Preventie en positieve gezondheid Een samenredzame gemeenschap Inzet van zorgtechnologie en domotica om zelfstandigheid te vergroten Iedereen is welkom in de buurt

Thema 3: vitale leefomgeving ➢ Stimuleren van ontmoeting ➢ Een groene, toegankelijke en veilige omgeving ➢ Vitaliteit van buurtschappen De woonzorgvisie vormt ook de basis voor onze afspraken met lokale organisaties op het gebied van wonen, zorg en welzijn.

2.3. Totstandkoming woonzorgvisie De gemeente vindt het belangrijk dat onze partners en inwoners betrokken zijn bij het maken van de woonzorgvisie. Daarom hebben we hen goed betrokken bij het maken van de plannen. Dat is extra belangrijk, omdat we

5

de uitvoering van beleid vaak samen uitvoeren met onze partners en inwoners zich betrokken voelen. In de verschillende bijeenkomsten hebben zij hun inbreng kunnen leveren:

• • •

Passende woning voor iedereen Klaar voor de toekomst Vitale leefomgeving

•

Op 12 november 2024 vond er een inloopavond plaats voor inwoners uit de gemeente Putten. Hier gingen we in gesprek met inwoners over thema’s zoals oud worden in de buurtschappen, omzien naar elkaar en de saamhorigheid in de gemeente en wat voor type aanbod aantrekkelijk is voor ouderen, waarheen zij willen verhuizen. • Naast een inwonersavond is er in december 2024 een inwonersenquête gehouden waar inwoners de gelegenheid kregen om op kaarten aan te geven wat fijne plekken zijn om te wonen, waar ze elkaar ontmoeten en wat ze op loopafstand voor voorzieningen idealiter zouden willen. • 3 december 2024 zijn we met de gemeenteraad in gesprek gegaan waar we het proces en de opgaven schetsten. Hierbij is informatie uitgewisseld voor het vervolg. • In een brede stakeholderbijeenkomst op 15 januari 2025 hebben makelaars, welzijnsorganisatie, zorgorganisaties, WSP en belangenorganisaties meegedacht over de te volgen koers. Daarbij zijn de inhoudelijke vraagstukken doorgesproken en zijn ontwikkelperspectieven voor Putten geschetst. • Naast inwoners en stakeholders is het inclusiepanel betrokken bij de bijeenkomst over het uitvoeringsprogramma op 21 mei 2025 (tevens validatiesessie van de concept Woonzorgvisie) en heeft tijdens die gelegenheid input geleverd op de concept woonzorgvisie.

Vanuit dit proces is de woonzorgvisie uitgewerkt, zodat de prioriteiten voor komende jaren zichtbaar zijn.

Ieder hoofdstuk beschrijft het thema en de bijbehorende speerpunten. Aan het eind van ieder hoofdstuk geven we onze aanpak aan. Dit is input voor het uitvoeringsprogramma.

Iedere gemeente is verplicht een woonzorgvisie op te stellen. Binnen het programma wonen, dat uitvoering geeft aan de omgevingsvisie, valt deze woonzorgvisie onder de derde pijler.

2.4. Leeswijzer In het derde hoofdstuk gaan we in op de verschillende landelijke, regionale en lokale kaders waarmee we te maken hebben. Daarna volgen in de hoofdstukken 4 tot en met 6 de drie inhoudelijke thema’s die de kern van deze woonzorgvisie vormen:

|

6

Figuur 1: Gemeente Putten. Structuur Programma Wonen

|

7

3. Kaders

Bij het maken van de gemeentelijke woonzorgvisie moeten we rekening houden met veel wettelijke, lokale en bovenlokale kaders waar ons gemeentelijk beleid zich tot moet verhouden. In dit hoofdstuk beschrijven we deze kaders.

•

3.1. Landelijk beleid Wetsvoorstel Versterking Regie Volkshuisvesting Niet alleen de woningmarkt is de afgelopen jaren veranderd, maar zeker ook de landelijke beleidskaders. Na jaren van beperkte sturing vanuit de Rijksoverheid, worden er nu meer kaders aangegeven waarbinnen het gemeentelijk beleid zich moet bewegen. Dit gebeurt via de voorgestelde Wet Versterking regie volkshuisvesting. We willen sneller huizen bouwen, vooral betaalbare woningen. Ook willen we zorgen voor goede huisvesting voor mensen die snel een woning nodig hebben. De belangrijkste uitgangspunten zijn: •

• •

In iedere gemeente moet minimaal 2/3e van het woningbouwprogramma uit betaalbare woningen bestaan. In de Visie op Wonen hebben wij de volgende woningbouwprogrammering geformuleerd om dit doel in de gemeente Putten te realiseren: o Minimaal 30% sociale huur o Minimaal 15% sociale koop (waarvan 7,5% < € 268.500 en 7,5% € 268.500 - € 290.000) o Minimaal 15% betaalbare koop (waarvan 7,5% € 290.000 - € 344.250 en 7,5% € 344.500 - € 405.000) In gemeenten waar het aandeel sociale huur onder het landelijke gemiddelde zit (zoals Putten) moet minimaal 30% van het nieuwe (bruto) nieuwbouwprogramma uit sociale huur bestaan. Gemeenten benoemen in hun woonzorgvisie de huisvestingsopgave van aandachtsgroepen. Daarnaast stelt iedere gemeente verplicht een regionale urgentieverordening op (uiterlijk twee jaar na inwerking-

|

treding van de aangepaste Huisvestingswet), waarbij in ieder geval de landelijke verplichte urgentiecategorieën worden meegenomen. Bij de verplichte urgentiegroepen wordt regionale samenwerking verwacht. Het Rijksbeleid stuurt op een meer gelijkmatige verdeling van kwetsbare groepen over het land en de regio. Iedere gemeente en corporatie moet daarom hun evenwichtige bijdrage leveren aan een gelijkmatige spreiding over het land (‘fairshare’).

Regeerprogramma (2024) De nieuwe regeringscoalitie is voornemens om de meeste uitgangspunten van het Wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting voort te zetten. Maar er zijn ook enkele koerswijzingen: • • • •

Meer ruimte voor gebiedsgerichte differentiatie om 30% sociale huur binnen de nieuwbouw te realiseren. Streven naar een beperking van de instroom van vluchtelingen en arbeidsmigranten. Mogelijkheden voor vergunningsvrij familiewonen op eigen erf toestaan. Zorgen voor meer beschikbaarheid van woningbouwlocaties, zowel binnenstedelijk als buitenstedelijk.

De exacte uitwerking en effecten voor gemeenten moeten nog duidelijk worden. De Wet Versterking regie volkshuisvesting moet bij schrijven van deze visie ook nog worden vastgesteld en kan bij behandeling mogelijk nog wijzigen. De gemeente Putten blijft deze ontwikkelingen volgen en zal zo nodig haar beleid aanpassen als nieuwe wetgeving daartoe aanleiding geeft.

Rijksbeleid rondom wonen, welzijn en zorg De Rijksoverheid heeft in een aantal programma’s een nieuwe beleidskoers over wonen en zorg geformuleerd. Het programma Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen (WOZO) en de nationale woon- en bouwagenda met onder andere de programma’s een thuis voor iedereen en wonen en zorg voor ouderen is er aandacht voor wonen met een zorg- of ondersteuningsvraag. Het Rijk verstevigt de regisserende rol van de

8

overheid, zeker daar waar het gaat om woningbouw. Het uitgangspunt in deze beleidsstukken is de ontwikkeling naar het langer (of weer) zelfstandig wonen voor mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag. Aandachtsgroepen In het Rijksprogramma ‘een thuis voor iedereen’ zijn aandachtsgroepen benoemd die in de woonzorgvisie terug moeten komen, omdat zij een kwetsbare positie hebben op de woningmarkt. Ouderen zijn een belangrijke doelgroep als het gaat om de toekomst van wonen en zorg, maar er zijn ook andere groepen die extra aandacht nodig hebben. Voor een deel van deze groepen loopt een apart beleidstraject, al dan niet op regionaal niveau. Een deel van de groepen doet een beroep op de sociale woningvoorraad. In regionaal verband maken we afspraken over een eerlijke verdeling van de huisvestingsopgave voor alle aandachtsgroepen (ook wel ‘fair share’ genoemd).

