Raadsvoorstel Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2025 - 2040

Zaaknummer

:

1721177

Documentnummer

:

1721191

Datum B&W vergadering

:

4 juni 2024

Raadsvoorstel Onderwerp Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2025 - 2040 Beslispunten Wij stellen u voor: 1.

om het Integraal Huisvestingsplan(IHP) onderwijs 2025 - 2040 vast te stellen;

2.

om de in het integraal Huisvestingsplan opgenomen meerjarenraming voor investeringen in onderwijshuisvesting als leidraad te hanteren voor de planning en uitvoering;

3.

om jaarlijks bij het opstellen van de (meerjaren)begroting te beoordelen of de omvang van de jaarlijkse uitzetting nog passend is;

4.

het voorbereidingskrediet voor de volgende vernieuwingsopgave van de Ichthus à € 280.000 beschikbaar te stellen voor het opstellen van een aanbesteding gereed plan;

5.

een bedrag van € 45.000 beschikbaar te stellen: a.

om een business case tijdelijke huisvesting Putten op te laten stellen waarin de tijdelijke huisvesting voor Ichthus, Korenbloem en de Schuilplaats een plek krijgen en zo effectief en efficiënt mogelijk kan worden vormgegeven;

b.

om samen met het onderwijs en betrokkenen een vervolg te geven aan het ‘plan’ westelijk buitengebied. Dit gaat over de scholen Steenenkamer, Diermen en Hoef;

c.

dit bedrag ten laste te brengen van het begrotingssaldo.

Inleiding De verantwoordelijkheid van de gemeente voor onderwijs en onderwijshuisvesting is een bijzondere. De gemeente heeft de wettelijke zorgplicht voor onderwijshuisvesting (nieuwbouw, uitbreiding, vernieuwbouw en gymzalen) en de instandhouding van het openbaar onderwijs. De schoolbesturen gaan over de inhoud van het onderwijs en het onderhoud aan de gebouwen. Gebruikelijk is dat de gemeente, in samenspraak met het onderwijs, hiervoor een integraal huisvestingsplan (IHP) opstelt. Het IHP is een koersdocument voor benodigde investeringen in de onderwijshuisvesting, zowel op korte termijn (4 jaar) als op lange termijn (12 jaar). In 2018 heeft u het huidige Integraal Huisvestingsplan (IHP) laten opstellen. Met de komst van de wetswijziging en daarmee gepaarde veranderingen, de ontwikkeling van nieuwbouwwijk Halvinkhuizen,

toenemende vragen naar brede scholen en IKC’s en ontwikkelingen m.b.t. het buitengebied hebben wij besloten om dit IHP te gaan herijken. Het voorliggende plan is in nauw overleg met de schoolbesturen opgesteld. De basis van het plan ligt in diverse inventarisaties, zoals de huidige staat van de schoolgebouwen, bezettingsgraad, leerlingenprognoses, en onderwijskundige ontwikkelingen. Aan het plan is een financiële systematiek gekoppeld voor de uitvoering hiervan. Deze systematiek geeft voldoende garantie aan de schoolbesturen en de gemeente om een toekomstbestendige scholenvoorraad te realiseren. Beoogd effect Het gezamenlijke belang van zowel de gemeente als de schoolbesturen is dat de ontwikkeling van het kind centraal staat. Een van de randvoorwaarden is dat een kind zich binnen een kwalitatief hoogwaardige omgeving zo optimaal mogelijk kan ontwikkelen. De herziening van dit IHP maakt het mogelijk om duurzame, frisse schoolgebouwen te realiseren voor het Primair Onderwijs. Ieder vanuit zijn of haar wettelijke verantwoordelijkheid. Argumenten 1.1. Met het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs voldoet de gemeente aan haar zorgplicht op het gebied van voldoende en adequate onderwijshuisvesting. Met het IHP anticiperen we op toekomstige investeringen om te voldoen aan onze wettelijke taak op het gebied van onderwijshuisvesting.

