Raadsvoorstel Regionaal Perspectief Landelijk Gebied RFV

Zaaknummer

:

1709035

Documentnummer

:

1709037

Datum B&W vergadering

:

14 mei 2024

Raadsvoorstel Onderwerp: Regionaal Perspectief Landelijk Gebied Foodvalley Beslispunten 1.

vaststellen van het hoofddocument m.b.t. de doelen (2.1 en 2.2), het toekomstbeeld (3), de bijbehorende keuzes (4.1) en de prioritaire thema's (4.2);

2.

in te stemmen met het uitwerken van de acties, maatregelen en instrumenten (4.7) naar een uitvoeringsprogramma met prioritering, rolneming en passende budgettering;

3.

in te stemmen met de samenwerkingsagenda (paragraaf 4.4) en de kennisagenda (paragraaf 4.6).

Inleiding RPLG als agenda voor het landelijk gebied Door de opgaven op het gebied van stikstof en fijnstof, klimaat, bodem- en waterkwaliteit en biodiversiteit staat het landelijk gebied volop in de schijnwerpers. Daarnaast is er behoefte aan duurzame voedselproductie, biobased bouwmateriaal, meer woningen met bijbehorende voorzieningen en ruimte voor de energietransitie. Dit geeft onzekerheid voor boeren, ondernemers in het landelijk gebied en bewoners. Er is daarom dringend behoefte aan een langjarig perspectief waar ondernemers en inwoners op kunnen vertrouwen en bouwen de komende jaren. De opgaven waar we voor staan verschillen per regio in Nederland. Hierdoor is er voor de uitvoering van de landelijke doelen maatwerk nodig. Het Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG) geeft de koers voor het gevraagde maatwerk voor de gemeenten in de Regio Foodvalley en de gemeente Putten. De provincies hebben rondom de doelstellingen uit het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) de centrale rol gekregen om samen met medeoverheden en gebiedspartners maatregelen uit te werken. De provincie Gelderland werkt hiervoor aan het programma Vitaal Landelijk gebied Gelderland (VLGG) en de provincie Utrecht aan het Utrechts Programma Landelijk Gebied (UPLG).

Het RPLG is voor Regio Foodvalley de agenda voor het landelijk gebied en daarmee ook onze inzet in de samenwerking met de provincies Gelderland en Utrecht en het Rijk, om zoveel mogelijk te bereiken dat de provinciale programma's faciliterend zijn. Met het RPLG bieden wij de provincies ons kader voor de realisatie en uitvoering van het VLGG en UPLG.

Essentie van het RPLG De essentie van het RPLG is de ambitie om het landelijk gebied zo te ontwikkelen dat volgende generaties er in gezondheid kunnen leven en werken. Herstel van het natuurlijk systeem van bodem, water en natuur, in goede balans met de ontwikkeling van het voedselsysteem van de toekomst is daarvoor essentieel. In de huidige situatie is het natuurlijk systeem van water en bodem niet in balans en de luchtkwaliteit voldoet niet overal aan de basisnormen. Het RPLG biedt voor de lange termijn een perspectief op een gezonde en duurzame leefomgeving voor iedereen en herstel van de verbinding tussen stad en platteland. Het is in het belang van iedereen dat onze leefomgeving gezonder wordt en de inwoners van stedelijke gebieden, dorpen en buurtschappen zich meer verbonden voelen met het landelijk gebied en met de ondernemers die daar hun werk doen. RPLG in relatie tot andere documenten en plannen Voor de Regio Foodvalley is het RPLG de inzet vanuit het programma landelijk gebied voor de integratie met de Verstedelijkingsstrategie en de Regionale Energiestrategie die plaatsvindt via het regioarrangement Foodvalley en het Ontwikkelperspectief NOVEX Arnhem-Nijmegen-Foodvalley. De gemeente Putten zet daarbij ook in op de integratie van het RPLG voor de opgaves van het landelijk gebied die worden geagendeerd door middel van het regioarrangement EHPZ.

