Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg 2026-2032
Tekst van het document
Verbinden, verbeteren en verder vooruit Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
Voorwoord Met gemengde gevoelens beginnen we dit voorwoord.
Dit regiobeleidsplan Maatschappelijke Zorg stuurt
Blij met de samenwerking in de Maatschappelijke Zorg
naast verandering en verdere verbetering op organi-
en trots op de antwoorden die we met elkaar weten
satorische continuïteit. Met ons allen gaan wij ons
te realiseren. Tegelijkertijd zijn we ons er ook bewust
daar volop voor inzetten. Hierbij is en blijft het
van dat we een maatschappelijk vangnet eigenlijk niet
uitgangspunt de mens. Iedereen verdient een plek in
nodig zouden moeten hebben. Sterker nog, de groep
de Noord-Veluwe.
mensen die geen eigen dak boven het hoofd heeft, groeit.
Met vriendelijke groet,
Hoe goed we ook op weg zijn in deze mooie regio,
Maarten Reckman,
er is nog veel te doen om mensen met hun kwets-
wethouder centrumgemeente Harderwijk
baarheden een volwaardige plek te geven. De beeldvorming over deze groep mensen zorgt nog altijd voor
Bert van Putten,
veel misvattingen. Hier ligt een grote uitdaging voor de
beleidsregisseur MZ Noord Veluwe
komende jaren. Als centrumgemeente Harderwijk bedanken we al onze partners voor het vertrouwen. Een onderling vertrouwen waarvoor veel mensen dagelijks hard aan gewerkt wordt. Wij hopen dit met veel passie en plezier nog lang te kunnen doen.
2
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
Inhoudsopgave 1
INLEIDING
4
BIJLAGE 1 BEGRIPPENLIJST
15
2
SAMENVATTING
5
BIJLAGE 2 (LOPENDE) ONTWIKKELINGEN MZ NOORD VELUWE EN ZEEWOLDE 2020-2025
17
BIJLAGE 3 STATISTIEKEN & JAARVERSLAG 2024 REGIECENTRUM CENTRUMGEMEENTE HARDERWIJK
18
3
LANDELIJKE EN REGIONALE CONTEXT
6
3.1 Landelijke context
6
3.2 Regionale context
7
3.3 Structuur regio Noord-Veluwe en Zeewolde
7
4
TERUGBLIK 2020-2025
8
5
VISIE EN UITGANGSPUNTEN
9
5.1 Visie
9
5.2 Uitgangspunten
9
6
10
AMBITIES MAATSCHAPPELIJKE ZORG 2026-2032
6.1 Een thuis voor iedereen: passende woonplekken & beschermd thuis 10 6.2 Preventie van instroom van jongvolwassenen in de MZ
11
6.3 Specifieke aandacht voor mentaal welzijn en onbegrepen gedrag
11
6.4 Een samenleving met ruimte voor mensen in een kwetsbare situatie 11 6.5 Veranderen als antwoord op maatschappelijke uitdagingen
12
6.6 Omgaan met middelengebruik en verslaving
12
6.7 Versterken van samenwerking in de regio en de keten.
13
7
14
FINANCIËN
3
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
1
Inleiding Maatschappelijke Zorg staat in de Noord-Veluwe voor
(regionaal en landelijk). Verder hebben we een visio-
Maatschappelijke Opvang (MO), Beschermd Wonen
nairenbijeenkomst georganiseerd en alle bewoners
(BW) en aanverwante producten/activiteiten. We
van MO/BW uitgenodigd om input te leveren. Het
gebruiken de term Maatschappelijke Zorg omdat het
belangrijkste zijn onze ervaringen in de praktijk en het
een brede reikwijdte heeft: gericht op zelfregie, herstel
gesprek dat we daar altijd over hebben met elkaar. Dit
en inclusie voor de mens in plaats van enkel tijdelijke
alles heeft ons veel opgeleverd, waarvoor veel dank!
huisvesting. We vinden het belangrijk vanuit een visie te werken met daarbij duidelijke uitgangspunten.
We kijken met dit plan vooruit met alles wat we nu weten. Tweejaarlijks maken we regionale (bijlage 1)
We ondersteunen de inwoner zo gewoon mogelijk. Iedereen verdient een plek in de Noord-Veluwe.
en lokale uitvoeringsplannen met acties waarmee we inspelen op maatschappelijke veranderingen die van invloed zijn op de MZ. We werken vanuit de visie
4
lokaal versterken en voorkomen en regionale inzet waar nodig. De verschillende plannen stemmen we op elkaar af, inclusief de financiële inzet van middelen. Dit plan geeft richting aan gemeenten en alle andere
Dit is het 5e gezamenlijke Maatschappelijke Zorg
betrokkenen. Het is ook een document dat verbindt.
(MZ)-beleidsplan van de regio Noord-Veluwe. Deze
Het doel is om, in samenhang met andere domeinen,
keer met Zeewolde als 7e gemeente. De eerste was in
te zorgen dat er voor iedereen een eigen plek is in de
2008 en zo lang werken de gemeenten Elburg, Ermelo,
Noord-Veluwe met de best passende ondersteuning en
Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten al samen
veiligheid. Dat betekent voortdurend kansen bieden,
binnen het MZ-domein. Vanaf 2018 met Harderwijk als
maar ook heldere grenzen stellen. En laat dit nu ook
plaatsvervangend centrumgemeente.
net de titel zijn van onze allereerste gezamenlijke beleidsnota van 2008! 😊
Informatie voor deze nota hebben we opgehaald door middel van een breed uitgezette enquête, een bus-inspiratie-dag met ongeveer 30 MZ-betrokkenen
Niet de diagnose is leidend maar het herstel.
