Plan van Aanpak rondom discriminatie en inclusie

Plan van aanpak rondom discriminatie en inclusie 1. Inleiding & aanleiding Inclusieagenda 2020-2022 In 2016 is het VN-Verdrag Handicap ondertekend. Het VN-Verdrag heeft als doel dat de wereld toegankelijk en inclusief wordt voor iedereen. De lokale uitwerking van dit verdrag is vertaald in de Inclusieagenda 2020-2022. Putten streeft een inclusieve samenleving na waarin een ieder zich veilig en geaccepteerd voelt. Een samenleving waarin alle mensen kunnen meedoen. Waarin geen sprake is van discriminatie. Een samenleving waarin mensen dezelfde kansen en mogelijkheden hebben, ongeacht hun achtergrond, leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, godsdienst, seksuele voorkeur en ongeacht of ze een ziekte of beperking hebben. De gemeente heeft en neemt hierin een belangrijke rol. De wijze waarop die rol wordt ingevuld is te lezen in het coalitieakkoord maar ook in bijvoorbeeld de inclusieagenda 2020-2022. Toekomstbestendig beleid door de gemeente Putten Onderzoeksbureau Berenschot deed in 2021 onderzoek naar het opstellen van toekomstbestendig beleid in Putten. Eén van de aanbevelingen uit het rapport kwam uit de memo “Strategische vraagstukken Sociaal Domein”, geschreven door de Participatieraad. Men gaf de afdeling Samenleving mee dat het voorkomen en tegengaan van discriminatie een belangrijk aandachtspunt is.

De participatieraad roept op het onderwerp voor alle groepen inwoners in Putten meer bespreekbaar te maken en het onderwerp prominenter op de politieke agenda van Putten te plaatsen. Het meer bespreekbaar maken vindt onder andere plaats door de Anti-discriminatie voorziening. Maar krijgt in dit plan van aanpak verder vorm. Het onderwerp heeft daarnaast zowel door de Motie Anti-discriminatie als het coalitieakkoord politiek ook meer zichtbaarheid gekregen. Motie Anti-discriminatie In de raadsvergadering van 25 november 2021 nam de gemeenteraad de motie Antidiscriminatie unaniem aan. In deze motie werd gevraagd een plan van aanpak op te stellen waarin veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie voor iedere inwoner van Putten centraal staan. Deze woorden werden herhaald in het coalitieakkoord. Daarnaast spreekt het coalitieakkoord over meer aandacht voor de LHBTIQ+ gemeenschap in Putten, o.a. door het realiseren van veilige ontmoetingsplekken. Discriminatie: ook in Putten! Discriminatie komt vaker voor dan gedacht, een op de vier mensen wordt wel eens of vaker gediscrimineerd. Discriminatie kan altijd en overal voorkomen en het kan iedereen overkomen, ook in Putten. Op school wanneer iemand dyslectisch is en geen aangepaste toets mag maken. Of in de buurt een homoseksuele man die wordt bedreigd.

Pesten op het werk omdat iemand Islamitisch is of geen contractverlenging krijgt in verband met zwangerschap. Of niet naar de sportschool kunnen omdat de hulphond niet binnen mag komen, of de scootmobiel niet door de deur past.

Hoewel het bijhouden van meldingen belangrijk is, geeft het geen compleet beeld. Niet iedereen meldt. Het is daarom goed om naar de praktijk in Putten te kijken. Zijn we als dorp inclusief, mag en kan iedereen meedoen, telt iedereen voor evenveel mee? En doen we genoeg voor hen die te maken hebben met discriminatie? De motie anti-discriminatie, de aanbeveling vanuit het rapport van Berenschot en de ambities uit het coalitieakkoord geven reden om nu aan de slag te gaan met de ambities om een inclusieve samenleving te bereiken in Putten. Om discriminatie met elkaar tegen te gaan. In dit plan schetsen we de wijze waarop we de uitwerking van de verschillende onderdelen gaan vormgeven. 2. Discriminatie en een Inclusieve samenleving 2.1. Wat is discriminatie Vanuit de sociale wetenschap wordt er vaak een onderscheid gemaakt tussen: • interpersoonlijke discriminatie; dit gaat over gedrag tussen mensen. De ene persoon discrimineert de ander. • institutionele discriminatie: dit heeft betrekking op beleid en contexten die ongelijkheid creëren, uitvoeren, bevestigen en behouden. Het gaat om instellingen of organisaties die beleid hanteren waarbij (onbedoeld of bedoeld) het effect is dat er onterecht onderscheid wordt gemaakt, bijvoorbeeld op basis van etniciteit, huidskleur of religie.

