Kaderbrief Regio Foodvalley 2027-2030

KADERBRIEF 2027-2030 Vastgesteld door het Algemeen Bestuur op 11 december 2025

INHOUD Inhoud ..........................................................................................................................2 1.

Inleiding ..............................................................................................................3

1.1. Proces vaststelling kaderbrief en begroting 2027 .............................................................................. 4

2.

Beleidskaders 2027 ............................................................................................5

2.1.

Programma Toekomstbestendige Economie .................................................................................. 5

2.2.

2.3.

2.1.1.

Food.............................................................................................................................................. 5

2.1.2.

Innovatief MKB ............................................................................................................................. 5

2.1.3.

Human Capital .............................................................................................................................. 5

Programma Verantwoorde Groei .................................................................................................... 6 2.2.1.

Regionaal ruimtelijk programmeren .............................................................................................. 6

2.2.2.

Natuur, water en landschap .......................................................................................................... 6

2.2.3.

Toekomstbestendige Landbouw ................................................................................................... 6

2.2.4.

Wonen .......................................................................................................................................... 7

2.2.5.

Mobiliteit........................................................................................................................................ 7

2.2.6.

Energie ......................................................................................................................................... 7

2.2.7.

Ruimtelijke economie .................................................................................................................... 8

Programma Algemeen .................................................................................................................... 9 2.3.1.

Public Affairs & Communicatie ...................................................................................................... 9

2.3.2.

Deals, subsidies en fondsen ......................................................................................................... 9

2.3.3.

Ondersteuning gemeenschappelijke regeling & Economic Board ................................................ 9

3.

Financiële kaders 2027-2030 ........................................................................... 10

3.1. 3.2. 3.3. 3.4.

Prijsindexering budgetten .............................................................................................................. 10 Meerjarenraming 2027-2030 ......................................................................................................... 11 Financiële uitdagingen .................................................................................................................. 14 Risicoparagraaf ............................................................................................................................. 15

2 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

1. INLEIDING Onze regio groeit snel en tegelijkertijd komen vele complexe vraagstukken samen zoals de stikstofcrisis, netcongestie en de waterkwaliteit. Samen zetten we ons in voor oplossingen om de landbouw perspectief te bieden, woningen te kunnen blijven bouwen, slim te investeren in bereikbaarheid en de natuur te herstellen. We werken samen aan een duurzame en sterke regionale toekomst langs twee lijnen: een toekomstbestendige economie en verantwoorde groei. We zien dat gemeenten vanaf 2026 minder geld krijgen van het Rijk en dat heeft zijn weerslag op de kaderbrief van de regio. Tegelijkertijd start in 2026 de nieuwe Strategische Agenda 2026-2030 Regio Foodvalley: ‘Onderneemt Natuurlijk!’. Een agenda met hoge ambities wat vraagt om toewijding, mensen (capaciteit) en voldoende financiële middelen. Helaas moeten we constateren dat met de kennis van nu de middelen en ambities vanaf 2027 uit elkaar lopen. Er zit een tekort op beide programmalijnen van de strategische agenda: ‘Toekomstbestendige economie’ en ‘Verantwoorde groei’. Momenteel vinden diverse gesprekken plaats om dit tekort te dichten en een structurele dekking te organiseren met als uitgangspunt de 0-lijn. Alle inzet is erop gericht om een structurele financiering te presenteren tijdens de Ontwerpbegroting 2027 die in april 2026 aan u wordt voorgelegd. We zien hiervoor voldoende kansen.

Dat regionaal samenwerken loont is o.a. zichtbaar in de diverse (Rijks)middelen die de regio toegekend heeft gekregen. Afgelopen jaar mochten we de toekenning Regio Deal II ontvangen. Hiermee wordt €50 miljoen in onze regio geïnvesteerd langs drie lijnen: verantwoord groeien, regionaal ontmoeten en innovatief ondernemen. De provincie Gelderland heeft €15 miljoen beschikbaar gesteld voor voorzieningen die nodig zijn vanwege de groei in onze regio. Daarnaast heeft het Rijk een positief besluit genomen over onze gezamenlijke aanvraag die is ingediend voor de regeling Woningbouw op Korte Termijn (WoKT). Deze aanvraag richt zich op de aanleg van doorfietsroutes die Barneveld met Wageningen verbindt en een aftakking krijgt richting Veenendaal en Ede. Het Rijk stelt €43,2 miljoen beschikbaar voor de aanleg van deze regionale doorfietsroutes. Samen met extra investeringen van de provincie Gelderland en regiogemeenten wordt in totaal €66,8 miljoen geïnvesteerd in duurzame mobiliteit. Deze toegekende middelen dragen bij aan een (schone en duurzame) bereikbaarheid van bestaande woningen en ruim 4.000 nieuwe woningen in de regio. Deze bedragen samen betekent een investering van ruim 100 miljoen in onze regio. Iets waar we samen aan gewerkt hebben en trots op mogen zijn! Ons Uitvoeringsplan Stikstof past goed in de Aanpak Veluwe van het Rijk en de provincie Gelderland.