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
Samenvatting Het beleidsplan Maatschappelijke Zorg (MZ) 2026-2032 van de regio Noord-Veluwe en Zeewolde
De gemeenten willen concreet inzetten op alternatieve
is het vijfde gezamenlijke plan, met als doel passende
woonoplossingen, het Nationaal Actieplan Dakloosheid, suïci-
zorg en ondersteuning te bieden voor
depreventie en de GEM-beweging voor mentale gezondheid.
iedereen in een kwetsbare situatie. De
Jongvolwassenen en moeilijk plaatsbare groepen krijgen extra
gemeenten werken samen vanuit de visie: lokaal versterken en voorkomen, regionaal inzetten waar nodig. Belangrijke landelijke uitdagingen zijn
Lokaal versterken en voorkomen, regionaal inzetten waar nodig.
aandacht. Samenwerking met ketenpartners, het zorgkantoor en de sociale basis is cruciaal. De gemeente Harderwijk vervult de centrumgemeente-rol en beheert de gezamenlijke middelen. Met deze koers wil de regio zorgen voor duurzame,
woningnood, middelengebruik, mentale
inclusieve en herstelgerichte Maatschappelijke Zorg.
gezondheid, personeelstekorten en maatschappelijke weerstand. Regionaal spelen extra druk op opvang en
N
I T A IE EN ACCEPT
E
CL US
E K E ERK ING IN D
VI NG
BRUIK EN V
SL R E
A
TE N
GE N
IN
GE Z
AG
ED R
K
2. V OO
6. EEN EL EN E G
D
N
I
GVOLWASS
E N E
JKE REGIO I L N NA E M A
EN W
NPAK AA
ORDEREN V V AN BE
AG D APPE KE UIT L IJ
D MI
JO N
G
.
ERKING T S VA R N VE
LE
4.
M
VA
N
EN P E BEGR
O RO
EN VAN IN M O ST K R
ME T ON
AN T
M SA
A N
AT SC H
A
wonen. De belangrijkste ambities zijn:
E L P E WOON
M OP
overstijgende samenwerking en zo gewoon mogelijk
SS EN D
PA
Uitgangspunten zijn herstelgericht werken, domein-
GA OM
met passende ondersteuning en bestaanszekerheid.
N EN Z IJ EL
De kernvisie is dat iedereen recht heeft op een thuis,
EV
5. INNO VA TI
E 3. VER ST ER
O
EN
en kwaliteitsbewaking.
O
DE R IE REEN
EXIBELE
RDEN OO W
in de MZ, en de noodzaak van herstelgericht werken
AN MENTAA V LW N E K
N FL E E
7
beschermd wonen, de toename van jongvolwassenen 1. V
2
5
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
3
Landelijke en regionale context Ruim 60% van de mensen in de MZ is jonger dan 30 jaar. Meer gerichte en gezamenlijke aandacht hiervoor is noodzakelijk.
3.1 LANDELIJKE CONTEXT Er zijn een aantal landelijke en inhoudelijke ontwikkelingen waar we bij deze nota rekening mee houden, te weten: •
•
Woonproblematiek is actueel en groeiend, met
mensen in kleine gemeenschappen lijkt een
groep mensen in de MZ weinig toegankelijk is.
antwoord dat zich maatschappelijk ontwikkelt.
Middelengebruik en verslaving.
Met het oog op de MZ is het belangrijk daar ook
Gedragsproblematiek als gevolg van middelenge-
mensen in een kwetsbare situatie een plek te laten
bruik en nieuwe middelen/verslavingen zorgen te
vinden.
•
1
•
Specifiek voor BW kunnen we constateren dat de
Versnippering van (landelijk en gemeentelijk) beleid
doordecentralisatie1 nog steeds niet gerealiseerd
en tegengestelde maatschappelijke bewegingen
is. In deze nota gaan we er, vooralsnog, vanuit dat
zorgen voor een complex vraagstuk.
dit voorlopig niet gaat gebeuren en daarmee ook
Mentale gezondheid en weerbaarheid. Een
het objectief verdeelmodel de komende jaren niet
groeiend probleem met veel verschillende gedrags-
van de grond gaat komen.
kenmerken dat veel impact heeft bij met name een
•
Gemeenschapsvorming. Meer samenhang tussen
name het betaalbaar wonen, wat voor een grote
vaak voor nauwelijks te hanteren situaties in de MZ.
•
•
•
Er is veelal sprake van flinke maatschappelijke
groeiende groep jongvolwassenen. Dit komt met
weerstand bij het creëren van (woon)antwoorden
name in beeld bij BW.
voor mensen die anders zijn.
Beschikbaarheid en continuïteit van personeel is
•
De landelijke overheid zet in op het principe ‘zo
ook in de MZ-sector een uitdaging.
lang mogelijk thuis’. Voor gemeenten vraagt dat
De snelle ontwikkeling van digitale innovaties biedt
aandacht op de beleidsdomeinen MZ, Wmo en
kansen en vraagt om het opdoen van ervaringen
Jeugd. En aandacht voor de samenwerking tussen
hiermee.
deze domeinen.
Waarbij gemeenten verantwoordelijk worden voor beschermen en ondersteunen van hun eigen inwoners met een psychiatrische kwetsbaarheid, in plaats van alleen de centrumgemeenten.
6
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
De beleidsregisseur MZ: is de “spin in het web” in de
Binnen de Noord-Veluwe spelen ontwikkelingen waar
3.3 STRUCTUUR REGIO NOORD-VELUWE EN ZEEWOLDE
we bij deze nota rekening mee houden, te weten:
BELEIDSREGIE
in diverse lokale, regionale, regio overstijgende en
Gemeenten zijn op grond van de Wet maatschappe-
landelijke overleggen.
