Jaarstukken 2023 concept presidium 28 mei 2024
Tekst van het document
Hieronder volgt een nadere toelichting op de diverse categorieën. Wegen Beheerplan Wegen Onze wegen, fietspaden, voetpaden en overige verhardingen worden onderhouden op basis van de in het beleidsplan IBOR vastgelegde beeldkwaliteitsniveaus. Voor een duurzaam beheer van de wegen is het essentieel dat groot en vervangingsonderhoud tijdig wordt uitgevoerd. Daarnaast is het belangrijk, ook voor de verkeersveiligheid, dat de weginrichting- en constructie
55 van 159
worden afgestemd op de wegfunctie en het -gebruik, of omgekeerd. Bij groot of vervangingsonderhoud worden eventuele verkeersmaatregelen en/of andere gewenste aanpassingen waar mogelijk meegenomen. De werkelijke kosten ten opzichte van de begroting zijn als volgt: Overzicht wegen Beheerplan wegen Totaal onderhoud
Begroting 2023 Rekening 2023 1.370 1.230 1.370 1.230 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Voor het groot onderhoud van wegen is € 140.000 minder uitgegeven dan begroot. Dit betreft met name lagere afschrijvingslasten en een voordeel t.o.v. raming voor vervangen van burgleuningen. Dit saldo van € 140.000 is gestort in de reserve IBOR. Beheerplan Verlichting De gemeente Putten brengt openbare verlichting aan in de openbare ruimte met als doel een aantrekkelijke en een sociaal- en verkeersveilige omgeving te creëren voor zijn inwoners en bezoekers aan de gemeente. Binnen de openbare ruimte zijn er verschillende ambitieniveaus in de onderhoudskwaliteit, welke kan verschillen binnen en buiten de bebouwde kom van de gemeente. De werkelijke kosten t.o.v. de begroting voor verlichting zijn als volgt: Overzicht verlichting Beheerplan openbare verlichting Exploitatiekosten verlichting
Begroting 2023 Rekening 2023 199 228 199 228 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
Het nadeel op de uitgaven à € 29.000 is onttrokken uit de reserve IBOR. Dit nadeel is ontstaan doordat we in 2023 veel kosten hebben gemaakt voor onderzoeken, het in kaart brengen van het areaal en status en veel inspecties hebben uitgevoerd. Deze werkzaamheden lopen ook door in 2024. Riolering Het huidige beleidsplan voor riolering is de Beleidsnotitie Riolering en Water 2024-2026, welke in 2023 is opgesteld. Begin 2024 wordt deze aangevuld met beleid ten aanzien van klimaatadaptatie. In 2023 zijn er 356 drukrioleringsunits gerenoveerd, zijn er vier besturingen van rioolgemalen afgekoppeld en is 9.500 meter riolering gereinigd en geïnspecteerd. Er is geen verhard oppervlak afgekoppeld. De werkelijke kosten t.o.v. de begroting zijn als volgt: Overzicht riolering Beheerplan riolering Plan Steenbreek (klimaatadaptatie) Exploitatiekosten riolering
Begroting 2023 Rekening 2023 2.028 1.825 228 50 2.256 1.875 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
56 van 159
Uit bovenstaande overzicht blijkt dat de lasten lager zijn dan begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door lagere exploitatiekosten inzake inspectie- en onderzoeksactiviteiten op het gebied van klimaatmaatregelen. Dit budget wordt met ingang van 2024 ondergebracht onder het programma Duurzaamheid. Daarnaast zijn ook de afschrijvingslasten lager doordat de investeringen naar achter zijn geschoven. Het budget voor Plan Steenbreek is een budget wat over meerdere jaren loopt, dus het restant wordt meegenomen naar 2024. Groen In het beleidsplan IBOR is voor groen het kwaliteitsniveau A en B opgenomen. Voor het centrum en de begraafplaats is kwaliteitsniveau A als ambitie opgenomen. Voor de overige onderdelen is kwaliteitsniveau B opgenomen. De werkelijke kosten t.o.v. de begroting voor het groenonderhoud zijn als volgt: Overzicht groen Beheerplan groen Totaal exploitatiekosten groen
Begroting 2023 Rekening 2023 216 205 216 205 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
De kapitaallasten voor groenrenovatie zijn nagenoeg gelijk aan de begroting. Dat betekent dat het volledige budget voor groenrenovatie in is besteed. In 2023 zijn er groenrenovaties uitgevoerd in Husselerveld en diverse kleinere renovaties. Gebouwen Ons beleid is erop gericht om de gemeentelijke gebouwen in stand te houden zodat deze geschikt zijn voor een doelmatig gebruik van de gehuisveste diensten. Onderhoud gebouwen Systematisch onderhoud Totaal onderhoud
Begroting 2023 Rekening 2023 78 78 78 78 Bedragen * € 1.000,-
Het systematische onderhoud betreft de groot onderhoud-component en fluctueert jaarlijks sterk. Hiervoor is een voorziening in het leven geroepen waarbij jaarlijks een dotatie aan de voorziening wordt gedaan en de werkelijke onderhoudskosten uit de voorziening worden onttrokken. Hiermee worden de onderhoudskosten voor groot onderhoud geëgaliseerd. In 2023 is € 78.000 gedoteerd aan de voorziening, daarnaast is er € 36.000 onttrokken. Overzicht beheerplannen en planperiodes Categorie
Beheerplan
Wegen
Wegen Civiele kunstwerken Openbare Verlichting Verleningsnotitie ZAP Openbaar Groen Speelruimteplan Begraafplaatsen Gebouwen
Riolering Groen
Gebouwen
Planperiode (huidig) 2018-2022 2014-2023 2020-2024 2024-2026 2018-2022 2023-2030 2024-2037
57 van 159
Jaar herziening 2024 2024 2024 2026 2024 2027 2027
Stand reserves en voorzieningen In onderstaande tabel staan de reserve en voorzieningen die een één op één relatie hebben met het (groot) onderhoud van de kapitaalgoederen. Reserve/voorziening
Saldo 01-01-2023
Vermeerdering
986 7.688 149 3.271 526 409
439 453 235 78
Reserve IBOR Egalisatievoorziening riolering Voorziening bomenfonds Egalisatievoorziening afkoopsom grafonderhoud Egalisatievoorziening begraafplaatsen Egalisatievoorziening groot onderhoud gebouwen
Vermindering
Saldo 31-12-2023
514 910 672 7.469 118 31 274 3.232 79 447 36 452 Bedragen * € 1.000,-
Voor de toelichting op de dotaties en onttrekkingen verwijzen wij naar de toelichting op de voorzieningen in de jaarrekening.
58 van 159
Paragraaf Bedrijfsvoering Algemeen In deze paragraaf willen we stilstaan bij de personeelszaken en de samenwerking bedrijfsvoering. Verder is met ingang van dit boekjaar een toelichting opgenomen op de rechtmatigheidsverantwoording in deze paragraaf.
Personeelszaken Inhuur personeel Naar aanleiding van een onderzoek van de rekenkamer enkele jaren geleden naar de inhuur van personeel verstrekken wij in deze paragraaf jaarlijks inzicht in de kosten van de inhuur van personeel. Dit doen wij aan de hand van de onderverdeling van de kosten van derden zoals opgenomen in het eindrapport van de rekenkamercommissie. -
Specialistische deskundigheid: dit betreft inhuur van specifieke kennis en kunde die de organisatie zelf niet in huis heeft. Vaak, maar niet uitsluitend, betreft dit technische deskundigheid.
-
Interim- of projectmanagement: inhuur van tijdelijke leidinggevenden dan wel ten behoeve van het aansturen van duidelijk afgebakende projecten waarvoor de gemeentelijke organisatie ofwel de formatie ofwel de kennis en kunde niet in huis heeft, evenals de coördinatie van deze projecten.
-
Onderzoek- en advieswerkzaamheden: inhuur van externe functionarissen die tijdelijk worden belast met opdrachten voor het geven van beleids- of organisatieadviezen, inhuur van onderzoekers voor onderzoek van personeels- en organisatievraagstukken of doelmatigheidsonderzoek door de accountant.
-
Inhuur in verband met capaciteitsproblemen: detachering, inhuur door frictie, inhuur door ziekte en zwangerschap, inhuur door piekdrukte.
-
Overig: inhuur van derden die niet in bovenstaande categorieën kunnen worden ingedeeld.
