Bijlage 8-GS-Besluitenbrief windparken rondom Veluwe

GS-brief

Datum

13 december 2022 Zaaknummer

2021-015285 Inlichtingen bij

Openbaar Onderwerp

Windparken op en rondom de Veluwe

Provincieloket 026 359 99 99 post@gelderland.nl Blad

1 van 7

Beslispunten

1. Uitsluiten windenergie op de Veluwe en in de 1 km-zone daaromheen. 2. Ruimte bieden voor 1-2 windparken in de zone 1-8 km rondom de Veluwe met een stilstandsvoorziening. 3. Punt 1 & 2 vastleggen in de Beleidslijn Windenergie en de omgevingsverordening. 4. Inzetten op innovatie van andere technische maatregelen dan stilstand. 5. Informerende Statenbrief conform concept vaststellen. Bevoegdhedengrondslag

 

Artikel 158, eerste lid, onder a, Provinciewet Algemene wet bestuursrecht 4:81

Ambitie en thema

 

Ambitie 2 Duurzaam Ambitie 3 Natuur en Cultuur

Portefeuillehouder

Jan van der Meer Afdeling

Programmering

Samenvatting t.b.v. openbare besluitenlijst Gedeputeerde Staten hebben een kader voor beleidsregels voor windturbines op en rondom de Veluwe vastgesteld en hebben Provinciale Staten daarover geïnformeerd. Gedeputeerde Staten verbieden windturbines op de Veluwe en 1 kilometer daaromheen. Naast de al bestaande windparken staan we nog 1-2 nieuwe windparken toe in de zone van 1-8 km rondom de Veluwe. De nieuwe windturbines moeten een periode in juli en augustus overdag stil staan. Daarnaast ontwikkelen we, samen met de windsector, andere maatregelen zoals een cameradetectiesysteem om te voorkomen dat een wespendief tegen een windturbine aanvliegt. Als die oplossingen effectief zijn, kan er mogelijk meer ruimte komen voor nieuwe windparken in de zone van 1-8 km rondom de Veluwe. Waarom veranderen we ons windbeleid? We schakelen over op duurzame en betaalbare energie. Dat dit nodig is merken we allemaal. Hiervoor moeten er windparken worden gebouwd. Tegelijkertijd moeten we ook snel zorgen voor een sterke en weerbare natuur. We investeren hierin veel om deze weer op orde en toekomstbestendig te krijgen. Dit leidt op de Veluwe tot een dilemma waarvoor we een oplossing zochten. Het natuurgebied de Veluwe is de trots van Gelderland eén zeer kwetsbare natuur. Een voorbeeld hiervan is de roofvogel wespendief. Deze beschermde vogel vliegt op de Veluwe en daaromheen.

Hierbij loopt hij het risico om tegen een wiek van een windturbine aan te vliegen. Dit risico moeten we zo klein mogelijk houden. Niet alles kan overal. Daarvan zijn we ons goed bewust,

Datum

13 december 2022 Zaaknummer

2021-015285 Blad

2 van 7

maar we willen het maximale doen om beide doelen te halen. Want minder CO2-uitstoot draagt ook bij aan versterken van de natuur en een goed leefgebied voor de dieren. Daarom dat we nu ons windbeleid gaan veranderen.

1

Aanleiding (inleiding) / bestaand beleid We werken sinds 2021 samen met de RES-regio's aan een oplossing om zowel windenergie op te wekken als het ecosysteem van de Veluwe te beschermen en te verbeteren [EN-EN-richting]. Dit noemen we ‘het handelingsperspectief voor windenergie rondom Veluwe. Op 5 februari 2021 informeerden wij Provinciale Staten hierover (PS2021-104). Op 17 februari 2021 hebben we bovenregionaal bestuurlijke afspraken gemaakt over windenergie op en rondom de Veluwe (bijlage 8 bij PS2021-331). Op 22 maart 2022 heeft u besloten de EN-EN-richting voor windenergie rond de Veluwe nader uit te werken en deze met belanghebbenden, onze RES-partners en provincies Overijssel, Flevoland en Utrecht te bespreken. Provinciale Staten zijn op 12 juli en 15 november 2022 over de stand van zaken geïnformeerd via een mededelingenbrief. Het voorliggende besluit is een aangepaste, eenvoudige vorm van de door u op 22 maart vastgestelde EN-EN richting, op basis van voortschrijdend inzicht. Bestaand beleid

    

2 2.1

Nationaal Klimaatakkoord 2019 Gelders Klimaatplan 2021-2030 Natura 2000 beheerplannen en herstelmaatregelen voor de Veluwe Omgevingsvisie Gaaf Gelderland Regionale Energiestrategieën