3.2 REGIONALE CONTEXT
•
•
regio en vertegenwoordigt de regio Noord-Veluwe
Druk op de maatschappelijke zorg. De druk binnen
lijke ondersteuning 2015 (Wmo) verantwoordelijk voor
de opvang is groot; instroom stagneert en de
het bieden van beschermd wonen en maatschap-
UITVOERINGSREGIE
doorstroom binnen Beschermd Wonen blijft een
pelijke opvang. Harderwijk is sinds 1 januari 2018
De GGD NOG is de uitvoeringsregisseur voor
aandachtspunt. Dit vraagt diverse antwoorden op
(plaatsvervangend) centrumgemeente. Dit houdt in dat
Maatschappelijke Zorg in de regio Noord-Veluwe
de woonproblematiek.
Harderwijk namens de regiogemeenten regie voert
en draagt zorg voor de uitvoering van de volgende
De groep jongvolwassenen is de grootste groep
op beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
regionale voorzieningen:
die instroomt binnen beschermd wonen en vraagt
Per 1 januari 2025 is ook de gemeente Zeewolde
de aandacht binnen de regio Noord-Veluwe en
toegetreden tot dit samenwerkingsverband.
Zeewolde. •
•
•
De toegang BW
•
De toegang Maatschappelijke Opvang
Financiering en continuïteit. In het kader van de
Het Regiecentrum BW/MO: is verantwoordelijk voor
•
Team VIA
continuïteit is er opnieuw gekozen, gedurende dit
de uitvoering en regie van de regionale taken BW en
•
De Centrale uitgang
beleidsplan, voor het subsidiëren van de bestaande
MO voor de regio Noord-Veluwe en de accounthouder
•
Verpleegkundig spreekuur
maatschappelijke zorgaanbieders.
gesprekken met de zorgprofessionals.
Mentale gezondheid en herstelgericht werken. Binnen de regio is er extra aandacht voor de GEM-beweging, mentale gezondheid en het stimuleren van herstelgericht werken.
•
Monitoring, kwaliteit en toezicht. Gedurende de komende beleidsperiode continueren we binnen
STUURGROEP 2x per jaar
ACCOUNTHOUDERSGESPREK 2x per jaar
7 BESTUURLIJK OVERLEG 4x per jaar
de Noord-Veluwe en Zeewolde de monitorscyclus van de kwaliteit van de zorgaanbieders, trajectbewaking en kwaliteitstoetsing van de zorg vanuit
REGIECENTRUM
inwonersperspectief.
REGIEGROEP 8x per jaar
GGD UITVOERINGSOVERLEG 1x per maand
Figuur: Beleidsregie
AMBTELIJK OVERLEG 8x per jaar
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
4
Terugblik 2020-2025 De regio Noord-Veluwe kenmerkt zich door goede
Maatschappelijke Zorg toe. Het is dan steeds de vraag
samenwerking en het ontwikkelen vanuit de praktijk.
of onze inzet en antwoorden voldoende zijn en blijven
Vervolgontwikkelingen lijken dan vaak vanzelf-
om dit op te vangen. Dat zal ook de komende jaren de
sprekend. Het altijd pro-actief met elkaar in gesprek
opgave zijn.
zijn en blijven is hiervoor het ‘recept’. Dit geldt voor gemeenten en ketenpartners. De opgebouwde
Een overzicht van de concrete relevante ontwikkelingen
overlegstructuur is ook voor de komende jaren een
van de afgelopen jaren is opgenomen in bijlage 2.
goed instrument. De afgelopen jaren zijn er verschillende nieuwe antwoorden op de woonproblematiek (woonantwoorden) gecreëerd in de regio voor mensen met
8
een ondersteuningsvraag. Daarbij zetten we in op ‘zo gewoon mogelijk wonen’. Bijvoorbeeld door het scheiden van wonen en zorg. Dit levert positieve resultaten op voor inwoners, die mede hierdoor beter kunnen werken aan herstel. Ook hebben we de afgelopen jaren een groei gezien in de samenwerking tussen ketenpartners. Er is steeds meer een integrale benadering van de ondersteuning van inwoners. Voorbeelden zijn het organisatieoverstijgend samenwerken en de aandacht voor daginvulling (opleiding, vrijwilligerswerk, etc.). Tegelijkertijd hebben we gemerkt dat er ook uitdagingen blijven bestaan. Door verschillende maatschappelijke ontwikkelingen neemt de druk op de
Maatwerkwonen is een noodzakelijke aanvulling in de Noord-Veluwe MZ-keten.
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
5
Visie en uitgangspunten 5.1 VISIE
kennen meerdere problemen. Daarom zetten we in op
Wonen (BW). Soms ontkomen we echter (nog) niet
In de Noord-Veluwe en Zeewolde staan we voor
domein- en organisatieoverstijgend samenwerken.
aan deze laatste twee termen.
een samenleving waar voor iedereen een thuis
4. Het gaat altijd over wonen: bij mensen die in
9. We maken 2-jaarlijks een regionaal uitvoe-
is. Maatschappelijke Zorg start met een vaste
de MZ in beeld komen is er altijd woonruimte
ringsplan en lokale uitvoeringsplannen. Dit
verblijfsplek. Die plek wordt aangevuld met de onder-
nodig. Soms is dit het dominante probleem (b.v. bij
beleidsplan geeft de visie weer, in de uitvoerings-
steuning die nodig is om elke inwoner een basis van
dakloosheid), soms is de zorg leidend maar is dit
plannen worden er concrete ambities vertaald.
bestaanszekerheid te bieden.
wel gekoppeld aan een tijdelijke woonsituatie. 5. We gaan uit van eigen Noord-Veluwse kracht.