Het overzicht over 2023 inclusief een vergelijking met voorgaande jaren is als volgt: Jaar 2018 2019 2020 2021 2022 2023
Overzicht inhuur 2018-2022 Totaal Specialistisch Interim Advies 2.306 453 90 52 2.335 494 82 63 2.431 455 205 46 2.645 732 231 48 3.967 1.024 260 33 4.706 1.106 462 -
Capaciteit 1.673 1.662 1.674 1.545 2.637 3.131
Overig 38 33 45 90 13 7
Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel
In bovenstaand overzicht zijn alleen de kosten opgenomen en niet de dekking. Veelal was dekking aanwezig in de personeelsbegroting en/of projecten. De kosten voor inhuur vanwege capaciteitsproblemen zijn, waar mogelijk, gedekt uit beschikbare vacature- en zwangerschapsgelden.
59 van 159
Intergemeentelijke samenwerking bedrijfsvoering Per 1 januari 2017 werken de gemeente Bunschoten, Leusden, Nijkerk en Putten samen op het gebied van bedrijfsvoering. De samenwerking (via een Regeling Zonder Meer) is aangegaan omdat er voordelen en resultaten kunnen worden behaald op de zogenaamde 4K’s: -
een betere kwaliteit van dienstverlening;
-
een minder kwetsbare positie bij een toenemend takenpakket en de eisen die daaraan gesteld worden;
-
een kostenbesparing door gezamenlijke inkoop, standaardisatie en harmonisatie van werkzaamheden; een grotere kans voor het personeel in (door-) ontwikkeling en breedte en diepte in het takenpakket.
De samenwerking bedrijfsvoering heeft aantoonbare resultaten opgeleverd op de vier k’s en daarmee bijgedragen aan de beoogde strategische doelstelling om elkaar te versterken en zelfstandig te blijven. Echter, de grenzen van verdere groei binnen deze regeling zijn inmiddels bereikt, waardoor verdere ontwikkeling wordt belemmerd. Met het kiezen van een verdergaande vorm van samenwerking uit de Wet op de gemeenschappelijke regelingen worden huidige belemmeringen weggenomen en kan een volgende stap in de samenwerking bedrijfsvoering worden gezet. De definitieve vorm en keuze zal de komende periode verder worden uitgewerkt. De BLNP-samenwerking vindt plaats op de volgende taakvelden: financiën, ICT, HRM en juridische zaken, Financiën In het jaar 2023 heeft de focus voor het taakveld financiën vooral gelegen op het harmoniseren van processen. Niet alleen het harmoniseren van de processen, maar ook het blijven zoeken naar verbinding en gebieden waarop we binnen het domein Financiën kunnen samenwerken. Door een wisseling van het hoofd Financiën heeft het team een aantal maanden zonder direct leidinggevende gezeten. De opstart en voortgang van het jaarplan is daarvoor stil komen te staan. In mei 2023 is er een opvolger begonnen die het totaal weer heeft opgepakt en werkt aan de basis op orde vanuit het vastgestelde jaarplan.
De voortgang van het jaarplan wordt bewaakt in het kernteam Financiën en het Bedrijfsvoeringsoverleg. Als we terugkijken op 2023 hebben we veel voor elkaar gekregen: -
Vanuit de Interne Controle heeft afgelopen jaar in het teken gestaan van een belangrijk thema: de pilot rechtmatigheidsverantwoording. Deze pilot hebben we met succes afgerond en door deze pilot hebben we gezamenlijk o.a. een normenkader, beleid voor Misbruik- en Oneigenlijk gebruik (M&O), nota Rechtmatigheid en een controleplan opgesteld, die bestuurlijk ook zijn vastgesteld.
-
De teams van crediteuren en debiteuren zitten tweewekelijks fysiek bij elkaar in Leusden en zijn druk bezig met de harmonisatie van de processen. Afgelopen maanden is begonnen met een nieuw systeem om facturen in te lezen.
60 van 159
-
De werkgroep fiscaliteit heeft zich de laatste maanden, naast de reguliere zaken, beziggehouden met BLNP-brede fiscale workshops. Om de kennis en bewustwording te vergroten worden er in juni en september van 2024 workshops gegeven.
-
Een andere belangrijke ontwikkeling is de samenwerking op het gebied van de jaarrekening en controle. Voorafgaand aan de interimcontrole is met de accountant en de BLNP-gemeenten gekeken naar uitdagingen en onderwerpen die we gezamenlijk binnen BLNP kunnen oppakken. Hetzelfde geldt voor de uitkomsten van de management-letters: wat kunnen we hierin gezamenlijk doen?
Kortom, we hebben mooie stappen gezet. Dat betekent niet dat we er al zijn. Er zijn nog voldoende aandachtspunten en onderwerpen waar we mee aan de gang kunnen en soms zelf moeten, maar als de ontwikkeling in 2023 een graadmeter is voor 2024, is daar alle vertrouwen in. ICT In technische zin staat ons vakgebied nooit stil en zijn er voortdurend nieuwe ontwikkelingen. Het is van groot belang steeds oog te blijven houden voor de digitale vaardigheid en weerbaarheid. De gegevens en de informatie waarover wij beschikken zijn interessant voor de buitenwereld. Cybercriminelen zijn er iedere dag op gericht om onze digitale processen te belemmeren en te blokkeren. Daarom is de bescherming van persoonsgegevens een blijvende en hoge prioriteit. Onze primaire verantwoordelijkheid is ervoor te zorgen dat de dienstverlening naar onze inwoners mogelijk is, daarnaast zorgen we ervoor dat de medewerkers hun werk goed kunnen doen met de middelen die we hen aanreiken. Met de inzet van steeds meer digitale middelen vraag dit van de medewerkers goede digitale vaardigheden. Training, voorlichting en learning by doing zijn belangrijke instrumenten die hierbij helpen. Naast de projecten die in het samenwerkingsverband BLNP spelen hebben we te maken lokale initiatieven. Zo speelt in Nijkerk al enige jaren de voorbereiding van de aanstaande verhuizing, die in 2024 gerealiseerd gaat worden.
Voor ICT betekent dit dat bijv. het besluit is genomen dat de netwerkdiensten gaan uitbesteden. Ook zijn er flinke impulsen gegeven aan het samenwerkingsplatform. In 2023 is gestart met de ontwikkeling van de i-visie die in 2024 zal worden vastgesteld. Zeven strategische thema’s schetsen de richting voor de komende jaren. Na het vaststellen zullen uitvoeringsplannen worden opgesteld zodat er een solide projectportfolio ontstaat. In de BLNP-samenwerking heeft verder aandacht gekregen: -
Het successievelijk op afstand zetten van het applicatielandschap is de komende jaren een terugkomend aandachtspunt. De applicaties worden niet vanuit het eigen serverpark maar rechtstreekst vanuit de leverancier beschikbaar gesteld.
-
Het aanbieden van een flexibele en hybride werkplek. In 2023 zijn daar weer stappen in gezet en successievelijk zijn we aan het toegroeien naar een flexibele BLNP-werkplek.
-
De ontwikkeling naar een gezamenlijke BLNP-servicedesk. In 2023 is het project gestart en zijn afspraken gemaakt om per 1 februari 2024 de bereikbaarheid te verbeteren.
61 van 159
-
Er is bij leveranciers een uitvraag gedaan te komen tot een uniforme digitale samenwerkingsomgeving. Het implementatietraject krijgt in 2024 zijn beslag.
-
Met het BLNP-team is nagedacht over een verdere doorontwikkeling van de BLNP ICT/IV organisatie. In 2024 zal dat verder zijn beslag krijgen.
HRM Het jaar 2023 stond in het teken van verder intensiveren en professionaliseren van de BLNPsamenwerking, zowel op het gebied van HRM-(beleids)advisering als personeels- en salarisadministratie. -
Het verder op orde krijgen (voornamelijk harmoniseren) van ‘de basisprocessen’ en daarbij het optimaal benutten van de mogelijkheden van ons HR-systeem Youforce blijft belangrijk. In 2023 is er in het project betreffende de optimalisatie van Youforce (HRM software) verdere voortgang geboekt. Naast noodzakelijke nieuwe functionaliteit als gevolg van gewijzigde wet- en regelgeving zijn er weer diverse HRM-processen geoptimaliseerd en gedigitaliseerd (denk aan managementrapportages, verlofproces, koppeling met de arbodienst, optimalisatie van de vacaturemodule, etc.).
