Raadsvoorstel Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024

Zaaknummer

:

1503194

Documentnummer

:

1714504

Datum B&W vergadering

:

20 augustus 2024

Raadsvoorstel Onderwerp: Vaststellen Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 regio Foodvalley regio Amersfoort als basisinstrumentarium voor functieveranderingen Beslispunten 1. in te stemmen met vaststellen van het Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 regio Foodvalley regio Amersfoort; 2. in te stemmen met de lokale aanpassingen op dit afwegingskader, conform de bijlage bij het raadsbesluit. Inleiding Gemeente Putten neemt sinds 2008 deel aan het regionale functieveranderingsbeleid van de Regio Foodvalley. Dit beleid geeft stoppende agrariërs de mogelijkheid om de bedrijfsvoering op een maatschappelijk en ruimtelijk verantwoorde wijze te beëindigen. Vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) kan bij bedrijfsbeëindiging worden hergebruikt of krijgt, na sloop, een waarde: sloopmeters. Sloopmeters kunnen bijvoorbeeld worden ingezet ter compensatie voor de bouw van een woning of het starten van een nietagrarisch bedrijf in het buitengebied. Ook kunnen sloopmeters worden verhandeld binnen de regio voor inzet elders. Het uitgangspunt van het beleid is het verhogen van de ruimtelijke kwaliteit door het voorkomen van leegstand, verpaupering en ondermijnende activiteiten. De afgelopen jaren is binnen het VAB-programma van regio Foodvalley gewerkt aan een tweetal deelprojecten.

Een van deze deelprojecten betreft de beleidsmatige samenwerking en visievorming functieverandering. In 2021 heeft er een evaluatie plaatsgevonden van het huidige functieveranderingsbeleid 2016 van de Gelderse gemeenten binnen regio Foodvalley. Daarnaast is er vanuit de Utrechtse gemeenten van regio Foodvalley en regio Amersfoort de wens om meer kaders op te stellen voor hoe om te gaan met VAB. Gezien de vergelijkbare problematiek met VAB en de overeenkomsten wat betreft landschapstypen en te behalen ruimtelijke kwaliteit, is besloten om de regionale samenwerking uit te breiden met de Utrechtse gemeenten. Deze samenwerking heeft geresulteerd in het afwegingskader dat nu voor ligt. Het afwegingskader gaat uit van een gemeenschappelijke basis voor de sloopmetersystematiek, groencompensatie, voorwaarden voor herbestemming en de

kwaliteitsverbetering van het landelijk gebied. Daarnaast biedt het afwegingskader mogelijkheden voor eigen lokale uitwerkingen op de volgende aspecten. •

Mogelijkheden groencompensatie in plaats van inzet sloopmeters

•

Ruimtelijke afweging locatie voor wonen en werken

•

Verbrede toepassing binnen wonen/niet-agrarische bedrijvigheid (bijv. woningdifferentiatie)

•

Verbrede toepassing systematiek inwinning en inzetbaarheid sloopmeters naar andere gebruiksfuncties (bijv. vakantieparken, niet-agrarische bedrijvigheid)

Lokale aanpassingen gemeente Putten Het huidige beleid kende ook lokale aanpassingen voor Putten. We stellen voor deze weer op te nemen in dit nieuwe kader. In bijlage 2 staan alle voorgestelde lokale aanpassingen genoemd. In bijlage 6 is een overzicht opgenomen waarin de verschillen met het vorige beleid staan (een was-wordt-lijst). Hiermee is in een oogopslag te zien waar dit nieuwe kader (met lokale aanpassingen) verschilt van het huidige beleid. Lokale uitwerking gemeente Putten Het afwegingskader geeft gemeenten de ruimte om een lokale uitwerking te maken voor functieveranderingen naar Wonen en naar Werken. De systematiek voor de berekening en inzet van sloopmeters staan in het regionale kader. Lokaal bestaan echter wel verschillen tussen de gemeentes. In een lokale uitwerking kan aan de hand van de lokale ruimtelijke context worden bepaald wat waar wenselijk is. Wij zullen op een later moment uw raad informeren over een lokale uitwerking voor Putten over functieverandering naar Wonen. Een onderdeel in het kader is de mogelijkheid voor een ontwikkelfonds voor het landelijk gebied. Hierbij kan, naast de sloopmetercompensatie, een bijdrage worden geleverd aan landschaps- en natuurontwikkeling in de gemeente. Tot nu toe hebben we in de gemeente Putten een dergelijk fonds niet.