Figuur 2: Afbakening landelijk verplichte aandachtsgroepen in woonzorgvisie

Categorie Ouderen Zorgdoelgroep

Zorgdoelgroepen met beperkte omvang Doelgroepen zonder specifieke zorgvraag

Wettelijk verplichte doelgroepen - Ouderen - Mantelzorgverlener en -ontvanger - Personen met een lichamelijke of verstandelijke beperking - Mensen met een psychische problematiek - Uitstromers uit intramurale instellingen (MO/BW/Jeugdzorg) - (dreigend) dak- en thuislozen - Woningzoekenden na detentie - Stoppende sekswerkers - Statushouders - Arbeidsmigranten - Studenten - Woonwagenbewoners - Oekraïense ontheemden

Aandacht in woonzorgvisie Putten Uitgewerkt Uitgewerkt

Kort aangehaald

Niet meegenomen in de woonzorgvisie

Sommige groepen krijgen beperkte aandacht in de woonzorgvisie, omdat de woonvraag niet automatisch gekoppeld is aan een zorgvraag. Deze groepen worden behandeld in de volgende beleidskaders: Statushouders: huisvestingswet, landelijke regeling, prestatieafspraken WSP Arbeidsmigranten: beleidsregel huisvesting arbeidsmigranten Studenten: doelgroep is zeer beperkt. Geen specifiek beleid. Woonwagenbewoners: Er wordt nieuw beleid woonwagenstandplaatsen opgesteld, uiterlijk 2026 gereed (volgens programma Wonen). Oekraïense ontheemden: separate (tijdelijke) afspraken met Hof van Putten en er is nog geen duidelijkheid over de toekomst..

|

9

3.2. Regionaal beleid

•

Regionale Woondeal en afsprakenkader Ouderenhuisvesting De landelijke kaders uit het Wetsvoorstel zijn onderschreven en nader uitgewerkt op regionaal niveau. Voor onderwerpen over de woningmarkt zijn er afspraken gemaakt in de Woningdeal Noord Veluwe. De gemeente Putten is hierin een samenwerking aangegaan met de andere gemeenten in de regio om meer woningen te realiseren. De gemeente Putten gaat in de periode 2025 - 2030 1.403 woningen realiseren. Naast dat de NoordVeluwse gemeenten samenwerken op het gebied van wonen, doen zij dat ook aan de opgaven van wonen en zorg. Dit is vastgelegd in het afsprakenkader ouderenhuisvesting. Putten moet in de periode 2022 tot en met 2031 deze aantallen realiseren: • • •

Zorggeschikte woningen: 85 Geclusterde woningen: 120 Nultredenwoningen: 335

In totaal komt dit neer op 540 woningen die geschikt zijn voor ouderen. Dit doen we in samenwerking met Woningstichting Putten. De woningstichting gaat de helft van dit aantal in sociale huur realiseren1. Het Rijk hanteert de volgende definities voor woonvormen voor ouderen •

•

1

Reguliere woningen zijn ‘gewone’, niet-geclusterde woningen. Het gaat hierbij zowel om gezinswoningen als om appartementen of studio’s waar ook mensen zonder zorgvraag kunnen wonen. Nultredenwoningen zijn woningen die geschikt zijn voor ouderen of andere zorgvragers met een (lichte) lichamelijke beperking. De woning is zowel intern als extern toegankelijk. Dat betekent dat de woning te bereiken is zonder trap te lopen (extern toegankelijk) en keuken, badkamer, toilet en minimaal 1 slaapkamer zonder trappen te bereiken (intern toegankelijk).

Kritische randvoorwaarden om de ambitie/aantallen te halen zijn onder andere ontwikkelingen rondom: stikstof, netcongestie, betaalbaarheid, personele capaciteit en bereikbaarheid.

|

•

Geclusterd wonen is een woonvorm voor ouderen die deel uitmaken van een complex of groep woningen (minimaal 12) die speciaal bestemd zijn voor ouderen. De woningen zijn levensloopgeschikt (ze voldoen aan dezelfde kenmerken als nultredenwoningen). De inrichting van het complex is bij voorkeur dementievriendelijk en gericht op sociaal contact en gemeenschapsgevoel. Er is een ontmoetingsruimte inpandig of in de directe nabijheid (op rollatorafstand, < 400 meter). Zorggeschikte woningen zijn zelfstandige woningen in een geclusterde woonvorm die zo ingericht zijn dat hier goed verpleegzorg geleverd kan worden. Zorggeschikte woningen gelden als alternatief voor traditionele verpleeghuisplekken. Ze zijn rolstoel- of rollatorgeschikt, met voldoende ruimte bij de entree, in de toiletruimte en in de badkamer. Ze kunnen onderdeel zijn van een complex waar alle bewoners gebruik maken van Wlz-zorg (bijvoorbeeld traditionele verpleeghuisplekken of een kleine woonvorm voor mensen met dementie), maar ook van een geclusterde woonvorm waar ook mensen zonder Wlz-indicatie wonen.2

Regionaal afsprakenkader aandachtsgroepen In de Regio Noord-Veluwe werken we momenteel aan afspraken over het ‘fairshare’ verdelen van mensen die snel een woning nodig hebben, zoals urgente aandachtsgroepen (afsprakenkader aandachtsgroepen). Als gemeente Putten committeren we ons aan dit kader en zullen we ons aandeel nemen. Passend bij de schaal van Putten. Daarnaast werken we in deze regio bijvoorbeeld ook samen op het gebied van Participatie, Inburgering, Jeugd en Wmo.

3.3. Lokaal beleid Visie op Wonen 2024 tot en met 2029 De woonvisie, net zoals de woonzorgvisie, valt onder het Programma Wonen van de gemeente Putten. Belangrijke maatregelen in de woonvisie 2024 tot en met 2029 voor deze woonzorgvisie zijn:

2

Bron: Rijksoverheid: Ministerie van VRO (deze definities komen ook in de Wet Regie te staan.

10

• • • • • •

We zetten in op de bouw van 1.732 woningen (130% plancapaciteit) tot en met 2034 (afgesproken in Woondeal 2.0). We bouwen voldoende sociale en betaalbare woningen. We bouwen voldoende geschikte woningen voor senioren. De doorstroommaatregelen van Woningstichting Putten om ouderen tijdig te laten verhuizen worden voortgezet: verhuiscoach, voorrangsregeling, behoud van huidige huurprijs en doorstroomvergoeding. We werken een beleidsregel uit ten aanzien van voorwaarden voor realisatie van pre-mantelzorgwoningen en generatiewoningen. We maken nadere meerjarige prestatieafspraken met de woningcorporaties over een evenwichtige spreiding van aandachtsgroepen over de gemeente. In een vroegtijdig stadium van de ontwikkeling van grootschalige woningbouwlocaties toetsen we of plannen voorzien in voldoende ontmoetingsplekken, zorg- en welzijnsfuncties.

