Raadsinformatiebrief Meicirculaire 2022

Leden van de gemeenteraad van Putten

Behandelend ambtenaar

Daisy Kolder

Zaaknummer: 1449822

Doorkiesnummer

(0341) 359294

Documentnummer: 1450076

Afdeling

Dienstverlening Bedrijfsondersteuning

Onderwerp

Raadsinformatiebrief betreft

Verzonden:7 juli 2022

Meicirculaire 2022

Geachte leden van de raad,

Putten, 5 juli 2022

Op 31 mei 2022 is de meicirculaire gemeentefonds uitgebracht.1 Hierbij informeren wij u over de financiële ontwikkelingen in het gemeentefonds en de effecten hiervan voor de gemeente Putten. Inleiding In deze circulaire is een nieuwe accresraming opgenomen voor het jaar 2022 en verder, berekend conform de systematiek zoals deze is vastgesteld in het Coalitieakkoord en de daaruit volgende Startnota. De volgende reeksen uit het Coalitieakkoord zijn verwerkt: •

opschalingskorting,

•

overige dossiers medeoverheden (Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (indicatieve reeksen)),

•

Jeugdzorg (2023),

•

negatieve reeksen als gevolg van de investering in valpreventie en Wmo als gevolg van de aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp.

Als gevolg hiervan is er voor alle jaren tot en met 2025 sprake van een jaar-op-jaar opwaartse bijstelling van het accres. Vanaf 2026 ontstaat er een terugval, landelijk het ravijnjaar genoemd. Met name door het gunstig uitvallen van het herverdeeleffect (voordeelgemeente) valt dit voor onze gemeente gelukkig (nog) mee. Wel wordt op dit moment gewerkt aan een nieuwe financieringssystematiek voor 2026 en verder. Daarbij wordt ook gekeken naar de zorg die gemeenten en provincies ervaren over hun financiën in 2026 en verder. De opdracht is om te komen tot een analyse van de financiële gevolgen van het Coalitieakkoord voor gemeenten en provincies. Daarnaast zal naar oplossingen gezocht worden voor de korte en lange termijn.

1

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/circulaires/2022/05/31/meicirculaire-gemeentefonds-2022

Het totale effect van deze circulaire ziet er als volgt uit: Budgettair effect

2022

2023

2024

2025

2026

1.246

4.273

5.756

6.684

2.670

Herverdeeleffect

-

183

548

586

586

Sociaal Domein

700

276

256

129

-304

Decentralisatie-uitkeringen

234

33

33

33

33

-

-

-

-

-

Subtotaal mutaties gemeentefonds

2.181

4.765

6.594

7.432

2.986

Af: stelpost loon-/prijsindexatie 2022

825

825

825

825

825

Af: stelpost loon-/prijsindexatie 2023

-

1.013

1.013

1.013

1.013

Mutaties budgettair neutraal

934

309

289

162

-271

Budgettair effect

421

2.618

4.467

5.433

1.419

(-/- = nadeel)

Accres/uitkeringsbasis

Taakmutaties

Bedragen * € 1.000

Het budgettair effect op de begroting wordt met name veroorzaakt door de (incidentele) ontwikkelingen in het accres. Hierna vindt u de afzonderlijke toelichting per onderdeel. Omvang en verdeling gemeentefonds Accres/uitkeringsbasis

2022

2023

2024

2025

2026

138

-

-

-

-

1.152

5.367

6.714

7.501

4.300

Ontwikkeling uitkeringsbasis

-44

-17

-39

-60

-82

Waardeontwikkeling WOZ

-

-1.255

-1.255

-1.255

-1.255

Opschalingskorting (Coalitieakkoord)

-

473

632

791

-

Volkshuisvestingsfonds (Coalitieakkoord)

-

-177

-178

-175

-175

Woningbouwimpuls (Coalitieakkoord)

-

-118

-118

-118

-118

Mutaties accres/uitkeringsbasis

1.246

4.273

5.756

6.684

2.670

Stelpost loon-/prijsindexatie 2022

-825

-825

-825

-825

-825

Stelpost loon-/prijsindexatie 2023

-

-1.013

-1.013

-1.013

-1.013

421

2.435

3.918

4.846

832

(-/- = nadeel)

