Preventieaanpak gemeente Putten 2021 2023

Preventieaanpak 2021-2023 Gemeente Putten

Inhoudsopgave 1.

Inleiding..................................................................................................................................3 1.1 Link andere akkoorden en samenwerkingen .......................................................................3 1.2 Preventieaanpak..................................................................................................................3

2.

Gezondheidssituatie gemeente Putten ..................................................................................4 2.1 Overgewicht.........................................................................................................................4 2.1.1. Overgewicht bij kinderen..............................................................................................4 2.1.2 Overgewicht bij volwassenen........................................................................................4 2.2 Alcoholgebruik .....................................................................................................................4 2.2.1. Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers).....................................................4 2.2.2. Jongvolwassenen (18-25 jaar) .....................................................................................5 2.2.3. Alcoholgebruik onder volwassenen..............................................................................5 2.3 Roken ..................................................................................................................................5 2.3.1. Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers).....................................................5 2.3.2. Jongvolwassenen.........................................................................................................5 2.3.3.

Volwassenen................................................................................................................5

3. Organisatie ................................................................................................................................6 3.1 Focus op alcohol en overgewicht ........................................................................................6 3.2 Dynamische aanpak ............................................................................................................6 3.3 Samenwerkingsstructuur .....................................................................................................6 3.3.1. Taken kerngroep ..........................................................................................................7 3.3.2. Taken regisseur ...........................................................................................................7 3.3.3. Taken themagroepen roken, alcohol, overgewicht en positieve gezondheid...............7 4.

De aanpak .................................................................................................................................8 4.1 Thema alcohol .....................................................................................................................8 4.2 Thema overgewicht .............................................................................................................8 4.3 Thema roken......................................................................................................................11 4.4 Positieve gezondheid.........................................................................................................11 5.

Financiële middelen .............................................................................................................14

1.Inleiding In 2018 werd het Nationaal Preventieakkoord gepresenteerd door staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Paul Blokhuis. Doel van dit akkoord is het terugdringen van roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik om zo de gezondheid van Nederlanders bevorderen. Meer dan 70 maatschappelijke organisaties ondertekenden het akkoord. Samen maakten zij meer dan 200 afspraken met als doel: Nederland gezonder te maken. Ook gemeenten of regio’s werden aangemoedigd om het landelijke akkoord lokaal toe te passen. Hierin wordt gestimuleerd de samenwerking te zoeken met publieke en private partijen en nadrukkelijk oog te hebben voor kwetsbare inwoners.

1.1 Link andere akkoorden en samenwerkingen In 2020 werden er in Putten trajecten doorlopen rondom het lokale Sport- en Beweegakkoord Putten en werden er samenwerkingsdoelen vastgelegd met de plaatselijke huisartsen. In deze trajecten werd er op zoek gegaan naar gezamenlijke ambities die vervolgens werden vertaald in doelen voor de komende jaren. Ook de thema’s roken, overgewicht en alcohol werden in beide trajecten meegenomen. De ambities en doelen uit de intentieverklaring samenwerking huisartsen en het lokale sport- en beweegakkoord worden in dit lokale preventieakkoord aan elkaar gekoppeld. De drie documenten hangen dan ook nauw met elkaar samen.

1.2 Preventieaanpak De gemeente Putten en haar partners hebben het afgelopen jaar meerdere akkoorden, samenwerkingsagenda’s en intentieverklaringen opgesteld. Echter ervaren de inwoners zelf nog niet genoeg de effecten van deze ambities en plannen. Wij hebben de wens om meer concreet iets te kunnen bieden aan onze inwoners. We kozen er daarom ook voor om niet opnieuw een traject te doorlopen van het ophalen van ambities tot het bepalen van de activiteiten. De thema’s roken, overgewicht en alcohol waren namelijk al gespreksthema’s binnen de andere trajecten. Ook werden daar dezelfde partijen uitgenodigd. Bovendien moesten we ons beperken tot de ruimte die het budget voor uitvoering van het preventieakkoord ons geeft. En daarmee zijn de mogelijkheden beperkt. Om deze reden wordt er gekozen voor een compact en concreet preventieakkoord dat aansluit bij doelen en ambities die al gesteld zijn en nu om concrete uitwerking vragen. We gebruiken daarom ook niet het woord ‘preventieakkoord’ maar ‘preventieaanpak’. We stropen onze mouwen op en gaan gezamenlijk aan de slag. De duur van deze preventieaanpak loopt tot eind 2023.