We stellen voor om de haalbaarheid en wenselijkheid van een ontwikkelfonds landelijk gebied te onderzoeken voor de gemeente Putten. Wij stellen voor geen mogelijkheden voor groencompensatie in plaats van inzet sloopmeters te verkennen. De focus blijft liggen op sloop in ruil voor bouwmogelijkheden. We stellen voor niet de verbrede toepassing systematiek inwinning en inzetbaarheid sloopmeters naar andere gebruiksfuncties toe te passen. Voor functieverandering van recreatiefuncties zijn er reeds mogelijkheden binnen het Beleidskader Recreatie. Beoogd effect Het Afwegingskader geeft een basissystematiek voor berekening, registratie en inzetbaarheid van sloopmeters in het landelijk gebied. Op deze manier kunnen bedrijfsbeëindigingen worden gefaciliteerd en wordt door het toevoegen van woon- en werkfuncties gewerkt aan een economisch en sociaal vitaal landelijk gebied. Voorop hierbij staat de versterking van de ruimtelijke kwaliteit door een goede ruimtelijke ordening en het voorkomen van ondermijning. De ruimte voor gemeentelijke uitwerkingen

2 van 6

stelt gemeente Putten in de gelegenheid om zelf aanvullende keuzes te kunnen maken die passen bij de lokale situatie. Argumenten 1.1 Met het afwegingskader worden de uitgangspunten voor het functieveranderingsbeleid van de deelnemende gemeenten gelijk getrokken De uitgangssituatie is voor de Gelderse gemeenten en de Utrechtse gemeenten anders. In de Gelderse gemeenten van de regio Foodvalley is al vanaf 2008 functieveranderingsbeleid van kracht met een samenwerking tussen gemeenten op het gebied van registratie en inzet van sloopmeters. In de Utrechtse gemeenten wordt functieverandering tot nu toe voornamelijk toegepast door middel van maatwerk. Met dit afwegingskader wordt een gemeenschappelijke basis gelegd waarbij de uitgangspunten voor functieverandering gelijk zijn voor alle deelnemende gemeenten. Dit gemeenschappelijk kader biedt meer rechtszekerheid voor zowel initiatiefnemers, gemeenten en andere belanghebbenden. Hiermee wordt voorkomen dat alle initiatieven met maatwerk worden uitgevoerd. 1.2 Het bestaande Gelderse beleid is geëvalueerd Het huidige Regionale beleid ‘Functieveranderingsbeleid Regio Foodvalley 2016’ is in 2021 geëvalueerd. De uitkomsten van deze evaluatie zijn betrokken bij de opstelling van het nu voorliggende afwegingskader. Voor de actualisatie van het functieveranderingsbeleid is het bestaande Gelderse beleid als uitgangspunt gebruikt.

Op een aantal onderwerpen zijn beleidsaanpassingen doorgevoerd om het beleid toekomstbestendig en flexibeler te maken. Daarnaast biedt het afwegingskader haakjes om het beleid gemeente-specifieker te maken. 1.3 Het afwegingskader functieveranderingsbeleid zorgt voor meer ruimtelijke kwaliteit en flexibiliteit in het landelijk gebied Ruimtelijke kwaliteitswinst staat altijd voorop en dat betekent sloop van bebouwing, landschappelijke inpassing van ontwikkelingen en bredere landschappelijke versterking. Bij volledig stoppen biedt het afwegingskader onder voorwaarden mogelijkheden van functieverandering naar ‘wonen’ of ‘werken’. Bij gedeeltelijke beëindiging biedt het afwegingskader onder voorwaarden mogelijkheden voor gedeeltelijk slopen of voor het ontwikkelen van een nevengebruiksfunctie. Bij sloop van overtollige bebouwing dient een berekening plaats te vinden van inzetbare sloopmeters. Om ruimtelijke kwaliteitswinst te behalen voorziet het afwegingskader in een afromingssystematiek. Sloopmeters die na afroming kunnen worden ingezet voor ontwikkelingen, worden geregistreerd door de deelnemende gemeenten en kunnen ook worden uitgewisseld tussen die gemeenten. Daarbij spelen gemeente-, regio- en provinciegrenzen geen rol meer.