Afrekening BCF 2021 Accres 2022-2026, incl. nominale ontwikkeling

Budgettair effect accres/uitkeringsbasis

Bedragen * € 1.000

Afrekening BTW-Compensatie Fonds (BCF) 2021 Gemeenten declareren hun BTW op overheidstaken bij het BTW-Compensatiefonds (BCF). Om te voorkomen dat er een open eind regeling ontstaat heeft de rijksoverheid een plafond aangebracht in de declaraties. Blijven de gezamenlijke gemeenten onder het plafond dan wordt het verschil aan het gemeentefonds toegevoegd, wordt het plafond overschreden dan wordt het verschil uit het gemeentefonds genomen. In de septembercirculaire 2021 ging men uit van een onderschrijding van het plafond en werd al een voorschot gegeven van € 249.000. Gemeenten hebben in 2021 nog minder gedeclareerd bij het BCF dan eerder gedacht, de ruimte onder het plafond is groter geworden. De afrekening over 2021 vindt nu plaats en levert een aanvullend positief effect op van € 138.000.

2 van 9

Accres 2022-2026, incl. nominale ontwikkeling Volgens het systeem van ‘samen de trap op en samen de trap af’ hebben wijzigingen in de rijksuitgaven direct invloed op de omvang van het gemeentefonds. Deze jaarlijkse toename of afname van het gemeentefonds wordt het accres genoemd. De accressen zijn hoger dan eerder gemeld in de Maartbrief 2022 en bijgesteld op basis van de Voorjaarsnota 2022. In de jaren 2022 tot en met 2025 zijn de hogere accressen het gevolg van extra rijksuitgaven voor vennootschaps-belasting (Vpb), koppeling AOW aan stapsgewijze verhoging wettelijk minimumloon (WML), inkomensbelasting Box 3 en defensie-uitgaven. Ook is het accres opwaarts bijgesteld als gevolg van een hogere loon- en prijsontwikkeling dan tot nu toe aangenomen. Ontwikkelingen uitkeringsbasis In deze circulaire zijn de nieuwe ramingen verwerkt van de ontwikkeling van de uitkeringsbasis. De mutaties worden voornamelijk veroorzaakt door de gewijzigde ramingen van de OZB - maatstaven, de bijstandontvangers en demografische ontwikkelingen. Waardeontwikkeling WOZ Bij de bepaling van de algemene uitkering wordt rekening gehouden met de waarde van de onroerende zaken (WOZ) in een gemeente. De WOZ is een aftrekpost bij de bepaling van de algemene uitkering (vanuit het uitgangspunt: genereren opbrengst van eigen middelen). Hoe hoger deze WOZ-waarde in een gemeente is, hoe hoger de aftrekpost.

Zowel de stijging van de WOZ-waardering als de landelijke rekentarieven veroorzaken een nadelig effect van € 1.255.000 op de algemene uitkering. Opschalingskorting (Coalitieakkoord) Het kabinet heeft besloten deze kabinetsperiode de oploop van de opschalingskorting te schrappen voor de periode 2022 tot en met 2025. Voor 2022 was deze al verwerkt in de septembercirculaire. Volkshuisvestingsfonds en Woningbouwimpuls (Coalitieakkoord) In het Coalitieakkoord zijn vanaf 2023 middelen voor woningbouwimpuls (€ 1 miljard) en volkshuisvesting (€ 600 miljoen) opgenomen in de vorm van een specifieke uitkering (SPUK). Gemeenten kunnen daar door middel van een aanvraag een beroep op doen. Deze middelen worden over een periode van 10 resp. 4 jaar onttrokken aan het accres. Stelpost loon- en prijsontwikkeling 2022 en 2023 Zoals eerder aangegeven is het accres ook (positief) bijgesteld als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen. Deze ontwikkelingen zijn uiteraard ook (negatief) merkbaar op gemeentelijk niveau. Om deze reden nemen we voor 2022 een aanvullende stelpost van € 825.000 op. Hier worden kostenstijgingen in het lopende jaar structureel mee opgevangen.

3 van 9

Normaliter worden de indexaties voor het nieuwe begrotingsjaar opgenomen in de kadernota. Voor 2023 waren deze berekend ten behoeve van het overdrachtsdocument “Ontwikkelingen 2023-2026” en was er gerekend met onderstaande indexaties: Ontwikkeling loon-/prijsindexatie 2023

Overdr.