Het IHP geeft een overzicht welke scholen wanneer aan de beurt zijn voor (ver)nieuwbouw, zodat schoolbesturen ook weten waar ze aan toe zijn. Voor de periode 2025-2028 worden ook de investeringen vastgelegd in de meerjarenbegroting. Voor de periode 2029 en verder betreft het een doorkijk. 1.2. Met het IHP voldoen we aan de aanstaande wetswijziging. Door een wetswijziging zijn gemeenten in de toekomst verplicht om een meerjarig integraal huisvestingsplan voor het onderwijs (IHP) te ontwikkelen. De minister van OCW heeft de voorstellen hiervoor van de PO-Raad, VO-raad en Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) overgenomen. Met de totstandkoming van dit IHP lopen wij hier vast op vooruit. 1.3. Het IHP is samen met de schoolbesturen opgesteld. Het voorliggende IHP heeft consensus van alle bestuurders. Tijdens het proces om te komen tot dit plan zijn er keuzes gemaakt langs de volgende lijn: o

Wettelijke verplichting van de gemeente.

o

De urgentie die er op enkele vraagstukken ligt en

o

Integrale afweging van alle wensen van de (school)besturen en de financiële impact.

2 van 8

1.4. Het IHP speelt in op aanpak van verouderde gebouwen en heeft inzicht gegeven in de forse vervangingsopgave. En biedt daarmee duidelijkheid aan alle partijen. In dit IHP hebben we de totale voorraad onderwijsgebouwen in beeld gebracht, inclusief de opgave die er voor elk gebouw ligt. Dat betekent dat we ook inzicht hebben gekregen in de opgave die er na 2028 (laatste jaarschijf van de huidige meerjarenbegroting) ligt. We zien een grote vervangingsopgave aankomen voor de periode 2027 en verder, met een bijbehorende forse financiële opgave. De financiële impact zoals we die met de huidige gegevens inzichtelijk kunnen maken, is opgenomen in het IHP. 1.5. Onderwijshuisvesting in lijn met jeugdbeleid: ruimte geven aan het opgroeien van kinderen. Vorming van Integrale Kindcentra (IKC’s) is een landelijke ontwikkeling ingegeven door pedagogische inzichten in het onderwijs, in de kinderopvang en in de politiek. Ook in Putten werken een substantieel aantal besturen van onderwijs en kinderopvang samen aan de (door) ontwikkeling van IKC’s. Het bieden van een rijk dagprogramma met een aansluitende leer- en ontwikkelomgeving vergroot de kansen van kinderen. De organisatie van een IKC gebeurt niet onder verantwoordelijkheid van de gemeente.

Wel vraagt IKC-vorming van de huisvestingsambities van Putten om aan te laten sluiten bij de geformuleerde onderwijskundige en sociale ambities zodat het beleid op het gebied van jeugd versterkt kan worden. 4.1. CNS Putten / Ichthus verzoekt om een voorbereidingskrediet van 8% van het totale renovatie-budget Het budget zoals vastgesteld in het IHP wordt bepaald op basis van het recht op aantal vierkante meters in relatie tot het aantal leerlingen en op basis van het normbedrag van de VNG. Omdat er nog onvoldoende helderheid is over de normbedragen van 2025 is bij het voorbereidingskrediet uitgegaan van de normbedragen 2024 + € 700 p.m2 extra. Bij het definitieve budget zal wel uitgegaan worden van de normbedragen van 2025. Het voorbereidingskrediet bedraagt ongeveer 8% van het totale verwachtte budget. Zonder dit budget kan CNS Putten de benodigde voorbereidingen voor een dergelijk omvangrijk project niet opstarten. 4.2. Bij het voorbereidingskrediet is sprake van voorfinanciering Bij een voorbereidingskrediet is er sprake van voorfinanciering. Wanneer het totale krediet aangevraagd wordt door het schoolbestuur, wordt het voorbereidingskrediet hierop in mindering gebracht. De hoogte van het voorbereidingskrediet is gebaseerd op de ervaringen die zijn opgedaan bij de Wegwijzer, De Akker en nu Groevenbeek. 5.1. Tijdelijke huisvesting is de verantwoordelijkheid van de gemeente.