Het regioarrangement is een bouwsteen voor de ruimtelijke voorstellen van de provincies Gelderland als Utrecht aan het Rijk. Dit geeft input voor de nieuwe Nota Ruimte van het Rijk. Gezamenlijk kunnen we dit vertalen in een integrale uitvoeringsagenda voor Foodvalley, inclusief prioriteiten en afspraken over ieders rol. Beoogd effect Met het vaststellen van het RPLG geven we voor zover nu haalbaar is, duidelijkheid aan onze inwoners en ondernemers waar we voor staan, wat we willen en wat we als regiogemeenten zelf kunnen. Door dit als regiogemeenten vast te stellen, ontstaat een kader voor de lokale en regionale uitwerking. Het RPLG geeft richting aan de uitwerking naar lokaal beleid, met respect voor de lokale autonomie. Het RPLG benoemt strategische keuzes en geeft een aantal doelen waar de regio en gemeenten de komende jaren aan gaan werken (zie hoofdstuk 2, bijlage 1) en beschrijft wat de bouwstenen zijn voor het ontwikkelen van een uitvoeringsprogramma. Perspectief bestaat daarmee uit: zo duidelijk mogelijke (milieu)kaders, een toekomstbeeld, keuzes over ruimtelijke sturing en het benoemen van acties om ondernemers en inwoners te ondersteunen om zelf bij te dragen aan de ontwikkelrichting. Argumenten 1.1 Gedeeld belang en inzicht De doelen, het beeld de keuzes en de thema's komen voort uit breed gedeelde inzichten.

Enerzijds vanuit vastgestelde kaders en door wetgeving en beleid van het Rijk, de provincies en het Waterschap. Anderzijds is er inbreng verzameld en betrokkenheid gestimuleerd door middel van dialoogsessies, stakeholdersessies, expertgesprekken en

2 van 7

bestuurlijke gesprekken. Ongeveer 150 mensen die werkzaam zijn bij maatschappelijke organisaties, als ondernemers of in het onderwijs, bij kennisinstellingen en belangenorganisaties zijn onderdeel geweest van dit participatieproces. Onder andere LTO Gelderse Vallei, Waterschap Vallei en Veluwe, Natuur en Milieu Gelderland en Utrecht, Rabobank, kennisinstellingen, partners van het Landbouwnetwerk en diverse andere regionale partners. 1.2 Duidelijkheid geven aan stakeholders Inwoners en ondernemers hebben dringende behoefte aan inzicht in de koers van de overheden. Dit RPLG draagt bij aan duidelijkheid vanuit de rol en verantwoordelijkheid van de gemeenten. 1.3 Met een toekomstbeeld hebben we een gezamenlijk kader Het toekomstbeeld geeft een gezamenlijk fundament en biedt daarom houvast aan iedereen voor de ontwikkelrichting. Gemeenten kunnen er mee aan de slag met hun inwoners en ondernemers. 1.4 Met de keuzes (par 4.1) geeft de regio duidelijk aan waar zij voor staat samen met de gemeenten Het toekomstbeeld is samengevat in strategische keuzes op inhoud en aanpak, zodat concreter wordt waar wij aan willen werken en op welke manier. Dat geeft richting aan de uitwerking en uitvoering. 1.5 Zes thema's geven overzicht en helpen bij de verdere uitwerking Door het benoemen van zes thema's wordt de uitwerking concreet. Hierdoor wordt de uitvoering werkbaar.

Elk van de thema's kan verder worden ingevuld en uitgewerkt op basis van voortschrijdend inzicht en besluitvorming door andere overheden. Zo leggen wij vast waar wij gezamenlijk aan werken, en daarmee ook waar wij niet aan werken. 2.1 Een uitvoeringsprogramma is nodig om perspectief concreet en werkend te maken Het RPLG geeft een breed beeld wat er nodig is. In het uitvoeringsprogramma worden prioriteiten gesteld qua acties en maatregelen. Zo ontstaat inzicht in de termijn waarop bepaalde maatregelen genomen worden, en weten de deelnemende partijen wat wanneer van hun verwacht wordt. Het uitvoeringsprogramma zal ook ingaan op uitvoeringscapaciteit en de financiële dekking en het effect daarvan op de prioritering. 2.2 Acties, maatregelen en instrumenten maken scherp waar we als regio aan willen werken Door met alle betrokken partijen een set van acties, maatregelen en instrumenten op te stellen en onderdeel te maken van het RPLG (paragraaf 4.7) is het niet alleen een procesvoorstel. Deze tabellen maken inhoudelijk scherp welke koers het uitvoeringsprogramma van het RPLG kiest.