MC22

Totaal

Loonindexatie 2023

1,9%

+1,4%

3,3%

Prijsindexatie 2023

1,6%

+ 0,7%

2,3%

De financiële effecten uit het overdrachtsdocument zijn budgettair (nog) niet verwerkt, wat betreft autonome ontwikkelingen zal dit bij het opstellen van de Begroting 2023 gebeuren. Het aangepaste bedrag voor loon- en prijsontwikkelingen 2023 wordt € 1.013.000. Herijking verdeling gemeentefonds In de meicirculaire 2022 is het nieuwe verdeelmodel van 2019 geactualiseerd naar de stand van 1 januari 2023. Deze actualisatie betreft de volgende onderdelen: 1. De standen van de gebruikte verdeelmaatstaven zijn geactualiseerd. 2. Alle budgetontwikkelingen die in de periode 2020 tot en met 2022 hebben plaatsgevonden zijn volgens de nieuwe verdeling verwerkt, ook de mutaties uit de meicirculaire 2022 die betrekking hebben op het uitkeringsjaar 2022. Effect herijking (-/- = nadeel)

2023

2024

2025 e.v.

+ € 7,50

+ € 22,50

+ € 24,06

Suppletie-uitkering

- € 403.600

- € 38.100

-

Effect herijking Putten

+ € 586.300

+ € 586.300

+ € 586.300

Totaal effect herijking p/j

+ € 182.700

+ € 548.200

+ € 586.300

Ingroeipad per inwoner

Op basis van de nieuwe verdeling en peiljaar 2023 bedraagt het effect + € 24,06 per inwoner. Ten opzicht van peiljaar 2019 is dit een stijging van ± € 17,-. Het ingroeipad, waarmee de gemeenten naar de nieuwe verdeling ingroeien, is beperkt tot 3 jaar. Het maximale positieve of negatieve effect is in 2023 € 7,50 per inwoner en in 2024 en 2025 € 15,- per inwoner. Voor Putten betekent dit dat we vanaf 2025 het volledig voordeel van de herijking ontvangen. Tot die tijd is er sprake van een ingroeipad.

4 van 9

Sociaal domein Sociaal domein Jeugdzorg (Coalitieakkoord)

2022

2023

2024

2025

2026

-

1.600

-

-

-

1.502

1.384

954

Prognose Jeugdzorg structureel 100% Prognose Begroting 2022 extra middelen Jeugd

- -1.359 -1.275 -1.176 -1.176

Valpreventie bij ouderen (Coalitieakkoord)

-

-12

-19

-19

-20

Eigen bijdrage huishoudelijke hulp (Coalitieakkoord)

-

-

-

-109

-111

Energietoeslag

625

-

-

-

-

Participatie

38

2

2

2

2

Voogdij/18+

36

30

30

30

31

-

16

16

16

16

700

276

256

129

-304

Overige mutaties Totaal mutaties Sociaal domein budgettair neutraal

Bedragen * € 1.000

Jeugdzorg (Coalitieakkoord) Het kabinet stelt voor 2023 incidenteel € 1,454 miljard extra beschikbaar voor de jeugdzorg ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Bij het opstellen van de Begroting 2022 hebben we structureel al rekening gehouden met deze middelen, met een weging van 75%. Voor 2023 ontstaat er een voordeel van € 241.000. Het kabinet gaat de komende tijd met gemeenten en andere relevante partijen verder in gesprek over de Hervormingsagenda Jeugd, die moet bestaan uit een combinatie van een set van kostenbesparende maatregelen en een financieel kader waarmee een structureel houdbaarder jeugdstelsel wordt gerealiseerd. Bij het afsluiten van de Hervormingsagenda zal het kabinet ook besluiten over de extra middelen voor 2024 en verder die aan gemeenten beschikbaar gesteld worden. Het advies van de Arbitragecommissie c.q. de Commissie van Wijzen vormt het uitgangspunt. Voor 2024 en verder stellen we de prognose bij naar 100% en verwerken het effect budgettair neutraal binnen het Sociaal domein. Valpreventie bij ouderen (Coalitieakkoord) Het kabinet heeft valpreventie, als kostenbesparende preventiemaatregel, in het Coalitieakkoord opgenomen. Valpreventie draagt bij aan gezond ouder worden en leidt tot netto besparingen in de domeinen Zvw en Wlz.