Inhoud voorstel / argumenten voor en tegen Inleiding Met de uitvoering van de Regionale Energiestrategieën (RES) dragen we bij aan de doelen van het Nationaal klimaatakkoord. Daarin is afgesproken 35 TWh aan duurzame energie op te wekken op land. De RES’en dragen daarnaast in belangrijke mate bij aan onze ambitie uit ‘Gaaf Gelderland’ van 55% CO2-reductie in 2030. De zes Gelderse RESregio’s, inclusief het Utrechtse deel van regio Foodvalley, hebben gezamenlijk een bod van ongeveer 6,5 TWh gedaan. Van het bod bestaat 11% uit windenergie in de zone van 1-8 km rondom de Veluwe. Daarnaast beslaat deze zone ook delen van provincies Flevoland, Overijssel en Utrecht. Hierdoor moeten ook de RES’en in deze provincies rekening houden met de wespendief. De Veluwe is het grootste natuurgebied op land van Nederland. We zijn trots op onze Veluwe. Maar de Veluwe is ook kwetsbaar. De Veluwe is als Natura 2000-gebied beschermd onder de Wet natuurbescherming (Wnb) vanuit Europese richtlijnen. Wij geven hier uitvoering aan. Voor de Veluwe geldt o.a. een instandhoudingsdoelstelling voor de wespendief van 100 broedparen. Deze doelstelling halen we op dit moment niet (94 broedparen). Om te voorkomen dat we per initiatief een besluit moet

Datum

13 december 2022 Zaaknummer

2021-015285 Blad

3 van 7

nemen met impact op andere locaties rondom de Veluwe is een samenhangende regionale aanpak voor windinitiatieven belangrijk. Waarmee we zowel onze doelen op energietransitie als natuur behalen.

2.2

Inhoud voorstel Op 22 maart 2022 heeft u besloten de EN-EN-richting voor windenergie rond de Veluwe nader uit te werken en deze met belanghebbenden, onze RES-partners en provincies Flevoland, Overijssel en Utrecht te bespreken. Uit overleg blijkt dat de EN-EN richting van maart 2022 juridisch en financieel niet haalbaar is. De financiële koppeling tussen bestaande en nieuwe windparken leidt bij banken niet tot de bereidheid windparken te financieren. Bij de windsector is er echter wel begrip voor de problematiek en de intentie om mee te werken aan oplossingen. In nader onderzoek hebben we de uitgangspunten van de gebruikte methodiek kritisch bekeken (zie bijlage 1). Op basis van deze uitkomsten stellen we een nieuwe aanpak voor, met een beperktere ruimte voor nieuwe windparken dan we in maart 2022 dachten: 1. We sluiten windenergie op de Veluwe en in de 1 km zone daaromheen uit. 2. We bieden, gelet op de instandhoudingsdoelstelling voor de wespendief, in de zone 1-8 km rondom de Veluwe ruimte voor maximaal 1-2 windparken met een stilstandsvoorziening overdag in de periode juli-augustus. 3. We zetten, samen met de windsector en onze bestuurlijke partners, vol in op innovatie van andere technische maatregelen dan stilstand (cameradetectie, één zwarte wiek).

(Punt 1 en 2 nemen we op in de Beleidslijn Windenergie e/o de omgevingsverordening.) We sluiten windenergie op de Veluwe en in de 1 km daaromheen uit.

Het realiseren van windturbines op de Veluwe en in de 1 km daaromheen is onwenselijk, niet realistisch en sluiten we uit. De wespendief vliegt op de Veluwe +1km gedurende haar hele verblijf in Nederland van circa mei tot en met september. De aanvaringsrisico’s voor wespendieven met een windturbine zijn in dit gebied daardoor het hoogst. Eén slachtoffer is al te veel, gelet op het instandhoudingsdoel. Daarnaast zijn ook effecten op andere soorten door o.a. geluid, slagschaduw en oppervlakteverlies van bestaande natuur in Natura 2000-gebied niet uit te sluiten. We bieden in de zone 1-8 km ruimte voor maximaal 1-2 windparken met een stilstandsvoorziening

We zien, binnen de instandhoudingsdoelstelling voor de wespendief, ruimte om in de zone van 1-8 km rondom de Veluwe 1-2 windparken te vergunnen (met een stilstandsvoorziening overdag tijdens de periode juli-augustus). In die afweging betrekken wij ook bestaande windparken omdat deze net als nieuwe windparken potentieel tot aanvaringsslachtoffers kunnen leiden. Wanneer andere effect verkleinende (mitigerende) maatregelen onderbouwd en bewezen effectief zijn, kunnen deze een stilstandsvoorziening (deels) vervangen. Beleidslijn Windenergie en omgevingsverordening

