Bijlage 2. Onderzoek Tact, Meer Muziek in Putten
Tekst van het document
Meer Muziek in Putten samenhang door regie en vertrouwen
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 1
Meer muziek in Putten
Samenhang door regie en vertrouwen
Colofon Meer Muziek in Putten Onderzoek in opdracht van gemeente Putten Coördinatie, ontwerp en uitvoering TacT Advies Auteurs Arno Groeneveld, Karin Köster Vormgeving Arjan Dunning Heb je vragen of opmerkingen over deze publicatie? Wil je in contact komen met de coördinator van het onderzoek? Dat kan via Arno Groeneveld (a.groeneveld@tactadvies.nl) Opsteller TacT Advies Voskuilerdijk 28E 8094PW Hattemerbroek www.tactadvies.nl info@tactadvies.nl Hattemerbroek, december 2024 © 2024, TacT Advies, alle rechten voorbehouden. Dit onderzoeksrapport is in alle zorgvuldigheid tot stand gekomen, echter kunnen er geen rechten aan worden ontleend. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand en/of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen of op enige andere manier zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever.
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 2
Inhoudsopgave Samenvatting
5
Aanleiding en onderzoeksvraag
6
Aanleiding Onderzoeksvraag
Kader
8
Landelijke ontwikkeling muziekonderwijs Lokale ontwikkeling van muziekonderwijs
Methodiek
11
Participatief actieonderzoek Deskresearch Fieldresearch | Persoonlijke interviews Meedenksessie Vragenlijst Online vragenlijst
Opbrengsten
14
Algemeen Opbrengsten stakeholders Opbrengsten leerlingen groep 7 en 8 basisscholen gemeente Putten Opbrengsten ouders/verzorgers van leerlingen groep 7 en 8 basisscholen gemeente Putten
Conclusie en aanbevelingen
18
Structuur en samenhang Regie en ondersteuning Zichtbaarheid Onderlinge verbinding Verfrissing Innovatie Lonkend perspectief Wachtlijsten Toegankelijkheid
Re ectie
22
Bronnen
23
Bijlage 1: Overzicht betrokken stakeholders
24
Bijlage 2: Vragenlijst aanbieders muziekeducatie
27
Bijlage 3: Empathiemap
28
Bijlage 4: Retrospectief model
29
fl
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 3
Bijlage 5: Vragenlijst voor leerlingen
30
Bijlage 6: Vragenlijst voor ouders/verzorgers
33
Bijlage 7: Opbrengsten online vragenlijst onder leerlingen
35
Bijlage 8: Opbrengsten online vragenlijst ouders/verzorgers
38
Foto: stichting TacT Muziek
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 4
Samenvatting De gemeente Putten staat aan de vooravond van een nieuwe cultuurvisie 2025-2028. Een belangrijk uitgangspunt voor deze nota is het streven naar meer samenhang tussen binnenschools en buitenschools muziekeducatie- en participatie. Een aantal speerpunten hierbij zijn: •
Betere afstemming vraag en aanbod muziekeducatie en participatie.
•
Het formuleren van een gezamenlijke visie en ambitie van naschoolse muziekeducatie waarbij alle relevante betrokken partijen verantwoordelijkheid nemen.
•
Een toekomstbestendige organisatiestructuur waarbij muziekeducatie- en participatie geborgd is.
In opdracht van de gemeente Putten heeft TacT Advies onderzocht welke aanbevelingen er wenselijk zijn om tot een voorstelbaar toekomstscenario te komen om bovenstaande speerpunten te realiseren. Samenvattend kan gesteld worden dat er veel muziek klinkt binnen de gemeente Putten! De meeste bevraagde stakeholders waaronder zelfstandige aanbieders van muziekeducatie, muziekscholen, de muziekvereniging onderkennen de waarde en betekenis van muziekeducatie en participatie. Echter het ontbreekt aan samenhang en regie tussen de partijen onderling. Er is behoefte aan een helder geformuleerde visie en een lokale basisinfrastructuur waarbinnen alle stakeholders zich verbonden voelen aan een gezamenlijke ambitie in dit geval toekomstbestendig muziekonderwijs in Putten. Zowel organisaties als mensen in Putten weten zich hierbij te verbinden in een voor hen betekenisgevend proces dat recht doet aan ieders belang en behoefte, gericht op een gezamenlijke (betekenisvolle) ambitie met een hoger gelegen doel. Regie, coördinatie, vertrouwen, betrokkenheid, onderlinge relatie, verantwoordelijkheid, daadkracht, wendbaarheid, ondersteuning, openheid en re exiviteit zijn hierbij voorwaardenscheppend. Het is de unieke cultuur in Putten die mensen met elkaar verbindt.
Uit het onderzoek is gebleken dat er op het gebied van muziekeducatie en participatie talloze mooie, succesvolle initiatieven in Putten aanwezig zijn waar mensen gebruik van maken en waarvoor veel mensen zich (willen) inzetten. Wij zien daarom de toekomst van muziekeducatie en participatie in Putten met hoopvol vertrouwen tegemoet. En nu door!
fl
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 5
Aanleiding en onderzoeksvraag Aanleiding De gemeente Putten is rijk aan kunst en cultuur. Het brengt mensen samen, geeft jong en oud de mogelijkheid om zichzelf te ontplooien, zet Putten op de kaart en versterkt de gemeenschap. Dit gemeenschapsgevoel zit diep in de identiteit van Putten. Gezamenlijkheid is hierbij een belangrijk motto aldus de cultuurvisie gemeente Putten 2021-2024 (Van der Horst et al., 2020). Binnen de gemeente is veel aandacht voor cultuureducatie. Cultuureducatie in Putten bestaat uit een cultureel programma in het basisonderwijs als onderdeel van de prestatieafspraken primair onderwijs (inclusief bijvoorbeeld een educatief museumbezoek), het cultuuronderwijs in het voortgezet onderwijs en het leren van en met cultuur in de vrije tijd voor alle leeftijden (Van der Horst et al., 2020). Het cultureel programma binnen het basisonderwijs wordt voornamelijk uitgevoerd door stichting Cultuurkust uit Harderwijk (hierna Cultuurkust), beeldend, drama, dans etc. in de vorm van het cultuurmenu (voorheen kunstmenu). Stichting TacT Muziek uit Hattemerbroek (hierna TacT Muziek) draagt zorg voor het muziekonderwijs binnen het basisonderwijs in de vorm van het muziekeducatieprogramma Klasse[n]orkest. Zoals in de cultuurvisie gemeente Putten 2021-2024 omschreven door Van der Horst et al.
(2020) vindt de gemeente onderlinge samenwerking met lokale cultuuraanbieders hierbij belangrijk. Te denken valt aan kinderkoor ‘De Veluwsche Sanghertjes’, fanfarecorps ‘Excelsior’ Putten, het Jeugd Muziek Podium Putten en andere aanbieders van kunst en cultuur. Het vervolg van deze adviesnota zal zich richten op de aanbieders van muziekbeoefening. Het muziekeducatieprogramma Klasse[n]orkest heeft er toe geleid dat duizenden kinderen uit de gemeente Putten hebben kennis gemaakt met muziek. Ook heeft het Klasse[n]orkest geleid tot een betere verbinding tussen binnenschoolse muziekeducatie en naschoolse cultuuraanbieders. De huidige cultuurvisie loopt in 2024 af. Er zal een nieuwe cultuurvisie 2025 - 2028 worden opgesteld. Uit persoonlijke gesprekken met beleidsmedewerker van cultuur mevrouw Gwendolyn van der Linden blijkt dat de gemeente graag ziet dat er (nog) meer samenhang komt tussen binnenschools- en buitenschools muziekeducatie- en participatie. Een aantal speerpunten hierbij zijn:
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 6
•
Beter afstemming vraag en aanbod muziekeducatie en participatie.
•
Het formuleren van een gezamenlijke visie en ambitie van naschoolse muziekeducatie waarbij alle relevante betrokken partijen verantwoordelijkheid nemen.
•
Een toekomstbestendige organisatiestructuur waarbij muziekeducatie- en participatie geborgd is.
De gemeente Putten heeft TacT Advies in augustus 2024 opdracht gegeven om te onderzoeken welk toekomstscenario voorstelbaar zou kunnen zijn om bovenstaande speerpunten te realiseren. Het onderzoek zal medio september - december 2024 plaats vinden. Aan het onderzoek liggen de grondbeginselen van participatief actieonderzoek ten grondslag.
