Raadsvoorstel Economische Visie 2040 gemeente Putten

Zaaknummer

:

1541328

Documentnummer

:

1541352

Datum B&W vergadering

:

7 maart 2023

Raadsvoorstel Onderwerp: Economische Visie 2040 Putten Beslispunten 1. De economische visie 2040 Putten vast te stellen

Inleiding De afgelopen jaren is gebleken dat er een visie op economie voor de gemeente Putten ontbreekt. Er zijn veel ontwikkelingen in de Puttense samenleving, regionaal, landelijk en op het wereldtoneel. Deze vergen samenhangende keuzes voor een toekomstbestendige economie. Met deze economische visie en een economische agenda wil de gemeente, samen met ondernemers en andere belanghebbenden, een bloeiende economie bewerkstelligen, waar toekomstbestendig ondernemerschap en brede welvaart hand in hand gaan. Beoogd effect De gemeente Putten wil een optimaal vestigings- en ondernemersklimaat stimuleren. De visie biedt zicht op een groot aantal beoogde effecten, overeenkomstig het coalitieakkoord: •

Uitgaan van elk bedrijf op de juiste plek, dat uitvoering krijgt via de afronding van de ontwikkeling van bedrijventerrein Henslare, de voorkeur voor lokale bedrijven te positioneren op nieuwe bedrijfslocaties en het beter benutten van bestaande bedrijventerreinen.

•

Het functieveranderingsbeleid geeft een ruimtelijk kader voor herschikking van activiteiten in het buitengebied en biedt zo perspectief voor de agrarische sector.

•

Zo ontstaat dynamiek die de verschillende sectoren sterker maakt voor een toekomstbestendige economie en aandacht geeft aan het MKB en ZZP-ers.

•

Samenwerken staat voorop, regionaal en met bedrijven en -verenigingen, met een prominente rol voor de gemeentelijke bedrijfscontactfunctionaris.

Argumenten 1.1 Krachtige economie De economische situatie in Putten wordt geïllustreerd met mooie cijfers die Putten een stevige economische basis geven voor de toekomst. De beeldbepalende sectoren van de

gemeente zijn vrijetijdseconomie, agrifoodsector en het MKB. Zij zijn de belangrijke dragers voor economie en sociale cohesie in het dorp. Tussen 2011 en 2021 laat Putten een werkgelegenheidsgroei zien van meer dan 8%, vergelijkbaar met de Gelderse- en gehele Nederlandse economie. Er zijn in Putten ruim 10.000 banen, waarvan de meeste in de zorg, industrie, bouw en dienstverlening (zakelijke en overige diensten). De werkloosheid is laag. De banen zijn in Putten verdeeld over ruim 2.500 bedrijven, waarvan 800 bedrijven met personeel en 1.700 ZZP-bedrijven. 1.2 Opgaven Maar is er ook werk aan de winkel. Om een toekomstbestendige economie dichterbij te brengen, moeten bedrijven werk maken van de energietransitie en de overgang naar een circulaire economie. In het landelijk gebied (en breder) heeft het stikstofvraagstuk veel implicaties die ook onze agrarische sector raken. Ook de vitaliteit van het dorpshart behoeft aandacht. Het gebrek aan voldoende uitbreidingsruimte op de Puttense bedrijventerreinen staat de dynamiek van de lokale economie in de weg. De krapte op de arbeidsmarkt in Putten is in verschillende beroepsgroepen zelfs groter dan het Nederlandse gemiddelde. 1.3 Samen op weg Om vorm te geven aan deze uitdagingen is een goede relatie tussen de gemeentelijke organisatie en het lokale bedrijfsleven van groot belang.

Hoewel enerzijds veel ondernemers tevreden zijn over het contact (o.a. op het gebied van recreatie en toerisme, het dorpshart en de agrarische sector), ervaren anderzijds meerdere ondernemers dat de gemeente voor hen weinig zichtbaar en benaderbaar is. Er is behoefte aan een duidelijke koers en actie, vooral als het gaat om ruimte voor werken. De gemeente Putten wil hierin samen met ondernemers optrekken. Daar is deze economische visie het resultaat van. 1.4 Vier sporen Bij het opstellen van de visie is gewerkt aan de hand van vier 'sporen': Spoor 1: Toekomstbestendige vrijetijdseconomie, agrifood en breed MKB Deze sectoren zijn in Putten kenmerkend voor de economie. Ze zijn bovengemiddeld oververtegenwoordigd in de lokale werkgelegenheid, of zorgen voor een grote toegevoegde waarde, of hebben groeipotentieel. Spoor 2: Vitaal dorpshart en leefbare gemeente De kernkwaliteiten van Putten zorgen voor een aantrekkelijk woon- en leefklimaat. Het gaat om het veelzijdige Veluwelandschap, het levendige dorp in de ondernemende en gastvrije gemeente, recreatie: natuurlijk en ontspannen 'doen' en de rijke beleving van cultuur en historie. Spoor 3: Ruimte voor werken De lokale bedrijventerreinen hebben een belangrijke rol in het huisvesten van economische activiteiten. De werklocaties van de gemeente Putten (Keizerswoert, Hoge