5.2 UITGANGSPUNTEN
Samenwerking tussen gemeenten en ketenpartners:
Om deze visie te realiseren benoemen we in het
vertrouwen is leidend, creatief en pragmatisch, experi-
volgende hoofdstuk een aantal ambities. Hierbij
menterend, lerend en wordt gemonitord.
hanteren we een aantal uitgangspunten die voor alle ambities in het plan van belang zijn:
6. We ondersteunen de inwoner zo gewoon mogelijk: zo licht als kan en zo zwaar als nodig. Lokaal waar het kan, regionaal waar nodig.
1. Deze nota bouwt voort op hetgeen al is opgebouwd in de Noord-Veluwe. Evaluatie laat zien dat er grote tevredenheid is binnen gemeenten en ketenpartners over de opgebouwde organisatie en manier van samenwerken. Dit continueren levert een belangrijke bijdrage aan de doorontwikkeling.
We gebruiken taal die respectvol is en niet stigmatiserend.
2. De mens en zijn leefwereld staan centraal in het zoeken en vormgeven van best passende onder-
7. Taalgebruik heeft invloed op beeldvorming,
steunings-antwoorden. We werken herstelgericht
stigmatisering en benaderingswijze. We willen taal
en streven naar zo veel mogelijk zelfstandigheid.
gebruiken die respectvol is voor betrokkenen en
We sluiten daarmee aan op het gedachtegoed van
daarmee mensen altijd in hun waarde laten.
‘Positieve Gezondheid’.
8. We spreken waar mogelijk over Maatschappelijk
3. Mensen die maatschappelijke zorg nodig hebben
Zorg (MZ) als overkoepelende term en niet meer
leven per definitie in een kwetsbare situatie en
over Maatschappelijke Opvang (MO) en Beschermd
9
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
6
Ambities Maatschappelijke Zorg 2026-2032 Om onze visie te realiseren zetten we de komende
volgen daarbij de lijn van het Nationaal Actieplan
jaren in op onderstaande ambities. De concrete
Dakloosheid.
uitvoering van de ambities komt terug in de regionale
•
De maatschappelijke opvang waar 24/7 onder-
en lokale uitvoeringsplannen die tweejaarlijks worden
steuning wordt geboden staat onder druk. Onder
opgesteld.
meer doordat de uitstroom vaak traag verloopt en er weinig alternatieven zijn. Daarom zetten we in op
6.1 EEN THUIS VOOR IEDEREEN: PASSENDE WOONPLEKKEN & BESCHERMD THUIS
het creëren van alternatieve plekken en uitstroom-
Een eigen thuis is de basis voor de bestaanszekerheid
verschillende ‘woonantwoorden’ (plekken waar
van elk mens. In het verleden was wonen bij een
wonen en ondersteuning worden gecombineerd)
zorgorganisatie voor veel mensen dit thuis. We ervaren
nodig zijn voor verschillende mensen. En dat we
al langere tijd de meerwaarde voor mensen om in een
waar mogelijk mensen zo gewoon mogelijk willen
eigen woning zorg of ondersteuning te krijgen. “Woon
laten wonen. Omdat dit het meeste perspectief
ik waar jij werkt of werk jij waar ik woon?” Onze ambitie
biedt op herstel. We onderzoeken ook woonant-
is daarom om alle inwoners een passende verblijfsplek
woorden die nog weinig in de regio aanwezig zijn
te bieden.
en maken regionaal afspraken over de verdeling
mogelijkheden. Daarbij is het uitgangspunt dat er
van de verschillende woonantwoorden. •
Het vergroten van inzicht in de problematiek is een
Maatschappelijke zorg gaat altijd over wonen, een plek waar je (tijdelijk) mag zijn.
startpunt. We hebben momenteel beeld van het aantal dak- en thuisloze mensen in de regio vanuit de officiële cijfers en de informatie uit de praktijk. Toch blijkt landelijk dat gemeenten deze groep maar voor een deel inzichtelijk hebben. Daarom zetten we de komende tijd in op het verkrijgen van een completer beeld. Dat doen we door zo veel mogelijk organisaties die in contact staan met dak- en thuisloze mensen te betrekken. We
•
Voor de afspraken met de aanbieders van Beschermd Wonen (BW) zetten we in op doorontwikkeling. We borduren daarbij voort op de ontwikkelingen van de afgelopen jaren. Met de toetreding van Zeewolde en de opening van het woonpark
10
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
Hierden is het speelveld veranderd. Bij doorontwik-
•
GEM en de inzet van ervaringsdeskundigheid.
keling van de afspraken vinden we het belangrijk
6.2 PREVENTIE VAN INSTROOM VAN JONGVOLWASSENEN IN DE MZ
dat de aanbieders van BW ook antwoorden
Veruit de grootste leeftijdsgroep in de MZ is jonger
te veranderen naar een herstelgerichte GGZ,
inzetten voor de mensen die het moeilijkst
dan 30 jaar. We zetten daarom specifiek in op het
ondersteund door een transformatieplan.
plaatsbaar zijn. De groep jongvolwassenen vraagt
voorkomen van instroom van deze groep jongvol-
extra aandacht in de MZ. Deze groep is groot en
wassenen in de MZ. Soms is (tijdelijke) ondersteuning
tot onbegrepen gedrag zijn vaak nog losstaande
heeft specifieke woon- en begeleidingsbehoeften.
vanuit de MZ nodig voor deze leeftijdsgroep. In dat
initiatieven. De komende jaren verbinden we deze
Het gebrek aan woonplekken is niet een probleem
geval zorgen we voor ondersteuning die gericht is
ontwikkelingen zodat ze elkaar kunnen versterken.