Gemeenten zijn niet alleen verantwoordelijk voor nieuwbouw en uitbreiding maar ook voor tijdelijke huisvesting. Huur van tijdelijke units is een dure aangelegenheid. Normaliter wordt er van project naar project bekeken wat er aan vervangende huisvesting nodig is en worden deze kosten ook op dat ene project geboekt. Gezien het feit dat de gemeente in een relatieve korte tijd op drie locaties te maken krijgt met tijdelijke huisvetsing. Ichthus en Korenbloem tijdens de vernieuwbouw en bij de

3 van 8

Schuilplaats als tijdelijke uitbreiding, is het verstandig om business case op te laten stellen om inzicht te krijgen hoe wij zo effectief en efficiënt mogelijk onze verantwoordelijkheid hierin kunnen gaan pakken. 5.2. Kwalitatief en duurzaam onderwijsaanbod in het westelijk buitengebied is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Als het dan gaat om investeringen in schoolgebouwen van gemeentezijde, mag van schoolbesturen worden verwacht dat de betreffende onderwijsvoorziening ook minimaal gedurende de periode van afschrijving in stand wordt gehouden. Dit in verband met het voorkomen van desinvesteringen en het terugvallen van gebouwen aan de gemeente met een hoge boekwaarde. Gezien de leerlingenprognoses van Diermen, Steenenkamer en Hoef is het verstandig om gezamenlijk met de schoolbesturen op te blijven trekken en vervolg te geven aan een plan op maat voor het westelijk buitengebied. 5.3. De complexiteit vraagt om extern advies en deskundigheid Gezien de diversiteit aan vraagstukken, maar ook piek van belasting in een korte tijd als ook de benodigde specialistische kennis is er extra budget nodig voor extern advies. Het is niet mogelijk, gezien het feit dat voorliggende vraagstukken eens in de tientallen jaren voor komt om al deze kennis in huis te hebben / halen, zeker niet in de huidige krappe arbeidsmarkt.

Er is een zo goed mogelijk inschatting gemaakt van het benodigde bedrag. Dit bedrag kan waar nodig ook ingezet worden voor het deels beleggen van taken waarvoor intern geen capaciteit is als gevolg van prioritering en afbakening. Kanttekeningen 1.1. Twee varianten kunnen mogelijk rekenen op weerstand van belanghebbenden De twee Gabriel locaties samen met de Korenbloem huisvesten op huidige locatie Korenbloem lijkt op basis van de eerste voorstudie haalbaar te zijn binnen de ruimtelijke mogelijkheden. Dit geldt ook voor de verhuizing van De Fontein naar de Kelnarijstraat. Deze aanpassingen kunnen rekenen op voor- en tegenstanders in de directe omgeving. Hiervoor zal extra aandacht gevraagd worden bij het opstellen van de businesscases. 1.2. Het IHP is een dynamisch document en aan verandering onderhevig. Het IHP is opgesteld met duidelijke doelstellingen, prioriteiten en een financieel kader. Echter, in de praktijk kan de uitvoering beïnvloed worden door diverse veranderingen, zoals vertraging van bouwprojecten, de invloed van vertraging op het plan met betrekking tot de tijdelijke wissellocaties, stijging van bouwkosten, demografische veranderingen, en onverwachte gebeurtenissen. Deze veranderingen kunnen leiden tot aanpassingen in de planning en financiering.

Het IHP is een dynamisch document dat periodieke evaluatie en herziening vereist om de kloof tussen theorie en werkelijkheid te overbruggen. Het vermogen om te reageren op veranderende omstandigheden en prioriteiten is cruciaal voor een effectieve uitvoering van het plan en om ervoor te zorgen dat de doelstellingen worden behaald ondanks eventuele obstakels die in de praktijk kunnen ontstaan. Dit benadrukt het belang van voortdurende betrokkenheid en aanpassing om de impact van veranderende omstandigheden te minimaliseren en de oorspronkelijke doelstellingen

4 van 8

te verwezenlijken. Het beheer van deze veranderende omstandigheden is essentieel om het IHP succesvol te implementeren en de gewenste resultaten te bereiken. 1.3. De kosten voor onderwijshuisvesting zijn aanzienlijk. Er zijn diverse mogelijkheden onderzocht om de (jaarlijkse) kosten op het gebied van onderwijshuisvesting te beperken, deze opties zijn zoveel mogelijk in het plan doorgevoerd. Desondanks blijft de investering aanzienlijk. Vasthouden aan het huidige IHP zal, over dezelfde termijn, een investeringsvolume hebben van gelijke hoogte. Echter daar staat dan niet het herontwikkelingspotentieel tegenover die beschikbaar komt op de huidige locaties van De Fontein en de Pelikaan als we het voorgestelde IHP gaan volgen. Ook actief sturen op vertraging van de uitvoering van dit IHP is niet wenselijk. De keerzijde hiervan is namelijk dat: •

Vertragen en uitsmeren over meerdere jaren geen enkel positief financieel effect heeft op het totale investeringsvolume.