Onderzoeksvraag Op welke manier kan toekomstbesteding muziekeducatie in Putten worden georganiseerd, waarbij er sprake is van betere afstemming tussen vraag en aanbod en relevante partijen betrokken zijn en hierin verantwoordelijkheid nemen.
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 7
Kader Om de onderzoeksvraag te beantwoorden is door middel van deskresearch onderzocht welke trends en ontwikkelingen er spelen in Nederland en lokaal binnen de gemeente Putten. Hiervoor is gebruikt gemaakt van twee onderzoeken gedaan door het Landelijk Kennisinstituut Cultuureducatie en Amateurkunst (LKCA). Een uitgebreide uiteenzetting is te lezen in de verwijzing naar de website van het LKCA.
Landelijke ontwikkeling muziekonderwijs Kennissynthese: Cultuurbeoefening op school en in de vrije tijd
De kennissynthese presenteert de belangrijkste bevindingen over cultuurbeoefening in Nederland en Caribisch Nederland die gepubliceerd zijn in de afgelopen tien jaar. Hierbij zijn de bevindingen uit het verzamelde onderzoek geordend en beschreven aan de hand van vier partijen die een rol spelen bij cultuurbeoefening. Dit zijn de beoefenaars zelf, de aanbieders, de ondersteuners en landelijke, provinciale en / of lokale overheid. De kennissynthese geeft op die manier een, op gepubliceerd onderzoek gebaseerd, beeld over cultuurbeoefening in Nederland en Caribisch Nederland, en over de recente ontwikkelingen die in de afgelopen tien jaar hebben plaats gevonden. Het gaat te ver om deze kennissynthese hier samen te vatten. Echter het geeft wel een relevante context weer waarbinnen het onderzoek in de gemeente Putten heeft plaats gevonden. Zie voor de gehele Kennissynthese Cultuurbeoefening: https://www.lkca.nl/ publicatie/kennissynthese-cultuurbeoefening/ (LKCA, 2024).
Verenigingsmonitor 2024
Binnen de gemeente Putten zijn veel amateurkunstverenigingen actief. Hieronder volgt een opsomming van de belangrijkste trends en ontwikkelingen binnen amateurkunstverenigingen in Nederland. Hiervoor is de door het LKCA opgestelde VerenigingsMonitor 2024 (2024) geraadpleegd. •
Meer ledenstijging en minder veroudering De organisatiekracht van de verenigingen is toegenomen in de periode 2022-2024. Sinds de start van de VerenigingsMonitor is het aandeel verenigingen met een ledenstijging groter dan het aandeel met een ledendaling. Bij 35% van de verenigingen is het aantal leden gestegen tussen 2022 en 2024. Bij 35% bleef het gelijk en bij 29% van de verenigingen daalde het ledental. Het gemiddeld aantal vaste leden is niet verder gedaald. Het percentage verenigingen met projectleden stijgt sinds 2018. Veroudering is nog steeds een belangrijk kenmerk van (een deel
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 8
van) de verenigingen. Het aandeel verenigingen waarbij de gemiddelde leeftijd van de leden lager wordt (verjonging) of gelijk blijft stijgt sinds 2018. Een kanttekening hierbij is dat uit navraag bij onderzoeker Arno Neele van het LKCA is gebleken dat het aantal verenigingen dat in deze periode opgehouden is te bestaan niet is meegenomen in het onderzoek. Hierdoor is mogelijk een vertekend beeld ontstaan. •
Weinig nieuwe verenigingen Er zijn weinig nieuwe verenigingen opgericht. Uit de VerenigingsMonitor blijkt dat slechts 2% van de bestaande verenigingen in de afgelopen vijf jaar is opgericht. De belangrijkste knelpunten voor verenigingen blijven de geringe aanwas van nieuwe leden en de vergrijzing van het huidige ledenbestand.
•
Minder educatie Verenigingen hechten gemiddeld meer belang aan de meer ‘sociale’ doelen dan aan de ‘artistieke’ doelen. Het belangrijkste doel is ‘gezelligheid en ontmoeting’, en het ‘bijdragen aan de lokale gemeenschap’. Verder worden ‘het in stand houden van kunst- en ambachtsvormen’, ‘artistieke ontwikkeling van leden’ en ‘artistieke (top)prestaties’ genoemd.
•
Fair pay De kernactiviteiten van de amateurkunstvereniging zijn repeteren en oefenen met begeleiding en de organisatie van optredens, voorstellingen en exposities. Bijna alle verenigingen (92%) maken hiervoor gebruik van een artistiek begeleider, die hiervoor is opgeleid. 80% van de verenigingen betaalt de artistiek begeleiders voor geleverde diensten; zij betalen een tarief van gemiddeld € 58 per uur. Er zijn wel grote variaties tussen verenigingen.
•
Meer of ine dan online Tijdens de coronapandemie was een deel van de verenigingen voor het geven van lessen en voor repeteren en oefenen (al dan niet noodgedwongen) uitgeweken naar een online platform. Het lijkt erop dat het gebruik van online middelen niet is doorgezet. Slechts 2% van de verenigingen gebruikte tussen 2022 en 2024 nog online platforms voor repetities, oefenen en lessen.
•
Inclusie Binnen de samenleving spelen verenigingen spelen een belangrijke maatschappelijke rol. Bijna de helft (49%) van de verenigingen heeft een duidelijke missie en visie op de maatschappelijke functie en rol voor zowel leden als de gemeenschap. Deze rol vervullen ze in eerste instantie door middel van de artistieke en eventueel andere aanvullende activiteiten die ze organiseren voor de leden en de gemeenschap. Bij
fl
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 9
deze activiteiten wordt in sommige gevallen samengewerkt met andere organisaties en personen uit de gemeenschap. Een deel van de verenigingen maakt kunstbeoefening eveneens mogelijk voor mensen zonder als mensen met een beperking of chronische aandoening. •
Ondersteuningsbehoefte 86% van de verenigingen ervaart een of meerdere knelpunten. Verreweg het belangrijkste knelpunt betreft ledenaanwas en vergrijzing. Daarnaast zijn er ook knelpunten met betrekking tot nanciën, vrijwilligers en bestuur, zichtbaarheid, publieksbereik, en locaties. Ook geeft 63% van de verenigingen aan dat er behoefte is aan het vergroten of ontwikkelen van bepaalde (bestuurlijke) vaardigheden en kennis. Hierbij valt te denken aan netwerkvaardigheden, communicatievaardigheden, strategisch denken en visieontwikkeling.
Zie voor de gehele VerenigingsMonitor 2024: https://www.lkca.nl/publicatie/ verenigingsmonitor-2024/ (LKCA, 2024).
Lokale ontwikkeling van muziekonderwijs Sinds 2014 is er geen algemene gemeentelijke voorziening meer voor muziekonderwijs aan kinderen (en ook volwassenen). De gemeente Putten werkt voor de invulling van kunst- en cultuuronderwijs samen met stichting Cultuurkust gevestigd te Harderwijk. Zij verzorgen het cultuurmenu op alle Puttense basisscholen. Daarnaast wordt er samengewerkt met Stichting TacT Muziek uit Hattemerbroek voor de invulling van instrumentaal muziekonderwijs op alle basisscholen in Putten in de vorm van het muziekeducatieprogramma Klasse[n]orkest.. Veder zijn er in de gemeente Putten (naschoolse) aanbieders van muziekeducatie actief waaronder fanfarecorps ‘Excelsior', (kinder)koren, gitaarscholen, professionele docenten (ZZP-ers) in verschillende disciplines. Een actueel overzicht staat vermeld in Bijlage 1: Overzicht betrokken stakeholders. Een aantal van deze aanbieders is succesvol en hanteert wachtlijsten. 12 aanbieders geven aan niet meer actief te zijn in Putten vanwege het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd, het voortzetten van werkzaamheden in een andere vestigingsplaats, het beëindigen van de werkzaamheden, of door ziekte. Zij hebben ook kenbaar gemaakt niet te willen participeren in dit onderzoek.
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 10
Methodiek Om de onderzoeksvraag te beantwoorden is er gebruik gemaakt van verschillende onderzoeksmethoden en modellen. Hieronder volgt een korte uiteenzetting, toelichting en verantwoording.