van alleen de MZ. Ook voor andere door het
op herstel en het mogelijk maken van uitstroom. Om
Inzicht in de samenhang versterkt daarbij het
rijk vastgestelde ‘aandachtsgroepen’ hebben
dit te bereiken verstevigen we de verbinding met de
overzicht om passende vervolgstappen te kunnen
gemeenten een opgave. Het is belangrijk dat
domeinen Jeugd en Wmo.
zetten.
daarvoor integraal afwegingen worden gemaakt. We zetten daarom in op een nauwe verbinding
Voor de komende 5-10 jaar hebben we de ambitie
•
•
De verschillende ontwikkelingen met betrekking
Suïcidepreventie is binnen de MZ keten een belangrijk onderwerp. We ontwikkelen een
met het regionale kernteam wonen en zorg
6.3 SPECIFIEKE AANDACHT VOOR MENTAAL WELZIJN EN ONBEGREPEN GEDRAG
en sluiten aan op het regionaal afsprakenkader
Maatschappelijke Zorg hangt vaak samen met mentaal
Daarvoor sluiten we aan op de brede ontwikkeling
aandachtsgroepen.
welzijn en onbegrepen gedrag. De komende jaren
van suïcidepreventie vanuit het gemeentelijk
maken we hier een speerpunt van ons beleid van. De
domein Volksgezondheid.
werkwijze voor suïcidepreventie binnen de MZ.
afgelopen jaren zijn er op dit vlak veel verschillende ontwikkelingen geweest bij gemeenten. Bijvoorbeeld de inbedding van de Wet verplichte ggz (wvggz) en de opstart van de meldpunten voor niet-acute zorgmeldingen. Ook zijn we als regio gestart met het Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM). Een nieuwe brede benadering van psychische gezondheid die de mens centraal stelt en niet de psychische aandoening.
Zonder voldoende bestaanszekerheid kan je geen stappen richting een ander leven zetten.
Herstelgericht werken staat hierbij centraal. •
De afgelopen jaren hebben we ervaring opgedaan
6.4 EEN SAMENLEVING MET RUIMTE VOOR MENSEN IN EEN KWETSBARE SITUATIE
met werkwijzen waarbij we op een andere manier
Mensen uit de Maatschappelijke Zorg zijn vanzelf-
kijken naar mentaal welzijn. Daarbij combineren
sprekend onderdeel van de samenleving. Als de
we de inzet van professionele deskundigen (waar
samenleving hen respecteert en accepteert, staan ze
nodig) met ondersteuning die dicht bij de inwoner
sterker, wat herstelbevorderend is. Zonder acceptatie
te vinden is (bijvoorbeeld het eigen netwerk of
blijven vooroordelen bestaan. Samen zorgen we voor
ondersteuning vanuit de sociale basis). Denk aan
een veilige en fijne omgeving voor iedereen.
11
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
•
•
We willen voortdurend werken aan het gesprek met
uitwerken en slagvaardig uitvoeren van de plannen.
onze inwoners over het samenleven met mensen in
We kijken daarom kritisch naar mogelijkheden
lijke regionale visie op middelengebruik in de
een kwetsbare situatie. Dat doen we niet alleen als
om daar waar het kan processen te versnellen en
MZ. Het is een ingewikkeld onderwerp waarbij
zich problemen voordoen, of als kwetsbare mensen
obstakels voor een praktische uitvoering weg te
veel argumenten een rol spelen. We willen ons
zich vestigen in een wijk, maar doorlopend.
nemen.
daardoor niet laten weerhouden en zetten in op
Inwoners ontvangen vaak meerdere vormen van ondersteuning of zingeving die nodig zijn voor hun
•
Er ontbreekt momenteel een gemeenschappe-
het ontwikkelen van een regionale aanpak voor middelengebruik en verslaving in de MZ. Samen
herstel. De samenwerking tussen de MZ en de
6.6 OMGAAN MET MIDDELENGEBRUIK EN VERSLAVING
sociale basis is belangrijk en vormt dan een sterke
Middelengebruik en verslaving is een belangrijk
Vroegsignalering, herstelgericht werken en dagin-
combinatie.
thema binnen de MZ. Bewust omgaan met dit thema
vulling zijn hierbij belangrijke ingrediënten. We
is belangrijk. Goede begeleiding voorkomt terugval
zorgen voor een integrale benadering waarbij ggz,
6.5 VERANDEREN ALS ANTWOORD OP MAATSCHAPPELIJKE UITDAGINGEN
en overlast. Het helpt mensen om stabieler te leven
veiligheid, zorg en schuldhulp samenwerken rond
en beter mee te doen in de samenleving. Aandacht
de inwoner.
‘Als je doet wat je deed, krijg je wat je kreeg’. Maar we
voor dit onderwerp zorgt voor een veilige omgeving
streven in de regio Noord-Veluwe en Zeewolde juist
voor iedereen. Daarom is duidelijke ondersteuning en
naar verandering en verbetering in de MZ. Daarom
samenwerking nodig.
met ketenpartners creëren we passende kaders.
zoeken we naar innovatieve antwoorden om de ondersteuning voor onze inwoners verder te versterken. De praktijk is daarbij leidend, het systeem volgend. •
12
Voor de inzet van financiële middelen kijken we wat uiteindelijk het meest effect heeft op het welzijn van onze inwoners. Daarbij zoeken we ook naar mogelijkheden over de domeinen heen.
•
Voor aanbieders in de MZ liggen er ook uitdagingen om mee te bewegen met de maatschappelijke vraag. We gaan in gesprek over outreachend werken, digitalisering, behoud van personeel, beweging naar welzijn, inzet ervaringsdeskundigheid enzovoort. We gaan met de ketenpartners in gesprek over hoe de ondersteuning het beste gecontinueerd kan worden.