Omgevingsvisie Putten 2040

Meerjarenplan samenleving 2023 - 2027 Het Meerjarenplan samenleving 2023 – 2027 biedt de basis voor het beleid van het domein samenleving. In dit beleidsdocument worden veel doelstellingen geformuleerd die ook van belang zijn voor de woonzorgvisie. Enkele voorbeelden daarvan zijn: • • • • •

Een grote sociale samenhang in buurten, door buurtgericht te werken. We bereiken meer mensen uit kwetsbare doelgroepen. Bijvoorbeeld mensen met een psychische beperking of licht verstandelijke beperking. Het voorkomen en verminderen van eenzaamheid. Het creëren van een omgeving die gezond leven stimuleert. Putten is een dementievriendelijke gemeente. Dit predicaat willen we houden.

Als uitwerking van het meerjarenplan Samenleving is er in mei 2024 het Ouderenbeleid vastgesteld. Dit sluit goed aan bij de thema’s uit deze woonzorgvisie.

De Omgevingsvisie Putten 2040 vormt de basis voor beleidsmatige keuzes die we maken op het ruimtelijk domein. Als het gaat om wonen en zorg beschrijft de Omgevingsvisie enkele belangrijke ambities:

3.4. Woon-welzijn-zorg ambitie voor de gemeente Putten

•

In 2040 is Putten een hechte en inclusieve gemeenschap waar iedereen zich welkom, gezien en gesteund voelt. Van jong tot oud, met of zonder ondersteuningsvraag. Mensen wonen er veilig, gezond en zelfstandig in buurten die uitnodigen tot contact, verbinding en ontmoeting. Er is een breed aanbod aan passende en betaalbare woningen en woonvormen, die aansluiten bij elke levensfase en behoefte, zodat inwoners in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen.

• • • • •

Realiseren van passende huisvesting en een evenwichtige woningvoorraad. Bij voorkeur zijn woningen voor meerdere doelgroepen geschikt en daarmee ook op langere termijn inzetbaar. We zetten in op vernieuwende woonvormen. We zetten in op zorgzame en inclusieve buurten. We maken goed wonen voor onze inwoners met een zorgbehoefte mogelijk. Een gezonde en aantrekkelijke woonomgeving met een hoge milieukwaliteit is hiervoor nodig. De gemeente Putten wil een sociaal vitale samenleving zijn, waarin inwoners zich actief inzetten voor elkaar, hun buurtschap, wijk of dorp. We kijken naar elkaar om en zetten in op ontmoeting in de buurt. De openbare ruimte is toegankelijk, veilig en nodigt uit tot ontmoeten.

|

Onze droom voor Putten in 2040

Voorzieningen en ontmoetingsplekken zijn vanzelfsprekende onderdelen van elke wijk, ook in nieuwe (uitbreidings)wijken, en dragen bij aan een levendige, verbonden en zorgzame samenleving. Inwoners nemen waar enigszins mogelijk regie over hun eigen leven, versterken elkaar en kunnen rekenen op toegankelijke zorg en ondersteuning dichtbij huis. Deze zorg is

11

persoonlijk, toekomstgericht en gedragen door informele netwerken, technologische innovaties en sterke samenwerking. Putten bouwt aan buurten die groen, toegankelijk en uitnodigend zijn, met volop ruimte voor beweging, ontmoeting en betekenisvol leven. We geloven in een gemeenschap waarin niemand er alleen voor staat, waarin meedoen vanzelfsprekend is en waar welzijn, leefbaarheid en samenredzaamheid voorop staan.

|

12

4. Passende woning voor iedereen

Met de huidige woningvoorraad in Putten is het niet mogelijk om de opgave langer en weer zelfstandig wonen op te vangen. Nederland vergrijst de komende jaren sterk, en ook de gemeente Putten: het aantal huishoudens met 85-plussers zal naar verwachting bijna verdubbelen, van 660 in 2021 naar circa 1.100 in 2040. Deze ouderen zullen steeds langer zelfstandig wonen. Maar veel ouderen wonen in een grote (eengezins)woning die niet direct geschikt is om zware zorg in te ontvangen. Daarnaast is er weinig aanbod aan goedkope, kleinere woningen in de gemeente. Hierdoor komen sommige doelgroepen in de knel om passende huisvesting te vinden, zoals starters en aandachtsgroepen. Daarom streven we ernaar om voor iedere doelgroep de juiste plek te realiseren. Dit vraagt om gezamenlijke inzet en betrokkenheid van overheden, woningcorporatie, ontwikkelaars, zorgpartijen en inwoners.

4.1. Speerpunt 1: uitbreiding van woon(zorg) aanbod ouderen Veel ouderen wonen zelfstandig en voelen zich vitaal. Ouderen in de gemeente Putten voelen zich gezonder en minder eenzaam dan gemiddeld in Nederland. Toch is er ook een groot aandeel ouderen die zich wel eens eenzaam voelt. Ook ouderen die zorg nodig hebben, blijven steeds vaker zelfstandig wonen met ondersteuning van thuiszorg en familie. Soms zijn aanpassingen in huis nodig om langer thuis te kunnen blijven wonen of is een verhuizing naar een passende woning noodzakelijk. In totaal zijn er in de periode 2023 - 2031 540 woningen voor ouderen in de gemeente nodig. Dit aantal is onderverdeeld in verschillende typen woningen, afhankelijk van de zorg- en woonbehoeften van de ouderen.

Gemeente Putten

Zorggeschikt

Geclusterd

Nultreden

Totaal

+ 85

+ 120

+ 335

+ 540

De huidige plannen voorzien nu in totaal over circa 430 woningen die binnen deze categorieën vallen. Hierbij zijn de fasen 2, 3 en 4 van Halvinkhuizen nog niet meegenomen, aangezien het woonprogramma voor deze fasen nog nader ingevuld moet worden. Dit zijn zowel harde (loopt procedure) als zachte (geen procedure) plannen. Woontype

Kenmerken

Nultredenwoning

• •

Woonkamer, keuken, badkamer, toilet, minstens één slaapkamer gelijkvloers Bereikbaarheid zonder traplopen van buitenaf

Geclusterde woning

• • •

Kenmerken van een nultredenwoning Gemeenschappelijke ruimte in of nabij het complex Meerdere woningen in geclusterde setting

Zorggeschikte woning

• •

Kenmerken van geclusterde woning Geschikt voor ouderen met een WLZ-indicatie volledig pakket thuis (VPT) Meerkosten bouwtechnische vereisten toegankelijkheid zorgontvanger

•

Op dit moment is slechts 22% van de woningvoorraad geschikt om in te wonen voor mensen met een functiebeperking (bijvoorbeeld mensen die moeite hebben met traplopen). Er is veel verschil te zien per wijk/kern. In het buitengebied zijn de minst geschikte woningen voor ouderen. In het centrum van Putten is bijna 60% van de woningvoorraad geschikt. Ook zien we grote verschillen in de buurten van welke woningen wel geschikt te maken zijn; deze woningen zijn groot genoeg voor bijvoorbeeld het plaatsen van een traplift en waar de badkamer groot genoeg is voor thuiszorg, om mensen te helpen bij het douchen.