2 van 7

Eng, Ambachtstraat) en het dorpshart tezamen herbergen 40% van de totale werkgelegenheid in de gemeente. Spoor 4: Noodzakelijke voorwaarden ('basis op orde') Er is behoefte aan regelmatig contact met de gemeente: zichtbaarheid, actueel beleid en goede informatievoorziening zijn belangrijke aspecten daarbij: 'de basis op orde'. Ook heeft sturing op interne processen binnen de gemeente voortdurende aandacht nodig om een externe dienstverlening richting bedrijfsleven op peil te houden. 1.5 Sterkte/zwakte analyse met kansen en bedreigingen Sterkte • Werkgelegenheid groeit, veelzijdige • • •

economie, bestand tegen economische schokken Vakmanschap, arbeidsethos, lokale organisatie ondernemers (BKP, WCP, PROVI) Brede welvaart: Hoge score op economie, gezondheid, veiligheid Gunstige ligging van Putten, op snijpunt van verschillende regio's

Zwakten • Zeer krappe arbeidsmarkt, ook in sterke •

Puttense sectoren (agrifood, transport en logistiek) Doel en propositie Putten in de regionale samenwerkingen niet altijd helder

Spoor 1: toekomstbestendige vrijetijdseconomie, agrifood en MKB • Groei in banen zorg, industrie en logistiek • Agrarisch karakter als lokale trots • Hoog aantal R&T bezoekers zorgen voor veel bestedingen in andere sectoren

Spoor 1: toekomstbestendige vrijetijdseconomie, agrifood en MKB • Gebrek aan lokale dynamiek door ruimtegebrek • Diverse grote werkgevers in logistiek en voedselverwerking hebben grote milieu impact

Spoor 2: Vitaal dorpshart een leefbare gemeente • Aantrekkelijk en afwisselend buitengebied (bos en water). Trekt nieuwe bewoners en bezoekers • Dorpshart kent onderscheidende detailhandel en goede week markt en gratis parkeren. • Hoge lokale koopkracht binding; relatief weinig pendel voor dagelijkse boodschappen

Spoor 2: Vitaal dorpshart een leefbare gemeente • Weinig reuring (horeca, evenementen) in dorpshart en leegstand diverse panden • Knelpunten bereikbaarheid: files dorp in, OV- en fietsbereikbaarheid bedrijventerreinen • Hoger onderwijs is (relatief) ver weg

Spoor 3: Ruimte voor werken Weinig leegstand bestaande bedrijventerreinen Ontwikkeling nieuw terrein Henslare in 2023 van start

Spoor 3: Ruimte voor werken • Weinig tot geen doorgroei- en uitbreidingsmogelijkheden voor bedrijven op bedrijventerreinen. Beperkt economische dynamiek • Mede daardoor zit niet elk bedrijf op de juiste plek (spanning bedrijven-woningen) • Kwaliteit bestaande werk locaties wisselend, achterstand op Keizerswoert • Sommige panden kennen extensief gebruik

Spoor 4: Noodzakelijke voorwaarden: 'de basis op orde': • EZ capaciteit uitgebreid, nieuwe bedrijf contact functionaris • Regelmatig contact met vrije sector agrarische sector en ondernemers dorpshart.

Spoor 4: Noodzakelijke voorwaarden: 'de basis op orde': • Zichtbaarheid gemeentelijke organisaties naar breed MKB is beperkt geweest • achterstand op economisch beleidsvlak in afgelopen jaren, beleid verouderd

3 van 7

Kansen • Groei (beroepsgeschikte) bevolking: en

Bedreigingen • Ondanks groei blijvende krapte

Spoor 1: toekomstbestendige vrijetijdseconomie, agrifood en MKB • Recreatie en toerisme: propositie Noord-Veluwe verder uitbouwen. Onderscheidend vermogen Putten (dorp, agrarisch, waterrecreatie) versterken • Recreatie en toerisme: inspelen op kwaliteitstoerisme en groei internationaal toerisme Veluwe regio • Agrifood: nieuwe verdienmodellen landelijk gebied: streekproducten gastvrijheid, natuur- en landschapsbeheer, biobased materialen (etc) • Lokaal MKB: hoge energie prijzen doen terugverdientijd voor verduurzamingsmaatregelen dalen • Zorg: zorg als groeiende werkgever, dankzij Puttense kernkwaliteiten (groen, dorps, gastvrij)