-
Naast de dagelijkse dienstverlening zijn we werkendeweg bezig geweest om ons HRM-beleid en -instrumenten verder te professionaliseren. We hebben resultaat bereikt op het gebied van verzuimbegeleiding, het werving- en selectieproces/employer branding, functiebeschrijvingen, inhuur extern personeel en onboarding van nieuw personeel.
-
BLNP-HRM-Jaarplan: begin 2023 zijn er met de vier gemeenten, net als eerdere jaren, prioritaire thema’s voor het komende jaar vastgesteld. Het jaar 2024 zal in het teken staan van een definitief besluit over een geharmoniseerd arbeidsvoorwaardenpakket, een professionalisering van de arbeidsmarktbenadering, efficiëntere administratieve processen, betere beschikbaarheid van HR-(management)informatie, het doorontwikkelen op het gebied van duurzame inzetbaarheid en het onderzoek naar de juiste samenwerkingsvorm binnen de Wet Gemeenschappelijke Regelingen.
-
Werkenderweg is team HRM in gesprek met alle gemeenten om onze dienstverlening verder te professionaliseren. Deze gesprekken zullen leiden tot verdere verbetering van onze waardepropositie, dienstverlening én interne organisatie van het BLNP-brede HRM-taakveld.
Juridische zaken Voor Juridische zaken stond 2023 in het teken van een verdere bestendiging en professionalisering van de reeds ingeslagen weg, de successen behouden die we al hebben geboekt en daar verder op bouwen. Dit zien we o.a. terug in de volgende punten: -
We hebben mooie ontwikkelingen gemaakt in de beoogde specialisatie en zichtbaarheid/vindbaarheid van onze medewerkers, een aantal teamleden heeft met succes specialisatie-opleidingen gevolgd. Ook een aantal (relatief) nieuwe taken, zoals bijvoorbeeld de werkzaamheden omtrent de borging en uitvoering van de Woo, zijn het afgelopen jaar goed belegd in het team JZ. Daarnaast hebben we in 2023 gezien dat collega's uit de gemeenten steeds beter de weg weten te vinden naar Topdesk om via die weg hun hulpverzoeken bij JZ
62 van 159
binnen te schieten. Er kan nog winst worden geboekt in de follow up hiervan (met name de termijn). -
Verder hebben we in 2023 blijvend en terugkerend aandacht gevraagd voor het belang van een duidelijke scheiding tussen eerstelijns en tweedelijns werkzaamheden bij team JZ en de rol die de individuele gemeenten daarin ook moeten nemen. Gedurende het jaar hebben we hier in werk- en management overleggen aandacht voor gevraagd. Verdere gesprekken hierover vinden plaats in het kader van de doorontwikkeling van BLNP.
-
Daarnaast heeft Juridische Kwaliteitszorg maar een stijgend aantal inschrijvingen ontvangen van deelnemers aan ons cursusaanbod. Een hoger aantal dan waar we in ons jaarplan 2023 op hadden ingezet. Dit zorgt er echter ook voor dat we in de toekomst de inzet van medewerkers binnen Juridisch Kwaliteitszorg moeten vergroten.
Frauderisico’s Wij zijn ons bewust van het risico dat er gefraudeerd kan worden. Om een goed beeld te krijgen van de risico’s die we op het gebied van fraude lopen, is in 2022 een frauderisicoanalyse opgesteld. Dit is de basis waarop in 2023 is voortgeborduurd. In de frauderisicoanalyse worden de onderwerpen genoemd, waarin het risico van fraude het grootst is. Voor de geïdentificeerde risico’s hebben we vervolgens beoordeeld in hoeverre er beheersmaatregelen bestaan binnen de organisatie die deze risico’s verminderen. Het voorkomen en ontdekken van frauderisico’s hebben wij meegenomen in de inrichting van de administratieve organisatie. Wij hebben beheersmaatregelen getroffen om fraude en corruptie te voorkomen en te ontdekken: -
Maatregelen gericht op de motivatie, loyaliteit, integriteit, inspiratie en normen en waarden van medewerkers (kortom: houding en gedrag). Concrete maatregelen zijn het indienen van een verklaring van goed gedrag (medewerkers), het laten uitvoeren van een integriteitsonderzoek (bestuurders), het afleggen van de ambtseed of ambtsbelofte, een vastgestelde integriteitsregeling, gedragscodes (onder andere op het gebied van nevenwerkzaamheden en financiële belangen), een regeling “melden vermoeden misstanden” en de aanwezigheid van vertrouwenspersonen.
-
Maatregelen die gewenst en ongewenst gedrag direct of indirect afdwingen. Voorbeelden hiervan zijn het werken met functiescheidingen in onze processen, een duidelijke besluitvormings- en verantwoordingsstructuur en periodieke interne en externe controles op naleving van beheersingsmaatregelen en aandacht voor informatieveiligheid.
Met de analyse van de risico’s en de controles op de uitvoering van de beheersmaatregelen zijn de risico’s inzichtelijk en krijgen die op een zorgvuldige manier aandacht. Wij hebben geen concrete aanwijzingen of vermoedens dat zich fraudes hebben voorgedaan in het afgelopen boekjaar.
63 van 159
Rechtmatigheidsverantwoording Met ingang van het verslagjaar 2023 wordt de rechtmatigheidsverantwoording ingevoerd. Hiermee wordt verantwoording afgelegd over de naleving van de regels, die van belang zijn voor financiële handelingen van de gemeente. Met deze verantwoording geven wij invulling aan de artikelen 10 tot en met 13 in de financiële verordening, die in november 2023 is vastgesteld. In de rechtmatigheidsverantwoording zijn drie criteria van belang: -
het begrotingscriterium
-
het voorwaardencriterium
-
het misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium.
De rechtmatigheidsverantwoording is opgenomen in de jaarrekening. In de paragraaf bedrijfsvoering geven we hierna een toelichting op de afwijkingen zoals die worden genoemd in de rechtmatigheidsverantwoording. De rapporteringstolerantie voor onrechtmatigheden is door de raad vastgesteld op € 25.000. Hieronder is een totaaloverzicht opgenomen van de onrechtmatigheden: Monitor Rechtmatigheidsverantwoording Begrotingscriterium 1 Overschrijding exploitatiebudgetten programma’s begroot versus werkelijk 2 Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) 3 Niet geautoriseerde reserve mutaties 4 Overschrijding van baten en/of onderschrijding van lasten en baten die niet tijdig tot een begrotingswijziging hebben geleid respectievelijk zijn gemeld. A.
1.070 458 -
A. Totaal begrotingsonrechtmatigheden (fouten) B. 1 C.
1.528
Voorwaardencriterium Inkopen ten onrechte niet Europees aanbesteed
1.041
Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium
-
D.
Totaal rechtmatigheidsfouten = A+B+C (bruto)
2.569
E.
Af: Begrotingsafwijkingen waarvan de raad heeft besloten dat ze niet onrechtmatig zijn
-1.528
F. Totaal rechtmatigheidsfouten (netto)
1.041 Bedragen x € 1.000
De (bruto) rechtmatigheidsfouten overschrijden nipt de verantwoordingsgrens: Evaluatie rechtmatigheid Totaal rechtmatigheidsfouten (bruto) G. Verantwoordingsgrens Verantwoordingsgrens vastgesteld door de raad Totaal lasten inclusief toevoegingen aan de reserves Verantwoordingsgrens in euro
€
2023 2.569
3% 84.819 2.545 Bedragen x € 1.000 €
De rechtmatigheidsfouten van € 2.569.000 bestaan voor € 1.528.000 uit afwijkingen die passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad in de financiële verordening en de nota Beleidskaders rechtmatigheid 2023, waarna een netto rechtmatigheidsfout van € 1.041.000 resteert. De afwijkingen passen daarmee binnen de afspraken die met de raad zijn gemaakt. Hierna worden deze afwijkingen nader toegelicht.