Daarnaast wordt er binnen de gelijke behandelingswetgeving een verschil gemaakt tussen direct en indirect onderscheid: • direct onderscheid: indien een persoon op een andere wijze wordt behandeld dan een ander in een vergelijkbare situatie is of wordt behandeld op grond van godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid of burgerlijke staat; • indirect onderscheid: indien een ogenschijnlijk neutrale bepaling, maatstaf of handelwijze personen met een bepaalde godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht, nationaliteit, hetero- of homoseksuele gerichtheid of burgerlijke staat, in vergelijking met andere personen bijzonder treft. Direct onderscheid is verboden, tenzij de wet een uitzondering maakt. Indirect onderscheid is in beginsel verboden, tenzij er een objectieve rechtvaardiging voor is. Discriminatie kan verschillende uitingsvormen hebben: -

Negatieve bejegening

-

Ongelijke behandeling

-

Vernieling, bedreiging of geweld 2.1.1. Doelgroep

2 van 7

Discriminatie kan vrijwel iedereen overkomen. Volgens het Centraal Onderzoek Burgerperspectieven van het Sociaal en Cultureel Planbureau uit 2017 zegt 22% van de bevolking wel eens te maken te hebben met discriminatie. Volgens datzelfde onderzoek denken burgers dat vooral lesbische, homoseksuele en biseksuele personen, mensen uit etnische minderheidsgroepen, moslims en mensen met een beperking worden gediscrimineerd. Dat zijn mensen die allemaal behoren tot een minderheidsgroep in de samenleving Volgens het SCP (2017) ervaren mensen de meeste discriminatie op de volgende terreinen: • bij het zoeken naar werk (werving en selectie) • in de openbare ruimte • bij het volgen van een opleiding • op de werkvloer • bij instanties • in hun arbeidsvoorwaarden • tijdens het uitgaan Bij discriminatie gaat het niet alleen om minderheid of meerderheid, maar ook om het hebben van bepaalde kenmerken die leiden tot een machtspositie. Want bepaalde kenmerken van mensen, zoals een witte huidskleur of tot de mannelijke sekse behoren, geven vaak meer status, macht of privileges dan andere kenmerken. 2.2. Wat is een Inclusieve Samenleving Over wat een inclusieve samenleving is, wordt nog wel eens verschillend gedacht. Er zijn meerdere definities in omloop. In veel van deze definities gaat het om meedoen en erbij horen.

De term ‘inclusieve samenleving’ komt voort uit de Millenniumdoelstellingen van de Verenigde Naties. Op de Wereldtop voor Sociale Ontwikkeling in maart 1995 werd het creëren van een inclusieve samenleving, ‘een samenleving voor iedereen’, als een van de belangrijkste doelen van sociale ontwikkeling gezien. Een inclusieve samenleving is een samenleving waarin inwoners – binnen de grenzen van de wet – de vrijheid hebben en ervaren om hun leven naar eigen behoefte en mogelijkheden te kunnen leiden. Dit kan als iedereen a) vanzelfsprekend onderdeel is van de samenleving, b) invloed heeft op belangrijke beslissingen en c) zich erkend en geaccepteerd voelt. Inclusie betekent dat iedereen zichzelf kan zijn en deel uitmaakt van het geheel. Uitsluiting en discriminatie zijn in een inclusieve samenleving afwezig. Inclusie gaat niet over gelijkheid of gelijkvormigheid maar over gelijkwaardigheid. Hierbij is het belangrijk dat verschillen worden erkend en het gesprek erover kan plaatsvinden. Onderdeel zijn van een inclusieve samenleving betekent ook dat iedereen dit zo voelt en een bijdrage kan leveren aan deze samenleving. Het gevoel van gelijkheid, respect en vertrouwen zijn daarbij van belang.