Deze aanpak richt zich op het robuuster maken van de natuur en het verlagen van de stikstofemissies. Voor de Aanpak Veluwe is €300 miljoen vrijgemaakt, waar ook onze regio van profiteert. De aankomende tijd zal er concreter zicht komen op deze aanpak. Dit maakt ons ondanks zorgen om de financiën en de beperkte executiekracht optimistisch. We weten in de regio als geen ander dat de beste manier om vooruit te komen is, door samen de schouders eronder te zetten.

Namens het Dagelijks Bestuur van Regio Foodvalley,

Monique Esselbrugge Directeur

3 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

René Verhulst Voorzitter

1.1. PROCES VASTSTELLING KADERBRIEF EN BEGROTING 2027 Kaderbrief (uiterlijke aanlevertermijn 15 januari 2026) 4 december 2025 Regiodag 10 december 2025 Dagelijks Bestuur 11 december 2025 Algemeen Bestuur 12 december 2025 - 15 maart 2026 Behandeling raden (wensen en bedenkingen) 7 januari 2026 Regiocommissie 14 januari 2026 Raadsbijeenkomst

Begroting (uiterlijke aanlevertermijn 15 april 2026) 1 april 2026 Ontwerpbegroting in Regiodag 10 april 2026 Ontwerpbegroting in Algemeen Bestuur 11 april 2026 - 15 juli 2026 Behandeling raden (zienswijze) 4 september 2026 Vaststelling Begroting 2027 door Algemeen Bestuur Uiterlijk 15 september 2026 Indiening begroting bij Gedeputeerde Staten Gelderland

Figuur 1

4 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

2. BELEIDSKADERS 2027 De Strategische Agenda en het Werkprogramma 2026 - 2030 dienen als onderlegger. In deze documenten staan onze ambities, doelen en hoofdactiviteiten vermeld.

2.1. PROGRAMMA TOEKOMSTBESTENDIGE ECONOMIE 2.1.1. Food Vanaf 2026 gaan we ons veel meer richten op de samenwerking met de partners binnen de Triple Helix en maatschappelijke organisaties voor de ontwikkeling van het toekomstbestendig voedselsysteem. We richten ons op het versterken van het agrifood eco-systeem. Dit doen we met partners in de regio zoals Startlife, Oneplanet en anderen. In 2026 wordt bepaald welke stappen nodig zijn. Daarnaast richten we ons op het bieden van ruimte aan food en food gerelateerde bedrijven. De ruimtelijke economische visie die in 2026 wordt opgesteld biedt hiervoor een belangrijk kader. We organiseren in 2027 minimaal één congres waarmee we tegelijkertijd onze regio profileren als het internationaal toonaangevend foodcluster. We blijven investeren in de alliantie FoodNL. Deze alliantie van vier voedselregio’s in Nederland bundelt krachten om beter op te komen voor onze regionale belangen in Europa.

2.1.2. Innovatief MKB Een innovatief en toekomstbestendig midden- en kleinbedrijf (mkb) vormt de basis voor onze economie. Het mkb is de motor van onze economie. Ongeveer 60% van de werkgelegenheid en toegevoegde waarde komt hier vandaan. In Regio Foodvalley gaat het om circa 39.000 bedrijven (waarvan 70% eenmanszaken) en 195.000 banen. Daarmee draagt het mkb sterk bij aan de brede welvaart in onze gemeenten. Om ook in de toekomst succesvol te blijven, moeten bedrijven aan de slag met thema’s die bepalend zijn voor de toekomst zoals digitalisering, dataficering en AI, circulariteit et cetera. In 2026 wordt het versnipperde regionale aanbod van diensten toegespitst op behoeften van het regionale mkb, hier is in 2025 een start mee gemaakt. FOV Foodvalley (Federatie Ondernemerskringen Valleiregio Foodvalley) speelt een regierol in de informatievoorziening naar het brede mkb, wij faciliteren deze rol. We gaan expliciet sturen, waar mogelijk op impact maken voor een betere regio. We leggen een focus bij koplopers, die passen bij het economische profiel van de regio. Hiervoor worden indicatoren opgesteld als onderdeel van de brede welvaart monitor die door de Christelijke Hogeschool Ede (CHE) wordt ontwikkeld. Tot slot bouwen we verder met het Living Lab Regio Foodvalley Circulair. De focus ligt op concrete plannen met impact.

Deze initiatieven krijgen ondersteuning vanuit het Living Lab.

2.1.3. Human Capital We staan voor de uitdaging om voldoende en duurzaam inzetbare arbeidskrachten te behouden. Dit pakken we op met partners via onze Human Capital Agenda. Via deze agenda bouwen we aan een robuust leer-werk ecosysteem voor techniekbreed (incl. food en ICT) waarbij wordt samengewerkt door bedrijfsleven en onderwijs in een hybride Techniekcentrum. We willen talent en vakmanschap vergroten en binden aan Regio Foodvalley. Werkgevers uit het mkb geven we handvatten en instrumenten om een goede werkgever te zijn, waarbij de verbinding naar het Regionaal WerkCentrum Foodvalley en het inzetten van inclusieve technologie onderdeel zijn. We helpen werkenden en nietwerkenden zich te ontwikkelen via paden voor Leven Lang Ontwikkelen: hier zit zowel bij- als nascholing, maar ook zij-instroom in.