2.Gezondheidssituatie gemeente Putten We worden gemiddeld steeds ouder en ons leven telt steeds meer gezonde jaren. Alleen is die goede gezondheid niet gelijk verdeeld over de Nederlandse bevolking. Er is een relatie met inkomen en opleidingsniveau. Deze hebben invloed op je levensduur en het ervaren van een goede gezondheid. De inwoners van de gemeente Putten scoren net boven het landelijk gemiddelde als we kijken naar de sociaaleconomische status.

2.1 Overgewicht 2.1.1. Overgewicht bij kinderen De gemeente Putten hoort bij de gemeenten die gemiddeld scoren, zowel voor wat betreft het aandeel 5/6-jarigen met overgewicht of obesitas (8%) als voor wat betreft het aandeel 12/13-jarigen met overgewicht of obesitas (14%) *( Bron: Kindermonitor GGD NOG 2018).

2.1.2 Overgewicht bij volwassenen De gemeente Putten behoort wat betreft het percentage volwassenen met matig overgewicht (34%) tot de gemeenten met gunstige scores. Wat betreft ernstig overgewicht (12%), behoort de gemeente Putten tot de gemeenten met gemiddelde scores. Opvallend is dat naarmate de leeftijd toeneemt, het overgewicht ook toeneemt. Verder is het opleidingsniveau relevant. Naarmate het opleidingsniveau lager is, komt ernstig overgewicht vaker voor *(Bron: Monitor volwassenen en ouderen GGD NOG 2016).

2.2 Alcoholgebruik 2.2.1. Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers) In 2019 heeft 38% van de middelbare scholieren in de gemeente Putten ooit alcohol gedronken (een heel glas of meer). 34% deed dat recent (in de vier weken voorafgaand aan het onderzoek). Veel alcohol op één avond is extra schadelijk. Een kwart van de middelbare scholieren dronk recent in korte tijd overmatig veel alcohol. Van de middelbare scholieren die alcohol gebruiken, drinkt de meerderheid dus veel alcohol. Eén op de vijf ouders stemt in met alcoholgebruik. In de gemeente Putten ligt het alcoholgebruik onder middelbare scholieren hoger dan op de NoordVeluwe. In de gemeente Putten stemmen evenveel ouders in met alcoholgebruik als in de NoordVeluwe en Noord- en OostGelderland

*(Monitor Jeugd GGD NOG 2019).

2.2.2. Jongvolwassenen (18-25 jaar) Van de jongvolwassen in de gemeente Putten drinkt 17% niet of maximaal 1 glas per dag. Aan de andere kant is 26% van de jongvolwassenen in de gemeente Putten een zware drinker. In de gemeente Putten is het alcoholgebruik van jongvolwassenen vergelijkbaar met dat in de Noord-Veluwe en Noord- en Oost-Gelderland *(Monitor Jeugd GGD NOG 2019).