Bron: BZK/ABF, 2023.

|

13

Figuur 3: Geschiktheid woningvoorraad, gemeente Putten (2024) 58%

Putten-Centrum 19%

Putten-Zuid-Oost

36%

Putten-Noord Putten-Zuid-West

14%

Putten-Stationsstraat industriegebied

17%

0%

33% 53%

21%

43%

38%

48% 65%

Buitengebied 11% 22% Gemeente Putten

Geschikt voor ouderen

8%

28%

48%

20%

Geschikt te maken

38%

40%

18% 41% 41%

60%

80%

100%

Niet geschikt voor ouderen

Nieuwe voorraad toevoegen We willen genoeg geschikte, zelfstandige woningen voor ouderen. Het gaat vooral om woningen waar zorg mogelijk is, die bij elkaar staan en waar geen trappen zijn (nultredenwoningen). Geclusterd wonen speelt in op deze vraag door de voordelen van een sociaal netwerk en gezamenlijke zorg te combineren. Het helpt bewoners om meer voor zichzelf en elkaar te zorgen. Het zorgt er ook voor dat mensen zich minder eenzaam voelen. Tot en met 2030 is het doel om + 85 zorggeschikte, + 120 geclusterde en + 335 nultredenwoningen te realiseren, zoals vastgelegd in het regionale afsprakenkader voor ouderenhuisvesting in de regio Noord-Veluwe. Dit betreft 39% van de nieuwbouwcapaciteit (540 van de 1.400 woningen), maar een deel van de toevoeging kan ook gevonden worden in aanpassingen van bestaande woningen. De komende tijd richten we ons op het opnemen van deze opgave in de programmering en uitvoering. Bij het toevoegen van geschikte woningen voor ouderen is het belangrijk om te kijken naar de locatie. Seniorenwoningen liggen bij voorkeur op maximaal 500 meter van voorzieningen, zodat ook ouderen die afhankelijk zijn van een rollator deze voorzieningen zelfstandig kunnen bereiken. In figuur 3 is te zien dat grote delen van de bestaande kern Putten binnen die cirkels vallen. Als een nieuwbouwproject binnen de woonzorgcirkels ligt, dan sturen we op de

|

bouw van minimaal 50% nultredenwoningen. Dit werken we uit in een nader op te stellen afwegingskader nieuwbouw. De uitbreidingslocatie Halvinkhuizen leent zich goed voor het toevoegen van nultredenwoningen. Bij deze uitbreidingslocatie is een percentage van 50% echter niet haalbaar. Het ligt relatief gunstig ten opzichte van voorzieningen. Op nieuwbouwlocaties waar geen voorzieningen zijn, past naar verwachting een geclusterde woonvorm beter omdat oudere bewoners dan meer naar elkaar omzien. Passend wonen gaat verder dan het bouwen van huizen. Het gaat ook om het creëren van buurten en buurtschappen waar mensen naar elkaar omkijken en waar genoeg voorzieningen zijn. Hoofdstuk 5 en 6 gaan verder in op deze onderwerpen.

4.2. Speerpunt 2: aanpassen bestaande woningen Het doel is niet om alle ouderen een verhuisstap te laten zetten. Het verhuizen naar een meer passende woning en woonomgeving is namelijk niet voor alle ouderen een uitkomst, met name wanneer zij niet in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. Dat kan leiden tot meer eenzaamheid of een formele zorgvraag, omdat het sociale netwerk in de nieuwe omgeving ontbreekt. Daarom blijft ook het aanpassen van de bestaande woningvoorraad essentieel. Woongemak is een initiatief wat hierbij aansluit: vrijwilligers van Putten voor Elkaar bezoeken ouderen om mee te denken met kleine aanpassingen in en om de woning. In figuur 3 is te zien dat 38% van de woningvoorraad in de hele gemeente geschikt te maken is. De meeste kansen voor aanpassing liggen in de koopvoorraad, omdat dit vaak ruimere woningen zijn. Het is in de eerste plaats de verantwoordelijkheid van de bewoners zelf om hun woning aan te passen. De gemeente speelt hierin een informerende rol, zodat huishoudens hun woning tijdig aanpassen. Inwoners kunnen daarnaast via de Toekomstbestendig Wonen Lening investeren in hun huis en deze levensloopgeschikter maken. Via de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) kunnen ook aanvragen worden ingediend voor het aanpassen van de woning (zoals een traplift). Ook informeren we als gemeente over de gevolgen van wonen in een kern waar de toegang tot

14

voorzieningen en toekomstige formele zorg niet vanzelfsprekend is. We zien hierin ook een rol voor Putten voor Elkaar en andere partners om samen met inwoners na te denken over hoe prettig ouder worden in de kernen, en in het bijzonder in de buurtschappen, vorm kan krijgen.

Pre-mantelzorgwoningen Op dit moment is het al mogelijk om een mantelzorgwoning te plaatsen of een bestaande ruimte binnen een woning hiervoor te benutten. In de praktijk zijn het echter niet alleen mantelzorgers en zorgvragers die baat kunnen hebben bij een tijdelijke woonruimte naast of binnen een bestaande woning. Vaak ontstaat een zorgvraag geleidelijk. Daarom bieden we als gemeente de mogelijkheid om ook een pre-mantelzorgwoning aan te vragen, zodat mensen preventief dichtbij elkaar kunnen wonen. Het nieuwe kabinet lijkt bovendien meer ruimte te willen geven aan vergunningsvrij bouwen op eigen erf, bijvoorbeeld voor directe familieleden. We volgen deze ontwikkelingen nauwlettend en zullen als gemeente waar nodig en wenselijk inspelen op deze nieuwe ontwikkelingen. Ook voor jongeren met een zorgbehoefte kunnen pre-mantelzorgwoningen een passende oplossing zijn. Die mogelijk kostenbesparend kunnen zijn voor Wmo en Jeugdwet. Volgens de huidige lokale regelgeving is dit echter niet toegestaan. We gaan onderzoeken op welke wijze we het pre-mantelzorgbeleid kunnen verbeteren, zodat ook jongeren met een zorgbehoefte gebruik kunnen maken van deze woonvorm.

4.3. Speerpunt 3: doorstroming verbeteren Het is wenselijk dat een deel van de ouderen op tijd doorstromen naar een passende woning, zodat zij comfortabel en veilig kunnen blijven wonen, ook als zij minder goed ter been mochten worden. Tegelijkertijd is het ook wenselijk dat ouderen hun sociale netwerk in hun vertrouwde omgeving zoveel mogelijk behouden. Dit netwerk geeft mensen niet alleen emotionele steun, maar helpt hen ook om zich beter te voelen en zelfstandig te blijven. Door diversiteit in het woonaanbod in iedere wijk te stimuleren, kunnen ouderen blijven terugvallen op voor hen bekende mensen en voorzieningen in hun eigen wijk. Tegelijkertijd voorkomt een goede doorstroming dat

|

jongere generaties worden belemmerd in hun zoektocht naar een geschikte woning.

Doorstroming begint met passend woningaanbod dat aansluit bij de behoeften. Maar ook als dat aanbod beschikbaar is, zien we dat de verhuisbereidheid onder ouderen vaak erg laag is. Hoe verhogen we de bereidheid om te verhuizen? Het landelijke gedachtegoed ‘praat vandaag over morgen’ hanteren we ook in Putten. Hier worden inwoners aangezet tot bewust nadenken over hun toekomstige woonbehoeften. Ouderen zijn vaak nog voorzichtig als het gaat om verhuizen naar een huurwoning. De gemeente Putten is een koopgeoriënteerde gemeente. Dit kan een belemmering zijn voor de doorstroming, omdat juist in de koopsector weinig aanbod is van geschikte nultredenwoningen. Daarnaast kunnen er ook praktische redenen zijn waarom verhuizen lastig kan zijn. Bijvoorbeeld omdat de huur hoger is, omdat mensen hun oude woning moeten herstellen of omdat verhuizen veel moeite kost. Het is belangrijk om informatie en beeldvorming over verhuizen te verbeteren. Er is behoefte aan meer bewustzijn over de voordelen van huren en mogelijkheden voor woningaanpassing wanneer dat nodig is. Woningstichting Putten heeft hierin al stappen gezet. De woningcorporatie biedt oudere huurders de mogelijkheid om in gesprek te gaan met een verhuiscoach.