5 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

2.2. PROGRAMMA VERANTWOORDE GROEI 2.2.1. Regionaal ruimtelijk programmeren Regionaal ruimtelijk programmeren is onze aanpak om tot ruimtelijk structurerende keuzes voor de lange termijn te komen. Dit gebeurt door een bestuurlijke cockpit. Zij beoordeelt en/of toetst de gebiedsplannen (anno 2025 zijn dit er negen), de onderlinge samenhang en of de regionale doelen worden gerealiseerd. Hiervoor zijn verschillende monitoringsinstrumenten en aanpakken ontwikkeld. Dit moet resulteren in een regionaal dashboard dat inzicht geeft waar we staan met de NOVEXopgaven. We stellen tevens een onderzoeks- en investeringsagenda op. Op onderdelen hebben we nog een kennisachterstand en tegelijkertijd hebben we onderbouwing nodig voor de zaken die we van anderen nodig hebben.

2.2.2. Natuur, water en landschap De thema’s ‘Natuur, water en landschap’ en ‘Toekomstbestendige landbouw’ zijn zeer nauw verbonden, omdat een toekomstbestendige landbouw gaat over praktijkvernieuwing waardoor bodem- en waterkwaliteit, landschappelijke waarden en biodiversiteit worden versterkt. Andersom is versterking van het natuurlijk systeem niet alleen belangrijk voor een gezonde leefomgeving, maar ook voor volhoudbare gezonde voedselproductie. Het streven is om in 2026 een gezamenlijke werkwijze en aanpak te ontwikkelen voor Basiskwaliteit natuur en de groenblauwe dooradering, inclusief een monitoringsvoorstel. Die werkwijze willen we in 2027 borgen in de praktijk van de ruimtelijke planvorming bij onze gemeenten. Onder voorbehoud van toekenning in de Regio Deal II start in 2026 een meetnetwerk voor bodem en water. Dit wordt in 2027 uitgebouwd. De resultaten gaan we betrekken bij het ontwikkelen van doelsturing in de landbouw en bij monitoring van de wateropgaven. In 2026 starten we de planvorming voor tenminste één, maar mogelijk meer uitloopgebieden, mits de financiële middelen toereikend zijn. De uitvoering start in 2027 en zal enkele jaren in beslag nemen. Wat er in 2027 gerealiseerd kan worden is afhankelijk van het verloop van de planvorming.

2.2.3. Toekomstbestendige Landbouw Op dit moment zijn we bezig met de uitwerking van het Uitvoeringsplan Stikstof en Aanpak Veluwe. Omdat de uitwerking hiervan nog moet plaatsvinden en nog onzeker is of tijdig aan de randvoorwaarden m.b.t. regelgeving en financiering wordt voldaan, weten we nog niet wat we in 2027 kunnen realiseren. Doel is dat de natuur verbetert en er weer (natuur)vergunningen verleend kunnen worden voor economische en ruimtelijke ontwikkelingen. Mogelijk vergt het in 2027 nog besluitvorming over regelgeving. We zetten de meetnetwerken in voor handelingsperspectief boeren, monitoring en doelsturing. Een aantal kerndoelen voor (eind) 2027 is dat het aantal boeren dat meedoet in het bedrijvennetwerk is opgeschaald naar 80 en de benchmark-aanpak met een dashboard is ontwikkeld. Er is een rapportage met monitoringsinformatie over luchtkwaliteit en stikstofdepositie en voor 8 veehouderijen loopt een proces voor een doelvoorschriftenvergunning. Als we middelen vanuit de Regio Deal toegekend krijgen, is het Landbouwnetwerk Regio Foodvalley versterkt tot een samenwerking waarbij de hele Regio Foodvalley duurzame landbouwpraktijken worden uitgeprobeerd en deze zoveel mogelijk worden geborgd in vergunningverlening en verdienmodellen. Dit vindt plaats in een setting met studiekringen en andere vormen van kennisdeling, waar ook overheden in deelnemen om o.a.

regelgeving te wijzigen als die de goede ontwikkelingen in de weg zitten. We realiseren deze werkwijze in de Utrechtse gemeenten van Regio Foodvalley, omdat deze vanuit de provincie Utrecht al wordt gefinancierd. In 2026 wordt gewerkt aan voorstellen voor gezamenlijk (ruimtelijk) beleid om een aantrekkelijke regio te blijven en te worden voor agrarische bedrijven die bijdragen aan een toekomstbestendig voedselsysteem. De verwachting is dat één of meer voorstellen in 2027 in gemeentelijk beleid

6 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

geïmplementeerd kunnen worden. Tot slot verwachten we in 2026 een project of pilot onder het Schone Lucht Akkoord voor te bereiden welke in 2027 kan worden uitgevoerd. Het is nog niet bekend wat voor soort project.

