Rapport Leerlingenvervoer Putten 2015-2020

Leerlingenvervoer Putten 2015-2020 Inleiding Er is gevraagd om een evaluatie van het leerlingenvervoer over de afgelopen jaren. In deze rapportage zijn kosten, aantallen en mogelijke verbanden onderzocht. De Gemeente Putten is in 2016 deels en in 2017 helemaal overgestapt naar de regionale vervoerder ViaVé. Dit regionale vervoersysteem betreft de gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten. Verreweg het grootste deel van de kosten die gemaakt worden voor leerlingenvervoer bestaat uit aangepast vervoer, het zogeheten taxivervoer. Uit de gegevens van ViaVé blijkt dat dit vervoer ook verantwoordelijk is voor de grootste kostenstijgingen van de afgelopen jaren. Daarom wordt in deze rapportage daarop ingezoomd.

Onderzoeksplan Om een goed onderzoek te verrichten is gericht gekeken naar onderstaande gegevens over de jaren 2015-2020. Deze gegevens zijn geleverd door de Gemeente Putten zelf of ViaVé. -

Jaarlijkse uitgaven. De uitgaven per maand kunnen fluctueren door verschillende redenen. Denk aan fluctuaties in leerlingenaantallen, mogelijkheden om samen te reizen of vakanties. Daarom wordt er gekeken naar de jaarlijkse uitgaven in plaats van maandelijkse uitgaven. Er wordt gekeken naar de uitgaven per schooljaar. Daarnaast wordt een vergelijking gemaakt met de inflatietoepassing op vervoer.

-

Aantal leerlingen. Het aantal leerlingen bepaald voor een groot deel hoeveel er vervoerd moet worden. Omdat het aantal leerlingen nogal kan verschillen over het jaar heen nemen we elke keer het begin van het schooljaar als ijkpunt voor het aantal leerlingen.

-

Aantal reisbewegingen/kilometers. Hoeveel kilometer wordt er daadwerkelijk gereden voor de leerlingen? Hoeveel ritten worden er daadwerkelijk uitgevoerd? Om goed inzichtelijk te krijgen wat er daadwerkelijk wordt uitgevoerd gaan we voor elk jaar in de maand maart kijken wat de daadwerkelijk uitgevoerde ritten zijn. Er wordt voor maart gekozen omdat maart (bijna) altijd dezelfde dagen heeft.

-

Speciale behoeftes. Leerlingen zitten vaak met een reden in het leerlingenvervoer. Wanneer het aantal leerlingen met een speciale behoefte/zorg is toegenomen kan dat ook resulteren in hogere kosten.

Met deze gegevens kan een analyse gemaakt worden van de jaren 2015-2020.

Gegevens Tabel 1 Uitgave per schooljaar, index en compensatie

Schooljaar Uitgaven Indexcijfer openbaar vervoer Gecompenseerde kosten naar index

2015 - 2016 € 486.853,75 100

2016 - 2017 € 522.193,50 101,3

2017 - 2018 € 497.289,11 101,9

2018 - 2019 € 537.468,06 103,1

2019 - 2020 € 591.668,17 103,3

€ 486.853,75

€515.492,10

€ 488.016,79

€ 521.307,53

€ 572.766,86

Tabel 2 Aantal leerlingen per schooljaar

Schooljaar Aantal leerlingen

2015 - 2016 135

2016 - 2017 132

2017 - 2018 88*

2018 - 2019 133

2019 - 2020 135

*Dit is niet het gehele aantal maar het aantal uitgestroomde leerlingen was niet goed te vinden, dit is het aantal leerlingen dat overbleef aan het einde van het schooljaar. Tabel 3 Aantal reiskilometers in de maand maart voor elk jaar.

Schooljaar Reiskilometers*

2015 - 2016 14.978,93*

2016 - 2017 14.867,40*

2017 - 2018 15.514,08

2018 - 2019 15.733,23

2019 - 2020 17.144,00**

*Deze reiskilometers zijn niet geleverd door Viavé maar de rekenmethode van Viavé is toegepast op de gegevens van Gemeente Putten. Indicaties per leerling zijn niet meegenomen in de berekening maar er is een standaard percentage van 15% toegepast, het gemiddelde over de overige jaren. **Vanwege de lock down ten gevolge van Corona is de maand maart 2020 niet te gebruiken ter vergelijking. Er is voor de vergelijking met andere jaren gekozen voor januari 2020. Deze maand kwam het meest overeen met maart in de andere jaren. Speciale behoeftes Er zijn geen directe cijfers beschikbaar over speciale behoeftes. Tabel 4 Overzicht aantal scholen – aantal gemeenten – gezinshuiskinderen met vervoer.