•

Meer vertragen leidt tot tussentijds noodzakelijk groot onderhoud, hetgeen eveneens stevige investeringen met zich brengt.

•

De nieuwe locatie voor de samenvoeging van de twee locaties Gabriel en Korenbloem later op gaan pakken kent meerdere nadelen. Onder andere: o

Biedt het geen structurele oplossing voor ruimtetekort in Rimpeler/Husselerveld;

o

Blijft De Fontein langer in brinkstraatgebied, wat weer tot vertraging kan leiden in de woningopgave binnen deze inbreidingslocatie.

•

Het wenselijk is om vroegtijdig in de realisatiefase van Halvinkhuizen ook een schoolgebouw te gaan realiseren. Immers gezinnen die zich in Halvinkhuizen huisvesten kiezen direct een school, en gaan over het algemeen niet tijdens de schoolcarrière van hun kind nog van school wisselen.

3.1. De geactiveerde investeringen van schoolgebouwen moeten na buiten gebruikstelling afgeschreven worden ten laste van de exploitatie. Met het voorliggende IHP komen op termijn twee locaties vrij.(De Fontein en De Pelikaan) Een derde locatie(Korenbloem) zal naar verwachting volledig gesloopt moeten worden om op dezelfde locatie een nieuw gebouw te kunnen realiseren. De investeringen in deze gebouwen die tegen die tijd nog geactiveerd zijn, moeten volledig worden afgeschreven ten laste van de exploitatie van het betreffende jaar. Deze lasten zijn in dit voorstel niet verwerkt. Ten tijde van uitvoering zullen deze middels de P&C-cyclus worden aangeraamd. 5.1. Scholen sluiten is de wettelijke verantwoordelijkheid van de schoolbesturen. Er zijn meerdere schoollocaties in het buitengebied. De scholen zijn relatief klein en de voedingsgebieden zijn heel divers. De gemiddelde schoolgrootte van basisscholen in Nederland ligt op circa 220 leerlingen. Bij de scholen in het buitengebied liggen deze in Putten fors lager. Scholen opheffen, fuseren of samenvoegen in 1 gebouw is in 1ste instantie geen verplichting voor de gemeente. Maar we zien zowel op huisvesting als onderwijsinhoudelijk de uitdagingen groeien. We hebben nu in het voortraject gezamenlijk opgetrokken tijdens de inwonersbijeenkomst. De keuzes die tijdens het

5 van 8

vervolgtraject gemaakt gaan worden raken vele partijen. Het is verstandig om samen met de andere twee schoolbesturen op te blijven trekken. Uitvoering Na vaststelling worden de volgende projecten op gestart. -

Vernieuwbouw Ichthus

-

Business case tijdelijk huisvesting met prioritiet op tijdelijke uitbreiding Schuilplaats

-

Businesscase westelijk buitengebied.

Financiële gevolgen Investeringsoverzicht Onderstaand een financiële vergelijking tussen het huidige IHP voortzetten en het nieuwe IHP realiseren. De bedragen van het huidige IHP zijn geïndexeerd naar de huidige normering die ook gebruikt zijn in het nieuwe IHP.

Naam school Ichthus Bs md Bijbel bij de Fontein Bs md Bijbel De Akker Gabrielschool Kelnarij Gabrielschool Bijstergoed De Korenbloem PCB De Wegwijzer PCB De Pelikaan Bs met de Bijbel Diermen Bs met de Bijbel Huinen BS De Steenenkamer De Schovenhorst PCB Hoef Halvinkhuizen De Schuilplaats De Schuilplaats uitbreiding De Schuilplaats 1ste inrichting Totaal

Bedrag IHP 2018 geïndexeerd 3.613.000 3.544.000 n.v.t. 2.096.000 5.129.000 1.805.000 n.v.t. 2.716.000 2.839.000 4.000.000 7.210.000 2.409.000 122.000 35.483.000

Bedrag IHP 2025 3.527.000 5.006.000 n.v.t. 6.539.000

Jaar investerin g 2025 2029

Bedrag afschrijvin g 88.200 125.200

2027 2027

163.500 38.800

2028 2026

138.100 47.300

2026

67.900

2026 2033 2029 2025

66.200 155.500 60.200 6.100 957.000

1.553.000 n.v.t. 5.523.000 1.891.000 n.v.t. 2.716.000 n.v.t. 2.647.000 6.218.000 2.409.000 122.000 38.151.000

Kanttekening: •

Herontwikkelingspotentieel Met de realisatie van het nieuwe IHP worden de huidige locaties van basisschool De Fontein en basisschool de Pelikaan vrijgespeeld. Deze locatie bieden veel potentie als inbreidingslocatie.