Deze coach bekijkt samen met het huishouden de huidige woonsituatie, bespreekt de wensen voor de toekomst en onderzoekt welke opties er zijn om de stap naar een nultredenwoning te realiseren. Denk hierbij aan ondersteuning zoals een voorrangsregeling en meeneemhuur.

4.4. Speerpunt 4: voldoende (sociale) huurwoningen voor aandachtsgroepen De gemeente Putten zet zich in om voldoende geschikte woningen en woonvormen te bieden voor aandachtsgroepen. Het gaat bijvoorbeeld om uitstroom uit Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang, Jeugdhulp met

15

verblijf en andere opvangsituaties. Voor deze groepen is er vooral behoefte aan kleinere, betaalbare woningen met huurprijzen onder de eerste aftoppingsgrens (< € 682,96, prijspeil 2025).

Veel van deze mensen komen terecht in bestaande corporatiewoningen. Daarom is het van belang om te monitoren hoeveel van deze woningen jaarlijks bij woningcorporaties vrijkomen en of dit voldoende is om in de vraag te voorzien. Tegelijkertijd moet worden gegarandeerd dat er ook genoeg woningen beschikbaar blijven voor regulier woningzoekenden. Woningstichting Putten had in 2023 92 verhuringen, waarvan 74% onder de eerste aftoppingsgrens. 35 huurwoningen zijn verhuurd via directe bemiddeling in 2023. Het ging hier voornamelijk om statushouders en sociaal urgenten (scheiding en relatieverbrekingen). Daarnaast zien we een mismatch tussen de bestaande voorraad (voornamelijk eengezinswoningen) en het type huishoudens dat zich inschrijft voor een woning (voornamelijk éénpersoonshuishoudens). Voor jongeren die zelfstandig gaan wonen, eventueel met ambulante begeleiding, speelt betaalbaarheid een grote rol. Afhankelijk van hun leeftijd is de kwaliteitskortingsgrens of de eerste aftoppingsgrens bepalend voor hun recht op huurtoeslag. De woningen die zij nodig hebben, zijn vaak kamers, kleine appartementen of studio’s. Om in deze behoefte te voorzien, maakt de gemeente afspraken met de woningcorporatie. Deze afspraken zijn gericht op het toevoegen van meer goedkope en passende huurwoningen via nieuwbouw.

Momenteel wordt de regionale huisvestingsverordening opgesteld waarin is opgenomen dat bepaalde groepen mensen voorrang krijgen bij het toewijzen van een woning. Met de nog vast te stellen nieuwe Wet Versterking regie volkshuisvesting krijgen meer groepen recht op urgentie en voorrang. De gemeente houdt goed in de gaten of er genoeg woningen beschikbaar zijn voor de urgente groepen die onder de huisvestingsverordening vallen. Daarom is het belangrijk om alert te zijn of ons huidige beleid voldoende

|

mogelijkheden biedt om al deze mensen te kunnen huisvesten. De grootste druk zit momenteel op het beperkte aantal beschikbare sociale huurwoningen. Daarom is uitbreiding van de sociale huurvoorraad noodzakelijk, om zowel mensen met urgentie als regulier woningzoekenden te kunnen huisvesten. De woonruimteverdelingsafspraken en Huisvestingsverordening gelden niet voor alle sociale huurwoningen maar alleen die verhuurd worden door toegelaten instellingen.

Bestaande voorraad Om te kunnen voldoen aan de vraag naar passende zelfstandige woningen en kamers voor aandachtsgroepen, is het ook belangrijk kansen binnen de bestaande woningvoorraad te benutten. De gemeente gaat daarom de mogelijkheden van kamergewijze verhuur, hospita verhuur en ‘friendscontracten’ verruimen. Dit leidt tot het beter benutten van de bestaande woningvoorraad en geeft een tegenwicht aan de groeiende mismatch tussen relatief veel grote woningen en een toenemend aantal kleine huishoudens.

Vraag naar tussenvormen Er is een groeiende behoefte aan tussenvormen tussen intramurale zorg en zelfstandig wonen, vooral voor jongeren die uit zorgsituaties komen. Deze woonvormen, zoals begeleid wonen, kamertraining en ‘kamers met aandacht’, bieden jongeren de mogelijkheid om stapsgewijs naar zelfstandig wonen te groeien. Op dit moment zijn er echter weinig tussenvormen beschikbaar. We willen daarom dit aanbod de komende jaren uitbreiden. Dit vraagt om een gerichte aanpak, samenwerking met zorgaanbieders en woningcorporaties, en het creëren van innovatieve woonconcepten die aansluiten bij de behoeften van deze doelgroep. Ook ‘omklapwoningen’ vormen een waardevolle optie voor uitstromers uit jeugdzorg met verblijf of Beschermd Wonen. In essentie is een ‘omklapwoning’ een reguliere woning, waarbij een zorgaanbieder een huurcontract afsluit met de verhuurder (Woningstichting Putten). Wanneer de hulpverlening is afgerond, kan de bewoner in de woning blijven en het huurcontract op eigen naam voortzetten. Deze tussenvorm biedt niet alleen een essentiële stap naar zelfstandig wonen, maar helpt ook om te

16

voorkomen dat mensen onnodig in Beschermd Wonen terechtkomen. Ze geven uitstromers de stabiliteit en privacy die nodig zijn om hun leven op te bouwen en duurzaam herstel mogelijk te maken. In de gemeente Putten gaan we de mogelijkheden hiervoor onderzoeken, samen met Woningstichting Putten. Daarnaast kunnen landelijke ontwikkelingen, zoals familiair wonen op eigen terrein, mogelijk extra ruimte bieden.

Regionale samenwerking De gemeente werkt nauw samen met de regiogemeenten binnen NoordVeluwe om afspraken te maken over de verdeling van specifieke aandachtsgroepen. Er wordt gewerkt aan een regionaal afsprakenkader voor aandachtsgroepen, zodat er ook over gemeentegrenzen heen goede afspraken zijn voor huisvesting van mensen met een specifieke zorg- of ondersteuningsbehoeften. Wettelijk verplichte doelgroepen Mantelzorg verlener en -ontvanger

Personen met een lichamelijke of verstandelijke beperking

|

Ontwikkelrichting in Putten Mantelzorgers spelen een belangrijke rol bij het langer thuis wonen van mensen met een zorg- of ondersteuningsvraag. De rol wordt belangrijker door de personeelstekorten in de zorg. Tegelijkertijd zien we ook dat de druk, en overbelasting, van mantelzorgers steeds verder toenemen. De gemeente ondersteunt mantelzorgers vanuit het Wmo-beleid. Mantelzorgers en -ontvangers die op afstand van elkaar wonen, vallen onder de urgentieregeling en kunnen onder voorwaarden urgentie (voorrang) krijgen op een sociale huurwoning in de gemeente Putten. Deze doelgroep zal daarom (wettelijk verplicht) meegenomen worden in de huisvestingsverordening met urgentieregeling van Noord-Veluwe. De groep mensen met een (licht) verstandelijke beperking kent een diverse samenstelling. Zij kunnen onder andere behoefte hebben aan verpleging of verzorging, huishoudelijke hulp of begeleiding bij gedragsproblematiek. Een groot deel van deze mensen woont in een instelling; dit kan ook kleinschalig in de wijk zijn. Een klein aandeel woont zelfstandig(er) in de wijk met ambulante begeleiding. Mensen met een

Mensen met psychische problematiek

Uitstromers uit intramurale instellingen (MO/BW/Jeugdzorg)