Hoe meer gemeenten deze methode van gezamenlijke registratie en inzet van sloopmeters onderschrijven, des te groter en flexibeler is de toepasbaarheid van het afwegingskader. 1.4 De Coördinatiegroep VAB wordt ingezet voor kennisdeling en casusbespreking

3 van 6

In de regio Foodvalley wordt al langer gewerkt met een Coördinatiegroep VAB. Deze groep bestaat nu uit ambtenaren van de deelnemende gemeenten en de provincie Gelderland. Deze coördinatiegroep richt zich op kennisdeling en casusbespreking. Deze coördinatiegroep zal worden uitgebreid met de nieuwe Utrechtse deelnemende gemeenten. In de coördinatiegroep monitoren we het functieveranderingsbeleid, bepalen we de koers, houden we de ontwikkelingen van het landelijk gebied in de gaten en bepalen we hoe we het registreren van sloopmeters op een juiste en eenzelfde manier vormgeven. 2.1 De lokale aanpassingen zorgen ervoor dat het beleid aansluit bij de lokale behoeften in Putten In het huidige beleid waren reeds aanpassingen opgenomen die aansloten op het karakter van het buitengebied van Putten. Het voortzetten van de aanpassingen voorziet in een consistent beleid. Voor een overzicht verwijzen wij u naar de bijlagen 2 en 6. 2.2 De lokale aanpassingen voorzien alleen in aanpassingen op de inzet van sloopmeters Aan de systematiek van sloopmeterberekening verandert niets. Hiermee blijven sloopmeters vanuit Putten inzetbaar in de regio Foodvalley en regio Amersfoort. 2.3 Een beperkte uitbreiding van kleine woningen voorziet in een behoefte vanuit de samenleving Kleine woningen zijn over het algemeen ontstaan vanuit inwoonsituaties. De inhoud van deze woningen is doorgaans minimaal.

Door mensen de mogelijkheid te geven deze woningen in beperkte mate uit te kunnen breiden, geven we mensen de mogelijkheid op een fatsoenlijke woning. De maximale uitbreiding en maximale inhoud geeft de zekerheid dat kleine woningen niet ‘normale’ woningen worden. Hiermee wordt een al te grote ‘verstening’ voorkomen. 2.4 Bijgebouwen bij kleine woningen geven bewoners de mogelijkheid voor een fatsoenlijke bergruimte Kleine woningen mogen volgens de regels geen bijgebouwen hebben. Wel kunnen er bijgebouwen worden toegestaan wanneer er bebouwing gesloopt wordt op eigen perceel. In de praktijk is er vaak niets meer te slopen op eigen perceel of zijn de bijgebouwen die er staan in eigendom van de bewoner van de hoofdwoning. Door de bouw van bijgebouwen toe te staan met een sloopeis uit de regio, is er meer mogelijk voor bewoners van kleine woningen en worden ook zij in de gelegenheid gesteld fatsoenlijke bergruimte te realiseren om hun eigendommen veilig te stallen. 2.5 Het Afwegingskader biedt ruimte voor eigen gemeentelijke uitwerkingen Na een gebiedsanalyse en de gehouden interviews met deelnemende gemeenten en externe stakeholders, werd duidelijk dat de ruimtelijke keuzes die verband houden met functieverandering gemaakt moeten worden door de gemeenten zelf. Het bleek niet mogelijk om dit voor het projectgebied in zijn geheel te doen.

Het nu voorliggende afwegingskader voorziet daarom in een gemeenschappelijk basis en ruimte voor lokale

4 van 6

gemeentelijke uitwerkingen. Wij informeren uw raad op een later moment over een uitwerking voor functieveranderingswoningen en wij gaan de mogelijkheid van een ontwikkelfonds onderzoeken.