3 van 7

Als er sprake is van inclusie, is er respect voor de ander. Dit respect uit zich, in het accepteren van de ander, ondanks dat je diegene niet (volledig) begrijpt of je je niet kunt vinden in diens leef- of denkwijze. De rechtstaat biedt hierbij een belangrijk kader. Men moet rekening houden met bijvoorbeeld ieders vrijheid van meningsuiting, de vrijheid van religie, maar ook met het verbod op discriminatie. We gaan in dit plan uit van de volgende definitie van inclusie: “Een inclusieve samenleving is een samenleving waarin alle mensen kunnen meedoen. Een samenleving waarin mensen dezelfde kansen en mogelijkheden hebben, ongeacht hun achtergrond, leeftijd, geslacht, opleidingsniveau, godsdienst, seksuele voorkeur en ongeacht of ze een ziekte of (lichamelijke / psychische) beperking hebben. Een samenleving bovendien waarin de mogelijkheden, talenten en eigen regie van de mens centraal staan.”

2.2.1.Doelgroep Kijkend naar de definitie moeten we concluderen dat ook in Putten niet iedereen altijd dezelfde kansen en mogelijkheden voelt om mee te doen. Soms door achtergrond, leeftijd, geslacht. Een belangrijke route naar een inclusieve samenleving is die van toegankelijkheid. Letterlijk drempels weghalen maar ook figuurlijk. De doelgroep zijn dan ook degenen die nu deze drempels kunnen ervaren. Dat kunnen mensen zijn: - met een laag inkomen of een lage sociaal economische status - met een migratieachtergrond - met een afstand tot de arbeidsmarkt (bijv. door laag opleidingsniveau) - met een andere seksuele geaardheid (LHBTIQ+) - op leeftijd - met een fysieke of geestelijke beperking - die eenzaam, alleen of kwetsbaar zijn enz. 2.3 Samengevat Voor een inclusieve samenleving is het van belang dat iedere inwoner van Putten mee kan doen én dat er bereidheid is om mee te doen / laten doen. Daarbij zijn het gevoel van gelijkheid, respect, vertrouwen en wederkerigheid van belang. We mogen diversiteit op waarde schatten en leren wat diversiteit ons brengt. Uitsluiting en discriminatie zijn in een inclusieve samenleving dus afwezig. Inclusie gaat niet over gelijkheid of gelijkvormigheid maar over gelijkwaardigheid. Vanuit het coalitieakkoord is aangegeven dat de gemeente de komende vier jaar gaat inzetten op het creëren van een inclusief Putten.

Onderstaand staat beschreven wat de gemeente daarin concreet kan doen. 3. Wat kan de gemeente doen? In de discriminatiemonitor 2021 wordt beschreven wat gemeenten kunnen doen om discriminatie tegen te gaan. Te denken valt aan het uitdragen van Artikel 1 van de Grondwet; bewust worden van (eigen) vooroordelen en uitsluiting; de gemeentelijke antidiscriminatie voorziening verbinden aan organisaties, onderwijs en sport. Maar ook aangiftebereidheid en

4 van 7

meldingsbereidheid bevorderen en handelingsverlegenheid verminderen door training en voorlichting voor politie, school, sport en horeca. Daarnaast kan de gemeente visie en antidiscriminatiebeleid formuleren. Dit is nauw verbonden met aanverwante thema’s zoals diversiteit en inclusie. Om een goed antidiscriminatiebeleid te formuleren wordt aanbevolen in te zetten op zowel een apart beleid als een koppeling aan bestaand beleid. -

Beleid rondom discriminatie

Separaat beleid rondom discriminatie is duidelijk zichtbaar voor inwoners. Het geeft inwoners die gediscrimineerd worden meer vertrouwen in de gemeente. Inwoners merken dat discriminatie óók op de agenda van de gemeente staat. In de gemeente Putten is dit ten dele gedaan via de inclusieagenda. De inclusieagenda sluit nauw aan bij antidiscriminatie. De agenda is er op gericht dat “iedereen mee kan doen”, dat er niemand wordt buitengesloten. Met deze agenda wordt ingezet op het voorkomen van discriminatie en het creëren van een inclusieve samenleving. -

Koppeling met bestaand beleid

De koppeling met bestaand beleid is in Putten reeds vormgegeven. In alle samenlevingsbeleid is de basis “Iedereen doet mee”. Dit is te zien in onder andere de uitwerking van de Wmo en de Participatiewet. Daarnaast raken discriminatie en inclusie ook beleidsterreinen direct. Binnen dat betreffende beleid liggen opgaven over inclusie. Zo worden verenigingen binnen de open club subsidie opgeroepen aanbod voor participatie aan te bieden. En wordt bij inburgeraars gekeken hoe zij door taal en participatie zo snel mogelijk mee kunnen doen. -