Er dient geïnvesteerd te worden in het opschalen van beweegprogramma’s, het uitvoeren van de multifactoriële interventie en de organisatie van opsporing en screening. De maatregelen die nodig zijn voor implementatie worden komende periode met alle relevante stakeholders, zo ook de gemeenten, uitgewerkt. Dit leidt vanaf 2023 tot een taakstellende besparing in het gemeentefonds. Eigen bijdrage huishoudelijke hulp (Coalitieakkoord) Ook is in het Coalitieakkoord is opgenomen dat het kabinet werkt aan een aanpassing van de eigen bijdrage voor de huishoudelijke hulp in de Wmo. De komende periode wordt deze maatregel met cliënten, gemeenten en het Centraal Administratie Kantoor (CAK) uitgewerkt. De beoogde datum van inwerkingtreding is op 1 januari 2025 gesteld. De aanpassing dient vanaf 2025 te leiden tot een taakstellende besparing.

5 van 9

Energietoeslag Op 15 maart 2022 is het wetsvoorstel eenmalige energietoeslag lage inkomens ingediend bij de Tweede Kamer. Met het wetsvoorstel krijgen gemeenten de bevoegdheid om dit jaar via categoriale bijzondere bijstand een eenmalige tegemoetkoming voor de gestegen energieprijzen toe te kennen aan huishoudens met een laag inkomen. De bedragen van € 800 per huishouden zijn leidend. Minister Schouten heeft aangegeven dat gemeenten gecompenseerd worden als ze tekort komen. Participatie en Voogdij/18+ De omvang van de integratie-uitkeringen Participatie en Voogdij/18+ wijzigt als gevolg van de toekenning van de loon- en prijsbijstelling 2022. De omvang van genoemde integratie-uitkeringen wijzigt daarnaast als gevolg van de overheveling van (een deel van) de budgetten naar de algemene uitkering per 1 januari 2023. Dit in het kader van de nieuwe verdeling van het gemeentefonds per 2023. Overige mutaties Naast bovengenoemde onderwerpen vinden er nog een aantal kleine(re) mutaties plaats. Het gaat om de volgende onderwerpen: -

Inburgering: leerbaarheidstoets

-

Jeugdhulp: subsidieregeling continuïteitsregeling cruciale jeugdzorg

-

Versterking dienstverlening gemeenten: Systeemleren

-

Inburgering (IU)

-

Armoedebestrijding kinderen (DU)

-

Einde lening inburgeringsplicht

Decentralisatie-uitkeringen Decentralisatie-uitkeringen (DU)

2022

2023

2024

2025

2026

Uitvoeringskosten klimaatakkoord

201

-

-

-

-

Extra capaciteit BOA’s

33

33

33

33

33

Totaal decentralisatie-uitkeringen

234

33

33

33

33

Mutaties budgetneutraal Budgettair effect op de begroting

234 -

33 -

33 -

33 -

33 -

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Uitvoeringskosten klimaatakkoord Vanaf 2023 tot en met 2030 krijgen gemeenten meer uitvoeringsmiddelen voor klimaat- en energiebeleid. Om de uitvoering van het bestaande klimaatbeleid in 2022 te kunnen voortzetten, ontvangen gemeenten in 2022 een overbruggingsbudget. Voor Putten een bedrag van € 201.300. Over de resterende middelen die in het Coalitieakkoord zijn gereserveerd voor de uitvoeringskosten van medeoverheden voor het klimaatakkoord en aanvullend klimaatbeleid vinden nog gesprekken plaats tussen onder andere VNG, IPO en het Rijk.