Participatief actieonderzoek Voor dit onderzoek zijn de beginselen van Participatief Actieonderzoek gehanteerd. Participatief actieonderzoek (PAO) is een onderzoeksbenadering die gericht is op een verandering van de praktijk alsmede het ontwikkelen van kennis met betrekking tot de verandering (Van Lieshout et al., 2021) Tijdens een actieonderzoek werken meerdere personen aan zowel kennisontwikkeling én het verbeteren van de praktijksituatie om tot de wenselijke verandering te komen. Onderzoek en actie zijn hierbij nauw aan elkaar verbonden. Dit in tegenstelling tot empirisch wetenschappelijk onderzoek (Migchelbrink, 2016). De verantwoording voor een PAO zit in het feit dat er geen direct passend antwoord te vinden is op de gestelde onderzoeksvraag. Het antwoord kan niet worden gegeven door de onderzoeker zelf. Dit zou leiden tot een te eenzijdige visie waarbij het draagvlak gering zal zijn. Enkel literatuur biedt ook geen uitkomst daar deze niet naadloos aansluit op de praktijk. Het doel van PAO is om de leef- en systeemwereld, met alle betrokken stakeholders op een positieve en duurzame manier te veranderen. Tevens wordt hierbij relevante nieuwe kennis gegenereerd voor andere contexten (Van Lieshout et al., 2021).
Deskresearch De onderzoekers hebben door middel van deskresearch kwantitatief onderzoek uitgevoerd. Hierbij is gebruik gemaakt van bronnen, data en informatie die reeds verzameld is door relevante stakeholders binnen dit onderzoek. Te denken valt aan de gemeentegids Putten, websites van relevante stakeholders.
Fieldresearch | Persoonlijke interviews Er is eldresearch uitgevoerd, in de vorm van persoonlijke interviews met relevante stakeholders. Fieldresearch is een vorm van empirisch onderzoek waarbij nieuwe data en informatie wordt verzameld onder de stakeholders. Er is hierbij een keuze gemaakt voor ‘direct betrokken’ stakeholders met een hoge mate van invloed. De persoonlijke gesprekken hebben plaats gevonden in de periode september - november 2024.
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 11
Meedenksessie Er is een meedenksessie georganiseerd op dinsdag 5 november 2024. Deze meedenksessie had als doel om samen met alle relevante stakeholders in dialoog te gaan over muziekeducatie in Putten. Als werkvormen werden de ‘empathymap’ Bijlage 3 en het retrospectief model’ Bijlage 4 ingezet. De bedoeling was om niet alleen (feitelijke) data en informatie te verzamelen maar ook te werken aan onderlinge verbondenheid, betrokkenheid, verantwoordelijkheid en tevens te achterhalen wat er leeft in de ‘onderstroom’ van stakeholders. Dit om uiteindelijk te komen tot begripsvorming, nieuwe diepgaande inzichten en innovatieve ideeën. Voor de meedenksessie waren 19 personen, (vertegenwoordigers van organisaties), uitgenodigd. Uiteindelijk hebben 3 personen de meedenksessie bijgewoond.
Vragenlijst Gezien het geringe aantal deelnemers aan de meedenksessie op dinsdag 5 november 2024 hebben de onderzoekers een vragenlijst opgesteld aan de hand van de ‘empathymap’, Bijlage 3 en het ‘retrospectief model’, Bijlage 4. Dit om uiteindelijk toch nieuwe data en informatie te verzamelen. Er zijn 12 vragenlijsten verstuurd waarvan er 7 zijn ingevuld.
Online vragenlijst Vanwege de grote doelgroepen, kinderen en ouders, is er gebruik gemaakt van de enquête methodiek. Door middel van online vragenlijsten is data verzameld met betrekking tot het onderzoek. De enquête heeft plaats gevonden onder leerlingen van de groepen 7 en 8 en hun ouders / verzorgers van alle basisscholen in de gemeente Putten. Zij hebben de afgelopen jaren deelgenomen aan het Klasse[n]orkest van TacT Muziek of het Leerorkest van Cultuurkust.
Enquête onder leerlingen groepen 7 en 8
De basisscholen in Putten zijn allemaal benaderd met het verzoek om onder schooltijd de leerlingen van groep 7 en 8 in de gelegenheid te stellen een online vragenlijst in te vullen. Het gaat hier om 14 basisschoollocaties met een totaal van 639 leerlingen (DUO, 2024). Zie voor de vragenlijst aan de leerlingen Bijlage 5.
Enquête onder ouders/verzorgers van leerlingen
De basisscholen in Putten zijn allemaal benaderd met het verzoek om de ouders / verzorgers leerlingen van groep 7 en 8 te attenderen op een online vragenlijst, die via een link werd aangeboden via het communicatiekanaal van school met ouders/verzorgers. Het
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 12
gaat hier om 14 basisschoollocaties met een totaal van 639 leerlingen en evenveel ouders/ verzorgers (DUO, 2024). Zie voor de vragenlijst aan de ouders/verzorgers van de leerlingen groep 7 en 8 Basisschool Bijlage 6.
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 13
Opbrengsten Algemeen De opbrengsten zijn beschreven per onderzoeksgroep: stakeholders bestaande uit een muziekvereniging, aanbieders van muziekeducatie als een gitaarschool, popschool, vioolschool, zelfstandige muziekdocenten, en een regionaal centrum voor de kunsten, leerlingen groep 7 en 8 van de basisscholen in de gemeente Putten en ouders van leerlingen van groepen 7 en 8 van de basisscholen in de gemeente Putten. Bij deze laatste groep is het percentage ingevulde vragenlijsten zo laag dat dit deel van het onderzoek mogelijk niet-representatief is. Echter deze ouders hebben wel de moeite genomen om mee te denken door de vragenlijst in te vullen. De opbrengsten worden daarom wel gedeeld.
Opbrengsten stakeholders Waarde van muziek maken
De stakeholders gingen allen (100%) in op de waarde van muziekonderwijs voor kinderen. Het merendeel van de stakeholders (80%) die meededen aan dit onderzoek bespeelt zelf een instrument en ondervindt persoonlijk wat dit voor hen betekent.
Het muziekaanbod in Putten
Hierover geven de stakeholders aan: •
Het aanbod is versnipperd en onvoldoende / niet vindbaar(90%)
•
Het aanbod is te weinig; er zijn wachtlijsten (80%)
•
Het aanbod is te eenzijdig en weinig divers (30%)
Verbinding en regie
Over de verbinding met elkaar en met de plaats Putten op zich gaven de stakeholders het volgende aan: •
De verbinding van muziekeducatie aanbieders onderling mist. Hierdoor wordt er nauwelijks iets gezamenlijks opgepakt (70%)
•
De verbinding van muziekeducatie aanbieders met initiatieven/evenementen in Putten mist. Iedereen geeft les ‘op een eiland’. Er is geen kartrekker die zorgt dat muziekeducatie en participatie zichtbaar is bij evenementen in (de gemeente) Putten (60%)
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 14
De gemeente Putten
Ten aanzien van de gemeente Putten geven de stakeholders aan (40%) dat er een gemeentelijke visie op buitenschoolse muziekeducatie mist. Er wordt wel in algemeenheden gesproken, maar dit heeft niet geleid tot daadwerkelijke concrete actiepunten. Voor een aantal respondenten was dit een reden om niet aan het onderzoek mee te doen: “het zoveelste meedenken, en daarna hoor je er niets meer over”. Verder wordt genoemd dat cultuur het ‘ondergeschoven kindje’ is ten opzichte van sport. Ze geven aan dat dit overigens niet alleen in de gemeente Putten is, maar ook landelijk. Niet alleen in aandacht, maar ook in faciliteiten (sportvelden t.o.v. een muziekgebouw) en subsidies. Tevens wordt in het stakeholdersonderzoek het ‘oude zeer’ (vertrouwensbreuk) benoemd dat nog steeds leeft ten aanzien van de houding en rol van de gemeente Putten bij het wegvallen van de streekmuziekschool in 2014. Voor enkele stakeholders was dit een reden om niet aan het onderzoek deel te nemen.
Binnenschoolse muziekeducatie
Nagenoeg alle (90%) van de stakeholders benoemen de waarde van binnenschoolse muziekeducatie. Het Klasse[n]orkest wordt hierin als waardevol gezien. Echter men mist daarnaast goede muzieklessen op de scholen (door 30% aangegeven). Daarnaast kan er een verbetering plaats vinden in de doorstroom van binnenschools- naar buitenschools. De stakeholders benoemen hierbij nogmaals de slechte zichtbaarheid van buitenschoolse muziekeducatie en de wachtlijsten, waardoor gemotiveerde leerlingen niet kunnen starten met musiceren.