•
Aan mooie plannen ook in deze nota geen gebrek. De praktijk leert echter dat de crux vaak zit in het
Met doelgroepdenken doe je mensen tekort.
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
6.7 VERSTERKEN VAN SAMENWERKING IN DE REGIO EN DE KETEN. Goede samenwerking draagt bij aan passende zorg en ondersteuning. We bundelen onze krachten met de partners in de regio en zorgen samen voor passende ondersteuning. De samenwerking die in de afgelopen jaren is opgebouwd, vormt daarbij de basis. We zetten komende jaren in op het samenbrengen van alle kennis en informatie die in de regio aanwezig is bij verschillende partijen. Zodat we nog meer van elkaar kunnen leren. •
Het Zorgkantoor is een belangrijke partij voor zorg aan mensen die ook in de MZ bekend zijn of worden. Daarom willen we de samenwerking met het zorgkantoor versterken. Daarmee borgen we zorgcontinuïteit en ontstaat een goede basis voor afstemming bij overgang tussen wetten. Ook hierin staat de inwoner centraal.
•
Een sterke keten zien wij als basis. Zowel bij gemeenten als bij aanbieders vormt domeinoverstijgend werken de komende jaren de basis om de zorg voor inwoners te verbeteren. Verbinding met de domeinen Veiligheid, Jeugd, Wmo, Gezondheid en Bestaanszekerheid is van belang voor een integrale aanpak. Aanbieders hebben op hun beurt verschillende expertises die elkaar kunnen versterken als ze in de uitvoering heel concreet samenwerken.
•
Naast de mentale gezondheid staat ook de fysieke gezondheid van mensen in een kwetsbare positie vaak onder druk. We leggen daarom de verbinding met de bredere leefstijlinterventies en preventieve gezondheidsprogramma’s in de regio.
13
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
7
Financiën De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo)
Verder zijn er in de “Regionale samenwerkingsover-
Vanuit de bevoegdheid van centrumgemeente is het
geeft aan alle gemeenten de opdracht om zorg te
eenkomst Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe” onder
de verantwoordelijkheid van de gemeente Harderwijk
dragen voor de continuïteit en kwaliteit van maatschap-
meer de afspraken over inspanningen en verplich-
om jaarlijks een begroting en bestedingsvoorstel op te
pelijke ondersteuning, waaronder voorzieningen voor
tingen van de gemeenten in de regio Noord-Veluwe
stellen en verslag te doen van het voorgaande jaar in
beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
opgenomen inzake beschermd wonen en maatschap-
de vorm van een jaarrekening en bestedingsvoorstel
pelijke opvang, de beheersing van financiële middelen,
met toelichting.
De gemeente Harderwijk voert als gedelegeerde
eventuele besparingen of aanvullende kosten en de
centrumgemeente namens de regiogemeenten
verevening van risico’s.
de “centrum gemeentelijke rol” (gericht op regie, coördinatie en uitvoering) van beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Hiervoor worden de middelen voor de regio Noord-Veluwe en Zeewolde door gemeente Zwolle en Almere overgeheveld aan de gemeente Harderwijk op grond van de overeenkomst “Overdracht verantwoordelijkheden, taken en middelen beschermd wonen en maatschappelijke opvang regio Noord- Veluwe”. Met het aangaan van de “Regionale samenwerkingsovereenkomst Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe” hebben de regiogemeenten aangegeven dat zij willen samenwerken met als doel het realiseren van beschermd wonen en maatschappelijke opvang zo dicht mogelijk bij de inwoners, op zodanige wijze dat het optimaal past bij de mogelijkheden en dynamiek in de regio Noord-Veluwe. Door samen te werken, opereren de gemeenten krachtig en wordt er met elkaar meer kwaliteit tegen minder kosten geleverd.
14
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
Bijlage 1 Begrippenlijst
•
Bestaanszekerheid: de toestand waarin mensen
•
Ecosysteem Mentale Gezondheid (GEM): is een
verbinding, hoop en de wensen en doelen van het
voldoende middelen en mogelijkheden hebben om
interventie die uitgaat van de leefwereld van een
individu.
in hun basisbehoeften te voorzien, zowel financieel
persoon. GEM kijkt naar de sociale, psychologische
als sociaal.Het omvat meer dan alleen inkomen; het
en existentiële behoeften. Het dagelijks leven van
gaat ook om toegang tot betaalbare huisvesting,
de persoon staat centraal, zodat deze leert ‘zijn
iedereen kan meedoen en erbij hoort, ongeacht
gezondheidszorg, een passende opleiding, en
eigen ding’ weer te doen.
leeftijd, culturele achtergrond, gender, seksuele
•
de zekerheid om te kunnen deelnemen aan de maatschappij. Het is een breed begrip dat
geaardheid, beperkingen, etc. Het is gericht op het •
essentieel is voor een menswaardig bestaan. •
Inclusiebeleid: een beleid dat ervoor zorgt dat
Daginvulling: binnen de Maatschappelijke Zorg
Ervaringsdeskundige: is de vaardigheid om
wegnemen van belemmeringen in alle levensdo-
kennis, opgedaan uit persoonlijke, vaak ingrijpende
meinen, zoals werk, zorg, sport en onderwijs, zodat
ervaringen, op een deskundige manier in te zetten
iedereen volwaardig kan deelnemen en zich veilig
om anderen met soortgelijke situaties te helpen.
en gewaardeerd voelt.
gebruiken we het woord daginvulling i.p.v. dagbesteding. De invulling is vaak veel breder of anders
•
•
Ethos-light telling: is een definitie om dakloosheid
•
Leefstijlinterventies: door middel van bespreekbaar
dan de dagbesteding dit door (zorg)organisaties
in de meest ruime zin in kaart te brengen. Het gaat
maken, motiveren, verleiden enz. mensen bewust
geboden wordt.
niet alleen om zichtbare dakloosheid zoals slapen
maken van gedrag dat invloed heeft op de lichame-
op straat, maar om een brede definitie die ook
lijke en psychische gezondheid.