(Dreigend) dak- en thuislozen

Woningzoekenden na detentie

lichamelijke beperking hebben behoefte aan een toegankelijke, vaak gelijkvloerse woning, met ruimte voor hulpmiddelen en voorzieningen zoals een lift en elektrische toegangsdeuren. Voor mensen met een lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking of psychische kwetsbaarheid baseren we ons op de gegevens uit de regionale woonzorganalyse Noord-Veluwe. Het aantal zelfstandig wonende inwoners (2022) in Putten ziet er als volgt uit: 480 licht verstandelijk beperkt, 40 verstandelijk beperkt, 990 lichamelijke beperking, 250 psychiatrische problematiek. Binnen deze groepen zien we een voorzichtige tendens naar vaker kleinschalig wonen in de wijk, met begeleiding, in kleine woongroepen of ‘gespikkeld’ rond een steunpunt. Maar dit is niet voor iedereen haalbaar. Uit de regionale woonzorganalyse Noord-Veluwe blijkt dat er in Putten ongeveer 250 mensen zijn met een psychische kwetsbaarheid of psychiatrische problematiek. In toenemende mate worden zij ambulant begeleid, zodat zij in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen. Een goede samenwerking in het ketennetwerk is dan belangrijk, zowel voor de cliënt zelf als met het oog op het voorkomen van hinder en overlast voor omwonenden. Er is een beweging naar meer kleinschalig zelfstandig wonen. Bijvoorbeeld binnen de Maatschappelijke Opvang en Beschermd Wonen (MO/BW).

Dit vraagt om beschikbaarheid van voldoende betaalbare sociale huurwoningen (onder de 1e aftoppingsgrens). Met de corporatie kijken we naar groei en spreiding van dit aanbod. Bij toewijzing kijken we naar wonen met begeleiding. De problematiek van dak- en thuisloze mensen is in Putten niet heel zichtbaar. Toch zijn er ook in Putten mensen die bij vrienden of familie wonen (bankslapers) of geen woonplek hebben. In de regio wordt samengewerkt voor het bieden van opvangvoorzieningen. Het gaat om incidentele gevallen, die passen in de urgentieverordening.

17

Stoppende sekswerkers

Het gaat om incidentele gevallen, die passen in de urgentieverordening.

Onze aanpak 1. We zetten in op het realiseren van de aantallen ouderenhuisvesting zoals genoemd in het afsprakenkader ouderenhuisvesting regio Noord-Veluwe (335 nultredenwoningen, 120 geclusterde woningen en 85 zorggeschikte woningen; de helft is sociale huur). Dit kan zowel in nieuwbouw als aanpassingen in de bestaande voorraad. Dit doen we onder andere door een afwegingskader nieuwbouw voor wonen en zorg. 2. We stimuleren het ontstaan van geclusterde woonconcepten. 3. We zetten in op voorlichting en bewustwording over huidige en toekomstige woonbehoeften van bewoners. Zoals via campagnes “praat vandaag over morgen”. 4. We onderzoeken of we de regelgeving rondom pre-mantelzorgwoningen kunnen versoepelen dan wel stimuleren zodat meer mensen mantelzorgwoningen gaan realiseren. Waarbij we er rekening mee houden dat er ook ruimtelijke overwegingen zijn waarom versoepelen van regels soms onwenselijk is. 5. We maken samen met de regio Noord-Veluwe een regionaal afsprakenkader voor aandachtsgroepen. 6. We voegen meer woningen toe voor aandachtsgroepen. Met focus op passende, betaalbare woningen bijvoorbeeld in de vorm van studio’s, kleine appartementen, tussenvormen of ‘omklapwoningen’. 7. Bij de woningbouwprogrammering zetten we in op spreiding van sociale huurwoningen bij nieuwbouw in de verschillende buurten.

|

18

5. Klaar voor de toekomst

Naast voldoende passende woningen voor onze inwoners, is het ook van belang dat onze inwoners zelf klaar zijn voor de toekomst. Door groeiende personeelstekorten, een toenemende zorgvraag en geen uitbreiding van woonzorgcentra, is de zorg zoals die nu is ingericht niet houdbaar richting de toekomst. Dit betekent dat de beschikbare capaciteit en bewezen innovaties optimaal moeten worden ingezet, maar ook dat de wisselwerking met informele zorg en inwoners die omzien naar elkaar steeds belangrijker wordt. Ook steeds meer aandachtsgroepen met een ondersteuningsvraag wonen zelfstandig. Een zachte landing in de wijk is daarbij van belang.

5.1. Speerpunt 1: preventie en positieve gezondheid De oplossing ligt niet alleen in de zorg, maar juist in het voorkomen van zorg. We onderschrijven dan ook de gedachte achter het Integraal Zorg Akkoord (IZA) en Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), dat onze inwoners gebaat zijn bij een stevigere inzet op preventie. Ook de sociale basis is een belangrijk uitgangspunt. Daarnaast is lokaal in maart 2025 het Preventieplan vastgesteld. Preventie kan het welbevinden van mensen vergroten en in sommige gevallen kan dit tot uitstel van of minder formele zorgvragen leiden. Hiervoor is een goed samenspel tussen de formele en informele zorg en tussen de eerste- en tweedelijnszorg nodig. Zowel op landelijk, regionaal en lokaal niveau wordt hieraan gewerkt. ‘Welzijn op Recept’ in Putten is hier een mooi voorbeeld van. Welzijn op Recept is een samenwerking tussen huisartsenpraktijken, Putten voor Elkaar (welzijnsorganisatie) en gemeente. De praktijkondersteuner kan patiënten doorverwijzen naar een welzijnscoach, als er mogelijk iets speelt op psychosociaal gebied. Bijvoorbeeld bij problemen als eenzaamheid of stress. Een welzijnscoach gaat dan samen met de inwoner op zoek naar wensen, behoeften en mogelijkheden om klachten te verminderen. Daarnaast gaat het bij gezondheid niet alleen om de aan- of afwezigheid van ziekte, maar ook om het vermogen om zelf de regie te voeren over je leven

|

en mee te doen in de maatschappij. We werken vanuit de waardes van positieve gezondheid, die uitgaan van de veerkracht van mensen en wat hun leven betekenisvol maakt. We brengen positieve gezondheid meer onder de aandacht, bijvoorbeeld door het trainen van zorg- en welzijnspersoneel.

5.2. Speerpunt 2: een samenredzame gemeenschap De bereikbaarheid en kwaliteit van maatschappelijke voorzieningen staan onder druk. Inwoners in Putten moeten zelf een stap zetten om ervoor te zorgen dat zij ook op hun oude dag nog prettig kunnen wonen met de zorg en ondersteuning die daarbij komt kijken. Dit vraagt om zelf- en samenredzaamheid van onze inwoners. Zij gaan na wat zij zelf kunnen doen - met hulp vanuit hun eigen netwerk en de buurt - om goed voorbereid te zijn op de toekomst. Daarmee zorgen we er samen voor dat er voldoende ruimte overblijft om diegenen die echt niet mee kunnen komen te blijven helpen. Door het delen van goede voorbeelden van initiatieven uit het hele land waar mensen zelf het initiatief namen, willen we inwoners stimuleren zelf stappen te zetten. Goede voorbeelden uit eigen buurten plaatsen we in de schijnwerpers, zoals het Burennetwerk waarbij buren elkaar op vele manieren helpen en ZlimSamen waarbij slimme sensoren in woningen geplaatst worden. Waarbij vaak buren achterwacht van elkaar zijn voor meldingen die de sensoren kunnen geven. Onze gemeente en haar buurtschappen zijn krachtig en dikwijls in staat om initiatief te kunnen nemen, maar vaak belemmeren het reguliere systeem en bestaande regelgeving dit. Er is meer ruimte nodig voor goede en verschillende initiatieven om tot bloei te komen.