Datum

13 december 2022 Zaaknummer

2021-015285 Blad

4 van 7

Begin 2023 leggen we onze aanpak vast in beleidsregels (Beleidslijn Windenergie) en de omgevingsverordening en onderbouwen deze met een ecologische rapportage (zie bijlage 1). Daarbij zijn de bovenregionale bestuurlijke afspraken Windenergie op en rondom de Veluwe uit februari 2021 het vertrekpunt (bijlage 8 bij PS2021-331). Bij de uitwerking van de criteria voor de verdeling van de beperkte ruimte voor 1-2 windparken beoordelen we welke windinitiatieven in aanmerking kunnen komen aan de hand van een aantal criteria (bijlage 1). Vaart houden in lopende initiatieven Met deze werkwijze houden we de vaart in lopende initiatieven. En streven we naar het opwekken van zoveel mogelijk duurzaam als mogelijk in de beperkte ruimte die er is. We verwachten dat het windinitiatief Horst & Telgt in de gemeenten Ermelo en Putten kan voldoen aan bovenstaande criteria. En mogelijk een tweede windinitiatief: windpark Midden-Betuwe in de gemeenten Neder-Betuwe en Overbetuwe. Begin 2023 treden we in overleg met de initiatiefnemers van Horst & Telgt over bovenstaande criteria en uitgangspunten. Overleg met provincies Flevoland, Overijssel en Utrecht In bestuurlijk overleg met provincies Flevoland, Overijssel en Utrecht hebben we in april 2022 gesproken over windparken op en rondom de Veluwe. Zij onderschrijven dat de rapportage Windenergie rondom de Veluwe (PS2021-104) de basis is voor vervolg.

Ook is afgesproken dat zij, op het moment dat zich een project binnen de 1-8 km zone aandient, Gelderland op projectniveau betrekken. Hierover moeten nog nadere afspraken gemaakt worden. We zetten, samen met de windsector en onze bestuurlijke partners, vol in op innovatie van andere technische maatregelen dan stilstand (cameradetectie, één zwarte wiek).

De urgentie voor de energietransitie is hoog en we willen voortvarend verder. Op dit moment zien we ruimte voor 1-2 nieuwe windparken in de zone van 1-8 km rond de Veluwe. Onze doelstelling voor energietransitie is echter hoger. Daarom zetten we, samen met onze partners, maximaal in op innovatie:  We hebben opdracht gegeven voor een marktconsultatie naar beschikbare systemen voor cameradetectie van de wespendief rondom de Veluwe. We betrekken hierin ontwikkelaars en exploitanten van windenergie rondom de Veluwe. De marktconsultatie wordt het eerste kwartaal van 2023 verwacht.  We zetten in op een proef, samen met de windsector, met een systeem voor cameradetectie van wespendieven. De resultaten uit de marktconsultatie zijn hier input voor. Uit gesprekken met exploitanten en ontwikkelaars van windenergie blijkt dat er veel animo voor deelname is in de sector.  We dragen financieel bij aan onderzoek naar het zwart verven van één wiek om de zichtbaarheid van de windturbine te vergroten en daarmee aanvaringsrisico te verminderen. Dit onderzoek vindt plaats in de Eemshaven in Groningen en loopt naar verwachting tot eind 2024.

Datum

13 december 2022 Zaaknummer

2021-015285 Blad

5 van 7

Van de windsector en onze bestuurlijke partners verwachten we dat we gezamenlijk blijven werken aan de uitvoering van de RES’en. We verwachten dat we door innovatie op termijn de stilstand voor nieuwe windparken kunnen verminderen en meer ruimte voor nieuwe windparken kunnen bieden. Daarvoor moeten deze maatregelen ecologisch onderbouwd en bewezen effectief zijn. Lobby naar het Rijk Van het Rijk verwachten we ruimte voor een stilstandsvoorziening binnen de subsidieregeling voor duurzame energie (SDE++). We hebben de minister van Economische Zaken en Klimaat hierover een brief gestuurd. Naar aanleiding van die brief is er ambtelijk contact geweest met het ministerie van EZK. Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft opdracht gekregen om te onderzoeken of opties ter bescherming van natuur (stilstand, cameradetectie, één zwarte wiek) aan de SDE++ toegevoegd kunnen worden. Het definitief advies van PBL wordt begin 2023 verwacht. Relatie natuurherstel Veluwe en Gelders Programma Landelijk Gebied

Het Natura 2000 beheerplan voor de Veluwe bevat diverse maatregelen die bijdragen aan het herstel en de instandhouding van de Natura 2000 habitats en soorten. Waaronder de Wespendief. De herstelprogramma’s voor recreatiezonering (vastgesteld 2022) en bos (nog in procedure) bevatten herstelmaatregelen die bijdragen aan het broed- en leefgebied van de wespendief en een specifiek monitoringsprogramma. Met dit voorstel wordt ruimte geboden voor 1-2 nieuwe windinitiatieven rond de Veluwe. De geografisch ligging van de windinitiatieven die daarvoor in beeld zijn, maakt dat er geen belemmering is voor de uitvoering van het Natura 2000 beheerplan en de herstelprogramma’s voor de Veluwe. Binnen dit voorstel is rekening gehouden met de Wet natuurbescherming. De ruimtelijke afweging en procedure voor de 1-2 nieuwe windinitiatieven moet dan nog worden doorlopen. En kan als zodanig worden ingebracht in de procesgang voor het Gelders Programma Landelijk Gebied (GPLG) en de het Gelders ruimtelijk arrangement.