Domein en organisatie overstijgende samen-
minder zichtbare situaties omvat, zoals verblijven
werking: het proces waarbij organisaties en profes-
bij vrienden of familie, in een auto of kraakpand,
sionals uit verschillende sectoren en wetten (zoals
of mensen die een instelling verlaten zonder
Maatschappelijke Opvang, Beschermd Wonen
zorg, welzijn, veiligheid) samenwerken om complexe
vervolgplek.
en andere antwoorden die zich in dit domein
•
maatschappelijke problemen, vaak op het gebied van zorg en ondersteuning, in hun samenhang aan
Maatschappelijke Zorg: de verzamelnaam voor
ontwikkelt hebben. •
Herstelgericht werken: een aanpak die zich richt
te pakken. Het doel is om betere, duurzamere en
op het versterken van de eigen kracht van mensen
•
Maatschappelijk vangnet: het vangnet dat georga-
meer integrale oplossingen te creëren die verder
om hun leven weer op te pakken na een ingrijpende
niseerd is om mensen die de weg binnen de
gaan dan de grenzen van één organisatie of
gebeurtenis, zoals een psychische aandoening
systemische wereld niet hebben kunnen vinden of
‘domein’, met als einddoel de hulpvraag van een
of een conflict. Het gaat niet om genezen, maar
zich er aan hebben kunnen verbinden.
individu beter te kunnen beantwoorden.
om persoonlijk herstel door de focus te leggen op
15
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
•
Maatwerkwonen: dit zijn prikkelarme woningen aan
Tegelijkertijd gaat het ook over hoe jij en anderen in
disciplines betrokken en een plan op de individuele
de rond van de samenleving waar mensen kunnen
de samenleving dit ervaren.
maat gemaakt.
wonen met eigen, vaak wat bijzonder, gedrag waarbij al meerjarig is gebleken is dat een veran-
•
•
Middelengebruik: middelengebruik gaat over
•
derwens niet aanwezig c.q. haalbaar is. Landelijke
overmatig gebruik van alcohol, nicotine en drugs.
maatregel waarbij de verantwoordelijkheid voor
ervaringen met Skaeve Huse leert dat een eigen
Het wordt gevaarlijk als mensen daardoor niet meer
de huisvesting en de zorg gescheiden wordt,
plek bieden een positief effect heeft.
goed functioneren, overlast veroorzaken of zelfs
waardoor mensen zelfstandig een woning huren
verslaafd raken.
en de benodigde zorg apart inkopen. Het doel
Meldpunt niet-acute zorg: is een loket waar burgers en professionals terecht kunnen met
is om mensen meer keuzevrijheid te geven, •
“Natte en droge” plekken: dit is een term die
langer zelfstandig te laten wonen en de financiële
zorgen over mensen die de grip op hun leven
gebruikt wordt voor zorglocaties waar midde-
houdbaarheid van de zorg te verbeteren.
dreigen te verliezen, maar waarbij de situatie niet
lengebruik wel (natte) of niet (droge) gedoogd
acuut is en direct 112 gebeld moet worden. Dit is
wordt. Voor beiden plekken gelden huisregels die
bedoeld voor situaties met bijvoorbeeld verward
begrenzend zijn in relatie tot andere bewoners en
maakt aan zijn of haar leven dan spreken we over
gedrag of waarbij iemand zorg mijdt maar die wel
omwonenden.
suïcide of zelfdoding. Voordat iemand dit doet is er
•
nodig lijkt te hebben. De meldpunten bieden advies en kunnen de melding oppakken om passende zorg
•
Pilotteam 16-27: een team van werkers van
voorkomen worden wanneer zelfmoord beter
verschillende organisaties uit het Jeugd- en volwas-
bespreekbaar is en de zorg menselijker wordt
senendomein die met een plan op maat in de
georganiseerd.
Mensen met onbegrepen gedrag: Onbegrepen
thuissituatie gebruik van 24/7-zorg proberen te
gedrag, of soms ook verward gedrag genoemd,
voorkomen.
•
is gedrag dat voor anderen moeilijk te plaatsen is. Iemand kan angstig, boos of in de war overkomen.
Woonoplossingen (antwoorden): i.p.v. aanbod praten we nu over een antwoord of oplossing, ook
•
Positieve Gezondheid: is een bredere visie op
voor het wonen. De MZ-keten zoekt met elkaar naar
Of dingen doen die niet passen bij de situatie. Dat
gezondheid die verder kijkt dan alleen afwezigheid
het antwoord dat nodig is voor de persoon die het
gedrag kan ontstaan door psychiatrische aandoe-
van ziekte. Het gaat om het vermogen om met
betreft: de maatschappelijke vraag.
ningen, middelengebruik, een verstandelijke
de uitdagingen van het leven om te gaan, waarbij
beperking, dementie of een opeenstapeling van
veerkracht, eigen regie en een betekenisvol leven
tegenslagen. Ook sociale omstandigheden zoals
centraal staan.
armoede, dakloosheid of isolement spelen soms mee. •
Suïcidepreventie: Als iemand zelf een einde
sprake van intense wanhoop. Er kunnen suïcides
en ondersteuning te regelen. •
Scheiden van wonen en zorg: is een beleids-
•
Zelfregie: is het vermogen om zelf de leiding te nemen over je leven door bewuste keuzes te maken, richting te geven aan je ontwikkeling en
Regioteam Noord Veluwe: dit organisatieover-
zelf verantwoordelijkheid te nemen voor je acties,
stijgende team begeleidt mensen in complexe
ook als je ondersteuning nodig hebt. Het is het zelf
Mentale gezondheid: is de manier waarop je
situaties 24/7 in hun, meestal, eigen woonsituatie.
bepalen wat je wilt, in plaats van alles zelf te hoeven
je verhoudt tot jezelf en tot anderen en hoe je
Passend bij elke individuele situatie worden andere
doen.
omgaat met de uitdagingen in het dagelijks leven.