Opbrengsten leerlingen groep 7 en 8 basisscholen gemeente Putten De vragenlijst is ingevuld door 321 kinderen Kinderen die een instrument bespelen: •
20,9 % van de respondenten bespeelt een instrument
•
67 kinderen doen aan muzikale activiteiten in hun vrije tijd. •
Piano - 21 (31,3%)
•
Gitaar - 19 (28,4%)
•
Zingen in een koor - 10 (14,9%)
•
Drumles - 9 (13,4%)
•
Zingen op zangles - 8 (11,9%)
•
Strijkinstrumenten (viool of cello) - 8 (11,9%)
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 15
•
•
Keyboard - 7 (10,5%)
•
Blaasinstrumenten (dwars uit, trompet, hoorn, cornet, saxofoon) - 6 (9%)
•
Blok uit - 5 (5,5%)
•
Overige - 9 (13,4%)
De meeste kinderen die aangeven een instrument te spelen of te zingen doen dit voornamelijk alleen (41). 24 kinderen zijn lid van een vereniging, koor of popschool.
Kinderen die geen instrument bespelen: •
79,1 % van de respondenten bespeelt geen instrument
•
Iets meer dan 50% hiervan geeft aan dit mogelijk wel te willen doen, maar doet dat (nog) niet vanwege:
•
•
Andere hobby’s (48)
•
Twijfels of het iets is, of ze het wel kunnen of over het instrument (36)
•
Aanbod onbekend (14)
•
Geen zin in thuis oefenen (5)
•
Te duur (5)
•
Weet niet / overige (19)
Op de optionele vraag welk instrument ze willen spelen zijn piano, drumstel, gitaar en zingen of in een musical spelen het populairst.
Zie voor een uitgebreid overzicht van de opbrengsten Bijlage 7.
Opbrengsten ouders/verzorgers van leerlingen groep 7 en 8 basisscholen gemeente Putten De vragenlijst is ingevuld door 39 ouders. Tweederde van de respondenten geeft aan dat hun kind niet muziek maakt in de vrije tijd (zit op zangles of zingt in een koor). •
De twee meest gekozen redenen waarom deze kinderen geen muziek maken zijn: 1. De kinderen hebben al genoeg andere activiteiten (46,2%) 2. De ouders hebben geen idee welke muzieklessen er in Putten zijn (19,2%)
•
Ruim een kwart geeft aan dat de kosten van muziekonderwijs een belangrijke reden zijn om hun kind niet aan muziek te laten doen. Hiervan geeft 60% aan niet op de hoogte te zijn van mogelijke nanciële regelingen die kunnen helpen bij het betalen van muziekles.
•
Wat betreft het aanbod zijn er drie belangrijke signalen: 1. ouders willen zich nergens aan ‘verplichten’ 2. het is onduidelijk wat het aanbod binnen de gemeente is 3. het aanbod is niet groot genoeg is, omdat er wachtlijsten zijn of omdat er niet genoeg keuze is.
fi
fl
fl
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 16
•
De meeste kinderen van respondenten spelen zingen (in een koor, op zangles, 38,5%) of spelen piano (38,5%). Daarnaast zijn gitaar, drums en viool populaire instrumenten.
•
De kinderen van de respondenten vinden thuis, en samen met vrienden muziek maken het leukst.
•
Belang van basislessen: Het ontbreken van een muziekschool wordt door meerdere respondenten genoemd als een groot gemis. Ze benadrukken het belang van een goede basis, zoals kennismaken met verschillende instrumenten en noten leren lezen, voordat kinderen een instrument kiezen.
•
Gebrek aan overzicht: Respondenten ervaren een tekort aan duidelijke informatie over wat er wordt aangeboden. Dit wordt gezien als een belemmering om aan activiteiten deel te nemen.
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 17
Uit het onderzoek kunnen een aantal duidelijke conclusies getrokken worden. Deze worden, in combinatie met een directe aanbeveling, hieronder beschreven.
Structuur en samenhang Uit het onderzoek is gebleken dat er binnen de gemeente Putten onvoldoende (organisatie) structuur en samenhang is tussen alle betrokken stakeholders. Onvoldoende (onderling) vertrouwen, samenwerking, verdedigend gedrag, instabiele relaties, het niet verbonden zijn bij de culturele visie van de gemeente zijn uitingen hiervan. Aanbeveling: Zet als gemeente in op een lokale basisinfrastructuur waarbinnen alle stakeholders zich verbonden voelen aan een gezamenlijke ambitie in dit geval toekomstbestendig muziekonderwijs in Putten. Zowel organisaties als mensen weten zich hierbij te verbinden in een voor hen betekenisgevend proces dat recht doet aan ieders belang en gericht is op een gezamenlijke (betekenisvolle) ambitie met een hoger gelegen doel. Vertrouwen, betrokkenheid, onderlinge relatie, verantwoordelijkheid, daadkracht, exibiliteit, openheid en re exiviteit zijn hierbij voorwaardenscheppend.
Regie en ondersteuning Door het stoppen van de muziekschool is ook de regie van het muziekonderwijs in de gemeente Putten weggevallen. Losse aanbieders werken op eigen eilandjes. Hierdoor is het aanbod gericht op individuele lessen bij individuele docenten en minder op samen spelen en gezamenlijk optreden bij plaatselijke initiatieven of evenementen. Een uitzondering hierop is fanfarecorps ‘Excelsior’. De aanbieders van muziekeducatie zien allen het belang en de betekenis van muziekonderwijs. Echter er is sprake van een gebrek aan visie, organisatiekracht, kennis, nanciële middelen om regie te nemen. Aanbeveling: faciliteer een gezamenlijke entiteit waaronder de individuele aanbieders, maar ook de muziekvereniging, hun diensten kunnen aanbieden, zonder hun eigenheid en autonomie te verliezen. Zorg voor een kartrekker binnen deze entiteit die de regie van de muziekeducatie op zich neemt. Faciliteer een basisvoorziening waarbinnen taken zoals aanjagen, coördineren, ondersteunen, verbinden en zichtbaar maken zijn gedekt.
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 18
fl
fl
fi
Conclusie en aanbevelingen
Zichtbaarheid Alle drie de onderzoeksgroepen geven aan dat men niet goed weet wat het aanbod van muziekeducatie binnen de gemeente Putten is, waar dat gegeven wordt en waar je de informatie erover kan vinden. Er ontbreekt een totaaloverzicht, met name digitaal. Aanbeveling: verhoog de zichtbaarheid van het aanbod van muziekeducatie in de gemeente Putten. Ontwikkel een gezamenlijke communicatiestrategie met als doel alle inwoners bereiken met het relevante en recente aanbod van muziekonderwijs.
Onderlinge verbinding Om muziekeducatie meer te laten zijn dan alleen individuele lessen is een vorm van samenhang en onderlinge verbinding een pré. Hierdoor vinden kruisbestuivingen plaats die het muziekonderwijs, maar ook de gemeenschap in Putten, ten goede komt. Aanbeveling: zorg voor een muziek en/of cultuurplatform waar muziekeducatie aanbieders elkaar kunnen ontmoeten en plannen maken. Belangrijk hierbij is dat dit een platform is waar je niet alleen iets moet ‘brengen’ maar ook iets kan ‘halen’. Met andere woorden: muziekeducatie aanbieders moeten het voordeel er van zien om in hun vrije tijd aan een dergelijk platform deel te nemen: ‘je moet er niet alleen iets brengen, maar er moet ook iets te halen zijn’.
Verfrissing ‘Als je blijft doen wat je deed, krijg je wat je altijd kreeg’ Einstein Uit onderzoek is gebleken dat een aanzienlijk deel van het aanbod van muziekeducatie is georganiseerd op ‘traditionele’ waarden en gebruiken. Bijvoorbeeld in de vorm van een wekelijkse individuele muziekles, wachtlijsten, lidmaatschappen etc. Tegelijkertijd zijn er succesvolle initiatieven als Gitaarles Knoppert, Merel’s Musicals, viooldocente Marieke Booy waarbij nieuwe ideeën gestalte krijgen en nieuwe wegen worden verkend. Kenmerkend aan deze initiatieven dat ze cross-overs maken met andere disciplines, samenwerken en inspelen op veranderende behoeften en lokale ontwikkelingen. Aanbeveling: Stimuleer en geef ruimte aan nieuwe ideeën en initiatieven die inspelen op de behoefte van de afnemer, tegemoet komt aan de zelfstandig professioneel aanbieder en
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 19
recht doet aan de maatschappelijke ambitie van de gemeente Putten. Huidige succesvolle initiatieven kunnen hierbij als leidend voorbeeld dienen. Verder kunnen thema’s als: toegankelijkheid, inclusie, diversiteit, Fair Practice, samenwerking kunnen hierbij voorwaardenscheppend zijn.