2.2.4. Wonen Het hoofddoel binnen dit thema is het terugdringen van het woningtekort in Regio Foodvalley door voldoende en betaalbare woningen te realiseren en door passende huisvesting te bieden aan aandachtsgroepen. Ook moeten we voldoende plancapaciteit op de lange termijn (2040 en verder) realiseren. In 2027 actualiseren wij de woningbouwcijfers en plancapaciteit via de publiek private monitor die we in gezamenlijk opdrachtgeverschap met de Stichting Vastgoedmonitor hebben opgezet. Hiermee houden we zicht op de voortgang van woningbouwprojecten en kunnen we bijsturen waar nodig. We faciliteren en organiseren door partijen samen te brengen in bouwberaden en de versnellingstafel, zodat projecten sneller van de grond komen en knelpunten worden opgelost. Daarnaast werken we aan beleidsontwikkeling, zoals de aanpassing van de huisvestingsverordening en afspraken over ouderenen aandachtsgroepen. Tot slot versterken we de samenwerking met publieke en private partners, waardoor draagvlak en gezamenlijke verantwoordelijkheid ontstaat voor het realiseren van de woningbouwdoelen.

2.2.5. Mobiliteit In 2027 zetten we in op het versterken van het mobiliteitsnetwerk. Denk hierbij aan het oplossen van de knelpunten zoals de A1/A28 Knooppunt Hoevelaken, A1/A30 en de Rijnbrug. Regionale belangen in bovenregionale dossiers worden geborgd en effectieve lobby ingezet. We prioriteren binnen de regionale bereikbaarheidsagenda, waarbij ingezet wordt op maatregelen die veel impact hebben om maximaal resultaat te boeken. We verwachten dat de focus deels zal verschuiven van realiseren van extra capaciteit naar slimmer benutten van de bestaande capaciteit. Door slimmer gebruik te maken van data en nieuwe technieken voor verkeersmanagement. Tot slot ontwikkelen we de aanpak ‘slim en duurzaam’ door. Om werkgevers in de regio te faciliteren is een mobiliteitsmakelaar beschikbaar voor ondersteuning.

2.2.6. Energie Binnen het thema Energie werkt Regio Foodvalley de komende jaren aan de energietransitie en oplossingen voor het volle stroomnetwerk (netcongestie). Dit vraagt een doorontwikkelde Regionale Energie Strategie. Ook in 2027 blijven we werken aan het realiseren van de huidige RES doelen en de grootschalige opwek van wind- en zonenergie en energiebesparing. Maar ook aan een bredere energiemix. De werkplaatsen waterstof en biogas gaan resultaat opleveren. Het doel is dat ook in 2027 minder energie wordt gebruikt dan het voorgaande jaar (1,5%). De verbreding van de aanpak heeft niet alleen betrekking op de aanbod kant, maar ook op de vraagkant van energie en de benodigde infrastructuur. In het energiesysteem van de toekomst komen energie aanbod, -vraag en infrastructuur bij elkaar. Dit vraagt een ruimtelijke vertaling. Uitgangspunt is dat energie een mede-sturend principe is voor gebiedsontwikkeling. In 2027 wordt op gebiedsniveau de impact onderzocht die ruimtelijke/ economische ontwikkelingen hebben op het samenhangend energiesysteem, zoals nieuwe en bestaande gebouwde omgeving, nieuwe en bestaande bedrijven(terreinen) en mobiliteit. Een belangrijk aandachtspunt daarbij is dat naast een centraal georganiseerde infrastructuur ook een regionaal georiënteerd, decentraal energiesysteem nodig zal zijn.

Dit vraagt om keuzes met betrekking tot wie daarin gaat investeren en eigenaarschap. Nieuwe wetgeving maakt het mogelijk dat in 2027 energiegemeenschappen stroom gaan delen. De regio ondersteunt lokaal eigenaarschap en door te verkennen hoe de energietransitie bij kan dragen aan de regionale werkgelegenheid. Andere thema’s zijn: zon op dak, smart energy hubs en energiebesparing bij bedrijven. We continueren de publiek private samenwerking binnen het Regionaal Energieteam Bedrijven.

7 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

Warmte speelt een belangrijke rol in de energietransitie en heeft veelal een lokaal karakter. De regio ondersteunt de gemeenten in de warmtetransitie, maakt samen met gemeenten en andere stakeholders concrete plannen om de potentie van bovenlokale warmtebronnen (Valleikanaal, geothermie) te benutten, stemt met de stakeholders af waar kennisdeling gewenst is en gezamenlijk optrekken kan bijdragen aan het versnellen van de warmtetransitie.

2.2.7. Ruimtelijke economie Zoals in de Strategische Agenda staat streven we naar het optimaal benutten van de beschikbare ruimte voor werken. In ons ruimtelijk economisch beleid bieden we met voorrang ruimte aan food- en foodgerelateerde bedrijven. We gaan regionaal samenwerken in het accommoderen van bedrijven die ruimte zoeken en passen binnen ons economisch profiel en waardevol zijn voor onze kennis- en innovatie ecosystemen. In 2026 ontwikkelt de regio een visie op de ruimte voor onze toekomstbestendige economie. Deze visie vergt wellicht nog besluitvorming in 2027 en vormt een belangrijk kader voor de projecten en activiteiten in 2027. Ook realiseren we de afspraken zoals afgesproken in het Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2026-2030. We monitoren leegstand, ruimtegebruik, economische en ruimtelijke informatie. Knelpunten en kansen worden bestuurlijk geagendeerd.