64 van 159
Toelichting: 1. Begrotingscriterium Op grond van artikel 189, lid 3 Gemeentewet zijn alle begrotingsoverschrijdingen op de totale lasten per begrotingsprogramma (en daarmee overeenstemmende balansmutaties) onrechtmatig als deze lasten in strijd zijn met een wettelijke bepaling of met het beleid van de raad. Overschrijding van budgetten binnen wet- en regelgeving en passend bij de uitvoering van het beleid van de raad is niet onrechtmatig. In 2023 is er bij de begrotingsprogramma's sprake geweest van overschrijdingen aan de lastenkant. De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. In 2023 zijn er overschrijdingen van de door de raad beschikbaar gestelde investeringskredieten. De uitgaven voor kredieten waren € 458.000 hoger dan begroot. Voor deze overschrijdingen is niet (tijdig) een (aanvullend) krediet gevraagd, maar zijn deze wel tijdig gemeld. De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. 2. Voorwaardencriterium Bij dit criterium gaat het om toepassing van de eisen en voorwaarden die worden gesteld aan financiële (beheers)handelingen. Die eisen en voorwaarden hebben betrekking op doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden bewijsstukken, recht, hoogte en duur.
Wij hebben vastgesteld dat er onrechtmatigheden zijn voor een bedrag van € 1.041.000 doordat de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast.. 3. Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium Misbruik is het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens. Met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te ontvangen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Oneigenlijk gebruik is het door het aangaan van rechtshandelingen en/of feitelijke handelingen, ontvangen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de tekst van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Uitkeringen, subsidies en vergunningen gaan alleen naar inwoners, bedrijven en instellingen die daar recht op hebben. Dit wordt getoetst aan wet- en regelgeving en interne integriteitsregelingen en -afspraken. Wij hebben interne procedures om na te gaan dat (belasting-)gelden, subsidies, uitkeringen of bijdragen, enzovoort op de juiste manieren worden ingezet en besteed. Voor verschillende beleidsterreinen hebben wij preventieve en/of repressieve maatregelen. Preventieve maatregelen zijn met name regelgeving, voorlichting en controle vooraf. Repressieve maatregelen zijn controle achteraf en sanctionering.
In 2023 is er overkoepelend beleid voor het voorkomen van misbruik- en oneigenlijk gebruik vastgesteld.
65 van 159
In 2023 hebben wij geen gevallen van misbruik of oneigenlijk gebruik vastgesteld. In de hierna volgende tabel worden de bevindingen nader uitgewerkt: Begrotingscriterium Overschrijding
In 2023 is op de programma’s de begroting met een bedrag
programma’s
€ 1.070.000 overschreden. De begrotingsoverschrijding wordt toegelicht in de verschillenanalyses die achter de programma’s zijn opgenomen in het jaarverslag. De specificatie van de overschrijding is als volgt:
Programma 12 Kostendekkende dienstverlening 20 Gezondheid en bewegen 21 Groei en ontwikkeling 22 Maatschappelijke participatie 40 BDV Totaal overschrijding programma's
Som van Begroting lasten 5.688 2.765 8.561 13.601 14.080
Som van Rekening lasten 5.730 3.433 8.798 13.671 14.132
Afwijking
-42 -668 -237 -70 -52 -1.070 Bedragen * € 1.000,-
Toelichting Bestaand beleid Compenserende baten Open einde regeling Open einde regeling Bestaand beleid
De overschrijdingen passen binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad. De toelichting op deze overschrijdingen is opgenomen in het jaarverslag onder de betreffende programma’s.
Overschrijding
In 2023 is op kredietniveau een overschrijding geweest van € 458.000.
investeringsbud-
Deze overschrijding is als volgt geëvalueerd:
getten (kredieten)
Specificatie begrotingsafwijkingen die passen binnen de afspraken met de Raad
2023
Overschrijding investeringsbudgetten (kredieten) * Henslare in FPP3, medio januari '24 geaccordeerd middels opening Grex * kredieten welke in FPP 4 gecommuniceerd zijn aan de raad Totaal overschrijding kredieten die passen binnen de afspraken met de raad
237 220 458 Bedragen x € 1.000
Voor deze overschrijdingen is geen (aanvullend) krediet gevraagd. Daarmee classificeren deze overschrijdingen strikt genomen als onrechtmatig. Voor deze overschrijdingen geldt dat hierover reeds is gecommuniceerd in de FPP3 respectievelijk FPP4. Specifiek voor het voorbereidingskrediet voor de grondexploitatie Henslare geldt dat de grondexploitatie begin 2024 aan de raad is aangeboden, waarmee de grex is geopend. Het voorbereidingskrediet is daarmee in 2024 ingebracht in de grex. De overschrijdingen zijn tussentijds gecommuniceerd en passen daarmee binnen de afspraken die zijn gemaakt met de raad.
Voorwaardencriterium Niet voldaan
De gemeente heeft een inkoopbeleid die moet waarborgen dat de regels worden gevolgd. Voor de rechtma-
aan de Eu aan-
tigheidsverantwoording is vooral van belang in hoeverre de externe (Europese) wetgeving is gevolgd in het
bestedingsre-
aanbestedingsproces.
gels In 2023 is voor een bedrag van € 1.041.000 ingekocht waarbij de Europese aanbestedingsrichtlijnen niet juist zijn toegepast. Hierna volgt een toelichting
66 van 159
Aanbesteding en inkopen:
1) Tijdelijke huisvesting Oekraïners (€ 312.000) De gemeente is geconfronteerd met de opdracht vanuit het Rijk om zorg te dragen voor de opvang voor Oekraïners. De gemeente heeft dit georganiseerd middels de opvang in een hotel in de gemeente Putten. Initieel was hier sprake van een situatie van dwingende spoed, maar inmiddels is hier geen sprake meer van. Dat betekent dat voor eventuele nieuwe opdrachten of verlengingen de opdracht (opnieuw) getoetst moet worden aan de wetgeving. De verlenging van de huidige opvang in 2023 overschrijdt de Europese aanbestedingsgrenzen. Voor deze opdracht geldt dat er sprake is van een specifieke situatie met specifieke eisen aan de opdracht, waarbij ook voorgeschreven is dat er in principe opvang binnen de gemeentegrenzen plaats moet vinden. De wetgeving sluit daarmee niet goed aan op de praktijk, specifiek deze situatie. In volgende procedures zal rekening gehouden worden met de voorschriften zoals deze vanuit de Europese aanbestedingsvoorschriften ook voor deze bijzondere situaties gelden.
2) Onderhoud van watergangen (€ 169.000) Onderhoud van watergangen wordt jaarlijks in concurrentie in de markt gezet. De opdrachten worden veelal lokaal ingevuld. Omdat er sprake is van een zeker volume voor deze werkzaamheden, is er sprake van een totale opdrachtwaarde die de grenzen vanuit de wetgeving overschrijden.
3) Inhuur tijdelijk personeel (€ 52.000) Inhuur van personeel wordt binnen de gemeente in concurrentie uitgevraagd. In 2023 was er nog sprake van een oud contract dat doorliep tot medio juni. Inmiddels is deze opdracht afgelopen en is de nieuwe opdracht wel conform de aanbestedingswetgeving in de markt gezet.
4) Kosten IT (€ 289.000) De automatiseringsomgeving van de gemeente is een belangrijke basis om de taken van de gemeente te kunnen uitvoeren. Mede door veel verschillende taken binnen de gemeente is daarbij al snel sprake van een zogenaamde vendor lock. Dat betekent dat er systemen zijn die veelal samenhangen met andere pakketten en waarvoor de kosten voor aanbesteding (en dan met name de kosten voor eventueel overstappen naar nieuwe pakketten) niet opwegen tegen een voordeel in prijs van een ander pakket. Verder speelt hier mee dat de pakketten door de jaren heen in prijs stijgen, waardoor lopende systemen, die jaarlijkse worden verlengd, de aanbestedingsgrenzen gaan overschrijden. Voor de gemeente Putten gaat het om de systemen voor: -
Zaaksysteem
-
Financiële administratie
-
Gegevensuitwisseling
-
Burgerzaken
Deze systemen zijn van vitaal belang voor de activiteiten en dienstverlening van de gemeente en de kosten van eventueel overstappen zijn hoger dan eventuele voordelen.
5) Groenonderhoud (€ 219.000)
67 van 159
Voor het groenonderhoud is een raamcontract afgesloten conform de aanbestedingswetgeving. Aanvullend zijn echter diverse ploegen ingehuurd voor groenonderhoud. Voor deze opdracht geldt dat deze niet rechtmatig zijn gegund.