Collectieve visie binnen beleid

Er wordt binnen de gemeente Putten minder uitgegaan van de collectieve visie. Daarbij zet je als gemeente in op de aanpak van discriminatie, maar is er ook oog voor mensen die slachtoffer zijn / worden van discriminatie binnen de hechte gemeenschap van Putten. Door ook uit te gaan van een collectieve visie draagt de gemeente er zorg voor dat de gevolgen voor slachtoffers verminderen. Binnen het huidige beleid is dit onderdeel nog niet werkelijk ingevoerd. Wel is er een ADV ingesteld. Welke insteek de gemeente ook kiest, van belang is dat ingezet wordt op een tweesporenbeleid: zowel het aanpakken van discriminatie als het verminderen van de gevolgen ervan. 4. Gezamenlijk een plan maken In de motie en ook in het coalitieakkoord wordt gevraagd een plan van aanpak op te stellen waarin veiligheid, weerbaarheid en sociale acceptatie voor iedere inwoner van Putten centraal staan. Daarmee wordt gevraagd een plan op te stellen waarin zowel de aanpak van discriminatie als het verminderen van de gevolgen ervan worden meegenomen.

5 van 7

Daarnaast wordt verzocht dit samen met inwoners, (sport)verenigingen, ondernemers, kerken, inclusiepanel, participatieraad, maatschappelijke organisaties en andere partijen op te pakken. Het aantal meldingen bij zowel politie als ADV is in Putten niet heel hoog. Om er achter te komen wat mensen ervaren aan discriminatie en hoe dit aan te pakken is het nodig in gesprek te gaan met inwoners, verenigingen, ondernemers en maatschappelijke partners? Daarom organiseren we dialoogsessies. Bij deze dialoogsessies bespreken we onder andere: -

Waar en wanneer ervaren mensen discriminatie?

-

Wat zou prioriteit moeten zijn in de aanpak van discriminatie?

-

Aan welke activiteit/actie hebben inwoners behoefte als het gaat om het aanpakken van discriminatie?

-

En wat is hun behoefte als het gaat om het verminderen van de gevolgen van discriminatie?

-

Is er sprake van onderhuidse conflicten tussen groepen inwoners van de gemeente?

-

Welke rol zien inwoners voor zichzelf hierin? Welke actoren (bedrijven, lokale media, maatschappelijke organisaties) zouden ook een rol kunnen hebben?

Voor de dialoogsessies wordt iedere inwoner uit Putten uitgenodigd. Dit doen we via de Puttenaer, de website van de gemeente en social media. Daarnaast nodigen we maatschappelijke organisaties, (sport) verenigingen, inclusiepanel en participatieraad uit via een persoonlijke uitnodiging. Gelijktijdig gaan we aan de slag om bij maatschappelijke partner(s) veilige ontmoetingsplaatsen aan te bieden voor onder andere LHBTIQ+ en andere minderheden. Dit is benoemd in het coalitieakkoord en wordt in 2023 gerealiseerd. 5. Evaluatie inclusieagenda De looptijd van de huidige inclusieagenda is tot 2022. Deze diende eind 2022 geëvalueerd te worden. Kijkend naar de doelgroep van degenen die discriminatie ervaren en degenen die benoemd staan in de inclusieagenda, zien we veel gelijkenissen. De evaluatie van de inclusieagenda nemen we dan ook mee in het maken van dit Plan van Aanpak. Op deze wijze kunnen we de resultaten van de dialoogsessies gebruiken bij deze evaluatie. Inclusiepanel Eén van de punten op de huidige inclusieagenda is het inzetten van een inclusiepanel. Het panel bestaat uit een groep van ervaringsdeskundigen. Zij kunnen adviezen over inclusie aan de Participatieraad geven. De Participatieraad kan vervolgens (indien gewenst) gevraagd of ongevraagd advies geven aan het college. In de dialoogsessies worden ook de leden van het Inclusiepanel uitgenodigd om hun input te leveren.

6. Gebruik resultaten De dialoogsessies leveren naar verwachting een veelheid aan informatie op over ervaren discriminatie, inclusie, veiligheid en meedoen.

6 van 7

De resultaten vormen de basis van het te schrijven plan rondom inclusie en discriminatie, maar ook voor de vernieuwde inclusieagenda. Na het schrijven van het plan worden inwoners door middel van een validatiesessie nogmaals uitgenodigd mee te denken of het uiteindelijke plan aansluit bij de verwachting. Door ook op dit punt het plan te delen en daarna pas definitief te maken, wordt het een plan van de Puttense inwoners.

7 van 7