2.2.3. Alcoholgebruik onder volwassenen Het aandeel volwassenen dat voldoet aan de alcoholnorm is voor Putten 78% daarmee hoort de gemeente Putten tot de gemeenten met de gunstige scores. Het aandeel zware drinkers onder volwassenen is voor Putten 7%. *(Monitor Volwassen en ouderen GGD NOG 2016)

2.3 Roken 2.3.1. Middelbare scholieren (tweede- en vierdeklassers) In de gemeente Putten rookt in 2019 3% van de middelbare scholieren dagelijks. Daarnaast heeft 4% in de vier weken voor het onderzoek wiet/hasj gebruikt. Het ooit gebruikt hebben van andere middelen ligt laag onder deze groep. Het meest gebruikte andere middel onder middelbare scholieren is lachgas. In de gemeente Putten is het aandeel middelbare scholieren dat wekelijks rookt hoger dan in Noord- en Oost-Gelderland. *(Monitor Jeugd GGD NOG 2019)

2.3.2. Jongvolwassenen In 2019 rookt 29% van de jongvolwassenen dagelijks in de gemeente Putten. 7% van de jongvolwassenen gebruikte wiet/hasj in de vier weken voor het onderzoek. Ongeveer 11% heeft recent andere middelen gebruikt. De meest gebruikte andere middelen in deze groep zijn lachgas, ecstasy en amfetamine. In de gemeente Putten is het aandeel jongvolwassenen dat dagelijks rookt hoger dan in Noord- en OostGelderland. Het aandeel jongvolwassenen dat recent wiet/hasj heeft gebruikt is lager in de gemeente Putten dan in Noorden Oost-Gelderland. *(Monitor Jeugd GGD NOG 2019)

2.3.3. Volwassenen In 2016 rookt bijna een kwart van de volwassenen (van 19-65 jaar) in de gemeente Putten. Vijf procent van de volwassenen zou graag hulp ontvangen voor stoppen met roken, maar krijgt dat niet. Dat is bijna een kwart van de rokers.

Het aandeel rokers en het aandeel volwassenen dat graag hulp zou ontvangen voor stoppen met roken, is in lijn met de gemiddelden in de regio. *( monitor Volwassen en ouderen GGD NOG 2016)

3. Organisatie Landelijk richt de het preventieakkoord zich op drie thema’s: roken, problematisch alcoholgebruik en overgewicht. In de lokale uitwerking wordt verwacht dat gemeente zich op minimaal 2 van deze thema’s richt. Gemeenten zijn vrij om daar thema’s aan toe te voegen. Het akkoord dient door minimaal één gemeente en 3 publieke / private partijen onderschreven worden.

3.1 Alcohol, roken en overgewicht De lokale preventieaanpak voor de gemeente Putten richt zich op de thema’s alcohol, roken en overgewicht. Achterliggend doel is de gezondheid van de inwoners van de gemeente Putten bevorderen en gezondheidsachterstanden te verkleinen. Binnen de aanpak is er daarom extra aandacht voor kwetsbare doelgroepen en/of inwoners met een gezondheidsachterstand.

3.2 Dynamische aanpak Deze preventieaanpak is niet in beton gegoten. Door 4 keer per jaar met de kerngroep te evalueren en bij te sturen beogen we om de goede dingen te blijven doen. Dit doen we in gezamenlijkheid met de betrokken partners bij de lokale preventieaanpak. Deze lokale preventieaanpak is geen doel op zich maar juist een startpunt.

3.3 Samenwerkingsstructuur Binnen de lokale preventieaanpak Putten werken de partners samen vanuit het principe van gedeeld eigenaarschap. Hiermee dragen de partners samen de ambities van het akkoord uit en nemen actief deel in de uitvoering van de lokale aanpak. De regierol ligt in handen van een beleidsmedewerker van de gemeente Putten. Deze fungeert als aanjager, verbinder tussen de netwerksamenwerkingen en bewaakt de voortgang. Deze regisseur werkt nauw samen met de coördinator van Jong Putten en de wijkmanager van de huisartsen. Hiermee wordt de samenhang tussen de verschillende akkoorden versterkt. Dit komt de uitvoering van de ambities ten goede. In de kerngroep en werkgroepen wordt afgestemd waar de accenten in de lokale aanpak komen te liggen en in welke volgorde onderwerpen opgepakt worden. Verder ligt in de werkgroepen de focus op deelonderwerpen uit de lokale preventieaanpak. Indien nodig, zetten de partijen in op een gezamenlijke bijeenkomst met alle betrokken partijen om zo te inspireren en de ambities levend te houden. -

Deelnemers leggen gemaakte afspraken vast.