Spoor 1: toekomstbestendige vrijetijdseconomie, agrifood en MKB • Verdienmodel agrarische sector onder druk door stikstofmaatregelen • Lokaal MKB: stijgende energie prijzen zetten bedrijfsmodel onder druk • Niet alle bedrijven kunnen meekomen in digitalisering • Zorgsector: personeelstekorten en groeiende financiële druk door zorg decentralisaties

Spoor 2: Vitaal dorpshart een leefbare gemeente • Dorpshart: horeca en evenementen kunnen voor meer reuring zorgen • Bereikbaarheid: nieuwe rondweg is voor bedrijven en werknemers van belang

Spoor 2: Vitaal dorpshart een leefbare gemeente • Economische groei kan landschappelijke kwaliteiten Putten onder druk zetten • Spanning bedrijvigheid en verkeersveiligheid groeit zonder goede verkeersoplossingen • Jongeren/jonge huishoudens vertrekken naar elders (braindrain) • Arbeidsmigratie: afnemend lokaal draagvlak • Verplichting van toevoegen van parkeerplaatsen is verbreid bedreiging voor transformatieproces • Vitaliteit van het dorpshart onder druk door concurrentie van e-commerce

Spoor 3: Ruimte voor werken • Ontwikkeling Henslare (en eventueel vervolg locaties) kan dynamiek in lokale economie vergroten • Door nieuwe werklocatie oplossingen voor overlast veroorzakende bedrijven mogelijk • Bedrijventerreinen Keizerswoert en Hoge Eng: rol in energie-en circulaire transitie vergroten

Spoor 3: Ruimte voor werken • Ondanks ontwikkeling Henslare Blijft Regina le werk locatie markt krap

nieuwe arbeidskrachten en nog meer vragen retail, horeca

Spoor 4: Noodzakelijke voorwaarden: 'de basis op orde' • Samenwerking met FoodValley versterken rondom agrifood • Samenwerking en dienstverlening naar ondernemers verder professionaliseren en structureren

arbeidsmarkt verwacht, beperkt groeiperspectieven

Spoor 4: Noodzakelijke voorwaarden: 'de basis op orde' • Onvrede bij groepen ondernemers over contact en zichtbaarheid gemeente kan samenwerking in de weg zitten.

1.6 Scenario Vitaal Om tot de visie te komen, is gewerkt met drie scenario's voor Putten in 2040.

4 van 7

1. Scenario basis: behouden van huidig aantal banen bij groeiend aantal inwoners, zodat Putten relatief meer 'woongemeente' wordt dan nu. 2. Scenario vitaal: werken groeit evenredig mee met de bevolking. 3. Scenario maximaal: relatieve banengroei over de hele breedte van de economie: er komen relatief, t.o.v. het aantal mensen, méér banen in Putten bij. Uit een vergelijking en afweging van scenario's met de ambtelijke en bestuurlijke organisatie van Putten is het scenario vitaal als voorkeursscenario gekomen. De belangrijkste redenen zijn: •

Betere bijdrage aan een gezonde lokale economie met meer dynamiek.

•

Geen bedreiging voor de brede welvaart, wat het geval zou kunnen zijn bij het scenario maximaal.

•

Positieve balans tussen wonen, werken en voorzieningen.

1.7 “Waar toekomstbestendig ondernemerschap en brede welvaart hand in hand gaan” Dit hoofddoel als motto voor de economische visie is per 'spoor' uitgewerkt. •

Spoor 1: toekomstbestendige vrijetijdseconomie, agrifood en MKB De beeldbepalende sectoren en het brede MKB behouden en stimuleren, helpen innoveren en verduurzamen. Belangrijkste keuzes daarbij zijn: agrifood ondersteuning bij haar uitdagingen, ruimte voor kwalitatieve groei recreatie en toerisme, spreiding van toeristische druk, stimuleren innovatie en verduurzaming.

•

Spoor 2: Vitaal dorpshart een leefbare gemeente Dankzij een vitaal en bruisend dorpshart, verbeterde bereikbaarheid en behoud van natuur en landschap, staat Putten in 2040 nog steeds bekend als aantrekkelijke woon-, werk-, en recreatiegemeente. Belangrijkste keuzes zijn daarbij centraliseren winkelstructuur, dorpshart, meewerken aan transformatie, tegengaan leegstand, meer mogelijkheden voor beleving, behoud natuur en landschap als de randvoorwaarden voor economische ontwikkeling.