8 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

2.3. PROGRAMMA ALGEMEEN Dit programma richt zich op de strategische ondersteuning van de gemeentelijke samenwerking (de gemeenschappelijke regeling) en de triple helix samenwerking zoals vormgegeven in de Economic Board.

2.3.1. Public Affairs & Communicatie Regio Foodvalley wil zich blijven positioneren als toonaangevende regio in food- en landbouwinnovaties. Daarvoor wordt momenteel een strategisch public affairs-plan opgesteld en uitgevoerd, met duidelijke lobbydoelen richting nationaal en Europees beleid. Een aantal prioritaire lobbydossiers heeft Regio Foodvalley succesvol op de agenda staan bij het Rijk en EU, met zo mogelijk aantoonbare beleids- of subsidieresultaten. We trekken samen op met drie andere foodregio’s in Nederland onder vlag van FoodNL. Met FoodNL organiseren we werkbezoeken aan de European Week op Regions (EWCR) en de Grüne Woche. Daarnaast is een sterke profilering en één integraal verhaal van de regio van groot belang. Er is een strategisch communicatieplan opgesteld en er worden communicatiecampagnes ontwikkeld om projecten en innovaties zichtbaar te maken en de bekendheid van de regio te vergroten. We bouwen aan één krachtig regiomerk: herkenbaar en onderscheidend. Zo wordt Regio Foodvalley lokaal, nationaal én internationaal stevig op de kaart gezet. In 2027 worden minimaal twee communicatiecampagnes uitgevoerd die innovaties en successen van de regio breed uitdragen. En er worden minimaal twee netwerkbijeenkomsten georganiseerd waarmee we ontmoeting en verbinding faciliteren.

2.3.2. Deals, subsidies en fondsen We leveren het overkoepeld programmamanagement en communicatie voor de tweede Regio Deal. De focus ligt op verantwoord groeien, regionaal ontmoeten en innovatief ondernemen. Het regiobureau zorgt voor een jaarrapportage over de resultaten en impact op de regio. Daarmee bieden we inzicht hoe elke geïnvesteerde euro leidt tot economische en maatschappelijke waarde. De kosten die hiermee gepaard gaan worden gedekt uit de middelen van de Regio Deal. Voor actieve verkenning op kansen voor nieuwe subsidies op provinciaal, nationaal en Europees niveau zijn geen middelen beschikbaar. We zullen in 2026 onderzoeken of het mogelijk is om deze rol toch op te kunnen pakken.

2.3.3. Ondersteuning gemeenschappelijke regeling & Economic Board We stellen de producten van de P&C-cyclus (kaderbrief, (ontwerp)begroting en jaarverslag) op volgens de afspraken vastgelegd in de gemeenschappelijke regeling. We bereiden het bestuurlijk besluitvormingsproces (portefeuille-overleggen op de Regiodag, dagelijks bestuur en algemeen bestuur) voor. Ook ondersteunen we de Regiocommissie die minimaal vier keer bijeenkomt en organiseren we ongeveer drie raadsinformatiebijeenkomsten. De financiële capaciteit en expertise binnen het regiobureau is kwetsbaar. Dit staat ook beschreven in de paragraaf risico’s. We zien noodzaak en kansen om dit te versterken. We organiseren de bijeenkomsten van de Economic Board en zorgen voor goede verslaglegging. De Economic Board Foodvalley brengt, conform het akkoord van het Algemeen Bestuur, de samenwerkingsafspraken tot uitvoering (vastgesteld in september 2025). De Economic Board omarmt de focus binnen het programma Toekomstbestendige Economie, waardoor de agenda van de Economic Board zich primair richt op de thema’s Food, Innovatief MKB en HCA. Ook zal de Economic Board advies uitbrengen over thema’s binnen het programma Verantwoorde Groei. De Economic Board treedt primair op als ambassadeur van Regio Foodvalley en de gehele Strategische Agenda.

9 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

3. FINANCIËLE KADERS 2027-2030 3.1. PRIJSINDEXERING BUDGETTEN Omdat het grootste deel van het regiobudget aan salarissen wordt besteed, zijn de caoonderhandelingen belangrijke ontwikkelingen om te volgen. Voor Regio Foodvalley is de CAO Samenwerkende gemeentelijke organisaties van toepassing. Deze is gelijk aan de CAO Gemeenten. Verder zijn er posten in de begroting die gevoelig zijn voor prijsinflatie. Om de koopkracht te behouden worden deze posten vanaf 2027 geïndexeerd conform de prijs bbp-index vanuit de septembercirculaire 2025.

In de vastgestelde Begroting 2026-2029 is rekening gehouden met 4% indexatie voor de jaren 2027 en verder. De ramingen van de septembercirculaire 2025 geven aanleiding om de meerjarenraming (20282030) in deze kaderbrief aan te passen conform de prijs bbp. Bij het berekenen van de gemeentelijke bijdrage worden de cijfers van het CBS gebruikt voor het aantal inwoners en het aantal woningen. De in deze kaderbrief opgenomen bijdrage per gemeente is gebaseerd op de cijfers van 1 januari 2025 (zie figuur 10 op pagina 13). Voor de Begroting 2027 hanteren we de CBS-opgave van het herziene aantal inwoners per gemeente. In maart 2026 wordt dan zoals gebruikelijk een herberekening gemaakt op basis van de inwonersaantallen per 1 januari 2026.