Innovatie Het huidige aanbod muziekonderwijs is te weinig divers en speelt te weinig in op behoefte van afnemers en gebruikers. Ook speelt het te weinig in op maatschappelijke trends als digitalisering, inclusie en diversiteit. Aanbeveling: Zet in op duurzame innovatie waarbij sprake is van diepgaand leren, begrijpen en gedragsverandering van en tussen alle relevante stakeholders. Te denken valt aan het organiseren van bijeenkomsten waarbij gemeente, scholen, naschoolse aanbieders, lokale podia, muziekverenigingen, koren, kinderen, ouders (en wellicht) het bedrijfsleven met elkaar in gesprek gaan om tot toekomstbestendige oplossingen te komen.
Lonkend perspectief Door de stakeholders wordt afhoudend gereageerd op het onderzoek. Het is in hun ogen het zoveelste onderzoek ‘wat waarschijnlijk weer in de la gelegd wordt’. Aanbieders muziekeducatie voelen desinteresse vanuit de gemeente, die in hun ogen meer gericht is op sport dan op cultuur. Aanbeveling: biedt muziekeducatie aanbieders een lonkend perspectief waardoor zij zich (weer) betrokken voelen bij de organisatie en uitvoer van toekomstbestendige muziekeducatie in de gemeente Putten en zij zich daarvoor willen inzetten. Te denken valt aan een herkenbare (zichtbare) locatie, werkgelegenheid, subsidie etc. Kortom niet alleen woorden, ook daden. Werk aan het opbouwen van nieuw onderling vertrouwen.
Wachtlijsten Een merendeel van de aanbieders van muziekeducatie verzorgt slechts 1 of 2 dagdelen lessen per week in Putten. Er is sprake van wachtlijsten. De vraag is dus groter dan het aanbod. We zien tevens dat aanbieders hun lespraktijk beëindigen of in een andere vestigingsplaats voortzetten. De verwachting is dat de schaarste hierdoor gaat toenemen. Ouders geven aan dat het prettig zou zijn als hun kinderen gedurende een periode kennis zouden kunnen maken met (verschillende) instrumenten alvorens zich voor langere tijd te binden.
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 20
Aanbeveling: zorg voor een aantrekkelijk lokaal vestigingsklimaat voor muziekdocenten om te kunnen werken. Denk bijvoorbeeld aan het ter beschikking stellen van een herkenbare locatie, goede faciliteiten en lokale podia. Hierdoor kan het voor externe aanbieders (buiten gemeente Putten) aantrekkelijk worden om zich hier te vestigen. Tevens zou het aanbod van muziekeducatie hiermee meer divers kunnen worden en inspelen op vraag en behoefte.
Toegankelijkheid Op diverse terreinen van toegankelijkheid ervaren de onderzoeksgroepen moeilijkheden. Denk hierbij aan de toegankelijkheid van informatie (het niet kunnen vinden van het aanbod muziekeducatie in Putten), de nanciële toegankelijkheid (ouders en leerlingen geven aan dat muziekeducatie voor hen (te) duur is en de toegankelijkheid tot het aanbod (wachtlijsten). Aanbeveling: maak muziekeducatie laagdrempelig en bereikbaar voor alle inwoners. Zorg hierbij voor duidelijke informatievoorziening (ook over nanciële regelingen), een goede infrastructuur bijvoorbeeld betaalbare muziekstudio’s voor muzieklessen) waardoor de kosten voor muzieklessen niet de pan uitrijzen en waardoor Putten een aantrekkelijk klimaat is voor nieuwe muziekdocenten om zich te vestigen.
fi
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 21
Re ectie Voor de beantwoording van de onderzoeksvraag zijn de basisbeginselen van participatief onderzoek gehanteerd. Participatief actieonderzoek (PAO) is een onderzoeksbenadering die gericht is op een verandering van de praktijk alsmede het ontwikkelen van kennis met betrekking tot de verandering (Van Lieshout et al., 2021) Tijdens een actieonderzoek werken meerdere personen aan zowel kennisontwikkeling én het verbeteren van de praktijksituatie om tot de wenselijke verandering te komen. Voor de enquêtering onder de leerlingen van de basisscholen zijn alle leerkrachten persoonlijk benaderd om leerlingen te stimuleren. Dit heeft geleid tot een hoog percentage respondenten. De ouders daarentegen zijn ondanks verzoek aan de leerkrachten niet persoonlijk benaderd. Het percentage respondenten is hierdoor verhoudingsgewijs laag. De uitkomst is hierdoor minder betrouwbaar en representatief. Voor het onderzoek is een populatie basisschool leerlingen (groep 7 en 8) bevraagd. Dit omdat zij in aanraking zijn geweest met het educatieprogramma Klasse[n]orkest. Hierdoor zijn zij ook (al dan niet) onderdeel geweest van een binnenschoolse- buitenschoolse verbinding. Interessant was wellicht ook geweest om een populatie kinderen / jong volwassenen in de leeftijdscategorie 12 - 18 jaar te bevragen naar hun ervaringen en behoeften.
Gedurende de onderzoeksperiode hebben we ervaren dat er sprake is van een vertrouwensbreuk tussen aanbieders van muziekeducatie en de gemeente Putten. De teloorgang van de streekmuziekschool NoordWest Veluwe in 2014 wordt hierbij genoemd maar ook het ‘niet gehoord’ voelen en de weinige aandacht voor kunst en cultuur zijn redenen. Dit heeft ertoe geleid dat de meedenksessie op dinsdag 5 november j.l. gering bezocht werd en in een aantal gevallen in het geheel niet deelgenomen wilde worden aan het onderzoek.
.
fl
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 22
Bronnen DUO - Open onderwijsdata. (2024, 5 november). duo.nl. https://duo.nl/open_onderwijsdata/ Kerth, N. L. (2001). Project retrosPectives: A Handbook for Team Reviews. Dorset House Publishing Company, Incorporated. Lieshout, F. van & Jacobs, G. (2021, juli). Actieonderzoek: Principes en onderzoeksmethoden voor participatief veranderen (2de editie). Koninklijke Van Gorcum. LKCA. (2024a, november 11). VerenigingsMonitor 2024 - LKCA. https://www.lkca.nl/ publicatie/verenigingsmonitor-2024/ LKCA. (2024b, november 19). Kennissynthese: Cultuurbeoefening op school en in de vrije tijd - LKCA. https://www.lkca.nl/publicatie/kennissynthese-cultuurbeoefening/ Migchelbrink, F. (2015, september). De kern van participatief actie-onderzoek (1ste editie). SWP. Van Der Horst, A., Nijboer, R., & Crabbendam, Y. (2020). Cultuurvisie Gemeente Putten 2021 - 2024. In http://www.putten.nl. DSP-groep.nl. Geraadpleegd op 3 september 2024, van https://putten.nl/dsresource?objectid=9b13db59b5ea-46a9-8fe0-0230d09c8a98&type=pdf Schop, G. (2023, 23 april). Empathy Map - managementmodellensite. Managementmodellensite. https://managementmodellensite.nl/empathy-map/
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 23
Bijlage 1: Overzicht betrokken stakeholders Organisatie
Soort
Naam
Fanfarecorps Excelsior blaas/slagwerk lessen