Dat begint met onderling vertrouwen tussen professionals en inwoners. In een samenredzame gemeenschap speelt nabuurschap een centrale rol. Omzien naar elkaar betekent dat inwoners oog hebben voor hun medemens, zoals buren en klaarstaan om hulp te bieden waar nodig. Dit kan variëren van een klein gebaar, zoals het doen van boodschappen voor een buur die slecht ter been is, tot structurele initiatieven waarin buurtbewoners elkaar

19

ondersteunen bij zorg en welzijn. De gemeente Putten wil nabuurschap actief bevorderen door het creëren van voldoende ontmoetingsplekken, het stimuleren van beter gebruik van ontmoetingsplekken (door opbouwwerkers), het ondersteunen van buurtinitiatieven en het stimuleren van informele netwerken en zorgcirkels. Zo werken we aan een gemeenschap waarin iedereen zich gezien en gesteund voelt, en waarin buren op een natuurlijke manier naar elkaar omkijken. Dit versterkt niet alleen de sociale samenhang, maar zorgt er ook voor dat mensen langer zelfstandig kunnen wonen in hun vertrouwde omgeving.

Versterking van de vrijwillige inzet van buurtbewoners De inzet van vrijwilligers in Putten is groot en wordt steeds belangrijker door de vergrijzing. Het is nodig om buurtbewoners aan te moedigen en te blijven faciliteren om initiatieven te starten die de sociale samenhang bevorderen. Het is essentieel dat vrijwilligerswerk voor iedereen vanzelfsprekend blijft, zowel voor ouderen als jongere inwoners. We willen jongeren stimuleren om zich als vrijwilliger in te zetten voor de gemeenschap. Daar hoort ook bij dat er voldoende betaalbare woonruimte in de gemeente Putten beschikbaar is, zodat jongeren de kans krijgen om hier te blijven wonen en zich te blijven inzetten. Ouderen vervullen ook een belangrijke rol in vrijwilligerstaken.

Geclusterde woonvormen Geclusterde woonvormen bieden een kansrijke basis voor het bevorderen van een samenredzame gemeenschap. Door mensen dichter bij elkaar te laten wonen in een overzichtelijke, gedeelde woonomgeving ontstaat er meer ruimte voor onderling contact en sociale verbondenheid. Dit stimuleert het aangaan van informele netwerken waarin buren elkaar kennen en op een natuurlijke wijze naar elkaar omkijken. Inclusief wonen is daarin een belangrijk uitgangspunt. De gemeente speelt een actieve rol in het faciliteren en ondersteunen van deze woonvormen, bijvoorbeeld via Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Dit kunnen woonvormen zijn waar ouderen bij elkaar wonen, maar zeker ook gemengde woonvormen waar ‘zorgvragers en -dragers’ (bijvoorbeeld jongeren en ouderen met een zorg/ondersteuningsbehoefte) bij elkaar wonen. We onderzoeken momen-

|

teel de mogelijkheden hiervoor (onder andere CPO) in de uitbreidingslocatie Halvinkhuizen.

Dementievriendelijk wonen Passend woningaanbod ontbreekt vaak nog voor mensen met dementie en hun naasten. De stap tussen thuis en een woonzorgcentrum is nu te groot. Dit blijkt uit onderzoek van Alzheimer Nederland. Zij geven aan dat door dementievriendelijk te wonen, de kwaliteit van mensen met dementie en hun naasten verhoogd wordt en het vergroot het aantal zorgarme jaren. In een dementievriendelijke woning staan eigen regie en gezamenlijkheid en de veiligheid en ondersteuning centraal. In de gemeente Putten onderzoeken we de mogelijkheden om een aantal bestaande complexen dementievriendelijk te maken of toe te voegen aan de voorraad.

5.3. Speerpunt 3: inzet van zorgtechnologie en domotica Technologie speelt een steeds grotere rol in het mogelijk maken van zelfstandig wonen en is ook noodzakelijk om de druk op de zorg te verminderen. Nieuwe technologieën kunnen ook helpen bij het oplossen van personeelstekorten in de zorg. In de toekomst zullen digitale toepassingen zoals eHealth en domotica steeds vaker worden gebruikt. Voorbeelden zijn valdetectie, beeldbellen, zorgrobots en automatische medicijndispensers. Het is belangrijk dat het gebruik van deze technologieën vanzelfsprekender wordt, net als het gebruik van hulpmiddelen als scootmobielen of apparatuur voor monitoring en andere hulpmiddelen. Ouderen worden steeds digitaal vaardiger, waardoor het potentieel van computer- en taalvaardige ouderen beter kan worden benut. Deze ouderen kunnen ook gebruik maken van digitale toepassingen die ontmoeting en verbinding in de buurt bevorderen. Tegelijkertijd is er ook een groep die deze digitale vaardigheden nog niet bezit of het niet meer kan (door bijvoorbeeld dementie of NAH), waardoor extra aandacht voor het verbeteren hiervan noodzakelijk blijft. We richten ons op het waarborgen van veilige zorg-

20

technologie, zodat ouderen deze technologie op een veilige manier kunnen gebruiken. De zorgaanbieder speelt hier een belangrijke rol.

2. Samen met partners in het medische en sociale domein zetten we extra in op bewustwording over ouder worden en de voorbereiding hierop. Dit omvat thema’s zoals omzien naar elkaar, dementie, prettig wonen en vitaal blijven.

Hoewel technologie soms als ‘koud’ wordt ervaren, kunnen goede toepassingen een grote bijdrage leveren aan de inzet van technologie. We beseffen ons wel goed dat er een grens zit aan de inzet van technologie. Het blijft essentieel dat bewoners kunnen terugvallen op zorgverleners als zij dat nodig hebben en er voldoende persoonlijke aandacht is.

3. We faciliteren bewonersinitiatieven of initiatieven van organisaties die bijdragen aan sociale cohesie en zorg voor elkaar, zoals buurtverbinders en opbouwwerker.

5.4. Speerpunt 4: iedereen is welkom in de buurt Iedereen, jong en oud, met of zonder zorgvraag of beperking moet zich thuis voelen in de buurt. Door onder andere de vergrijzing en de beweging van Beschermd Wonen naar Beschermd Thuis, worden buurten inclusiever en meer divers. Dat vraagt ook iets van de draagkracht van de buurt. Aandacht voor begrip en acceptatie en mogelijkheden om hulpvragen te stellen zijn belangrijk. Soms is het zo dat ‘onbekend maakt onbemind’ geldt. Daarom is er ook aandacht nodig voor vooroordelen en weerstand in de buurt. Door de diversiteit in de wijk te omarmen en elkaar beter te leren kennen komt er meer begrip en acceptatie. Voorlichting en het bieden van informatie over wat inwoners kunnen doen als zij zich zorgen maken over iemand in hun omgeving is nodig. Ook moet zorg en ondersteuning dichtbij en beschikbaar zijn voor iedereen die dat nodig heeft. Bij het creëren van gemengde buurten kijkt de gemeente ook naar de draagkracht van een wijk of buurt. Hiermee wordt bijvoorbeeld voorkomen dat te veel mensen in een kwetsbare situatie in eenzelfde wijk worden geplaatst.

4. We versterken preventie door vroegtijdige bewustwording te stimuleren en gerichte informatie te bieden over beschikbare mogelijkheden. 5. We stimuleren gebruik van zorgtechnologie, zoals hulpmiddelen voor valdetectie en beeldzorg, om de zelfstandigheid van ouderen te vergroten. Dit draagt bij aan langer zelfstandig wonen en ondersteunt de zorgverlening. 6. We werken aan meer begrip en acceptatie van alle inwoners in de buurt.