•

Spoor 3: Ruimte voor werken Lokale ondernemers binnen de Puttense speerpuntsectoren beschikken over voldoende en kwalitatief geschikte ruimte voor werken, zowel op bedrijventerreinen als op andere plekken in de gemeente. Ieder bedrijf op de juiste plek is daarbij het uitgangspunt. Belangrijkste keuzes: verbeteren kwaliteit en intensiever gebruik bedrijventerreinen, zoeken naar (extra) ruimte voor nieuwe werklocaties, keuzes met betrekking tot ieder bedrijf op de juiste plek

•

Spoor 4: noodzakelijke voorwaarde: 'de basis op orde' De gemeente heeft de basis op orde voor een toekomstbestendige economie. Belangrijkste keuzes zijn dan verbetering dienstverlening gemeenten, verbeteren lokale zichtbaarheid, actieve stimulering verduurzaming en innovatie, meer regionale samenwerking.

1.8 Leidende principes Deze economische visie kent gedeeld eigenaarschap en samenwerking op diverse schaalniveaus. Op bijna alle thema's geldt dat de gemeente Putten de samenwerking

5 van 7

met andere partijen moet opzoeken. Het gaat hierbij om stakeholders op verschillende schaalniveaus. Lokaal zijn dat ondernemersverenigingen WCP, BKP, VVPP, de lokale afdeling van LTO, de PROV en JOOP, individuele ondernemers, maatschappelijke instellingen en overige belangenverenigingen. Regionaal zijn dat onder andere buur- en regiogemeenten, de provincie Gelderland en regionale samenwerkingsverbanden. Ondernemers zijn in de lead: zij maken de economie van Putten en het is primair aan hen te bepalen hoe zij willen ondernemen, innoveren en verduurzamen (binnen Europese, landelijke en gemeentelijke wettelijke kaders). De gemeente speelt in de basis een faciliterende rol bij de uitvoering van het economisch beleid. De gemeente heeft een actievere rol bij acties en initiatieven initiatieven die een duidelijke directe meerwaarde voor de Puttense economie of samenleving hebben, een vliegwiel zijn voor de lokale economie of niet direct door de markt (kunnen) worden opgepakt, bijvoorbeeld voor arbeidsmarktsamenwerking. We hanteren als gemeente een integrale blik en werken vanuit economie nauw samen met andere beleidsvelden, om onze beleidsdoelen te bereiken. Dat is bij de opstelling van de economische visie gebeurd en in nauwe afstemming met de uitgezette lijnen in de Omgevingsvisie. Tot slot, de uitvoeringsagenda is concreet, ambitieus, realistisch en adaptief.

Op vier sporen zijn die acties benoemd die de gemeente de komende vier jaar gaat uitvoeren. Het begrip adaptief is van belang om te noemen, omdat de lokale en regionaal/mondiale ontwikkelingen in beweging zijn. Daarom is het gedeelde eigenaarschap en de samenwerking van groot belang. Relatiemanagement is daarvoor de basis. 2.1 Het vaststellen van de Economische Visie is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Kanttekeningen 1.1 De Economische Visie is gebaseerd op de actualiteit en bekende trends/ontwikkelingen. De wooncrisis, asielcrisis, energiecrisis en stikstofcrisis, zorgen voor druk op de ruimte. Net als gesteld bij de aanbieding van de Omgevingsvisie geldt ook hier dat veel van deze ontwikkelingen raakvlakken hebben met elkaar maar ook met de leefomgeving binnen onze gemeente. Het kan zijn dat de visie op basis van nieuwe actualiteiten of trends/ontwikkelingen in de loop der jaren aangepast moet worden naar de nieuwe maatstaf. Uitvoering De uitvoering zal ter hand worden genomen volgens de uitvoeringsagenda, in samenwerking met de genoemde belanghebbenden. Financiële gevolgen De uitvoeringsagenda bepaalt de wijze van aanpak. Veel zaken lopen, veel lopend beleid draagt bij aan het behalen van doelen. Op onderdelen zal onderzoek nodig zijn in

6 van 7

samenwerking met de Provincie. Mogelijke gevolgen zullen tijdig geagendeerd worden voor de meerjarenbegroting. Bijlagen 1. Economische Visie 2. Managementsamenvatting Commissiebehandeling De commissievergadering is terug te luisteren op https://putten.raadsinformatie.nl/.

Burgemeester en wethouders van Putten, de secretaris

de burgemeester

mr. F.E. Contant

H. A. Lambooij

Portefeuillehouder

E.T. 't Jong

Afdeling

Ruimte Beleid en Advies

Behandelend ambtenaar

Fred Pals

Telefoonnummer

06 51989632

7 van 7