Muziekvereniging
Tom Jansen
Kinderkoor de Jonge Luitjes
Muziekvereniging
Martine van den Hazel-Stoffer
De Veluwsche Sanghertjes
Muziekvereniging
Gijs Evers
Piano en orgeldocent
Muziekdocent
Annemieke Vierwind-de Goeijen
Viool docent
Muziekdocent
Marieke Booy
Viool docent
Muziekdocent
Roelof en Renée Klaassen
Fluit en Zangdocent
Muziekdocent
Syrinx Jessen
Gitaardocent (gitaarles Knoppert)
Muziekdocent
Rinette Schuit - Knoppert
Zang en Pianodocent
Muziekdocent
Gusanne van den Brink
Musical, zang, pianoles
Muziekdocent
Merel Fleischeuer
Musical, zang
Muziekdocent
Rinette van Nesselaar
Muziekcentrum Tirion
Muziekcentrum
Micha Tirion
Gitaarhuys Ermelo
Muziekschool
Cseperke Visser
Gitaarschool Ermelo
Muziekschool
Alexander Stakenburg
Theater Stroud
Podium
Astrid van Schaik
Jeugd Muziek Podium
Podium
Paul Hoogendijk
Zalen - en congrescentrum De Aker
Podium
Herman Slurink
Stichting Cultuurkust Harderwijk
Aanbieder
Anne Visser
Stichting Cultuurkust Harderwijk
Cultuurmakelaar
Karelien Druijff
Gemeente Putten
Gemeente Putten
Gwendolyn van der Linden
Aanbieders muziekeducatie in Putten
Aanbieders muziekeducatie in Ermelo
Podia, faciliterend, voorwaardenscheppend
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 24
Organisatie
Soort
Naam
School Diermen, Basisschool met de Bijbel
Basisschool
René van den Brink
School Steenenkamer, Basisschool met de Bijbel
Basisschool
Lydia van de Koot
PCB De Wegwijzer
Basisschool
Nynke Sandstra
Katholieke Jenaplanschool Gabriël - locatie Kelnarij
Basisschool
School De Akker, Basisschool met de Bijbel
Basisschool
School Huinen, Basisschool met de Bijbel
Basisschool
De Schuilplaats, Basisschool met de Bijbel
Basisschool
Sanne Schuiteman
OBS De Schovenhorst
Basisschool
Mehdi van Helden
PCB Hoef
Basisschool
Rick Bolks
Katholieke Jenaplanschool Gabriël - locatie Bijstergoed
Basisschool
De Fontein, Basisschool met de Bijbel
Basisschool
Ichthusschool, Basisschool met de Bijbel
Basisschool
OBS De Korenbloem
Basisschool
Timber ter Hart
PCB De Pelikaan
Basisschool
Hanneke Uding
Afnemers muziekeducatie Putten, leerlingen en ouders gr 7 en 8
Hanne van den Berg
Wouter Riezebos
Stakeholderanalyse
Bij de stakeholderanalyse zijn we uitgegaan van de volgende groepen: 1. Aanbieders muziekeducatie in Putten: direct betrokken aanbieders 2. Aanbieders muziekeducatie in Ermelo: vanwege de geringe afstand tot Putten 3. Podia, faciliterend, voorwaardenscheppend: indirect betrokkenen 4. Afnemers muziekeducatie Putten, leerlingen groep 7 en 8 basisonderwijs: zij hebben allen kennisgemaakt met muziek dmv een klasse[n]orkest en daarna wel/geen behoefte aan muziekeducatie en ondervinden mogelijk belemmeringen 5. Afnemers muziekeducatie Putten, ouders/verzorgers van leerlingen groep 7 en 8 basisonderwijs: de besluitvormers voor leerlingen in groep 7 en 8, die mogelijk andere belemmeringen ondervinden dan de leerlingen zelf. In de stakeholder analyse hebben wij ons met name gericht op bovenbouw leerlingen van het Primair Onderwijs. Reden hiervoor is de doorstroom van binnenschools muziek maken
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 25
(Klasse[n]orkest) naar buitenschools muziek maken. Leerlingen in het voortgezet onderwijs en volwassenen zijn niet meegenomen. De stakeholderanalyse heeft geleid tot een Overzicht van Stakeholders, zie Bijlage 1
Onderzoek onder stakeholders
Het onderzoek onder stakeholders werd uitgevoerd op drie verschillende manieren: 1. Individuele interviews, uitgevoerd voor en na de meedenk sessie. Er werden 4 individuele gesprekken gevoerd 2. Plenaire Meedenk sessie op 5 november 2024 Voor de plenaire meedenk sessie werden 19 mensen uitgenodigd. Slechts 3 mensen waren aanwezig (Cultuurkust en gemeente Putten) 3. Versturen van vragenlijsten (zie Bijlage 2) Er werden 12 vragenlijsten rond gestuurd. Hiervan werden er 7 ingevuld teruggestuurd.
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 26
Bijlage 2: Vragenlijst aanbieders muziekeducatie Persoonlijk •
Waarom vind jij muziekeducatie in de gemeente Putten belangrijk?
•
Wat zijn jouw persoonlijke drijfveren om muziekeducatie te verzorgen in de gemeente Putten?
•
Wat denk jij over muziekeducatie in Putten?
•
Wat voel je bij muziekeducatie in Putten?
Wat speelt er in Putten op het gebied van muziekeducatie •
In hoeverre ben jij op de hoogte van het totale aanbod van (buitenschoolse)
muziekeducatie in de gemeente putten? •
Wat zie jij gebeuren op het gebied van muziekeducatie in Putten?
•
Wat hoor jij over muziekeducatie in Putten?
•
Wat zijn jouw pijnpunten / drempels / barrières op het gebied van muziekeducatie in Putten?
•
Wat zijn jouw successen / prettige ervaringen op het gebied van muziekeducatie in Putten?
Muziekeducatie op afstand in de gemeente Putten. Als je van een afstand kijkt: •
Waar zouden we mee moeten starten in de gemeente Putten? Noem zo veel mogelijk punten.
•
Waar zouden we in de gemeente Putten per direct mee moeten stoppen op het gebied van muziekeducatie?
•
Wat zouden we meer kunnen doen in de gemeente Putten?
•
Wat zouden we minder moeten doen in de gemeente Putten?
•
Waar zouden we ook mee moeten doorgaan in de gemeente Putten?
Jij als professioneel muziekaanbieder •
Wat gun jij nieuwe generaties kinderen in de gemeente Putten op het gebied van
muziekonderwijs? •
Hoe ziet voor jou de ideale wereld er uit op het gebied van muziekeducatie in Putten?
•
Welke toegevoegde waarde zou jij kunnen bieden op het gebied van muziekeducatie in Putten?
Ingevuld door:
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 27
Bijlage 3: Empathiemap De Empathy Map is een model waarmee dieper inzicht verkregen wordt in de belevingswereld van de respondent. Het biedt de mogelijkheid om naast informatieverzameling ook te komen tot betere begripsvorming en onderlinge relatie
PIJN (hindernissen, ongewenste resultaten en risico’s)
Zeggen & doen Horen
Empathymap
Denken & voelen
Zien
(graag willen zien, nastreven) -
WINST
(Schop, G. 2023).
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 28
Bijlage 4: Retrospectief model Een retrospectieve model wordt gebruikt om groepen mensen te laten re ecteren en evalueren op processen en activiteiten uit het verleden. De kennis en inzichten worden door middel van persoonlijke gesprekken op een organische wijze verzameld en geanalyseerd. Dit om processen te verhelderen en patronen te identi ceren. Op basis hiervan worden actiepunten vastgesteld om het toekomstige proces te verbeteren danwel bij te sturen (Kerth, N. 2001).