3

Consequenties  

Beleidsmatig Klimaat

Toelichting consequenties

Beleidsmatig leidt dit voorstel tot beleidsregels als aanvulling op onze beleidslijn Windenergie, specifiek voor de zone van 1-8 km rondom de Veluwe. Daarnaast wordt het uitsluiten van de Veluwe + 1 km voor windturbines meegenomen in de actualisatie van de omgevingsverordening in 2023. Dit voorstel heeft zowel positieve als negatieve klimaatgevolgen:

Datum

13 december 2022 Zaaknummer

2021-015285 Blad

6 van 7





4

Positief is dat er rond de Veluwe ruimte voor 1-2 nieuwe windparken ontstaat. Deze windparken wekken duurzame elektriciteit op waardoor de CO2-uitstoot van onze elektriciteitsproductie omlaag gaat. Negatief is dat het voorstel betekent dat niet alle RES-biedingen voor 2030 kunnen worden gerealiseerd. Een deel van de windparken in de 1-8 km zone is op korte termijn niet haalbaar. We creëren geen waterbedeffect door dit buiten de 1-8 km zone te realiseren. We zetten vol in op het realiseren van de RES doelen die wel haalbaar zijn. Het vervangen van de niet haalbare windparken met zonneparken is geen optie vanwege de consequenties voor de netinfrastructuur. Samen met onze partners werken wij aan de realisatie van meer windparken, in uitwerking van motie 21M37. Dit is onderdeel van de realisatie van de RES 1.0 biedingen.

Risico’s Juridisch

Het voorstel benadert de effectbepaling van bestaande windparken op de wespendief (cumulatie) op een andere wijze dan de jurisprudentie voorschrijft (zie bijlage 1). Wij vinden dit echter een ecologisch beter onderbouwde en juridisch houdbare benadering. We verwachten dat deze werkwijze door de rechter getoetst gaat worden bij de vergunning voor een nieuw windpark. Mensen die tegen de komst van een windpark zijn kunnen dit in hun argumentatie benutten. Mensen die voor de komst zijn geven wellicht aan dat we niet de huidige jurisprudentie volgen (en een te forse stilstand opleggen). Er is altijd een risico dat een rechter anders oordeelt over de door ons gekozen benadering. Hier gaan we echter niet van uit, omdat onze keuze voor deze EN-EN-benadering ecologisch goed is onderbouwd. Draagvlak

In reactie op het besluit van Gedeputeerde Staten over de EN-EN-richting in maart 2022 hebben we diverse brieven ontvangen. Daarin werd gevraagd om meer ruimte voor windparken op en rondom de Veluwe. Het risico bestaat dat partijen hun inbreng onvoldoende terug zien en ontevreden zijn met dit voorstel. We bieden echter de maximale ruimte voor de korte termijn. En met de voorgestelde inzet op innovatie kunnen we op termijn wellicht meer ruimte bieden. Daarnaast bestaat het risico dat mensen onze oplossingen onnavolgbaar vinden gezien het belang van de energietransitie. Wij proberen met dit voorstel echter ook onze natuurdoelen te behalen.

5

Vervolgproces en communicatie 

 

We geven nu beleidsmatig richting en leggen dit begin 2023 vast in beleidsregels als aanvulling op onze Beleidslijn Windenergie. Een deel van het beleid neem we op bij de actualisatie van de omgevingsverordening. We informeren Provinciale Staten via een Informerende Statenbrief (zie bijlage). We lichten alle belanghebbenden bij dit besluit in (bovenregionaal bestuurlijk overleg en RES stuurgroepen aangevuld met provincies Flevoland, Overijssel en Utrecht en

Datum

13 december 2022 Zaaknummer

2021-015285 Blad

7 van 7

 

belanghebbende windinitiatiefnemers en -exploitanten) en gaan met ze in overleg over uitwerking. We gaan overleggen met het Rijk over ruimte binnen de SDE++ voor stilstand en andere mitigerende maatregelen. Naar aanleiding van de marktconsultatie naar systemen voor cameradetectie ontwikkelen we samen met de windsector een proef naar deze systemen.

Bijlage(n)

1

Uitwerken beleidsregels op en rondom de Veluwe