M&O criterium Misbruik- en on-
In 2023 zijn geen gevallen van misbruik- en oneigenlijk gebruik geconstateerd.
eigenlijk gebruik criterium Conclusie Totalen, saldi en
Het totaal aan bruto fouten bedraagt € 2.569.000. De rechtmatigheidsfout overschrijdt de verantwoordings-
gevolgen
grens zoals die is afgesproken met de Raad. Op basis daarvan concluderen wij dat de gemeente in 2023 niet rechtmatig gehandeld heeft.
Deze onrechtmatigheden passen echter deels binnen afspraken die zijn gemaakt met de raad. Na toetsing aan de afspraken met de raad resteert een netto rechtmatigheidsfout van € 1.041.000.
Deze onrechtmatigheden zijn hierboven toegelicht en bij de programma’s waar de onrechtmatigheden zijn geconstateerd. Op basis van de resultaten wordt actie ondernomen om het ontstaan van onrechtmatigheden in 2024 te voorkomen en waar mogelijk vroegtijdig op te sporen.
68 van 159
Paragraaf Grondbeleid Algemeen Deze paragraaf beschrijft de gemeentelijke visie op het grondbeleid, de wijze van uitvoering en de ontwikkelingen in 2023. In de jaarrekening is een actuele prognose van de te verwachten resultaten, de onderbouwing van de geraamde winstnemingen, de beleidsuitgangspunten en de bestaande risico’s binnen de grondexploitatie voor de omvang van de reserve opgenomen.
Visie en ontwikkelingen De woonvisie Putten met als ondertitel ‘Werken aan het Puttens palet’ is vastgesteld op 28 mei 2020. In de woonvisie worden de woonopgaven vertaald naar de onderstaande ambities: 1. Betaalbare en passende woningen voor de lokale behoefte We willen dat alle inwoners van Putten zo passend mogelijk wonen en we willen ons dorp levendig houden. Daarvoor is een uitbreiding van onze woningvoorraad met circa 700 woningen nodig in de periode 2019 tot 2025. Voor starters en senioren zien we de grootste urgentie. Dit vraagt vooral voor starters om meer betaalbare woningen: sociale huur en betaalbare koop. We willen in de periode 2019-2025 170 à 230 sociale huurwoningen toevoegen, evenals een vergelijkbaar aantal betaalbare koopwoningen. 2. Zorgzame en inclusieve wijken In de gemeente Putten maken we goed wonen voor mensen met een zorgbehoefte mogelijk. Dat vraagt om een integrale benadering van wonen, zorg en welzijn, samenwerking, mogelijkheden voor ontmoeting en geschikte woonvormen op de juiste plek. Mensen moeten zoveel mogelijk een wooncarrière in de eigen omgeving kunnen maken, zodat mensen goed wonen in een omgeving waar ze zich thuis voelen en waar zij een netwerk hebben of kunnen opbouwen. 3. Een duurzaam thuis In het coalitieakkoord van Putten zijn landelijke ambities en normen voor verduurzaming vertaald naar het wonen in Putten.
We willen een duurzame woningvoorraad die zich kenmerkt door groen en zuinig energieverbruik, dan wel energieneutraliteit. Er is in het streefwoningbouwprogramma is veel aandacht voor de goedkope en betaalbare segmenten in zowel de huur- als koopsector. Bij nieuwbouwprojecten moet een percentage van 30% sociale huurwoningen gebouwd worden. Van de woningen moet 15% een woningprijs in het goedkope segment hebben en eveneens 15% een woningprijs in het betaalbare segment. Daarbij zijn sociale huur en sociale koop in zekere zin communicerende vaten. Als het lukt om meer sociale koop te realiseren, kunnen meer starters hun voorkeur (een koopwoning) realiseren en hoeven minder starters terug te vallen op sociale huur. In de gemeentelijke doelgroepenverordening is vastgelegd voor welke doelgroepen de woningen bestemd zijn. Dit kan worden gekoppeld aan het bestemmingsplan. Er wordt gestreefd naar 5% vrije sector huur (tot € 950 per maand) en de middeldure en dure koop moet in plannen vertegenwoordigd zijn met respectievelijk 20% en 15%.
69 van 159
Grondbeleid In 2010 heeft de rekenkamercommissie onderzoek gedaan naar het grondbeleid. De uitkomsten hiervan zijn weergegeven in de Nota grip op grondbeleid door de gemeenteraad. De rekenkamercommissie geeft in haar aanbeveling aan dat het voor Putten, gezien de omvang en ontwikkelopgave, niet noodzakelijk is een afzonderlijke Nota grondbeleid op te stellen. De paragraaf Grondbeleid bij de programmabegroting bood voldoende kaders. Mede gezien de ontwikkelopgave zoals beschreven in de Woonvisie is de vraag inzake grondbeleid weer actueel geworden. We zijn voornemens om het grondbeleid van de gemeente Putten uit te werken in een Nota grondbeleid. In de Woonvisie is de rol van de gemeente in de ontwikkelopgave beschreven. Om onze ambities te bereiken hebben we als gemeente verschillende rollen: regie voeren, sturen, realiseren, regels stellen, stimuleren, verbinden et cetera. Per situatie pakken we de rol die het meest effectief is, maar ook realistisch in verband met de inzet die dit van de gemeente vraagt. We focussen op onze inzet op nieuwbouw binnen het bestaande bebouwde gebied van Putten en op uitleglocaties. Bestaande (zachte) plannen brengen we naar de realisatiefase. Omdat we zelf beperkt bouwgrond in bezit hebben, bereiken we dit vooral door te sturen op realisatie van initiatieven voor woningbouw.
We doen dat door partijen uit te dagen om plannen te maken die maatschappelijke meerwaarde hebben en voorzien in de woningbehoefte in Putten (uitnodigingsplanologie). We gaan in gesprek, we stimuleren en faciliteren en we stellen regels op. Daarnaast is in de Woonvisie het uitgangspunt opgenomen dat de grondprijzen jaarlijks worden vastgesteld en dat grondexploitatieplannen jaarlijks worden geactualiseerd. De actualisatie van het grondprijzenbeleid is onderhanden en wordt naar verwachting in het najaar van 2024 aangeboden aan de raad. Ook de Woonvisie wordt geactualiseerd, deze is momenteel onderhanden en komt naar verwachting in 2024 gereed. De huidige grondexploitaties worden in eigen beheer uitgevoerd en zijn actieve grondexploitaties. Actief grondbeleid houdt in dat actief gestuurd wordt op de ruimtelijke ontwikkelingen binnen de gemeente. Op deze wijze wordt grip gehouden op planvorming, realisatie en uitgifte van gronden. Het aankoopbeleid is gericht op het zelf verwerven van grond voor de realisatie van woningbouwlocaties en bedrijventerreinen. Als daar aanleiding toe is, wordt op basis van de Wet voorkeursrecht gemeenten het voorkeursrecht gevestigd. Dit betekent dat de eigenaren bij voorgenomen verkoop eerst de grond aan de gemeente moeten aanbieden.
Daarnaast wordt gekeken welke mogelijkheden er zijn om gronden die in de toekomst niet worden ingezet voor nieuwe exploitaties of ruilgronden weer op de markt te zetten en af te stoten. Kostenverhaal In 2016 is binnen de gemeente Putten de Nota kostenverhaal vastgesteld. In deze nota is het beleid opgenomen van de kostentoerekeningen van bovenwijkse voorzieningen aan de verschillende kostendragers. De huidige grondexploitaties zijn hierin ook kostendragers. De Nota kostenverhaal is in 2020 geactualiseerd en is op 4 februari 2021 vastgesteld door de gemeenteraad worden aangeboden. Voor de lopende grondexploitaties zien we hierin geen significante wijzigingen.
70 van 159
Actualisatie grondexploitaties In de planning-en-controlcyclus wordt de gemeenteraad jaarlijks twee keer geïnformeerd over de exploitatie van grond in de gemeente Putten, bij zowel de begroting als bij de jaarrekening in de paragraaf Grondbeleid. De grondexploitaties zijn geactualiseerd per 1-1-2024. Daarmee bestaat een actueel zicht op de financiële stand en prognoses van de ruimtelijke projecten. De actualisatie van de grondexploitatie bestaat uit: -
Het doorvoeren van de prijspeilcorrectie, waarmee het prijspeil van de grondexploitatie naar het prijsniveau van het huidige kalenderjaar wordt gebracht.