10 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

3.2. MEERJARENRAMING 2027-2030 Uitgangspunt voor deze Kaderbrief 2027-2030 is de in 2025 vastgestelde meerjarenbegroting 20262029. Deze bedragen ziet u terug in figuur 2. Daaronder is de besluitvorming van het Algemeen Bestuur opgenomen die betrekking heeft op deze meerjarenraming (maatregel invoeren stelpost groei of krimp). De aanpassing van de systematiek voor indexatie zorgt voor een lagere gemeentelijke bijdrage voor het programma Algemeen. De gemeentelijke bijdrage aan de Strategische Agenda neemt met het verschil toe, gecorrigeerd voor de aanpassing inflatieontwikkeling prijs BBP. Per saldo is de bijdrage voor gemeenten gesteld in de Begroting 2026-2029 gelijk aan de bijdragen zoals opgenomen in de kaderbrief 2027-2030. ABSOLUTE GEMEENTELIJKE BIJDRAGE GR MEERJARIG, STAPSGEWIJS OPGEBOUWD VANAF DE MEERJARENBEGROTING 2026-2029 OVERZICHT GEMEENTELIJKE BIJDRAGE

2026

2027

2028

2029

Vastgestelde begroting 2026 (met meerjarenraming 2027-2029) Gemeentelijke bijdrage Algemeen 2.330.693 Gemeentelijke bijdrage Mobiliteitsfonds 424.000 Gemeentelijke bijdrage Strategische Agenda 1.516.719

2.391.693 441.000 1.541.028

2.499.693 459.000 1.572.229

2.603.936 477.000 1.632.318

Totaal vastgestelde begroting 2026-2029

4.373.721

4.530.922

4.713.254

20.000

40.000

60.000

-1.855

-74.180

-153.345

4.271.412

Maatregel invoeren stelpost groei of krimp Aanpassing inflatie ontwikkeling naar prijsBBP en autonome ontwikkelingen Toevoegen jaarschijf 2030 o.b.v. prijsBBP

2030

4.901.398

Totaal na wijzigingen

4.271.412

4.391.866

4.496.742

4.619.909

4.901.398

Nieuwe bijdrage per onderdeel (Kaderbrief) Gemeentelijke bijdrage Algemeen Gemeentelijke bijdrage Mobiliteitsfonds Gemeentelijke bijdrage Strategische Agenda

€ 2.330.693 € 424.000 € 1.516.719

€ 2.362.779 € 441.000 € 1.588.087

€ 2.463.749 € 452.687 € 1.580.306

€ 2.560.612 € 463.958 € 1.595.339

€ 2.712.956 € 474.908 € 1.713.534

Totaal Kaderbrief 2027-2030

4.271.412

4.391.866

4.496.742

4.619.910

4.901.398

Figuur 2 De totstandkoming van de totalen van de Kaderbrief 2026 vanaf de vastgestelde begroting 2026 (laatste besluitvormingsmoment)

De gevraagde investering is gesplitst in vier onderdelen (zie pag. 13, figuur 8): 1. gemeentelijke bijdrage Programma Algemeen 2. gemeentelijke bijdrage Programma Toekomstbestendige Economie 3. gemeentelijke bijdrage Programma Verantwoorde Groei 4. gemeentelijke bijdrage Mobiliteitsfonds Gemeentelijke bijdrage aan het Programma Algemeen (inwonerbijdrage) De berekening van de gemeentelijke bijdragen aan het programma Algemeen 2027 is gebaseerd op de inwonersaantallen 2025. De bijgestelde bijdrage op basis van de inwonersaantallen per 1 januari 2025 wordt opgenomen in de Ontwerpbegroting 2027-2030, die voor 15 april 2026 aangeboden wordt aan de deelnemende raden van Regio Foodvalley. De raden wordt dan gevraagd een zienswijze in te dienen. De definitieve inwonersbijdrage wordt berekend op basis van de inwonersaantallen per 1 januari 2027. Naast de bijdragen van de deelnemende gemeenten zijn ook de bijdragen voor de thema’s Food en/of Landelijk gebied van de gemeenten Putten en Bunschoten meegenomen conform de afspraken die met hen gemaakt zijn.