3 van 7

3.1 Als regio staan we sterker dan als afzonderlijke gemeenten. De Regio Foodvalley is een netwerkorganisatie die samenwerking hoog in het vaandel heeft. De opgave landelijk gebied leent zich bij uitstek voor intensieve samenwerking. De opgaven zijn groot, complex en grensoverschrijdend. Door als Regio Foodvalley op te trekken hebben we een sterkere positie naar de provincies en het Rijk, dan we als afzonderlijke gemeenten zouden hebben. 3.2 Samenwerking geeft de mogelijkheid tot kennisdeling Door vanuit een gezamenlijke agenda te werken wordt kennisdeling en -uitwisseling eenvoudiger. Het geeft de mogelijkheid gebruik te maken van elkaars kennis. 3.3 Samenwerking is efficiënt Door samenwerking kunnen we een beroep doen op elkaars systemen en capaciteit. Zo hoeft niet elke gemeente het wiel zelf uit te vinden en materialen of systemen aan te schaffen. Ook kunnen opdrachten worden gebundeld. Een goed voorbeeld is het meetnetwerk en de gezamenlijke onderzoeken door de WUR. Kanttekeningen 1.1 Er is onzekerheid over keuzes en middelen van provincies en Rijk Belangrijke randvoorwaarden vanuit de hogere overheden voor het behalen van de doelen zijn op dit moment nog niet geregeld. Er is geen landbouwakkoord en er is geen duidelijkheid over het beoogde Transitiefonds. Daarnaast hebben zowel het Rijk als de provincies hun programma's voor het Landelijk Gebied nog niet vastgesteld.

Het RPLG is daarom nooit volledig 'af', aangezien wetgeving nu nog onbekend is. Het ontbreken van duidelijkheid en middelen geeft een fors risico op vertraging van de uitvoering. In overleg met beide provincies wordt er nog gewerkt aan het concreter en daarmee meetbaarder maken van de doelen. 1.2 Er kunnen verschillende snelheden ontstaan Het kan zijn dat de ontwikkelingen in het landelijk gebied van onze regio niet gelijk lopen (zowel in samenhang als tempo) met bijvoorbeeld de Verstedelijkingsstrategie en de integrale ruimtelijke opgave vanuit andere overheden, zoals de Provincies en het Rijk, in dit geval met name het ministerie van BZK. Met de regiogemeenten zetten we ons maximaal in om de samenhang en integraliteit te waarborgen door goede inhoudelijke en procesmatige afstemming met het Regioarrangement en het NOVEXOntwikkelperspectief. 1.3 Door de raad gestelde kaders Voor het RPLG zijn door de deelnemende gemeenten van de RFV kaders gesteld aan de hand van de Strategische Agenda 2022-2027(ter vaststelling voorgelegd), de Regionale Ruimtelijke Verkenning (ter vaststelling voorgelegd), contourennotitie RPLG (opiniërend voorgelegd) en het Groeidocument met daarin de voorgenomen doelen en ontwikkellijnen

4 van 7

voor het RPLG (voorgelegd voor wensen en bedenkingen). 1Als gemeente Putten zijnde hebben wij niet geparticipeerd in de totstandkoming van de hiervoor beschreven kaders en zijn deze ook niet aan u voorgelegd. Dit heeft te maken met onze recente toetreding per 1 januari 2024 en daarbij is de gemeente Putten geen deelnemende gemeente binnen de gemeenschappelijke regeling. Sinds onze thematische toetreding stelt het Algemeen Bestuur van RFV het gemeentebestuur van Putten wel in de gelegenheid om een reactie te geven op kaders die zijn doorwerking hebben op de thema's landbouw- en voedseltransitie. De kaders die tot stand komen binnen de programma's landbouw- en voedseltransitie worden ter vaststelling aan u voorgelegd. Door middel van de door de gemeente Putten georganiseerde informatieve bijeenkomst van 23 november 2023, waarbij de RFV heeft gepresenteerd, bent u op hoofdlijnen meegenomen in het proces van de totstandkoming van het RPLG. Ter voorbereiding op het vaststellen van het RPLG in de gemeenteraden heeft RFV raadsbijeenkomsten georganiseerd waar het RPLG werd toegelicht en er ruimte was voor vragen. 2.1 Een complexe opgave wordt gekenmerkt door vallen en opstaan en leren en evalueren De vertaling van acties, maatregelen en instrumenten naar een uitvoeringsprogramma met prioritering, rolneming en budgettering sluit aan op de doelen, keuzes en thema's.

Door keuzes van andere overheden of ontwikkelingen in de maatschappij, is het mogelijk dat de aansluiting niet synchroon blijft lopen (zie ook 1.2). In dat geval is evaluatie en her prioritering nodig. Dit is eigen aan het werken aan complexe opgaven. Inhoudelijk wordt minimaal jaarlijks gecheckt of het uitvoeringsprogramma nog actueel is. De regio houdt gemeenteraden en andere stakeholders hiervan op de hoogte en zal waar nodig het een en ander te besluitvorming voorleggen. Als de te behalen doelen op de schaal van de regio duidelijker zijn, is het voornemen om daarvoor periodieke monitoring op te zetten, in samenwerking met provincies en het Rijk. Welke frequentie daarvoor nuttig en haalbaar is, is nu nog niet bekend. 3.1 Strategische uitwerking en samenwerking kunnen spanning geven met de wens voor lokaal maatwerk De samenwerking binnen Regio Foodvalley is goed. Maar we zijn autonome gemeenten met elk onze eigen identiteit. Maatschappelijke en politieke ontwikkelingen binnen gemeente kunnen om lokaal maatwerk vragen. Hiervoor is het belangrijk dat we het noodzakelijke vertrouwen in samenwerking en begrip voor lokaal maatwerk vast weten te houden. Uitvoering Voor het RPLG is het voorliggende besluit de definitieve vaststelling.