Schooljaar Aantal scholen waarnaar vervoerd is Aantal plaatsen waarnaar vervoerd is Gezinshuiskinderen met aangepast vervoer

2015 - 2016 39

2016 - 2017 32

2017 - 2018 27

2018 - 2019 38

2019 - 2020 30

17

14

13

17

14

12

8

9

7

8

Analyse en conclusie ViaVé

2 van 5

In 2017 is overgestapt naar ViaVé. Bij de invoering van ViaVé was het doel de kosten te drukken door voertuigen optimaal te gebruiken en planningen regionaal te maken en verschillende vervoersstromen (zoals jeugdvervoer, Wmo-vervoer en leerlingenvervoer) en vervoermiddelen voor deze vervoersstromen te combineren. ViaVé maakt maandelijks een duidelijk overzicht van de afgenomen ritten en de opbouw van deze ritten en verdeelt de totale kosten naar rato van afname over de gemeenten. Deze verdeelsystematiek heeft als resultaat dat de overige gemeentes in de regio ook invloed kunnen hebben op de uitgaven van de gemeente Putten. Corona Het schooljaar 2019-2020 is door de Corona-uitbraak niet goed te vergelijken met de jaren ervoor. De vraag naar vervoer was ineens een stuk minder doordat er een hoop leerlingen niet meer naar school gingen. ViaVé zat echter vast aan contracten dus er werd ‘normaal’ door gefactureerd (gebaseerd op landelijke afspraken). Als er echter toch gereden werd kon er niet meer makkelijk gecombineerd worden met meerdere leerlingen in hetzelfde vervoer. Daarnaast werden ritten in die periode een stuk duurder vanwege de vele regels. Tabel 1 Uit tabel 1 kunnen we concluderen dat de uitgaven voor het leerlingenvoer zijn gestegen. Ook met de compensatie van de indexcijfers is een duidelijke stijging te zien over de jaren heen.

Wel is het een vrij grillig beeld waarbij niet duidelijk te zien is of het eenmalig grotere uitgaven betreft of dat het de komende jaren door zal blijven stijgen. Tabel 2 Het aantal leerlingen dat aan het begin van het schooljaar leerlingenvervoer toegekend krijgt is over de 5 jaar heen stabiel en lijkt niet te veranderen. Tabel 3 Het aantal reiskilometers stijgt over de jaren heen gestaag. Hierbij wel aangetekend dat reiskilometers niet direct te vertalen zijn naar reguliere reisafstanden. Een reiskilometer in het leerlingenvervoer is gebaseerd op de daadwerkelijk gereden afstand tussen huis en school, maar ook op de extra indicatie die meegegeven wordt aan een leerling. Denk hierbij aan rolstoelvervoer of kleinschalig vervoer enz. Tabel 4 Andere mogelijke oorzaak voor kostenstijgingen zijn het aantal verschillende scholen waarnaar vervoer wordt. Meer scholen betekent meer afzetadressen en mogelijk mindere bezetting van de taxi’s. Daarin maakt uit in welke plaatsen deze scholen liggen. Liggen scholen in elkaars nabijheid dan kan mogelijk gecombineerd vervoerd worden. Daarnaast heeft Putten een aantal gezinshuizen. Hier wonen soms kinderen die leerlingenvervoer nodig hebben.

Uit deze tabel blijkt dat het aantal plaatsen waarnaar vervoerd wordt relatief stabiel is, het aantal scholen een meer wisselend beeld geeft en het aantal gezinshuiskinderen met leerlingenvervoer, op een uitschieter in 2015/2016 na, ook redelijk stabiel is.

3 van 5

Mogelijke oorzaken Regionaal meer bijzondere aanvullingen op vervoer bij toekenningen Het toeschrijven van bijzondere indicaties en/of speciale verzoeken komt steeds vaker voorbij nieuwe aanvragen. Ook is het effect van 1 extra indicatie niet meer goed uit te drukken in extra kosten. De verdelingssystematiek is namelijk zo opgebouwd dat een gemeente niet altijd direct verantwoordelijk is voor de kostenstijging. Als de ‘totale uitgaven’ tegenover de ‘totale reiskilometers’ stijgt, dan zullen de kosten per reiskilometer ook duurder worden. Hierdoor hebben de samenwerkende gemeenten invloed op de kosten van een individuele gemeente. Dit wordt momenteel door ViaVe nader onderzocht. Ook Putten geeft meer bijzondere aanvullingen op vervoer af Wat betreft de gemeente Putten lijkt het er op dat de gemeente zelf ook hogere/duurdere indicaties afgeeft. De exacte oorzaak is onbekend. Het past bij het signaal vanuit het onderwijs dat leerlingen die naar het speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs sinds de invoering van de wet op het passend onderwijs een zwaardere ondersteuningsbehoefte hebben. Dit zou meer leerlingenvervoer met extra indicaties kunnen verklaren. Extra indicaties verhoogt ook de totale kosten.