-

Deelnemers geven bij projecten vooraf aan hoeveel capaciteit en middelen alle partijen inzetten.

-

Waar nodig betrekken we andere partijen en inwoners.

kerngroep

roken

regisseur

vertegenwoordiger werkgroep

alcohol

overgewicht

positieve gezondheid

Hieronder staan op hoofdlijnen de rollen en taken beschreven.

3.3.1. Taken kerngroep      

3 maandelijks overleg houden Jaarlijks bijstellen van de lokale preventieaanpak Signaleren van trends en ontwikkelingen die aansluiten bij de lokale preventieaanpak Onderzoeken van mogelijkheden om lokale preventieaanpak te borgen voor de toekomst. Partners betrekken die op andere wijze een bijdragen kunnen leveren aan de lokale preventieaanpak. Beheren van de beschikbare middelen in het uitvoeringsbudget

3.3.2. Taken regisseur      

Voortgang van de gemaakte afspraken in de kerngroep en werkgroepen bewaken en aanjagen Verbindingen signaleren en leggen tussen het lokale sportakkoord, de intentieverklaring huisartsen en de lokale preventieaanpak. Signaleren van trends en ontwikkelingen die aansluiten bij de thema’s uit de lokale preventieaanpak Werven van nieuwe partners Jaarlijks evalueren van de lokale preventieaanpak. Opstellen van de uitvoeringsagenda.

3.3.3. Taken themagroepen roken, alcohol, overgewicht en positieve gezondheid     

Uitvoeren van de acties, die opgenomen zijn in de lokale preventiaanpak. Actief uitdragen van de gestelde doelen in het preventieakkoord. Actieve bijdrage leveren binnen de werkgroep. Werven van nieuwe partners. Evalueren van de ambities en acties binnen de werkgroep.

4. De aanpak De gemeente Putten en haar samenwerkingspartners hebben ambities en doelen opgesteld in het intentieverklaring samenwerking huisartsen en het lokale sport- en beweegakkoord. Deze zijn omgezet in meer concrete acties. Deze aanpak is niet in beton gegoten en geeft ruimte om in afstemming met de betrokkenen de acties anders uit te voeren. De planning wordt nader uitgewerkt binnen het lokale sport- en beweegakoord en de intentieverklaring huisartsen.

4.1 Thema alcohol We creëren bewustwording rondom de schadelijke gevolgen van alcoholgebruik Ambitie 1 Actie/aanpak

Partijen

Bewustzijn over gezondheidsrisico’s van

HAGRO Putten

alcoholgebruik vergroten bij volwassenen.

Jong Putten Tactus Sportaanbieders Gemeente Putten

Actief deelnemen aan NIX18 campagnes.

Gemeente Putten HAGRO Putten Jong Putten Tactus

We stimuleren bewustwording rondom de

HAGRO Putten

voorbeeldfunctie bij alcoholgebruik.

Gemeente Putten Jong Putten sportaanbieders

Jongeren en hun ouders door middel van

Gemeente Putten

kroegentochten bewust maken van de

Tactus

gezondheidsrisico’s van alcoholgebruik.

4.2 Thema overgewicht We creëren bewustwording rondom gezonde leefstijl onder inwoners en professionals Ambitie 2 Actie/aanpak

Partijen

Bijeenkomsten organiseren voor professionals.

HAGRO Putten

Lolkema en Van de Kamp Jong Putten Tactus Bijeenkomsten organiseren voor ouders.

Deelnemende partijen Fit4Joy Tactus Jong Putten

Aansluiten bij landelijke, regionale en lokale

HAGRO Putten

campagnes gericht op gezonde leefstijl.