Kanttekeningen 1.1 Het afwegingskader voorziet voor de Utrechtse gemeenten in een andere rekensystematiek voor sloopmeters De Utrechtse gemeenten zijn nu gewend om met maatwerk “ruimte-voor-ruimte” toe te passen voor het terugbouwen van woningen in ruil voor sloop. Voor deze provinciale regeling geldt een staffeling bij de inzet van sloopmeters. Met het afwegingskader wordt een andere systematiek voorgesteld waarbij een afroming van sloopmeters plaatsvindt. Afhankelijk van de situatie kan dit tot enigszins andere uitkomsten leiden. Voor gemeente Putten veranderd er verder niets aan de rekensystematiek. 1.2 De ruimtelijke kwaliteit wordt regionaal bezien Met het vergroten van het werkingsgebied worden de mogelijkheden voor inzet van sloopmeters verruimd. Enerzijds vergroot dit de flexibiliteit, anderzijds kan de angst ontstaan dat er in de ene gemeente meer ruimtelijke kwaliteit wordt geleverd dan in de andere gemeente. In het algemeen wordt echter met dit afwegingskader de ruimtelijke kwaliteit in het totale gebied vergroot. De ervaring uit de Gelderse praktijk leert dat de verhouding tussen vraag en aanbod van sloopmeters per gemeente redelijk in evenwicht is. Dat wil zeggen dat er niet onevenredig veel sloopmeters landen in een specifieke gemeente. In de nieuwe situatie zal dit gemonitord worden.

1.3 In de enquête onder boeren in Putten bleek dat veel boeren de sloopeis voor functieverandering naar werken te hoog vinden en de mogelijkheden qua oppervlakte te klein We kiezen ervoor om in de sloopeis aan te sluiten bij de regio. Door de sloopeis uniform te houden in de hele regio, blijven de sloopmeters binnen de regio verhandelbaar. De mogelijkheden qua oppervlakte niet-agrarische bedrijvigheid in het buitengebied houden we beperkt op maximaal 1.000 m2 (750 m2 in waardevolle gebieden). Het uitgangspunt is nog steeds dat alleen relatief kleinschalige bedrijvigheid in het buitengebied passend is. Hiermee bewaren we het open en groene karakter van het buitengebied en bieden we toch ruimte aan kleinschalige bedrijven. 2.1 Het uitgangspunt bij kleine woningen is dat de bouwmogelijkheden “op slot” zijn gezet. Vanuit het idee dat iedereen goed moet kunnen wonen, is het echter redelijk om mensen de mogelijkheid te geven kleine woningen enigszins uit te kunnen breiden. Dit geldt ook voor de bijgebouwen bij kleine woningen. Mensen moeten wel hun spullen veilig ergens kunnen stallen. De bouwmogelijkheden blijven wel beperkt en er moet voor worden gecompenseerd. Deze compensatie is een rem op een al te grote verstening, aangezien de aanschaf van sloopmeters de bouwprijs verhoogt.

5 van 6

Uitvoering Indien uw raad instemt met het voorliggende Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 regio Foodvalley, regio Amersfoort en de voorgestelde aanvullingen, treedt deze per direct in werking. Het Functieveranderingsbeleid Foodvalley 2016 komt dan te vervallen. Financiële gevolgen Het afwegingskader is voor 50% gedekt uit het budget vanuit het Programma VAB van Regio Foodvalley en voor 50% is er een subsidie vanuit de provincie Utrecht toegekend. Bijlagen 1. Raadsbesluit vaststellen Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 (1716732) 2. Bijlage bij raadsbesluit: lokale aanpassingen Putten op afwegingskader (1729992) 3. Afwegingskader functieveranderingsbeleid 2024 regio Foodvalley, regio Amersfoort (1729988) 4. Bijlage 1 bij afwegingskader: Stroomschema functieverandering 2024 (1729990) 5. Bijlage 2 bij afwegingskader: Gebiedskenmerken natuur en landschap (1729989) 6. Was-wordt lijst (1729997)

Commissiebehandeling De commissievergadering is terug te luisteren op https://putten.raadsinformatie.nl/.

Burgemeester en wethouders van Putten, de secretaris

de burgemeester

mr. F.E. Contant

H. A. Lambooij

Portefeuillehouder Afdeling

Ruimte Team Beleid en Advies

Behandelend ambtenaar

E.P. Hanewald

Telefoonnummer

+31341230267

6 van 6