-
Het verwerken van de gerealiseerde kosten en opbrengsten van het afgelopen jaar en het afzetten hiervan tegen de prognose.
-
Het analyseren en actualiseren van de restantprognose voor de komende jaren op basis van de actuele inzichten en gebeurtenissen in het afgelopen jaar.
Naast een actualisatie van de grondexploitatie wordt ook een risicoanalyse uitgevoerd. Risico’s en kansen worden geïdentificeerd en gekwantificeerd, wat resulteert in een risicoprofiel per grondexploitatie. Wanneer sprake is van een risicoprofiel dat de dekkingsmogelijkheden binnen de grondexploitatie overstijgt, wordt dekking gezocht in de risicoreserve. Dit betreft een aparte voorziening buiten de grondexploitatie. Op deze wijze wordt het risicoprofiel van het actief grondbeleid van de gemeente continu gemonitord en kan wanneer nodig tijdig worden geïntervenieerd. De uitkomsten van de actualisaties zijn verwerkt in de jaarrekening 2023. Indien er sprake is van significante afwijkingen, dan worden deze expliciet onder de aandacht van de raad gebracht. Wanneer deze afwijkingen de (financiële) kaders, zoals door de raad vastgesteld, overschrijden wordt dit aan de raad voorgelegd voor besluitvorming. Bij de huidige actualisatie per 1-1-2024 is hier geen sprake van. Ontwikkelingen 2023 Lopende exploitaties Per 1-1-2024 heeft de gemeente Putten drie actieve grondexploitaties in uitvoering. Dit zijn de volgende exploitaties: -
Rimpeler: een uitleglocatie met 353 woningen.
-
Bilderdijkstraat: een herontwikkeling van een schoollocatie met 40 woningen.
-
Halvinkhuizen fase 1: een woningbouwprogramma van 310 woningen
In onderstaande tabel is de huidige boekwaarde en het verwachte resultaat opgenomen voor de in exploitatie genomen gronden. Verwacht eindresultaat eindwaarde -518 1.713 921 -385 6.288 9 6.691 1.337 Bedragen * € 1.000
Boekwaarde 31-12-2023
Onderhanden werk Rimpeler Bilderdijkstraat Halvinkhuizen Totaal onderhanden werk
71 van 159
Rimpeler De ontwikkeling van Rimpeler nadert haar voltooiing. De woningen in fase 5 zijn in 2023 opgeleverd en momenteel resteert de laatste inrichting van de openbare ruimte. Dit betreft onder meer de aanleg van een tweetal bruggen door de houtwal, de aanpassing van een inrit op de Stationsweg en de straatverlichting. Vervolgens zullen de laatste delen van het openbaar gebied worden overgedragen. De afsluiting van de grondexploitatie met de eindafrekening zal naar verwachting eind 2024 plaatsvinden. Als gevolg van enkele resterende opleverpunten en de uitgestelde uitvoering van diverse civiele werken is dit een jaar later dan voorzien. De winstverwachting op de exploitatie is met € 140.000 verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Waar in vorig jaar de winstverwachting naar beneden was bijgesteld met name vanwege hogere kosten voor het groen, valt er nu een deel vrij van het budget voor de uitvoering van civieltechnische werkzaamheden. Verder is een bijdrage van € 30.000 ontvangen voor een brug binnen het exploitatiegebied. In 2023 is tussentijds € 143.000 winst genomen. Basis voor de winstneming is de winstverwachting voor het totale project, rekening houdend met de gemaakte kosten en de gemaakte opbrengsten. De cumulatieve winstneming voor Rimpeler ultimo 2023 bedraagt € 1.585.000, waarmee de nog te realiseren winst € 128.000 bedraagt.
Bilderdijkstraat In augustus 2023 is de nieuwe school gereedgekomen en is gestart met de sloop van de oude school om plaats te maken voor de nieuwbouw van 40 woningen. De verwachting is dat medio 2023, als de grond bouwrijp is, de gronduitgifte zal plaatsvinden. Vervolgens zal de bouw starten en de verwachting is dat eind 2025 alle bewoners naar hun nieuwe woning kunnen verhuizen. Dan zal ook het openbaar gebied worden ingericht. In 2021 is Bilderdijkstraat in exploitatie genomen middels een besluit van de raad op 25 november 2021. Het betreft een exploitatie waar per einde 2023 een verlies op verwacht wordt van € 385.000. Dit is een verslechtering van € 126.000 ten opzichte van voorgaand jaar. Het nadeel komt door tegenvallers met betrekking tot asbestsanering, maar ook door de hogere kosten voor bouwrijp maken. Daar staat tegenover dat de opbrengsten licht stijgen door indexatie van grondprijzen door latere levering. Het verwachte verlies van € 385.000 is volledig voorzien. Voor een nadere uitwerking van de winstneming verwijzen wij naar de jaarrekening in Hoofdstuk 5 onder het onderhanden werk. Halvinkhuizen De grondexploitatie Halvinkhuizen is in 2023 in exploitatie gegaan middels raadsbesluit op 23 november 2023.
De gemeente Putten heeft met de grondeigenaren in fase 1 van Halvinkhuizen overeenstemming bereikt over een ruimtelijk plan, de samenwerking en financiële afspraken gemaakt. In de basis geldt dat een bouwclaimmodel is toegepast waarbij de gemeente de grondexploitatie voor eigen rekening en risico voert en de grondeigenaren hun eigendom verkopen aan de gemeente in ruil voor een bouwclaim. Het woningbouwprogramma kent 310 woningen met een differentiatie conform de Gemeentelijke woonvisie 2020. Daarbij zijn de geïndexeerde prijsgrenzen vanuit het besluit van de raad (2 februari 2023) van toepassing. De marktpartijen ontwikkelen een merendeel van het programma in fase 1 maar de gemeente beschikt over een
72 van 159
eigen bouwclaim die bestaat uit 28 betaalbare en goedkope woningen en vier vrije kavels. Door de gemeente is ingezet op een samenwerkingsconstruct op basis van een bouwclaimmodel waarbij de gemeente de grondexploitatie voert en de grondeigenaren bouwclaims ontvangen voor de woningbouwontwikkeling. De kaders voor de financiële afspraken en onderhandeling met de grondeigenaren zijn begin 2022 bepaald en door het B&W vastgesteld. Dit vormde de basis voor de samenwerking en randvoorwaarden voor financiële afspraken. De afspraken in de bouwclaimovereenkomst in combinatie met het ruimtelijk plan vormt de basis voor de gemeentelijke grondexploitatie. Deze grondexploitatie kent een nagenoeg neutraal resultaat van + € 9.000 (naar de actualisatie per 1-1-2024). Daarmee is de grondexploitatie in staat om alle investeringen volledig af te dekken vanuit de verkoop van gronden. Naast fase 1 wordt ook gewerkt aan de volgende fasen van Halvinkhuizen maar deze bevinden zich voorlopig nog in de planvoorbereidingsfase en zijn geen onderdeel van een grondexploitatie fase 1. Afgesloten complexen Er zijn geen complexen afgesloten in 2023. Risico´s grondexploitatie Bij de actualisaties van de grondexploitaties zijn risicoanalyses uitgevoerd. Het resultaat van de grondexploitatie kan niet los worden gezien van het risicoprofiel.
Het resultaat van de grondexploitatie is een puntschatting met de nodige onzekerheid. Het resultaat kan beter worden geïnterpreteerd vanuit een (reële) bandbreedte waarbij inzicht ontstaat in de zekerheid en daarmee de robuustheid van het resultaat. De onzekerheidsbandbreedte van de grondexploitatie is gebaseerd op de gewogen-risicobandbreedte-methodiek waarbij de afwijkingen worden gekwantificeerd in een effect op het resultaat bij voorkomen. Hierna wordt de analyse per exploitatie gegeven. Rimpeler De risico’s en onzekerheden van de grondexploitatie Rimpeler zijn relatief klein. Alle verkopen zijn gerealiseerd en daarmee niet langer een risico. De kostenkant bestaat hoofdzakelijk uit het afronden van woonrijp maken van de laatste twee fasen. Een groot deel van deze kosten zijn voorzien binnen een raamovereenkomst met de civiel aannemer. Daarmee is weliswaar niet het volledige risico ondervangen, het geeft wel een redelijk zeker beeld op de omvang van de kosten. Het risico voor Rimpeler is met name gelegen in een afrekening van € 75.000, welke voorwaardelijk is. Het risicoprofiel van de grondexploitatie Rimpeler kent een bandbreedte (op basis van het gewogen risico) van € 88.000 negatief en € 38.000 positief ten opzichte van het verwachte resultaat. Dit risico kan worden opgevangen binnen de resterende winstverwachting van € 128.000.