Gemeente Putten Jong Putten

We inventariseren bij en in samenspraak met

JongPutten

sportaanbieders vraag en aanbod voor het

Gemeente Putten

promoten van een gezonde leefstijl. We hebben

GSF

hierbij specifieke aandacht voor een gezonde kantine en rookvrije generatie. We stimuleren het drinken van water door het

JongPutten

plaatsen van voldoende watertappunten op en

GSF

rond sport-, speel, en beweeglocaties.

Vitens Gemeente Putten

We werken toe naar een ketenaanpak op het gebied van leefstijlinterventies Ambitie 3 Actie/aanpak

Partijen

Maak een routekaart voor de verwijzingsprocedure HAGRO Putten naar kernpartners met daarin rollen,

Lolkema en Van de Kamp

verantwoordelijkheden (vaste) contactpersoon.

Jong Putten

Onderzoeken welke witte vlekken er zijn in het

Lolkema en Van de Kamp

netwerk rondom leefstijlinterventie en onderzoek

Jong Putten

hoe deze plekken op te vullen.

HAGRO Putten

Beweegloket oprichten als toegang tot het

WelzijnPutten

sportaanbod binnen de gemeente Putten.

Hagro Putten Gemeente Putten Sportaanbieders

Fit4Joy doorontwikkelen met de ambitie een

Lolkema en Van de Kamp

netwerk op te zetten als Kind naar Gezonder

PPP

Gewicht.

Diëtistenpraktijk Santé Jong Putten HAGRO Putten

We brengen (of actualiseren) het netwerk van

Jong Putten

organisaties die betrokken zijn bij kwetsbare

Sportaanbieders

doelgroepen in kaart.

Welzijn Putten Gemeente Putten Fysiotherapeuten

Waar passend aanbod voor (kwetsbare)

Jong Putten

doelgroepen ontbreekt, wordt dit aanvullend

Sportaanbieders

opgezet.

Welzijn Putten Gemeente Putten Zorgorganisaties fysiotherapeuten

We investeren in een gezonde leefomgeving. Ambitie 4 Actie/aanpak

Partijen

We inventariseren (op basis van bestaande

Gemeente Putten

bronnen) de openbare sporten speelplekken en

Jong Putten

aanwezige voorzieningen en

Kenniscentrum sport en bewegen

beweegmogelijkheden. We nemen de (openbare) schoolpleinen mee in de Gemeente Putten inventarisatie van sport- en speelplekken in de

Jong Putten

buurt en bij het ophalen van sportbehoefte bij de

onderwijsorganisaties

eindgebruikers. Op basis van geïnventariseerde

Gemeente Putten

beweegmogelijkheden en behoefte passen we

Jong Putten

sport- en speelplekken aan. We betrekken sportaanbieders in de visievorming

Jong Putten

en (her)inrichting van sport- en

sportaanbieders

speelvoorzieningen in de openbare ruimte.

Puttense Sport Federatie

Waar mogelijk organiseren en bieden we (tijdelijk)

Jong Putten

activiteiten aan op locaties om het gebruik en de

Sportaanbieders

bekendheid te stimuleren.

Puttense Sport Federatie

We plaatsen instructies en beweegtips bij sport-

Jong Putten

en speelvoorzieningen om de mogelijkheden

Gemeente Putten

optimaal te benutten. Bij het ontwikkelen van de (interactieve)

Jong Putten

plattegrond met speellocaties, implementeren we

Sportaanbieders

ook sport- en beweeglocaties.

Gemeente Putten

4.3 Thema roken We voorkomen zoveel mogelijk dat jongeren gaan roken Ambitie 5 Actie/aanpak

Partijen

Actief inzetten voor het creëren van meer rookvrije HAGRO Putten omgevingen.

Jong Putten Sportverenigingen Gemeente Putten

Voorbeeldfunctie uitdragen binnen de eigen

HAGRO Putten

organisatie en naar buiten toe.

Jong Putten Sportverenigingen Gemeente Putten

Aansluiten bij landelijke, regionale en lokale

HAGRO Putten

campagnes gericht op gezonde leefstijl.

Gemeente Putten Jong Putten

Actiever de NIX 18 campagne uitdragen.