•
16
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
Bijlage 2 (lopende) ontwikkelingen MZ Noord Veluwe en Zeewolde
2020-2025
Een aantal ontwikkelingen
WAT?
INHOUD?
EVALUATIE/WAT LEVERT HET OP?
staan in het overzicht
Julianalaan
Trainingsgericht BW voor jongvolwassenen voor max. 2 jaar
Veelal succesvolle uitstroom binnen 2 jaar. Leerervaringen voor de gehele keten.
VAN (Veluwse Avond Nachtdienst)
Organisatie overstijgende nachtdienst voor 24/7 bereikbaarheid/beschikbaarheid
M.i.v. 2026 gaat heel BW hier mee werken, tenzij GGD anders besluit
Regioteam
Domein- en organisatieoverstijgend team voor 24/7-zorg voor complexe groep mensen in eigen woonsituatie
Een landelijk voorbeeld hoe pragmatische samenwerking tot verrassende resultaten leidt. Groei lijkt logisch.
Pilotteam 16-27
Vergelijkbaar met regioteam maar voor specifieke leeftijdgroep. Bedoeling is o.a. 24/7-zorg voorkomen.
Ontwikkeling verloopt met horten en stoten. Zit nog in pilotperiode en ontwikkelt zich, naar verwachting, tot een structureel Noord Veluws antwoord.
Praktijkhuis/ ervaringsdeskundigheid
Een basis-praktijkhuis in Harderwijk met de bedoeling in elke regiogemeente een rol te spelen. Ervaringsdeskundigheid is vanzelfsprekend aanwezig in de keten.
Ook deze ontwikkeling kent vele stadia. Een volgende fase van borging, regionalisering en verbreding is gaande.
AVE (Aanpak Voorkoming Escalatie)
Bij elke gemeente zijn er werksessies AVE geweest om een eenduidig op- en afschaalsysteem te realiseren.
De aanpak vraagt om blijvende, lokale aandacht om effectief te zijn in de praktijk.
Scheiden wonen en zorg
We ervaren grote voordelen bij het scheiden van wonen en zorg voor de persoon in kwestie alsook de zorgorganisaties.
Verantwoordelijkheden waar die horen en daarmee goede training voor persoon in kwestie. Doen waar je voor bent: zorg voor zorg en wonen voor wonen.
Aansluiten/invoegen Zeewolde
Het aansluiten bij de Noord Veluwe is, met een overgangsjaar, per 2025 formeel.
De overgang is o.h.a. zonder veel problemen gelukt. Inhoudelijk is er nog het nodige ontwikkelwerk.
Diverse woonprojecten
Er zijn binnen diverse gemeenten woonprojecten/antwoorden gerealiseerd. Het aantal wooneenheden met een relatie tot MZ is (fors) groeiend.
Woningen worden veelal gerealiseerd met particulieren en (sociaal) investeerders. De uitstroom via corporaties haalt niet de afgesproken doelstelling. De tijd van doorstroming groeit.
GEM (ecosysteem mentale gezondheid)
GEM beoogt een verandering van een behandelgerichte GGZ (die vastgelopen is) naar een herstelgerichte GGZ.
Deze beweging is nu bijna 3 jaar gaande. Het experimenteren/ leren heeft geleidt tot vele transformatieplannen. Een volgende 3 jaren-fase van versnelling/verbreding wordt in 2025 ingezet. De totale transformatie duurt, naar inschatting, 10 jaar
De Thorbecke: 24/7 opvanglocatie
Doorontwikkeling van nachtopvang naar 24-7 opvang
Het levert dakloze mensen meer rust en duidelijkheid op. Daarnaast minder overlast op straat.
hiernaast beschreven. Zeker niet compleet, maar dat wetend mogen we in de Noord Veluwe trots zijn op wat we weten te realiseren.
17
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
Bijlage 3 Statistieken & Jaarverslag 2024 Regiecentrum centrum-
gemeente Harderwijk
Capaciteit BW 300 258
247
250
235 211
198
200 149
150
178
161
160 119
100
100 58
50
37
28
2023
2024
18
0 2018 ZIN
2019
2020
2021
2022
PGB
De maatschappelijke acceptatie van middelengebruik en verslaving is een groot probleem binnen de Maatschappelijke Zorg.
2024
2023
2022
Aanmeldingen toegang BW
269
256
211
Aanmeldingen toegang MO
126
94
103
Team VIA
187 casussen
216 casussen
193 casussen
Centrale Uitgang
21 (54)
28 (38)
21 (55)
Verplaagkundig Spreekuur
161 consulten
167 consulten
165 consulten
Regionaal beleidsplan Maatschappelijke Zorg Noord-Veluwe en Zeewolde 2026-2032
Jaarverslag Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2024
WILT U MEER INFO? VRAAG DAN HET VOLLEDIGE JAARVERSLAG OP BIJ HET REGIECENTRUM HARDERWIJK. Jaarverslag opvragen
19 Klik op de knop hierboven, of stuur een mail naar: mo.bw@harderwijk.nl
Regiecentrum Harderwijk Mei 2025