6 van 9

Extra capaciteit BOA’s In de openbare ruimte verrichten BOA’s belangrijk werk in specialistische en complexe beleidsen wetsgebieden. In de afgelopen jaren zijn BOA’s binnen hun bevoegdheid ook steeds meer taken gaan uitvoeren. De Tweede Kamer heeft d.d. 23 september 2021 de motie Hermans c.s. aangenomen. Met deze motie is onder meer aan het kabinet de opdracht meegegeven om de capaciteit van (wijk)agenten en BOA’s in de openbare ruimte te vergroten. We ontvangen hiervoor een structureel bijdrage van € 32.900. Omgevingswet (indicatie) Vanuit het gemeentefonds draagt het Rijk in totaal € 150 miljoen bij aan de transitiekosten die gemeenten hebben gemaakt in aanloop naar de invoering van de Omgevingswet. Voorwaarde hierbij is dat er een stelselevaluatie volgt waarbij de daadwerkelijk gemaakte kosten opnieuw in kaart worden gebracht. Deze € 150 miljoen is in deze circulaire nog niet geboekt, maar wordt in de septembercirculaire 2022 verwerkt. Het indicatieve bedrag voor Putten is € 285.900. Over de middelen voor de jaren 2023 tot en met 2025 volgt meer informatie in een latere circulaire. Wet kwaliteitsborging bouwen (indicatie) Voor de noodzakelijke voorbereidingen die de gemeenten nog moeten treffen tot de inwerkingtreding van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb), ontvangen gemeenten in 2022 een bijdrage van € 25 miljoen.

Daarnaast ontvangen de gemeenten na inwerkingtreding een jaarlijkse bijdrage van € 10 miljoen in 2023 tot en met 2026 voor het uitvoeren van de Wkb-taken. De middelen zijn in deze circulaire nog niet geboekt, maar worden in de septembercirculaire 2022 verwerkt. Het indicatieve bedrag voor Putten is in 2022 € 46.800, voor 2023 en verder € 19.000. Overige ontwikkelingen Akkoord bevriezen volume-accres 2022-2025 Het Rijk, de VNG en het IPO zijn overeengekomen dat het volume-accres voor de jaren 20222025 wordt bevroren2. Het heeft als oogmerk de stabiliteit van het geraamde accres te verbeteren, zodat zowel het ministerie van Financiën als gemeenten daar met hun begrotingspolitiek beter mee uit de voeten kunnen. Daarnaast biedt het voorstel de komende tijd rust om het gesprek te voeren over een mogelijke aanpassing van de financiële verhoudingen tussen het Rijk en de gemeenten vanaf 2026 om deze verhoudingen bij de tijd te brengen.

2 https://vng.nl/nieuws/akkoord-bevriezen-volume-accres-gemeentefonds-2022-2025

7 van 9

Effect op en verwerking in de begroting Coalitieakkoord In het overdrachtsdocument “Ontwikkelingen 2023-2026” was er gerekend met een lager budgettair effect voortvloeiend uit het Coalitieakkoord: Verschil Coalitieakkoord

2022

2023

2024

2025

2026

Overdrachtsdocument

1.156

1.939

2.961

3.134

476

Meicirculaire

1.152

4.157

5.642

6.464

2.038

-3

2.218

2.682

Saldo na verwerking meicirculaire

3.330 1.562 Bedragen * € 1.000

Het verschil dat nu ontstaat komt met name door actualisatie van het volume-accres en hogere bijstelling van lonen en prijzen. Zoals eerder aangegeven wordt het volume-accres bevroren over de periode 2023-2025 en zorgt dit voor (gedeeltelijke) stabiliteit van het gemeentefonds. Maar 2026 blijft, met name in afwachting van de nieuwe systematiek, een risico. Bij het opstellen van de Begroting 2023 hopen we meer duidelijkheid te hebben over de langere termijn en zal waar nodig een stelpost worden opgenomen om ongewenst schommelingen binnen het gemeentefonds op te nemen. Begrotingssaldo Na verwerking van de circulaire ziet het actuele begrotingssaldo er als volgt uit: Begrotingspositie

2022

2023

2024

2025

2026

Saldo Begroting 2022 t/m 4-maandsrapportage

1.570

1.465

1.437

1.732

2.189

Budgettair effect meicirculaire 2022

421

2.618

4.467

5.433

1.419

Saldo na verwerking meicirculaire

1.991

4.083

5.904

7.165 3.607 Bedragen * € 1.000

Verwerking Het budgettaire effect van de meicirculaire zal voor 2022 worden opgenomen in de 8-maandsrapportage, het meerjarig effect wordt verwerkt in de Begroting 2023. De geoormerkte gelden blijven beschikbaar voor de betreffende beleidstaken. Voor meer informatie kunt u contact opnemen met de behandelend ambtenaar.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Putten,

mr. F.E. Contant,

H. A. Lambooij,

secretaris

burgemeester

8 van 9

9 van 9