Onze aanpak 1. We zetten extra in op het bevorderen van sociale samenhang en nabuurschap en het tegengaan van eenzaamheid in buurten waar de sociale cohesie laag is en de eenzaamheid hoog.

|

21

6. Vitale leefomgeving

Een vitale leefomgeving stimuleert de gezondheid en bevordert beweging en ontmoeting tussen inwoners. Voorzieningen zijn beschikbaar en toegankelijk. Het landelijk wonen, het dorpsgevoel en de groene omgeving met de Veluwe nabij zijn kenmerkend voor Putten. De kwaliteiten voor een vitale samenleving zijn dus al aanwezig. We willen deze kwaliteiten versterken en benutten zodat onze inwoners gezond en prettig oud kunnen worden in Putten.

6.1. Speerpunt 1: stimuleren van ontmoeting Met de ontwikkeling dat mensen langer en (weer) zelfstandig wonen, zullen zij de mogelijkheid moeten hebben om elkaar te ontmoeten. In Putten ontmoeten inwoners elkaar in buurthuizen, kerken en verenigingen. Er ligt dus al een stevige basis. We maken daarom gebruik van wat er al is. Mensen die gebruik maken van deze voorzieningen worden ook een dagje ouder. We versterken bestaande voorzieningen voor ontmoeting door deze aantrekkelijker te maken voor jongeren. Zo blijft draagvlak voor de voorzieningen behouden en stimuleren we ontmoeting tussen jong en oud. Ook zetten we in op functieverbreding van deze voorzieningen, denk bijvoorbeeld aan het onderbrengen van een fysiotherapeut in een buurthuis. Of een multifunctionele inzet van openbare gebouwen, zoals scholen, waarbij de nadruk ligt op laagdrempelige ontmoetingen. We kiezen bewust voor het clusteren van functies omdat ontmoeten anders (planologisch en financieel) moeilijk is. Afhankelijk van de lokale behoefte, onderzoeken we of we inclusieve ontmoetingsruimten in bestaande gebouwen kunnen toevoegen. Bijvoorbeeld wanneer er ongebruikte ruimtes in gebouwen zijn of veel ouderen in een complex wonen. De openbare ruimte, zoals groen- en speelvoorzieningen, spelen een belangrijke rol in het bevorderen van ontmoeting tussen jong en oud.

Bij de ontwikkeling van nieuwe woningen in alle (grotere) projecten willen we ontmoeten stimuleren door het creëren van meer ontmoetingsplekken

|

zowel fysiek als in de openbare ruimte. Concreet betekent dit dat we ontwikkelaars en stedenbouwkundigen expliciet de opdracht geven om bij het ontwerp rekening te houden met een openbare ruimte die ontmoeting stimuleert. Denk hierbij aan de aanleg van gezamenlijke tuinen, bankjes en speelplekken, wandelroutes door de wijk en pleintjes die als sociale knooppunten fungeren. Zo bouwen we buurten die uitnodigen tot contact en verbinding tussen buurtbewoners. In het Beleidsplan Preventieplan sociaal domein is geld vrijgemaakt voor het aanstellen van een “opbouwwerker”. Een opbouwwerker zal fungeren als verbinder tussen bewoners en ondersteunt het opbouwen van sociale netwerken door mensen actief met elkaar in contact te brengen. Concreet kan de opbouwwerker ingezet worden voor het stimuleren van laagdrempelige ontmoetingen, het samenbrengen van buren en heeft de opbouwwerker een signaleerfunctie bij knelpunten in de buurt zoals eenzaamheid of onderlinge spanningen.

6.2. Speerpunt 2: een groene, toegankelijke en veilige omgeving Een goed ingerichte leefomgeving is groen, toegankelijk en veilig. Putten is een groene gemeente. We willen groenvoorzieningen optimaal benutten om beweging van en ontmoeting tussen inwoners te stimuleren. Op dit moment worden niet alle groenvoorzieningen goed gebruikt, zoals nieuw aangelegde parken als het park in Husselerveld/Bijsteren. We betrekken onze inwoners om ideeën op te halen hoe we de bestaande groenvoorzieningen (nog) beter kunnen benutten. We hebben hier extra aandacht voor gevoel van veiligheid op deze plekken. Maar ook in nieuwe ontwikkelingen, zoals Halvinkhuizen, willen we samen met onze inwoners nadenken wat de beste manier is om groen zo in te zetten dat het uitnodigt tot bewegen en ontmoeten. Bovendien kiest Putten voor behoud en waar mogelijk uitbreiding van de bestaande groenstructuren in de bebouwde kom. Hierbij gaan we uit van 330-300 vuistregel. We streven in grote lijnen naar: 3 bomen zichtbaar vanuit

22

elk huis, 30% groen in elke buurt en 300 meter van het dichtbij zijnde park of groene ruimte. Mensen met een mobiliteitsbeperking lopen vaak tegen problemen aan in hun woonomgeving. Dit geldt niet alleen voor ouderen die minder goed ter been zijn, maar ook voor jongere inwoners die gebruik maken van een rolstoel of rollator. De groep mensen met een mobiliteitsbeperking groeit de komende jaren, terwijl de openbare ruimte hier nog onvoldoende op is aangepast. Zo zijn stoepen vaak te smal of niet gelijk en zijn de afstanden tussen buurtschappen groot. In de kern Putten liggen voor veel woningen de voorzieningen op loopafstand (zie de cirkels in de kaart, figuur 3), maar ook hier kan de toegankelijkheid verbeterd worden. De gemeente gaat aan de slag met een “visie op voorzieningen”. Daarnaast is het belangrijk om de openbare ruimte dementievriendelijk in te richten, met bijvoorbeeld duidelijke looproutes of herkenningspunten. Figuur 4: Kaart van kern Putten met voorzieningen en geschiktheid van de woningvoorraad

De gemeente zet zich actief in voor een toegankelijkere omgeving voor mensen met een mobiliteitsbeperking en voor de groeiende groep mensen met dementie. We kunnen niet op alle plekken tegelijkertijd aan de slag. Daarom ligt de eerste focus op het vergroenen en toegankelijk maken van de kern in Putten. Hier woont relatief gezien de grootste groep ouderen, en bevinden de belangrijkste voorzieningen zich op korte afstand. Voorzieningen in Halvinkhuizen Een groot deel van de nieuwbouw vindt plaats in Halvinkhuizen. Het is belangrijk om bij de ontwikkeling van dit gebied, met honderden woningen, ook na te denken over de benodigde voorzieningen. Daarbij geldt natuurlijk wel de beperking dat de beslissing voor bijvoorbeeld een supermarkt en medische voorzieningen niet door de gemeente genomen worden maar door de betreffende ondernemer zelf. Een groot deel van Halvinkhuizen ligt binnen de cirkel van zowel een supermarkt als een ontmoetingsplek. Halvinkhuizen is daardoor meer geschikt voor de bouw van zelfstandige nultredenwoningen, omdat ouderen hier veelal op eigen kracht deze voorzieningen kunnen bereiken. Voor voorzieningen als een huisarts of een apotheek is de nieuwbouwlocatie Halvinkhuizen momenteel te beperkt van omvang. Omdat het aan de zuidkant van de kern Putten liggen, verschuift wel het zwaartepunt in zuidelijke richting.

Hiermee kan bij eventuele toekomstige herlocatie van medische voorzieningen rekening gehouden worden.

Omdat deze wijk nieuw gebouwd wordt is het goed om de algemene doelstellingen op te nemen om rekening te houden bij de bouw. Voldoende verschillende woonaanbod. Koop, huur, 0 treden woningen enz. In de wijk zal ook voldoende plek voor ontmoeting moeten komen. Zowel binnen als buiten. Waarbij het de wens is dat er ook ruimte is voor een mogelijke medisch centrum of steunpunt. Voor Halvinkhuizen zal tot de zomer van