11 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

BIJDRAGE PER GEMEENTE AAN ALGEMEEN

Gemeente

2026

Barneveld

384.342

Ede

2027

2028

2029

2030

389.633

406.284

422.257

447.379

756.161

766.571

799.330

830.755

880.181

Nijkerk

278.247

282.077

294.131

305.695

323.883

Renswoude

35.179

35.663

37.187

38.649

40.948

Rhenen

124.132

125.841

131.219

136.378

144.492

Scherpenzeel

64.144

65.027

67.806

70.472

74.665

Veenendaal

428.028

433.921

452.464

470.252

498.230

Wageningen

260.459

264.045

275.329

286.153

303.178

Subtotaal

2.330.693 53.853 24.346 2.411.176

2.362.779 56.137 25.523 2.445.926

2.463.749 57.625 26.199 2.549.008

2.560.612 59.059 26.852 2.647.917

2.712.956

Putten Bunschoten

Totaal

60.453 27.485

2.740.441

Figuur 3 Bijdrage GR Regio Foodvalley en gemeenten Putten en Bunschoten aan Algemeen

Gemeentelijke bijdrage Strategische Agenda (programma’s Toekomstbestendige economie en Verantwoorde Groei) De bijdragen aan de Strategische Agenda volgen dezelfde berekeningssystematiek o.b.v inwoners. Een uitzondering wordt gemaakt voor het thema Toekomstbestendige landbouw. Daar vindt doorbelasting plaats op basis van de systematiek 20% aandeel inwoners en 80% aandeel landbouwbedrijven. BIJDRAGE PER GEMEENTE AAN DE STRATEGISCHE AGENDA

Gemeente

2026

2027

2028

2029

2030

Barneveld

306.624

310.712

310.190

313.423

334.584

Ede

525.254

543.900

541.822

547.142

586.469

Nijkerk

173.295

182.872

181.838

183.529

197.410

Renswoude

33.767

33.367

33.396

33.768

35.873

Rhenen

79.021

83.061

82.623

83.400

89.643

Scherpenzeel

39.434

41.712

41.467

41.850

45.034

Veenendaal

220.019

241.079

238.862

240.842

260.819

Wageningen

139.306

151.384

150.108

151.386

163.702

Subtotaal

1.516.719

1.588.087

1.580.306

1.595.339

1.713.534

Putten

52.532

58.648

59.367

60.083

61.875

Bunschoten

14.748

13.178

13.206

13.238

13.493

1.583.999

1.659.913

1.652.879

1.668.660

1.788.902

Totaal

Figuur 4 Bijdrage GR Regio Foodvalley en gemeenten Putten en Bunschoten aan de Strategische Agenda

Gemeentelijke bijdrage Mobiliteitsfonds Het Mobiliteitsfonds is met ingang van 2014 ingevoerd. Bij de start van het Mobiliteitsfonds is overeengekomen dat de deelnemende gemeenten jaarlijks een bedrag van één euro per inwoner in dit fonds storten, waarbij er jaarlijks een prijsindexatie plaatsvindt.

12 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

BIJDRAGE PER GEMEENTE AAN HET MOBILITEITSFONDS

Gemeente

2026

2027

2028

2029

2030

Barneveld

69.920

72.723

74.650

76.509

78.315

Ede

137.561

143.076

146.868

150.525

154.077

Nijkerk

50.619

52.648

54.043

55.389

56.696

Renswoude

6.400

6.656

6.833

7.003

7.168

Rhenen

22.582

23.488

24.110

24.710

25.294

Scherpenzeel

11.669

12.137

12.459

12.769

13.070

Veenendaal

77.867

80.989

83.135

85.205

87.216

Wageningen

47.383

49.283

50.589

51.848

53.072

Totaal

424.000

441.000

452.687

463.958

474.908

2026

2027

Figuur 5 TOTALE BIJDRAGE PER GEMEENTE

Gemeente

2028

2029

760.886

773.069

791.124

812.189

860.278

Ede

1.418.977

1.453.547

1.488.020

1.528.422

1.620.728

Nijkerk

502.160

517.597

530.013

544.613

577.988

Renswoude

75.346

75.686

77.415

79.419

83.989

Rhenen

225.735

232.390

237.952

244.488

259.428

Scherpenzeel

115.247

118.876

121.732

125.090

132.769

Veenendaal

725.914

755.989

774.461

796.300

846.265

Wageningen

447.148

464.712

476.026

489.387

519.952

4.271.412

4.391.866

4.496.742

4.619.910

4.901.398

Barneveld

Totaal

2030

Figuur 6 Totalen GR Regio Foodvalley

Totale lasten SA, uitgesplitst per thema Activiteit en programma 2001 Food 3001 Human Capital 3002 Innovatief MKB 003.Toekomstbestendige economie 2000 Landelijk gebied 3000 Energie 4000 Ruimtelijke Economie 4001 Mobiliteit 4010 Regionaal ruimtelijk programmeren 5001 Wonen 004.Verantwoorde groei Totaal

2026

2027 134.000 229.000 198.000 561.000 450.000 185.000 131.000 103.000 88.000 91.000 1.048.000 1.609.000

2028 321.618 307.277 250.686 879.581 578.019 293.482 180.911 197.409 108.573 218.939 1.577.332 2.456.913

2029 323.372 311.060 230.995 865.427 585.589 296.402 181.718 198.915 110.079 221.606 1.594.310 2.459.736

2030 325.167 314.797 233.863 873.826 593.052 299.306 182.557 200.430 111.561 224.296 1.611.200 2.485.026

331.177 322.570 239.729 893.476 608.111 306.062 259.500 204.533 114.470 228.353 1.721.029 2.614.505

Figuur 7

De lasten van de Strategische Agenda zijn vanaf 2027 hoger dan in 2026 vanwege de doorbelasting van personeelskosten die behoren bij een inhoudelijk thema vanuit het programma algemeen naar de betreffende thema’s binnen de Strategische Agenda. De totale lasten van de Strategische Agenda van figuur 7 zijn deels gebaseerd op de bijdragen van de gemeenten. Daarnaast wordt er door het Rijk, provincie of derden meebetaald aan diverse projecten (projectgelden/ subsidies). Vaak gaat dit om gelden die meerjarig worden ingezet voor het programma. Het gaat om substantiële bijdragen, te weten 2,8 miljoen euro in 2024 (laatst afgesloten boekjaar). Omdat deze bijdrage niet in te schatten zijn, worden deze in het lopende boekjaar door middel van een begrotingswijziging toegevoegd. Gemeenten lopen geen risico, omdat de uitgaven neutraal begroot worden op basis van de toegezegde subsidie.

13 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

TOTALE BIJDRAGE 2027 PER GEMEENTE PER ONDERDEEL GR REGIO FOODVALLEY Strategische Agenda

Gemeente

Algemeen

Barneveld Ede Nijkerk Renswoude Rhenen Scherpenzeel Veenendaal Wageningen

Totaal

Mobiliteitsfonds

389.633 766.571 282.077 35.663 125.841 65.027 433.921 264.045

72.723 143.076 52.648 6.656 23.488 12.137 80.989 49.283

2.362.779

441.000

Toekomstbestendige economie

100.989 198.688 73.112 9.244 32.617 16.854 112.468 68.438 612.410

Verantwoorde groei

Totaal

209.723 345.211 109.760 24.123 50.444 24.857 128.611 82.946

773.069 1.453.547 517.597 75.686 232.390 118.876 755.989 464.712

975.677

4.391.866

Figuur 8

TOTAAL BEGROTINGSSALDO PER JAAR Baten Lasten Saldo

2026 -6.201.066 6.201.066 0

2027 -6.066.352 6.066.351 0

2028 -6.203.182 6.203.182 0

2029 -6.357.199 6.357.199 0

2030 -6.669.974 6.669.975 0

Figuur 9 Verhouding totale baten en lasten in de (meerjaren)begroting. Baten betreffen (naast de bijdrage van gemeenten) de bijdrage van de Provincie, mutaties in reserves en de verrekening van de transparante BTW.

Inwoneraantal 1-1-25 volgens CBS Inwoners Percentage Barneveld 16,49% 63.160 Ede 32,44% 124.262 Nijkerk 11,94% 45.725 Renswoude 1,51% 5.781 Rhenen 5,33% 20.399 Scherpenzeel 2,75% 10.541 Veenendaal 18,36% 70.339 Wageningen 11,18% 42.802 Totaal 383.009 100% Figuur 10

3.3. FINANCIËLE UITDAGINGEN Vanaf 2026 staat Regio Foodvalley voor een aantal financiële uitdagingen. Deze worden met name veroorzaakt door het wegvallen van de subsidie van provincie Gelderland (op basis van de Strategische Agenda 2020-2025), actualisering van dienstverleningsovereenkomsten en tijdelijke investering in de strategische slagkracht vanuit gemeenten. Het begrotingsjaar 2026 is met de inzet van incidentele middelen sluitend. Voor 2027 geldt dat de inwonersbijdrage voldoende is voor dekking van het programma Algemeen (regiobureau). Voor de inhoudelijk programma’s Toekomstbestendige economie en Verantwoorde groei zien we dat onze ambities en de financiële middelen verder uit elkaar loopt. Momenteel worden er per programma, maar ook tussen programma’s, gesprekken gevoerd om de begroting sluitend te krijgen. Het uitgangspunt daarvoor is de 0-lijn. Het regiobureau brengt de mogelijkheden in beeld, inclusief de (on)mogelijkheden en consequenties. Het Algemeen Bestuur (AB) besluit hierover op 13 februari 2026. Vervolgens worden de keuzes verwerkt in de Ontwerpbegroting 2027-2030. Het proces volgt de P&C-cyclus zoals weergeven in fig. 1 op pagina 4.

14 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025

3.4. RISICOPARAGRAAF Huisvesting De kosten van huisvesting van het regiobureau zullen in de komende jaren verder oplopen. Momenteel wordt er binnen de financiële kaders gezocht naar een structurele oplossing. Projectbeheersing Gezien de toename van het aantal projecten dat onder aansturing van het regiobureau wordt uitgevoerd en de verwachting dat deze groei de komende jaren verder zal doorzetten, is het van belang om de beheersing van deze projecten te versterken. Het professioneel beheren van projecten draagt bij aan een verbeterde risicobeheersing, efficiënt gebruik van middelen en het vergroten van de kans op succesvolle realisatie van projectdoelstellingen. Er worden continu verbeteringen doorgevoerd binnen de mogelijkheden. Deze mogelijkheden zijn echter niet optimaal doordat de capaciteit onder druk staat. Wij signaleren hierdoor een risico bij de aanvraag van subsidies (inclusief cofinanciering), risicobewaking, tussentijdse monitoring van de projecten alsmede de verantwoording van de aanvragen tot vaststelling.

15 | Kaderbrief 2027-2030 | 11 december 2025