Gemeente Putten Tactus Jong Putten HAGRO Putten

4.4 Positieve gezondheid Binnen de gemeente Putten wordt gewerkt vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid. Hiermee streven we een brede kijk op het begrip gezondheid na. Het gaat niet meer over de aan- of afwezigheid van een fysieke of mentale ziekte. Het gaat er juist om dat we kijken naar waar veerkracht zit bij de inwoners. Waar hij of zij op wil inzetten om zo meer eigen regie te kunnen voeren over zijn of haar leven. Met verschillende partners is de gemeente al enkele jaren onderweg om te werken vanuit dit gedachtegoed. Dat vraagt om continue afstemming. We willen elkaar versterken en ons aanbod laten aansluiten op de behoeften van de inwoners. Daarbij willen we elkaar scherp houden en ook inspireren. Soms vallen er gaten tussen de taken of doelen van verschillende organisaties. Wij zoeken naar manieren om deze op elkaar aan te laten sluiten en zijn daarover voortdurend in gesprek. Hiermee dragen we bij aan het welbevinden van de inwoner.

Gezamenlijke visie op gezondheidsbeleid

Bron: landelijke nota gezondheidsbeleid 2020-2024

We werken vanuit het gedachtegoed van Positieve Gezondheid Ambitie 6 Actie/aanpak

Partijen

We stellen een samenwerkingsagenda op hoe we

HAGRO Putten

de netwerkzorg vanuit het gedachtegoed Positieve Stimenz Gezondheid verder vormgeven.

Welzijn Putten Gemeente Putten

We maken een sociale kaart op basis van de zes

HAGRO Putten

domeinen binnen het gedachtegoed Positieve

Welzijn Putten

Gezondheid.

Stimenz Gemeente Putten

We bieden extra ondersteuning aan inwoners met psychosociale klachten en inwoners die te maken hebben aan eenzaamheid en armoede. Ambitie 7 Actie/aanpak

Partijen

We ontwikkelen de komende jaren een integrale

Welzijn Putten

aanpak voor Welzijn op Recept op basis van de

Stimenz

methodiek van het Kenniscentrum Welzijn op

HAGRO Putten

Recept (WoR).

gemeente Putten

We zorgen dat WoR als multidisciplinair samen

Welzijn Putten

werkingsverband werkt waarin professionals

Stimenz

samenwerken om de patiënt/cliënt/inwoner weer

HAGRO Putten

op koers te krijgen, zodat hij/zij weer op eigen

gemeente Putten

kracht verder kan. We hebben een ketenaanpak in geval van

Welzijn Putten

multi-problematiek.

Stimenz HAGRO Putten gemeente Putten

We zorgen via WoR voor passende interventies

Welzijn Putten

waardoor op duurzame basis het welbevinden van

Stimenz

mensen met psychosociale klachten verhoogt en

HAGRO Putten

er gezondheidswinst wordt behaald.

gemeente Putten

5. Financiële middelen Aan de uitvoering van een lokaal preventieakkoord is een uitvoeringsbudget gekoppeld. Dit stelt de betrokken partijen in staat om uitvoering te geven aan de gestelde doelen in het akkoord. Wanneer de VNG het lokale preventieakkoord goedkeurt ontvangt de gemeente Putten voor de jaren 2021, 2022 en 2023 jaarlijks € 20.000,00 uitvoeringsbudget. In een jaarlijks opgesteld uitvoeringsplan wordt vastgelegd hoe dit budget wordt besteedt. De samenwerkingsagenda’s en plannen vanuit het lokale sport- en beweegakkoord en de intentieverklaring samenwerking huisartsen leveren hiervoor de input. In de drie documenten zit veel overlap. De akkoorden dienen veelal dezelfde ambities. Dit draagt bij aan het creëren van gedeeld eigenaarschap en verbindt de verschillende domeinen. De doelen en daarmee ook de middelen hebben overlap. Waardoor efficiënter gewerkt kan worden.