Stoppen
Starten
Minder doen
Meer doen
Doorgaan
fl
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 29
Bijlage 5: Vragenlijst voor leerlingen Wat is je leeftijd Op welke school zit je Bespeel je een muziekinstrument, heb je zangles of zing je in een koor? Ja (ga naar vraag 7) Nee
(ga naar vraag 2)
Zou je een muziekinstrument willen bespelen of zangles of zingen in een koor? Ja (ga naar vraag 4) Nee
(ga naar vraag 3)
Kan je aangeven waarom je geen belangstelling hebt? Ik heb genoeg andere activiteiten buiten school (ga naar vraag 6) Ik heb binnen school muziek gemaakt, maar ik vond het niet zo leuk om te doen (ga naar vraag 6) Ik heb muziekles gehad, maar vond dat niet zo leuk Ik weet helemaal niet welke muzieklessen je in Putten kan volgen (ga naar vraag 6) Anders, namelijk ………………………………………. (ga naar vraag 6) Je zou wel een instrument willen spelen of zingen, maar je doet het (nog) niet. Kan je aangeven waarom niet? Ik heb genoeg andere activiteiten buiten school (ga naar vraag 6) Mijn ouders/verzorgers vinden muziekles heel erg duur (ga naar vraag 6) Ik weet niet welke muzieklessen je in Putten kan volgen (ga naar vraag 6) Ik wil een bepaald instrument bespelen, maar die lessen worden niet in Putten aangeboden (ga naar vraag 5) Kan je aangeven om welk instrument het gaat: Piano Gitaar Viool Drum/slagwerk Keyboard Dwars uit Koper (trompet, ……. Moeten jullie even invullen) Klarinet Zingen in een koor Zingen op zangles
fl
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 30
Anders, namelijk… (ga naar vraag 6) Stel jij wil (toch) een muziekinstrument bespelen, zangles of zingen in een koor. Wat vind je daarbij dan belangrijk? (je mag twee antwoorden aanvinken) Het moet mij niet teveel tijd kosten Ik wil vanaf het begin met anderen samen spelen/zingen Het moet niet te duur zijn (bijvoorbeeld net zo duur als een sportles) De muziekleraar moet aardig zijn Ik wil graag bekende liedjes leren spelen of zingen Ik moet niet te ver hoeven etsen Ik zou het leuk vinden om dat met mijn vrienden samen te doen Anders, namelijk ………………………… Dank je wel voor het meedoen aan deze vragenlijst! Geef aan wat je bespeelt: Piano Gitaar Viool Drum/slagwerk Keyboard Dwars uit Koper (trompet, ……. Moeten jullie even invullen) Klarinet Ik zing in een koor Ik zing op zangles Anders, namelijk (bij alle opties: ga naar vraag 8) Speel je ook samen, of zing je samen met anderen? Ja bij de muziekvereniging Excelsior Ja in een bandje bij Music Your Way Ja ik zing bij de Jonge Luitjes Ja ik zing bij de Veluwsche Zanghertjes Ja bij Merels Musicals Ja, ergens anders, namelijk bij …………………….. Nee, ik speel of zing niet samen (bij alle opties: ga naar vraag 9)
fi
fl
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 31
Wat vind je leuk aan muziek maken? Ik vind het oefenen thuis heel leuk Ik vind het samenspelen heel erg leuk Ik vind mijn instrument heel mooi klinken Ik vind het jn dat als ik oefen ik dingen kan die ik eerst niet kon Ik vind het gewoon stoer om een muziekinstrument te kunnen spelen Ik vind de muziekles heel erg leuk Ik vind mijn muziekdocent heel erg aardig Ik vind optreden heel erg leuk Anders, namelijk …………………………………..
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 32
Bijlage 6: Vragenlijst voor ouders/ verzorgers Bespeelt uw kind een muziekinstrument, heeft hij/zij zangles of zingt in een koor? Ja (ga naar vraag 6) Nee
(ga naar vraag 2)
Kunt u aangeven waarom uw kind geen muziekinstrument bespeelt, zangles heeft of zingt in een koor? Hij/zij heeft genoeg andere activiteiten buiten school (ga naar vraag 4) Hij/zij heeft binnen school muziek gemaakt, maar vond het niet zo leuk om te doen (ga naar vraag 4) Hij/zij heeft op muziekles of zangles gezeten, maar vond dat niet zo leuk (ga naar vraag 4) Ik weet helemaal niet welke muzieklessen je in Putten kan volgen (ga naar vraag 4) Ik vind muziekles te duur voor mijn kind (ga naar vraag 3) Hij/zij had belangstelling om een bepaald instrument te bespelen, maar dat werd niet in Putten aangeboden (ga naar vraag 4) Anders, namelijk ……………………………………….
(ga naar vraag 4) Bent u op de hoogte van de nanciële regelingen die er zijn om ook inwoners en hun kinderen met een krappe beurs mee te laten doen aan muziekles? Ja (ga naar vraag 4) Nee (ga naar vraag 4) Wat zou er volgen u in Putten moeten veranderen waardoor er meer kinderen een muziekinstrument gaan bespelen, of zangles nemen? (u kunt meerdere antwoorden aanvinken) Er zou een breder aanbod moeten zijn De kosten voor muziekles moeten veel lager liggen Je zou eerst kennis moeten kunnen maken met de lessen voordat je een instrument moet aanschaffen De lessen/het samenspelen moeten veel meer uitgaan van de belevingswereld van het kind Liever kortdurende muziekworkshops of cursussen, dan een systeem waarbij je je het hele jaar bindt aan les Meer groepslessen aanbieden, zodat kinderen zich met een groepje kunnen inschrijven Het maakt niets uit wat je organiseert, de meeste kinderen willen nu eenmaal niet meer muziek maken (na alle antwoorden: ga naar vraag 5)
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 33
Bespeelt u zelf een muziekinstrument, heeft u zangles of zingt u in een koor? Ja nee Hartelijk dank voor het invullen van deze vragenlijst. Geef aan wat uw kind bespeelt: Piano Gitaar Viool Drum/slagwerk Keyboard Dwars uit Koper (trompet, ……. Moeten jullie even invullen) Klarinet Hij/zij zingt in een koor Hij/zij zingt op zangles Anders, namelijk (bij alle opties: ga naar vraag 7) Speelt uw kind ook samen, of zingt hij/zij samen met anderen? Ja bij de muziekvereniging Excelsior Ja in een bandje bij Music Your Way Ja bij de Jonge Luitjes Ja bij de Veluwsche Zanghertjes Ja bij Merels Musicals Ja, ergens anders, namelijk …………………………….. Nee, hij/zij heeft alleen les en speelt of zingt niet samen (bij alle opties: ga naar vraag 8) Uw kind bespeelt een muziekinstrument, heeft zangles of zingt in een koor. Zijn er voorwaarden die verbeterd kunnen worden zodat hij/zij het muziek maken nog leuker gaat vinden? Ik zou het niet weten Ja, namelijk …………………………………… (ga naar vraag 9) Bespeelt u zelf een muziekinstrument, heeft u zangles of zingt u in een koor? Ja nee Hartelijk dank voor het invullen van deze vragenlijst.
fl
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 34
Bijlage 7: Opbrengsten online vragenlijst onder leerlingen Populatie
Er is een vragenlijst uitgezet onder kinderen en ouders in de gemeente Putten. De vragenlijst is door 321 kinderen ingevuld. De totale groep leerlingen van leerlingen waaronder de enquête is uitgezet is 436 (DUO, 2023)1 •
135 respondenten was 10 jaar oud (42,1%) ten opzichte van een totale populatie van 235. 126 respondenten was 11 jaar oud (39,3%), ten opzichte van een totale populatie van 201. . De overige zijn 12 jaar of ouder.
•
Van alle scholen zijn respondenten afkomstig, zie guur 1.
•
20,9% van de respondenten speelt een instrument
•
Ruim twee derde van de kinderen geeft aan meegedaan te hebben aan het Klasse[n]orkest of een leerorkest.
De kinderen die geen instrument spelen
Van de kinderen die geen instrument spelen of zingen in een koor geeft meer dan de helft aan dat zij dit wel graag of misschien wel willen doen. De kinderen die geen muziek willen maken in hun vrije tijd geven aan dat zij al genoeg hobby’s hebben (79), dat ze het niet leuk vonden (67) of omdat ze er Figuur 2. De voorkeur van kinderen die
geen tijd voor (over) hebben (25).
nog geen instrument spelen, op de vraag of ze
De redenen van de kinderen die aangeven graag (52)
dit wel we willen doen
of misschien (76) een instrument willen spelen, maar dit nog niet doen, zijn: •
Andere hobby’s (48)
•
Twijfels of het iets voor hem/haar is, of ze het wel kunnen of over het instrument (36)
•
Aanbod onbekend (14)
1 Dienst Uitvoering Onderwijs. (2023). Leerlingen per gemeente, postcode en leeftijd. Peildatum 1 oktober 2023 https://
duo.nl/open_onderwijsdata/primair-onderwijs/aantal-leerlingen/leerlingen-gemeente-postcode-leeftijd.jsp
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 35
•
Geen zin in thuis oefenen (5)
•
Te duur (5)
•
Weet niet / overige (19)
Op de optionele vraag welk instrument ze willen spelen zijn piano, drumstel, gitaar en zingen of in een musical spelen het populairst. Aan de groep respondenten die geen instrument spelen is ook de vraag gesteld wat ze belangrijk vinden aan muziekles.
Stel je wil wel muziek maken, wat vind je dan belangrijk?