Het is daarmee het kader voor de Colleges voor de uitwerking naar lokaal beleid (zoals een omgevingsvisie en -plan) en eventuele lokale programma's en projecten. Uit beslispunt 2 van dit voorstel

1

De bundel met alle wensen en bedenkingen van de deelnemende gemeenten is als bijlage bij dit raadsvoorstel gevoegd, inclusief de reactie of en zo ja, op welke wijze, deze in het RPLG zijn verwerkt en waarom die keuze is gemaakt.

5 van 7

volgt daarnaast de verantwoordelijkheid van het Algemeen Bestuur Regio Foodvalley en de Colleges om een uitvoeringsprogramma op te stellen. Het streven is om dit in het najaar van 2024 vast te stellen. Dit wordt ter kennisgeving aan u verzonden. Het voornemen is om het uitvoeringsprogramma in ieder geval jaarlijks te actualiseren. Als daarbij beleidskeuzes aan de orde zijn of aanvullende financiering, wordt dit ter goedkeuring voorgelegd aan de gemeenteraden. Na instemming met het RPLG door het Algemeen Bestuur van Regio Foodvalley, is het voorliggende RPLG aangeboden aan gedeputeerde staten van Utrecht en Gelderland, het Dagelijks Bestuur van Waterschap Vallei en Veluwe en het ministerie van LNV, met het verzoek om een inhoudelijke reactie. Daarnaast is het ter kennisname verzonden aan provinciale staten van Gelderland en Utrecht en het algemeen bestuur van Waterschap Vallei en Veluwe. Het RPLG beschrijft in deel A (paragraaf 4.5) een aantal no-regret-activiteiten, die in 2024 in uitvoering zijn en worden genomen. Deze no-regret-activiteiten zijn gebaseerd op de onderzoeks- en ontwikkelagenda die is opgenomen in de door het Algemeen Bestuur van de Regio vastgestelde Contourennotitie voor het RPLG (september 2022). Een deel van de activiteiten in paragraaf 4.7 betreft lopende activiteiten, die in 2024 gecontinueerd worden.

Als verlenging aan de orde komt waarbij Regio Foodvalley partner is, is dat onderdeel van het op te stellen uitvoeringsprogramma. Als zich concrete acties/maatregelen aandienen die binnen de doelen en opgaven als no-regret-acties kunnen worden gezien, worden die vanuit het beschikbare budget voor het RPLG gefinancierd en wordt de verantwoording daarvan opgenomen in het op te stellen uitvoeringsprogramma. Financiële gevolgen Wat betreft het budget vanuit de betrokken gemeenten is voor de omvang en prioritering van het uitvoeringsprogramma het budget zoals vastgesteld in de Kaderbrieven van Regio Foodvalley maatgevend. We zetten ons maximaal in om benodigde budgetten toegewezen te krijgen door het Rijk en de beide provincies. Als blijkt dat voor cruciale acties of instrumenten aanvullende gezamenlijke dekking nodig is, wordt dat eerst voorgelegd aan de gemeenteraden. Bijlagen 1.

Raadsbesluit Regionaal Perspectief Landelijk Gebied Foodvalley (1709728)

2.

Regionaal Perspectief Landelijk Gebied Foodvalley – Deel A (1709681)

3.

Regionaal Perspectief Landelijk Gebied Foodvalley- Deel B (1709682)

4.

Overzicht moties en amendementen RPLG 2023 per gemeente (1709684)

5.

Reactiedocument moties en amendementen RPLG 2023 (1709685)

6 van 7

Commissiebehandeling De commissievergadering is terug te luisteren op https://putten.raadsinformatie.nl/.

Burgemeester en wethouders van Putten, de secretaris

de burgemeester

mr. F.E. Contant

H. A. Lambooij

Portefeuillehouder

E.T. 't Jong

Afdeling

Ruimte Team Beleid en Advies

Behandelend ambtenaar

S. van Vugt, R.G.W. Schipper

Telefoonnummer

+31341359618

7 van 7