De prijsstijging leerlingenvervoer kan niet eenvoudig door indexatie verklaard worden Het kan het zijn dat de prijzen voor vervoer in de regio simpelweg hoger zijn geworden. Er is een vergelijking gedaan met het index niveau van het landelijke openbaar vervoer, maar het aanbod in regiovervoer is niet enorm en de prijsverschillen tussen regio’s zijn ook groot. Ook is het lastige dat een aanbieder van OV niet altijd dezelfde methode heeft van prijsbepaling. ViaVé hanteert de reiskilometers als prijsbepaler, maar een aanbieder kan een totaal andere facturering hebben. Prijsstijging is al ingezet voor start ViaVé Verder kan ook opgemerkt worden dat de prijsstijging al voor de overstap naar ViaVé in gang is gezet. De invloed van ViaVé is daarmee moeilijk te bepalen. Zeker wanneer in aanmerking genomen wordt dat ViaVe in 2017/2018 is gaan rijden en dat vanaf schooljaar 2019/2020 de cijfers door Corona niet vergelijkbaar zijn. Er is dus maar een beperkte periode vergelijkbare cijfers. Geen duidelijke verklaring te vinden in leerlingaantallen of scholen Uit tabel 2 blijkt dat de leerlingaantallen redelijk stabiel blijven. Dit kan dus de kostenstijging niet veroorzaken. Enkele andere kenmerken die mogelijk een kostenstijging kunnen verklaren zijn opgenomen in tabel 4.

Hieruit blijkt dat het aantal kinderen die gebruik maken van leerlingenvervoer uit gezinshuizen al jaren redelijk stabiel is. Ook het aantal scholen wat in totaal door leerlingen uit Putten bezocht wordt met leerlingenvervoer of het aantal gemeenten per schooljaar waar die verschillende scholen liggen geeft geen verklaring voor de kostenstijging. Dichtstbijzijnde toegankelijke school heeft soms geen plek voor de leerling

4 van 5

Een andere mogelijke oorzaak is dat soms de dichtstbijzijnde toegankelijke school geen plek voor de leerling heeft. Deze school is daarmee niet toegankelijk voor deze leerling. Dat lijkt de laatste jaren iets vaker voor te komen, maar exacte cijfers zijn er niet. Een leerling moet dan naar een school verder weg vervoerd worden. Financieel gezien maakt heeft dit vrij snel een forse impact op de kosten die voor dit vervoer gemaakt moeten worden. Reizen met openbaar vervoer in deze regio kost vaak te veel tijd Een gemeente als Putten heeft geen ideaal openbaar vervoer systeem. In de verordening is een maximale reistijd opgenomen om de belasting van deze kinderen te beperken. Veel scholen zijn eenvoudigweg niet binnen een redelijke tijd te bereiken met openbaar vervoer. Dit maakt dat alleen al op die grond vaak kinderen gebruik moeten maken van aangepast vervoer. Terwijl een deel van deze leerlingen wel de capaciteiten hebben om met het openbaar vervoer te kunnen (leren) reizen. Conclusie Uit tabel 1 en tabel 3 blijkt dat de uitgaven én de reiskilometers stijgen over de afgelopen 5 jaar, maar het aantal leerlingen min of meer gelijk blijft. Daaruit kunnen we concluderen dat de kosten per individuele leerling lijken te stijgen. Dit kan doordat leerlingen verder weg naar school gaan, aanvullende indicaties hebben of dat er meer ritten per leerling gereden worden.

Tabel 4 geeft mogelijke onderdelen weer die de kosten van het leerlingenvervoer kunnen beïnvloeden. Geen van deze componenten geeft echter op zichzelf een verklaring voor de kostenstijging. Uit deze evaluatie komt in geen duidelijke oorzaak naar voren. Momenteel onderzoekt ook ViaVé de kostenstijging in het leerlingenvervoer op regionaal niveau. Wanneer hier duidelijkere conclusies uit naar voren komen dan zullen wij deze met u delen.

5 van 5