73 van 159
Bilderdijkstraat Het risicoprofiel van de grondexploitatie Bilderdijkstraat is relatief gering, mede doordat de kosten voor asbestsanering nu bekend zijn en aanvullend zijn aangeraamd. Dit kan onder meer worden verklaard door het grote aandeel sociale huurwoningen en de vaste prijsafspraken voor de acht dure twee-onder-eenkapwoningen. Ook zijn alle verwervingen ondertussen gerealiseerd en is de inbrengwaarde en de provinciale subsidie verzekerd, waardoor de voornaamste financiële risico’s in de (civiele) uitvoeringskosten liggen. Het risicoprofiel van de grondexploitatie Bilderdijkstraat kent een bandbreedte (op basis van het gewogen risico) van € 0,1 miljoen negatief en € 0,1 miljoen positief ten opzichte van het verwachte resultaat. Het gewogen negatieve risico van € 0,1 miljoen wordt veroorzaakt door een risico op budgetoverschrijding van het woonrijp maken (nog aan te besteden), een mogelijke plankostenoverschrijding en een mogelijke vertraging in de uitvoering op moment dat door onvoorziene omstandigheden de verkoop van de gronden (deels) niet kan plaatsvinden medio 2024. Het negatieve risico van € 0,1 miljoen voor Bilderdijkstraat kan niet binnen de grondexploitatie zelf gedragen worden, omdat het een verliesgevend project is. De reserve grondexploitatie is ultimo 2023 € 7,1 miljoen en is daarmee voldoende om deze risico’s af te dekken.
Halvinkhuizen De grex Halvinkhuizen is in november 2023 in exploitatie gegaan en kent volgens de grex een looptijd van 6 jaar (tot en met 2029). De grex start nu op, inmiddels zijn de gronden aangekocht. De kosten moeten echter nog aanbesteed worden, wat een risico geeft voor het budget. Verder zijn er nog risico’s met betrekking tot een hindercirkel. Het risicoprofiel van de grondexploitatie Halvinkhuizen kent een bandbreedte (op basis van het gewogen risico) van € 985.000 negatief en € 947.000 positief ten opzichte van het verwachte resultaat. Daarmee is sprake van redelijke balans tussen positieve risico’s (optimalisatiekansen) en negatieve risico’s. Het negatieve risico van € 985.000 voor Halvinkhuizen kan niet binnen de grondexploitatie zelf gedragen worden, omdat het een verliesgevend project is. De reserve grondexploitatie is ultimo 2023 € 7,1 miljoen en is daarmee voldoende om deze risico’s af te dekken. Gedurende de uitvoering van de grondexploitatie worden de risico’s continu gemonitord en bij de jaarlijkse herziening van de grondexploitatie wordt ook de risicoanalyse herijkt. Daarbij geldt normaliter dat gedurende de uitvoering meer zekerheid ontstaat op kosten en opbrengsten en daarmee het eindresultaat. De omvang van de risicobandbreedte zal naar verwachting jaarlijks kleiner worden.
Daarbij geldt voor het risicomanagement het streven om de negatieve risico’s te beheersen en/of mitigeren en positieve risico’s te benutten wanneer mogelijk. Idealiter ontstaat gedurende de uitvoering een proces waarbij positieve en negatieve risico’s een balans kennen waarbij het resultaat minimaal gehandhaafd kan blijven en de risicobuffer jaarlijks kan worden afgebouwd. Facilitaire projecten Naast de actieve grondexploitaties die de gemeente zelf voor eigen rekening en risico voert, zijn er ook facilitaire ontwikkelingen. In dit geval wordt de ontwikkeling door de markt zelfstandig uitgevoerd en beperkt de gemeente haar rol tot het publiekrechtelijk instrumentarium.
74 van 159
Bij een facilitair project maakt de gemeente afspraken met de initiatiefnemer over het kostenverhaal, (woningbouw)programma en eventuele grondtransacties (bijv. openbaar gebied). De afspraken worden vastgelegd in een anterieure overeenkomst. Op dit moment kent de gemeente Putten vier facilitaire projecten die in uitvoering zijn of waar overeenstemming bestaat over de anterieure overeenkomst. Deze worden hieronder kort toegelicht. -
Engweg 10. Een kleinschalige ontwikkeling van zestien appartementen. Het project is in 2023 afgerond.
-
Husselse Steeg. De voormalige camping Hillary wordt herontwikkeld naar 37 woningen. Een anterieure overeenkomst is in 2021 gesloten, maar de uitvoering is nog steeds in afwachting van een procedure bij de Raad van State. Bij een positief besluit is de verwachting dat de uitvoering op korte termijn zal starten.
-
Dorpsstraat/Gervenhof. In het centrum is een herontwikkeling van detailhandel met verplaatsing van een supermarkt voorzien. De ontwikkeling voorziet daarnaast in de toevoeging van 36 woningen. De anterieure overeenkomst is in 2021 gesloten en momenteel loopt een beroepsprocedure bij de Raad van State. Op dit moment is daarom onduidelijk wanneer de uitvoering kan starten.
-
Verplaatsing Aldi van de Bilderdijkstraat naar de Enghuusstraat. De voormalige Aldi aan de Bilderdijkstraat wordt verplaatst naar de Enghuusstraat. Deze locatie wordt door Aldi Vastgoed ontwikkeld en de achterblijvende locatie aan de Bilderdijkstraat maakt ruimte voor woningbouw (maximaal 29 woningen). De anterieure overeenkomst is in 2021 getekend en eind 2023 is de nieuwe supermarkt opgeleverd. Voor de oude locatie aan de Bilderdijkstraat geldt dat de verwachting dat in 2024 de herontwikkeling wordt voorbereid.
Het uitgangspunt bij de facilitaire projecten is dat de gemeentelijke kosten verhaald worden op de ontwikkelaar. Voor de enkele facilitaire projecten geldt dat sprake is van hogere plankosten dan voorzien. Hiervoor zijn diverse specifieke redenen per project waarbij de bezwaarprocedure van het bestemmingsplan de belangrijkste is. Het tekort op deze projecten bedraagt naar verwachting totaal € 43.000. Dit tekort is in 2023 afgeboekt ten laste van de reserve grondexploitatie. Reservepositie De reserve grondexploitatie is in 2023 gedaald van € 7,4 miljoen naar € 7,1 miljoen. De winstneming op Rimpeler van € 143.000 geeft een toename van de reserve. Verder is € 61.000 toegevoegd vanuit een correctie op de VPB afdracht wegens een correctie op de winstverwachting van Rimpeler in vorig jaar. Daar staat tegenover dat het verlies op de Bilderdijkstraat is voorzien, de verhoging van het verlies ad € 126.000 wordt gedekt uit de reserve. Verder is het bedrag dat gereserveerd stond voor Bovenwijkse voorzieningen overgeheveld naar de reserve bovenwijkse voorzieningen, conform raadsbesluit bij actualisatie van de Nota reserves en voorzieningen 2023. Een specificatie van de mutaties op de reserve grex is opgenomen in de jaarrekening onder de toelichting op de balans. De reservepositie is ruim boven de ondergrens van € 2,5 miljoen.
75 van 159
Vennootschapsbelastingplicht Voor de toelichting op de Vennootschapsbelastingplicht verwijzen wij naar de toelichting op Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid. Voor vorig jaar (2022) is in afgelopen jaar een correctie ontvangen vanwege de lagere winstverwachting voor Rimpeler. Daar staat tegenover dat in 2023 het resultaat op Rimpeler weer licht naar boven is bijgesteld. Dit is verwerkt in de overlopende passiva, de effecten zijn per saldo € 61.000 positief. Dit is verrekend met de reserve grondexploitatie.