•

Investeringen De Fontein en definitieve uitbreiding Schuilplaats Op dit moment is voor de Fontein en voor de uitbreiding van de schuilplaats het maximale theoretische bedrag begroot waar de school recht op heeft bij nieuwbouw. De insteek is om de Fontein onder te brengen op de locatie van de huidige Gabriëlschool Kelnarij. Deze locatie zal qua capaciteit uitgebreid moeten worden en er zal een update van het gebouw moeten volgen. De wens is om de uitbreiding van de schuilplaats te gaan realiseren in de Gabriëlschool Bijstergoed. Deze locatie zal mogelijk een update moeten krijgen. Met de informatie van nu is de verwachting is dat op beide locaties niet het volledige begrote bedrag noodzakelijk zal zijn. 6 van 8

•

Investering westelijk Buitengebied Voor het westelijk buitengebied is nu drie maal een bedrag opgenomen voor vernieuwbouw van de huidige scholen. Samen met het onderwijs en betrokkene gaan we eerst een vervolg geven aan het ‘plan ’westelijk buitengebied. We willen antwoord krijgen hoe we kwalitatief goed onderwijs in dit buitengebied toekomstig bestendig kunnen blijven aanbieden. De verwachting is dat de huidige situatie niet houdbaar is.

Begroting 2025-2028 Het financieel effect ten opzichte van de begroting is als volgt: Omschrijving -/- = nadeel Afschrijvingslasten IHP 2025 Raming afschrijvingen investeringen IHP 2018 (niet geïndexeerd) Budgettair effect Begroting 2025

2025 -

2026 6.100 50.300

2027 94.300 201.800

2028 275.700 201.800

-

44.300

107.500

-73.900

Kanttekening: •

De raming van het IHP 2018 is nog op basis van oude gegevens. Als we deze actualiseren naar de huidige index zou het budgettair effect in 2028 € 83.796 positief zijn in plaats van € 73.900 negatief.

Doorkijk 2029 e.v.

7 van 8

Omschrijving -/- = nadeel Afschrijvingslasten IHP 2025 Raming afschrijving investeringen IHP 2018 (niet geïndexeerd) Budgettair effect

2029 478.000 253.200

2030 676.250 253.200

2031 801.400 407.250

2033 801.400 407.250

2032 801.400 407.250

2034 801.400 407.250

2035 957.000 483.500

-224.800 -423.050 -394.150 -394.150 -394.150 -394.150 -473.500

Kanttekening: •

De raming van het IHP 2018 is nog op basis van oude gegevens. Als we deze actualiseren naar de huidige index zou het budgettair effect in 2029 t/m2035 als volgt zijn:

Omschrijving -/- = nadeel Budgettair effect na indexatie IHP 2018

2029 -118.500

2030 -88.600

2031 -213.700

2032 -213.700

2033 -213.700

2034 -213.700

Inzet externe expertise In totaliteit verwachten wij € 60.000 nodig te hebben voor de inzet van externe expertise. Voor € 15.000 is dekking gevonden binnen het totale budget wat beschikbaar gesteld is voor het opstellen van het voorliggende IHP. De overige € 45.000 wordt ten laste gebracht van het begrotingssaldo. Bijlagen •

Raadsbesluit

•

Integraal Huisvestingsplan onderwijs 2025-2040 Gemeente Putten

•

Gebouwenkaarten IHP gemeente Putten

Commissiebehandeling De commissievergadering is terug te luisteren op https://putten.raadsinformatie.nl/.

Burgemeester en wethouders van Putten, de secretaris

de burgemeester

mr. F.E. Contant

H. A. Lambooij

Portefeuillehouder

J. van den Hoorn

Afdeling

Samenleving Team Beleid en Advies

Behandelend ambtenaar

R.H.J. Stofmeel

Telefoonnummer

+31341359642

8 van 8

2035 -189.000