Nee
Misschien
Ja
Ik wil graag met andere kinderen samen spelen of zingen
38,4%
33,3%
25,0%
Ik vind het jn als het dicht in de buurt is
22,4%
31,4%
33,3%
Ik wil graag liedjes kunnen spelen die ik al ken (van school, de kerk, YouTube etc)
16,0%
15,2%
17,7%
Ik wil graag optreden op een podium
8,8%
9,5%
15,6%
De muziekmeester of juf wil ik al kennen, of moet aardig / aansprekend zijn
9,6%
5,7%
8,3%
Een eigen of geschikt instrument
2,4%
2,9%
0,0%
Goed kunnen
2,4%
1,9%
0,0%
De kinderen die wel instrument spelen
67 kinderen doen aan muzikale activiteiten in hun vrije tijd. •
Piano - 21 (31,3%)
•
Gitaar - 19 (28,4%)
•
Zingen in een koor - 10 (14,9%)
•
Drumles - 9 (13,4%)
•
Zingen op zangles - 8 (11,9%)
•
Strijkinstrumenten (viool of cello) - 8 (11,9%)
•
Keyboard - 7 (10,5%)
•
Blaasinstrumenten (dwars uit, trompet, hoorn, cornet, saxofoon) - 6 (9%)
•
Blok uit - 5 (5,5%)
•
Overige - 9 (13,4%)
De meeste kinderen die aangeven een instrument te spelen of te zingen doen dit voornamelijk alleen (41). 24 kinderen zijn lid van een vereniging, koor of popschool.
fl
fi
fl
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 36
Ik vind het leuk om thuis muziek te maken
56,7%
Ik vind het leuk om samen met mijn vrienden orkest, koor, band of muziekgroep te spelen of te zingen
23,9%
Ik vind mijn instrument of stem mooi klinken
11,9%
Ik vind het jn dat ik door te oefenen dingen kan die ik eerst niet kon
7,5%
Ik vind de muziekles heel leuk
29,9%
Ik vind optreden leuk
17,9%
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 37
Bijlage 8: Opbrengsten online vragenlijst ouders/verzorgers Populatie
Er is een vragenlijst uitgezet onder kinderen en ouders in de gemeente Putten. De online vragenlijst is 39 keer beantwoord over kinderen van 9 tot en met 11 jaar oud. Ouders is gevraagd om de vragenlijst voor één speci ek kind te beantwoorden. Gezien de totale populatie moet de kanttekening gemaakt worden dat de uitslagen van dit deel van het onderzoek mogelijk niet representatief zijn voor de totale populatie. Het aantal ouders dat de vragenlijst heeft ingevuld is velen malen kleiner en anders verdeeld dan de totale populatie. Desalniettemin delen wij graag de resultaten. Van de respondenten geeft tweederde aan dat hun kind geen muziekinstrument bespeelt, op zangles zit of zingt in een koor.
Figuur 2. Het aantal kinderen dat aan
Figuur 1. De verdeling van leeftijden
muziek doet
Over de kinderen die geen instrument spelen
De belangrijkste reden dat kinderen geen muziekinstrument speelt of zingt is dat ouders aangeven dat hun kind al genoeg hobby’s heeft en er dus geen tijd voor heeft (46,2%). Daarnaast geeft bijna 20% van de respondenten aan dat ze niet weten welk aanbod er is in de gemeente Putten (19,2%). Daarnaast geven een aantal ouders aan dat het instrument dat hun kind wil spelen niet in de gemeente wordt aangeboden. Reden
Percentage
Mijn kind heeft genoeg andere activiteiten buiten school
46,2%
Ik weet niet welke muzieklessen er in Putten zijn
19,2%
Mijn kind heeft muziekles of zangles gehad, maar vond dat niet leuk
11,5%
Tabel 1. Motivatie waarom kinderen geen instrument spelen
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 38
Reden
Percentage
Vanwege de kosten (aanschaf instrument, meerdere kinderen)
11,5%
Mijn kind heeft op school muziek gemaakt, maar vond het niet leuk
7,7%
Mijn kind wilde een instrument spelen, maar dat wordt niet in Putten aangeboden
7,7%
Kosten
De respondenten zijn ook bevraagd over de kosten. Ruim een kwart geeft aan dat de kosten van muziekonderwijs een belangrijke reden zijn om hun kind niet aan muziek te laten doen. Van de ouders die aangaven dat kosten meewegen in de besluit om hun kind aan muziek te laten doen, gaf 60% aan niet op de hoogte te zijn van mogelijke nanciële regelingen die ouders kunnen helpen bij het betalen van
Figuur 2. Reacties op de stelling “Muziekles is te
muziekles.
duur en daarom een belangrijke reden om ons kind niet aan muziek te laten doen”
Aanbod
Tot slot zijn de respondenten waarvan de kinderen geen muziek maken bevraagd over het aanbod binnen de gemeente. Drie belangrijke signalen zijn dat ouders zich nergens aan willen verplichten, het onduidelijk is wat het aanbod binnen de gemeente is en dat het aanbod niet groot genoeg is, omdat er wachtlijsten zijn of omdat er niet genoeg keuze is. Argument
Aantal
Percentage
Kinderen moeten eerst kennis kunnen maken met de lessen voordat ze zich ergens aan verplichten
19
20,9%
Ik wil graag weten wat er allemaal te doen is in een makkelijk overzicht
13
14,3%
Samen met vriendjes spelen vind ik een belangrijke meerwaarde
7
7,7%
Er zijn wachtlijsten bij de aanbieder van onze voorkeur. Er moeten meer aanbieders zijn
6
6,6%
Het aanbod van lessen en aanbieders moet breder zijn
5
5,5%
Liever korte muziekworkshops of cursussen in plaats van een heel jaar les
5
5,5%
De kosten van muziekles moeten in verhouding met de kosten van bijvoorbeeld sport zijn
5
5,5%
De samenwerking met bijvoorbeeld de buitenschoolse opvang (BSO)
4
4,4%
Ik ben tevreden met het huidige muziekaanbod en weet bij wie ik moet zijn
3
3,3%
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 39
Argument
Aantal
Percentage
Muziekles mag best wat meer kosten, omdat ik begrijp dat lessen kostbaarder zijn
1
1,1%
Niet echt aanbod, juist in groepjes verschillende instrumenten kennis mee maken
1
1,1%
Het maakt niet uit wat je organiseert, de meeste kinderen willen gewoon geen muziek maken
1
1,1%
Via de basisschool muziekles… vroeger kon elke leerkracht een muziekinstrument bespelen
1
1,1%
Over de kinderen die wel een instrument spelen of zingen
De meeste kinderen van respondenten spelen zingen (in een koor, op zangles, 38,5%) of spelen piano (38,5%). Daarnaast zijn gitaar, drumles en viool populaire instrumenten. De kinderen van de respondenten zijn voor het grootste deel geen lid van een orkest, koor of band. Op de vraag hoe muziek aantrekkelijker kan worden worden veelal antwoorden gegeven die gaan over de toegankelijkheid. De gemeente Barneveld wordt als voorbeeld genoemd waar dit wel goed geregeld is met een eigen muziekschool. Dit wordt gemist in de gemeente Putten. Daarnaast wordt de school een belangrijke plek genoemd om kennis te maken met muziek. Tot slot wordt de mogelijkheid om samen op te treden voor ouders, grootouders en broers en zussen genoemd. De kinderen van de respondenten vinden thuis, en samen met vrienden muziek maken het leukst. De redenen waarom kinderen graag muziek maken: Argument
Aantal
Percentage
Thuis muziek maken
10
15,2%
Samen met vrienden te spelen of zingen
9
13,6%
Mijn kind vindt vooral het instrument of de stem mooi klinken
7
10,6%
De muziekles is heel leuk
7
10,6%
Spelen in een orkest, koor, band of muziekgroep is vooral heel leuk
5
7,6%
Mijn kind vindt het jn om dingen te kunnen die het eerst nog niet kon door te oefenen
4
6,1%
Optreden
3
4,5%
Het is stoer om een muziekinstrument te kunnen spelen
2
3,0%
De muziekdocent, dirigent en/of andere leider
2
3,0%
fi
Meer Muziek in Putten - Samenhang door regie en vertrouwen | 40
Tot slot
Ouders hebben in de laatste open vraag divers geantwoord. De belangrijkste reacties waren: •
Belang van basislessen: Het ontbreken van een muziekschool wordt door meerdere respondenten genoemd als een groot gemis. Ze benadrukken het belang van een goede basis, zoals kennismaken met verschillende instrumenten en noten leren lezen, voordat kinderen een instrument kiezen.
•
Gebrek aan overzicht: Respondenten ervaren een tekort aan duidelijke informatie over wat er wordt aangeboden. Dit wordt gezien als een belemmering om aan activiteiten deel te nemen.
•
Creatieve expressie: Eén respondent geeft aan dat ze blij zouden zijn met meer aandacht voor creatieve ontwikkeling, zoals podiumervaring en expressie.
•
Problemen met communicatie: Naast het overzicht wordt genoemd dat informatie