76 van 159
Paragraaf Verbonden partijen Algemeen Een verbonden partij wordt gedefinieerd als een privaatrechtelijke-, of publiekrechtelijke organisatie waarmee de gemeente een bestuurlijke en een financiële band/belang heeft. Onder bestuurlijk belang wordt verstaan een vertegenwoordiging in het bestuur of stemrecht. Van financieel belang is sprake als de gemeente middelen ter beschikking stelt en deze in geval van faillissement van de verbonden partij kwijt is, of als financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente. De gemeenschappelijke regeling in lichte vorm is hier ook opgenomen.
Visie op verbonden partijen Het gemeentelijk beleid is erop gericht het aantal verbonden partijen beperkt te houden. Enerzijds vanuit het oogpunt van risicobeheersing en -beperking, en anderzijds vanuit het oogpunt van transparantie van bestuur. Criteria die gehanteerd worden bij het aangaan van een verbonden partij, zijn: -
De taak kan niet, of zeer moeilijk door de gemeente alleen worden uitgevoerd;
-
Gezamenlijke uitvoering van de taak levert voor de gemeente een concrete meerwaarde op en de gekozen vorm van samenwerking draagt bij aan een efficiëntere en effectievere uitvoering van de publieke taak;
-
Voordelen van de (beoogde) samenwerking wegen op tegen de nadelen. Naam verbonden partij
Vestigingsplaats
Type
Gemeenschappelijke regelingen: Omgevingsdienst Noord-Veluwe (ODNV) GGD Noord- en Oost Gelderland. Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG)
Harderwijk Warnsveld Apeldoorn
Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling Gemeenschappelijke regeling
Gemeenschappelijke regelingen, lichte vorm: Samenwerking BLNP
Gastgemeente
Regeling zonder meer
Vennootschappen en coöperaties: Alliander N.V.
Arnhem
N.V. Bank Nederlandse Gemeenten
Den Haag
Vitens N.V.
Velp
Leisurelands (voorheen RGV Holding B.V.) Coöperatie Gastvrije Randmeren U.A. Afvalsturing Friesland (AF) Inclusief Groep N.V. Ontwikkelingsmaatschappij Vitale Vakantieparken B.V.
Arnhem Harderwijk Leeuwarden Nunspeet Ede
Aandelenbezit (0,202 % belang) Aandelenbezit (0,019 % belang) Aandelenbezit (0,324 % belang) Aandelenbezit (4,476% belang) Coöperatie U.A. N.V. N.V. B.V.
Verbonden partij:
Omgevingsdienst Noord-Veluwe (ODNV)
Vestigingsplaats:
Harderwijk
Aard:
Gemeenschappelijke regeling
Bestuurlijk vertegenwoordiger:
Bestuur GR/wethouder
Verantwoordelijke beleidsmedewerker.:
Afdelingsmanager Ruimte
Openbaar belang:
De ODNV is per 1 april 2013 officieel van start gegaan voor met name de uitvoering van de taken in het kader van het milieu. In 2015 is dit takenpakket uitgebreid met de vergunningverlening m.b.t. sloopwerkzaamheden. De omgevingsdienst Noord-Veluwe voorziet in de uitvoering van de taken op
77 van 159
het gebied van het omgevingsrecht en levert een bijdrage aan een leefbare en veilige werk- en woonomgeving van de regio Noord-Veluwe. Financieel belang:
Gemeentelijke bijdrage/facturen ODNV
Ontwikkelingen:
Het landelijk beleid voor de sanering asbestdaken 2020–2024 is in 2019 ingetrokken. Door de ODNV worden de gemeenten geadviseerd in dit kader plaatselijk beleid te formaliseren. De besluitvorming inzake de nieuwe Omgevingswet is nog niet afgerond. Door de ODNV en de gemeenten wordt vooruitlopend op de definitieve vaststelling al wel gewerkt aan de noodzakelijke uitwerking en opleiding van de betrokken medewerkers. Feitelijke ingangsdatum is nog niet bekend. Het door de commissie Van Aartsen gepubliceerde rapport over de landelijke omgevingsdiensten en het vertrek van de directeur van de ODNV heeft de discussie over het draagvlak van de ODNV weer opgestart. Bestuurlijk is er draagvlak voor een samenwerking met de ODIJ (Omgevingsdienst IJsselland. Ook de provincie is voorstander voor het onderzoek naar mogelijke samenwerking.
Financiële gegevens:
per:
1-1-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
€ 712.820
€ 1.459.171
Vreemd vermogen
€ 1.608.532
€ 2.312.343
Resultaat 2023:
€ 1.324.000
Realisatie dividend 2023:
N.v.t.
Begroot dividend 2023:
N.v.t.
Risico’s:
De kosten voor de nieuwe Omgevingswet met name voor de ICT / benodigde computerprogrammatuur. Een verbonden partij kan kampen met tekorten waardoor de bijdrage zal moeten worden verhoogd. De eventuele tekorten worden over de deelnemende gemeenten omgeslagen op basis van de aantallen inwoners per 1 januari van dat jaar.
Verbonden partij:
GGD Noord- en Oost Gelderland
Vestigingsplaats:
Warnsveld
Aard:
Gemeenschappelijke regeling
Bestuurlijk vertegenwoordiger:
Bestuur GR/wethouder
Verantwoordelijke beleidsmedewerker:
Afdelingsmanager Samenleving
Openbaar belang:
GGD NOG beschermt, bewaakt en bevordert de gezondheid van de inwoners van 22 gemeenten die bij GGD NOG zijn aangesloten.
Financieel belang:
Jaarlijkse bijdrage: Inwonerbijdrage; Facturering.
Ontwikkelingen:
De GGD voert voor de gemeente Putten de wettelijke taken uit op het gebied van de Wet Publieke Gezondheid, de Wet kinderopvang, de Wet veiligheidsregio’s, de Wmo en de Jeugdwet (jeugdgezondheidszorg). Door het uitvoeren van deze taken dragen zij bij aan de uitvoering van de doelen die gesteld zijn bij de gezondheidsthema’s ‘Gezond Opgroeien’, ‘Gezond Ouder Worden’ en de ‘Gezonde Leefomgeving’. Denk hierbij aan activiteiten als het uitvoeren van het vaccinatieprogramma en netwerkpartner zijn binnen het CJG. Maar ook aan projecten als Fit4Joy, de Gezonde Schoolaanpak en campagnes als NOG Fitter en Vitaler, NIX18 en IkPas . In het kader van COVID-19 is de GGD ingezet met name voor de testen, het onderzoek, de vaccinaties en de begeleiding van COVID-19 patiënten.
Financiële gegevens:
per:
1-1-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
€ 2.656.000
€ 3.182.000
Vreemd vermogen
€ 8.787.000
€ 13.266.000
Resultaat 2023:
€ 910.000
Realisatie dividend 2023:
N.v.t.
Begroot dividend 2023:
N.v.t.
Risico’s:
Een verbonden partij kan kampen met tekorten waardoor de bijdrage zal moeten worden verhoogd. De eventuele tekorten worden over de deelnemende gemeenten omgeslagen op basis van de aantallen inwoners per 1 januari van dat jaar.
78 van 159
Verbonden partij:
Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG)
Vestigingsplaats:
Apeldoorn
Aard:
Gemeenschappelijke regeling
Bestuurlijk vertegenwoordiger:
Bestuur GR/burgemeester
Verantwoordelijke beleidsmedewerker:
Commandant veiligheidsregio
Openbaar belang:
De VNOG omvat de brandweer, de rampenbestrijding en de geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen (GHOR). Met ingang van 1 januari 2014 is op grond van de Wet op de Veiligheidsregio’s de brandweerzorg een wettelijke taak van de veiligheidsregio. Jaarlijkse bijdrage:
Financieel belang
-
Inwonersbijdrage;
-
Facturering.
Ontwikkelingen:
De toekomstvisie voor de VNOG, vastgesteld in de vergadering van het Algemeen Bestuur d.d. 15 januari 2020 zal in de komende jaren diverse effecten hebben op met name het brandweerpersoneel en de voertuigen. Ook Europese regelgeving kan grote gevolgen hebben voor de personele bezetting van de korpsen. Ook op de bedrijfsvoering van de veiligheidsregio’s heeft COVID-19 een groot effect. O.a. ten aanzien van opleiding en oefening van het personeel.
Financiële gegevens:
per:
1-1-2023
31-12-2023
Eigen vermogen
€ 17.323.913
€ 18.989.958
Vreemd vermogen
€ 35.566.035
€ 26.018.735
Resultaat 2023:
€ 2.831.788
Realisatie dividend 2023: