Bijlage 1 Kadernota 2022

Zaaknummer: 1278747 Documentnummer: 1281248

Uitgerekend recreatief Kadernota 2022

Inhoudsopgave 1.

Inleiding ................................................................................................................................3

2.

Financiële uitkomsten Kadernota 2022..............................................................................4

3.

Financiële doorrekening bestaand beleid .........................................................................5

4.

Beleidsontwikkelingen per begrotingsthema....................................................................8 4.1

Thema 1: Ruimte en leefomgeving................................................................................8

4.2

Thema 2: Samenleving................................................................................................11

4.3

Thema 3: Economie en recreatie ................................................................................12

4.4

Thema 4: Bestuur, dienstverlening en veiligheid.........................................................14

5.

Risicoparagraaf ..................................................................................................................16

6.

Financiële doorrekening nieuw beleid .............................................................................18

7.

Conclusie ............................................................................................................................19

2 van 19

1. Inleiding Voor u ligt de Kadernota 2022. Deze kadernota komt net als vorig jaar tot stand in een periode met veel onzekerheden. Ten tijde van het opstellen van de kadernota wordt het steeds lastiger om een goed meerjarenperspectief te schetsen, omdat vooral het rijk voor veel onzekerheden zorgt. Momenteel is de grootste vraag wat het nieuwe regeerakkoord gaat brengen met betrekking tot het gemeentefonds en het sociaal domein. Herijking gemeentefonds en tekorten sociaal domein De laatste uitkomsten van de herijking van het gemeentefonds laten voor onze gemeente een positief beeld zien. Wel zullen we deze cijfers met de nodige voorzichtigheid bezien, omdat definitieve besluitvorming nog moet plaatsvinden. Daarom nemen wij in onze risico-inschatting mee dat genoemde bedragen nog naar beneden worden bijgesteld tot wellicht neutrale effecten voor onze gemeente. Corona Corona heeft de gemeentelijke financiën nog niet negatief beïnvloed vanwege de ruime Rijkscompensaties. De pandemie is echter nog niet achter de rug en blijft een onzekere factor. In de risicoparagraaf wordt hier nader op ingegaan. Structureel positief met een kanttekening De uitkomsten van deze Kadernota 2022 zijn, zoals beoogd, structureel positief. Het nieuwe beleid zorgt voor een structurele toename van € 270.000.

Dit richt zich voor een groot deel op een personele capaciteitsuitbreiding binnen de afdeling Ruimte. Per saldo ontstaat er een positief begrotingsresultaat van € 1.000 in 2022. Ook voor de jaren daarna is het saldo positief waarbij wel wordt opgemerkt dat mogelijke thema’s als school Groevenbeek, een nieuwe sporthal en een rondweg Putten-Zuid nog niet financieel zijn verwerkt in deze begroting en om keuzes zullen vragen, ook wat betreft dekking van mogelijke lasten. In hoofdstuk 5 gaan we hier nog verder op in. Leeswijzer In hoofdstuk 2 zijn de financiële uitkomsten van de Kadernota 2022-2025 opgenomen. In hoofdstuk 3 wordt de financiële doorrekening van het bestaand beleid nader toegelicht. In hoofdstuk 4 worden de beleidsontwikkelingen per begrotingsthema beschreven. In hoofdstuk 5 worden een aantal relevante risico’s weergegeven. In hoofdstuk 6 geven we de financiële doorrekening van het nieuw beleid. Wij sluiten af met een conclusie in hoofdstuk 7.

3 van 19

2. Financiële uitkomsten Kadernota 2022 De financiële uitkomsten van de Kadernota 2022 zijn in de onderstaande tabel weergegeven: Saldo bestaand en nieuw beleid Saldo Kadernota 2022-2025 (excl. nieuw beleid) Nieuw beleid Saldo kadernota 2022-2025 (incl. nieuw beleid)

2022

2023

2024

2025

271 -270 1

488 -273 215

586 -275 311

853 -277 576 x € 1.000

De uitkomsten van deze Kadernota 2022 zijn structureel positief. De onzekerheden vanuit het Rijk vormen nog geen onderdeel van de cijfers. De uitkomsten kunnen zowel positief als negatief uitvallen. Het is lastig hierop te anticiperen. In hoofdstuk 5 gaan we in op de risico’s die we voorzien.

4 van 19

3. Financiële doorrekening bestaand beleid Het saldo van de begroting bij aanvang van het opstellen van de Kadernota 2022 is € 178.000 positief in 2022. Het bestaand beleid is doorgerekend met de laatst bekende ontwikkelingen. De structurele effecten vanuit de 4-maandsrapportage 2021 zijn meegenomen in deze cijfers. Financiële doorrekening huidige begroting

2022

2023

2024

2025

Begroting 2021-2025 Budgettair effect septembercirculaire 2020 Beheerplan gebouwen Saldo begroting vóór Kadernota 2022 Bestaand beleid 4-maandsrapportage 2021 Autonome ontwikkelingen Totaal mutaties bestaand beleid

224 -47 178 43 51 94

430 -47 384 53 51 104

511 1 -47 465 69 52 120

Saldo begroting inclusief bestaand beleid -/-=nadeel

271

488

586

425 349 -47 728 74 52 126 853 x € 1.000

De begrote uitgaven en inkomsten voor bestaand beleid zijn vanaf 2021 geactualiseerd. De actualisatie van het bestaand beleid in deze Kadernota is € 94.000 voordelig voor 2022. Daarmee komt het begrotingssaldo exclusief nieuw beleid op € 271.000 positief in 2022. De effecten per thema zijn als volgt: Bestaand beleid: mutaties per thema

2022

Mutaties thema 1 Ruimte en leefomgeving 4mnds21: Diverse mutaties < € 25.000 Autonome ontwikkelingen Totaal mutaties bestaand beleid Thema 1 Mutaties thema 2 Samenleving 4mnds21: Programma-overstijgende mutaties (budgetneutraal) 4mnds21: Diverse mutaties < € 25.000 Autonome ontwikkelingen Totaal mutaties bestaand beleid Thema 2 Mutaties thema 3 Economie en Recreatie 4mnds21: Geen mutaties Autonome ontwikkelingen Totaal mutaties bestaand beleid Thema 3 Mutaties thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid 4mnds21: Programma-overstijgende mutaties (budgetneutraal) 4mnds21: Wijkbeheer 4mnds21: Automatiseringskosten 4mnds21: Forensenbelasting 4mnds21: Diverse mutaties < € 25.000 Autonome ontwikkelingen Totaal mutaties bestaand beleid Thema 4 Bestaand beleid: totaal mutaties

5 van 19

2023

2024

2025

-10 -16 -26

-10 -16 -26

-10 -16 -26

-10 -16 -26

-310 -3 -313

-310 5 -305

-310 13 -297

-310 13 -297

-

-

-

-

283 -25 -25 40 94 66 432 94

283 -25 -25 40 95 67 435 104

283 -25 -25 40 102 68 443 120

283 -25 -25 40 107 68 448 126

Meerjarige effecten uit bestaand beleid zijn: Wijkbeheer In het coalitieakkoord 2018-2022 is gesteld dat de gemeente meer zichtbaar wilde zijn in de wijken. Arbeidsparticipatie is een van de kerndoelen. Dit heeft erin geresulteerd dat op 1 januari 2020 is gestart met wijkgericht werken, waarbij 15 collega’s van de Inclusief Groep een volwaardige plek hebben gevonden bij het wijkteam. Door de uitbreiding van het team (van 27 naar 42) is er meer bedrijfs-, veiligheidskleding en technische hulpmiddelen nodig. Hiervoor is het nodig het bestaand budget van € 45.000 te verhogen naar € 70.000. De verhoging van € 25.000 bestaat uit € 10.000 voor kleding en € 15.000 voor technische hulpmiddelen. Automatiseringskosten Het nodig de automatiseringskosten met € 25.000 structureel te verhogen. Oorzaken van de stijging zijn: hogere kosten informatieveiligheid, koppeling van systemen aan het centrale zaaksysteem (i-Burgerzaken, Teams) en hogere abonnementskosten cloud-toepassingen. Forensenbelasting De opbrengst van de forensenbelasting is verhoogd met € 40.000. Mede als gevolg van de Corona-crisis is de markt voor recreatiewoningen enorm aangetrokken en is het bezit van een tweede woning in populariteit toegenomen. Dit heeft een structureel positief effect op de opbrengst forensenbelasting. De belangrijkste autonome ontwikkelingen lichten wij hieronder toe.

Bijdrage ODNV De bijdrage aan de ODNV is vanaf begrotingsjaar 2022 € 16.000 hoger door een indexatie. Deze indexatie wordt gedekt uit de stelpost prijscompensatie 2022. Bijdrage VNOG De bijdrage aan de VNOG is vanaf begrotingsjaar 2022 € 20.000 hoger wat met name wordt veroorzaakt door een indexatie. Deze indexatie wordt gedekt uit de stelpost prijscompensatie 2022. Ontwikkelingen gemeentefonds De uitkering uit het gemeentefonds is veruit de belangrijkste inkomstenbron van gemeenten. Volgens de reguliere systematiek wordt een structurele verhoging van € 471.500 ingeboekt als compensatie voor nominale loon- en prijsstijgingen. Het gaat hier om een voorlopige stand op basis van de decembercirculaire 2020. In de meicirculaire zal de actuele stand bekend gemaakt worden. Belastingopbrengsten Jaarlijks wordt bij de Kadernota het percentage berekend en vastgesteld. Op basis van de berekening voor 2022 is het indexatiepercentage 2,1%. Het jaarlijkse indexatiepercentage wordt als volgt berekend:

6 van 19

Salariskosten De salariskosten, inclusief sociale lasten en pensioenlasten, nemen circa 1,1% toe. Voor de personeelsbegroting 2021 is dit een netto stijging van € 120.000. In de meicirculaire zal blijken in hoeverre de stijgende kosten opgevangen kunnen worden uit een stijgende algemene uitkering. Volgens de VNG en de WSGO dwingt de coronacrisis een pas op de plaats te maken in de loonontwikkeling. Daarnaast wordt de arbeidsvoorwaarderuimte flink opgeslokt door de flink stijgende pensioenpremie in 2021. Stelpost prijsindexatie 2022 De nominale loon- en prijsstijging vanuit de algemene uitkering en de indexatie van de belastingopbrengsten worden deels ingezet voor de hogere personeelslasten (zie hierboven) en de prijsstijgingen van de reguliere budgetten. Om hierop te anticiperen is een stelpost opgenomen van structureel € 411.000. Deze is gebaseerd op 1,5% prijsstijging van de exploitatielasten exclusief personeel, kostendekkende tarieven en stelposten. Deze stelpost is al ingezet voor de indexatie van de Verbonden partijen 2022. Het restant voor 2022 komt hiermee op € 375.000. Deze zal (met name) worden ingezet als dekking bij de tussentijdse rapportages. Daarnaast is het restant van de stelpost vanuit de Begroting 2021 voor de jaren 2022-2024 komen te vervallen aangezien er een nieuwe stelpost wordt opgenomen. Dit geeft een structureel voordeel van € 117.000.

7 van 19

4. Beleidsontwikkelingen per begrotingsthema

4.1

Thema 1: Ruimte en leefomgeving

Herijking nota kostendekking omgevingsvergunningen Het aantal vergunningaanvragen is de laatste jaren structureel hoger geworden. In de afgelopen jaren is er steeds meer ingezet op het halen van fatale termijnen en zijn de werkzaamheden tot het hoogst noodzakelijke teruggebracht. De vergunningverlening, toezicht en administratie moeten qua capaciteit in overeenstemming worden gebracht met het aantal aanvragen, teneinde de werkzaamheden kwantitatief en kwalitatief goed uit te kunnen voeren. De herziening van de nota kostendekking leges omgevingsvergunningen moet voorafgaand aan de begroting 2022 plaatsvinden, omdat deze dekking biedt aan de extra benodigde formatie in 2022. Omgevingswet en Wet Kwaliteitzorg Bouw De Omgevingswet zal na de inwerkingtreding extra tijd van ons vergen. Zowel dit jaar als volgend jaar. Met name bij vergunningverlening zullen wij de eerste tijd meer tijd per product nodig hebben, het een en ander zal nieuw zijn en anders werken. Daarnaast zal het ook zoeken zijn hoe we met het private bouwtoezicht om moeten gaan (de Wet Kwaliteitsborging). Herijking nota kapitaalgoederen Bij het coalitieakkoord in 2018 is de notitie kapitaalgoederen opgesteld. De afgelopen 2 jaar is zijn de meeste wegenprojecten duurder uitgevallen. De oorzaak is gelegen in prijsstijgingen, hogere eisen t.a.v. participatie, onderzoek en het inspelen op stikstof- en PFAS-problematiek.

De komende jaren staat er voor ca € 3,5 miljoen aan wegonderhoud en -reconstructie gepland. De verwachting is dat hier 10 tot 20 procent hogere budgetten voor benodigd zijn. Het is daarom wenselijk de notitie kapitaalgoederen in planning en kosten in 2021 te herijken. Om te anticiperen op de extra kapitaallasten wordt een structurele stelpost van € 25.000 per jaar opgenomen in de begroting 2022-2025. Na de herijking kunnen de werkelijke bedragen met de stelpost worden verrekend. IBOR: Speelvoorzieningen In 2021 wordt een nieuwe leidraad speelruimte opgesteld. In deze leidraad worden de reserveren onderhoudsbudgetten voor de komende jaren opgenomen. De bestaande budgetten o.b.v. de oude leidraad nemen af van € 150.000 per jaar naar € 15.000 per jaar. Dit is niet voldoende om onze speelruimten op orde te houden. De verwachting is dat er de komende jaren +- € 50.000,- per jaar nodig is om alle speellocaties op orde te houden. De extra investeringsmiddelen van € 35.000,- vertalen zich naar structurele kapitaallasten van € 2.333 per jaar en zullen cumulatief worden opgenomen in de begroting 2022-2025.

8 van 19

IBOR: Wegenbeheer In 2022 gaan we aan de slag met de aanpak van de Voorthuizerstraat (weggedeelte rotonde Van Geenstraat – Landal Heihaas) en Van Geenstraat. Dit betreft een combinatie van vervanging/reconstructie en groot onderhoud wegen. Verder willen we in 2022, in combinatie met groot onderhoud aan het asfalt, de wegkanten van de Hessenweg en Wildforsterweg voorzien van bermbeton. De ruimtelijke recreatievisie betrekken we bij de planvorming hiervoor. De benodigde middelen zijn al opgenomen in de bestaande begroting.

Bermen Hooiweg buiten bebouwde kom De met puin versterkte wegberm van de Hooiweg tussen de Roosendaalseweg en Nijkerkerstraat wordt vaak kapotgereden. Het puin vervuilt de naastliggende primaire watergang en zorgt voor schade aan onderhoudsmaterieel van het waterschap en hogere onderhoudskosten. De primaire watergang is smal en heeft steile taluds. Een onderzoek naar een duurzame oplossing is gewenst. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de ontwikkelingen in Putten Zuid. De kosten voor een adviesonderzoek (schatting € 15.000) worden bekostigd uit het structurele budget voor externe adviesonderzoeken. Herontwikkeling percelen Achterstraat De gemeente bezit aan de Achterstraat twee percelen naast en tegenover de kerk. Het oude garagepand aan de Achterstraat 35 staat al jaren leeg. Het tegenover gelegen perceel is in gebruik als parkeerterrein. Ondanks diverse pogingen is er tot op heden nog geen goede invulling voor deze plekken gevonden. Er is een kans om met de invulling van beide percelen een kwaliteitsimpuls te geven in dit gedeelte van de dorpskern, in samenhang met het plan Gervenhof. Beoogd resultaat is een ruimtelijk en financieel haalbaar plan voor de invulling van beide locaties aan de Achterstraat in samenhang met de ontwikkeling rond Gervenhof en mogelijke andere panden en percelen.

Als eerste stap worden de ruimtelijke kaders en randvoorwaarden opgesteld en de opties geformuleerd. Vervolgens worden mogelijk investeerders of marktpartijen benaderd. Het voorbereidingskrediet á € 60.000,- wordt over vijf jaar geactiveerd en wordt financieel afgedekt vanuit de reserve grondexploitaties. Wanneer het project start worden deze kosten worden weer ingebracht ten laste van het projectresultaat. Ruimte achter gemeentehuis Ten behoeve van de tijdelijke verplaatsing van de markt is het parkeerterrein achter het gemeentehuis provisorisch heringericht. Om een toekomstbeeld te creëren voor dit terrein wordt een gebiedsvisie voorbereid voor het gebied tussen (achterzijde van) het gemeentehuis tot aan de Leijsbornstraat en van Kelnarijstraat tot en met de bibliotheek. Daarbij kan worden onderzocht of er, en zo ja, welke toekomstige functies het gebied kan verkrijgen. Dit kan als basis dienen voor een toekomstig projectvoorstel. De bekostiging van het onderzoek verloopt via het structurele budget voor externe adviesonderzoeken. 9 van 19

Zuidelijke ontsluiting Putten-zuid In het kader van het gemeentelijk verkeer en vervoer plan (GVVP) wordt aandacht besteed aan de ontsluiting van de te ontwikkelen woonwijk Putten-Zuid. De Van Geenstraat kan de volledige afwikkeling van de daaruit voortvloeiende verkeersstromen niet verwerken. Om die reden zal aan de zuidzijde van de nieuwe woonwijk een verkeersontsluiting (op de Nijkerkerstraat) moeten worden gecreëerd. Hiervoor zal een projectvoorstel worden opgesteld. Daarmee kan het bestuur de kaders vaststellen, die bij deze planvorming in acht moeten worden genomen. Aan de gemeenteraad wordt een voorstel gedaan voor het beschikbaar stellen van een voorbereidingskrediet. De omvang van dat krediet wordt nader in beeld gebracht.

Woningbouw: Voorbereiding Putten-Zuid verplaatsen volkstuinen Met het oog op de ontwikkeling van de woonwijk Putten Zuid dient het complex volkstuinen in 2022 te worden verplaatst, zodat de locatie in 2023 beschikbaar is. Hiervoor wordt gezocht naar een vervangende locatie. De planontwikkeling Putten Zuid is inmiddels gestart. Momenteel wordt gewerkt aan het opstellen van de Ontwikkelingsvisie. Het streven is te starten met de bouw van de eerste woningen eind 2023/begin 2024. Woningbouw: Flexwonen In Putten is een gebrek aan woonruimte voor starters en zogenaamde spoedzoekers De ingezette acties op dit gebied worden in 2022 voortgezet. De bekostiging van de visievorming en extern advies (schatting € 20.000,-) verloopt via het structurele budget voor externe adviesonderzoeken. Woningbouw: Woningmarktonderzoek (inzicht om woonbeleid vorm te geven) We willen inzicht houden in de lokale woningmarkt en woningbehoefte om ons woonbeleid goed te kunnen vormgeven. We zullen met de gemeenten en corporaties op de Noord-Veluwe gezamenlijk een woningmarktonderzoek laten uitvoeren. De eenmalige kosten (schatting € 15.000,-) worden bekostigd uit het structurele budget voor externe adviesonderzoeken. Gebiedsvisie Henslare Het streven is om het ontwerp-bestemmingsplan in 2022 ter vaststelling aan te bieden aan de raad.

Na het sluiten van samenwerkingsovereenkomsten kan in de eerste helft van 2022 worden begonnen met de gezamenlijke ontwikkeling en uitgifte. Zon op dak Als opdracht vanuit de raad (motie ‘Opwekken zonne-energie met beleid’) en onderdeel van de RES, ligt er de opgave ‘zon op dak’. Dit project loopt naast en synchroon aan de opgave voor het verduurzamen van het maatschappelijk (en eigen) vastgoed en de opgave voor bedrijventerreinen. Hiervoor zien we kansen om in 2022 in samenwerking met provincie, gemeente en actoren op in te haken. De benodigde middelen voor uitwerken van ‘zon op dak’ vraagt een inzet van 0,2 FTE (€ 15.200) en € 20.000 euro t.b.v. voorbereidend onderzoek en externe adviezen.

10 van 19

De benodigde incidentele middelen kunnen worden gedekt uit de stelpost duurzaamheid die vanuit het coalitieakkoord 2018-2022 structureel is verwerkt in de begroting. Reclamebeleid In de gemeente wordt op verschillende plekken en verschillende manieren reclame gemaakt over diverse onderwerpen. Het is wenselijk om beleid op te stellen voor vorm, afmeting en type uitingen. Hierbij is aandacht nodig voor openbare orde en veiligheid, economie, planologische aspecten en (contract)beheer. Er is onderzoek nodig naar eenduidige en goed toetsbare richtlijnen. De kosten voor extern advies (schatting € 5.000) worden bekostigd uit het structurele budget voor externe adviesonderzoeken. Bloemrijke akkerranden Met dit project worden randen op akkers ingezaaid met bloemen en struikgewas. Dit voor voedsel, bescherming en een verbeterde biodiversiteit. Daarnaast ziet het er ook nog erg leuk uit wanneer je er langs fietst of loopt. Weilanden langs paden hebben de voorkeur. Dit is vooralsnog voor 2022, maar bij enthousiasme is dit jaarlijks toe te passen te overwegen. De kosten voor 5 hectare aan bloemenranden is ongeveer 15.000 euro. Dit kan per hectare worden uitgebreid.

4.2

Thema 2: Samenleving

Herijking sportbeleid en sportaccommodatieplan In 2022 zal het sportaccommodatieplan 2017 herijkt worden. Daarnaast legt het college u in 2022 het nieuwe sportbeleid voor. In dit nieuwe sportbeleid zal sport niet alleen als middel, maar ook als doel op zich beschouwd gaan worden. De kosten voor een adviesonderzoek (schatting € 30.000) worden bekostigd uit het structurele budget voor externe adviesonderzoeken. Huisvesting onderwijs: Groevenbeek Een beslissing over renovatie van Groevenbeek is doorgeschoven naar de volgende raadsperiode. Een groot deel van Groevenbeek is inmiddels ruim 50 jaar oud. Dat betekent dat het gebouw grootschalig gerenoveerd moet worden om weer te kunnen voldoen aan de eisen van deze tijd. Dit vraagt een forse investering. Grootschalige renovatie komt bij de gemeente terug als plicht op het gebied van onderwijshuisvesting (verwachte wetswijziging eind '22 begin '23). De exacte invulling hiervan is nog niet bekend. Huisvesting onderwijs: Herijken IHP De bouwkosten zijn sinds het vaststellen van het huisvestingsplan in 2018 fors gestegen Indexeringen tussen de 5 en 10 % zijn gebruikelijk. De verwachting is dat deze trend zich voorlopig doorzet. Daarnaast is een wetswijziging op het gebied van onderwijshuisvesting aangekondigd voor eind 2022 - begin 2023. Groot onderhoud wordt dan weer een plicht voor de gemeente.

Afhankelijk van de exacte inhoud van deze wijzigingen zal het huisvestingsplan dan herijkt moeten worden. De exacte invulling en daarmee de financiële consequenties hiervan zijn nog onduidelijk. 11 van 19

Nazorg brede welzijn organisatie De beoogde brede welzijn organisatie zal per 1 januari 2022 operationeel zijn. Het uitgangspunt hierbij is om dit budgetneutraal te laten verlopen. Maar breed samenwerken gaat niet vanzelf. Hiervoor is meer nodig dan alleen het wijzigen van de organisatievorm, contracteringsvorm en de inhoudelijk opdracht. Het gaat ook om het wijzigen van culturen, werkwijzen, het kennen, herkennen en vooral erkennen van elkaars expertise. Dit vraagt ook een nazorg na opstart. Op dit moment is het onvoldoende duidelijk of hier een eenmalige extra investering noodzakelijk is. ASV (algemeen subsidie verordening) De rekenkamercommissie heeft in 2020 een onderzoek uitgevoerd naar het subsidiebeleid in Putten. De aanbevelingen uit dit onderzoek nemen we mee in de herijking van de algemene subsidieverordening. Daarnaast inventariseren en herijken we waar nodig ook het bredere subsidieproces. Doel hiervan is om de inzet van subsidies beter aan te laten sluiten op beleidsdoelen. Op dit moment is nog niet duidelijk of dit leidt tot een extra budgetvraag. Meerjarenplan Samenleving In 2019 is het Meerjarenplan Samenleving 2019 - 2022 vastgesteld. In 2022 zal het plan geëvalueerd worden. En zal worden bezien welk vervolg dit plan zal krijgen. Het is nog niet duidelijk of hiervoor extra budget nodig is.

Lokale agenda volksgezondheid gemeente Putten 2022-2024 Vanuit de regionale nota volksgezondheidsbeleid 2021-2024 volgt een lokale uitvoeringsagenda volksgezondheid 2022-2024. Voor de totstandkoming van deze lokale agenda is budget nodig van € 10.000. Dit wordt bekostigd uit het structurele budget voor externe adviesonderzoeken.

4.3

Thema 3: Economie en recreatie

Vitale vakantieparken Het programma Vitale Vakantieparken is gericht op versterking en ontwikkeling van de verblijfsrecreatie op de Veluwe en loopt sinds 2013. Elf gemeenten en provincie Gelderland werken hierin samen. De ambities, doelen en keuzes zijn neergelegd in het 'Programmaplan Vitale Vakantieparken 2019-2022'. Hierbij wordt ingezet op vier prioritaire thema's: ondernemerschap, duurzaamheid, herstructurering en wonen en zorg. Vanuit het programma zijn instrumenten bedacht en ontwikkeld, kennis uitgewisseld en onderwerpen uitgediept. Het Kwaliteitsteam Vitale Vakantieparken wordt voortgezet volgens de methode “één park, één plan”. In 2022 wordt bezien hoe aan de acties met betrekking tot Vitale Vakantieparken een vervolg wordt gegeven. Grafheuvelcentrum(museum): Grafheuvel en Schovenhorst In 2017 hebben de gemeenten Apeldoorn en Epe opdracht gegeven aan Erfgoed Gelderland om een inspiratiedocument voor een grafheuvelcentrum Veluwe op te stellen. Uitkomst van de haalbaarheidsstudie is dat de focus van een grafheuvelcentrum Veluwe naar een Archeologisch Belevings Centrum Veluwe (ABC Veluwe) verlegd zou moeten worden.

12 van 19

Met een ABC Veluwe wordt het archeologische verhaal van de Veluwe verteld over vijf tijdsperioden, langs vijf verhaallijnen en in vijf gemeenten. De verhaallijn ‘Hoe de mens in het landschap ingreep’ wordt aan Putten gekoppeld in dit onderzoek. Aan Landgoed Schovenhorst met Museum de Tien Malen wordt gedacht als locatie om de ambities vanuit dit onderzoek aan te verbinden. Als gemeenten zijn we de aanjagers van dit plan, maar zullen we niet de uitvoerders worden. Met mogelijke locaties en partners zullen gesprekken volgen om in gezamenlijkheid in 2022 tot een uitvoeringsagenda van dit ABC Veluwe te komen. Het is nu nog niet duidelijk welke financiële middelen dit in 2022 vraagt. Bij de begroting zullen we hiervoor een stelpost opnemen. Bevorderen toerisme Voor de toeristische marketing en promotie van Putten hebben wij meerjarige subsidierelaties met diverse partijen. Visit Veluwe verzorgt de (inter)nationale marketing en promotie, Het samenwerkingsverband met 16 gemeenten in de Gastvrije Randmeren zorgt voor een efficiënt onderhoud van de waterzijde. Daarnaast vindt afstemming en uitvoering plaats van natuur- en recreatieprojecten. De vanwege COVID 19 doorgeschoven initiatieven en projecten uit Actieprogrammering Dromenlab 2019-2021 en Investeringsprogramma Verblijfsrecreatie 20192021 worden in 2022 voortgezet volgens bestaande budgetten.

De bijdrage aan Visit Veluwe wordt geïndexeerd. Project Putterpoorten In de uitwerking en door de mogelijkheden en ontwikkelingen rondom de Regiodeal is het lokale “”Dromenlabproject Krachtighuizerheide””doorontwikkeld naar het “Project Putterpoorten”. Er is bij “Veluwe op 1” Rijksgeld beschikbaar gekomen vanuit de Regio deal, waarvan dit project van kan profiteren. Dit betekent dat de ingelegde gelden van de gemeente door de Regiodeal verviervoudigd kunnen worden. Project Putterpoorten houdt zich bezig met de ontwikkeling van drie gastvrije Veluwe entrees voor bezoekers en inwoners van Putten: Krachtighuizerheide, Putterbos en Schovenhorst. Het doel is bezoekers te leiden naar gebieden waar vanuit de recreatiezoneringsgedachte de natuur belast kan worden en de bezoekers niet actief te leiden naar gebieden waar we bezoekers-druk niet te hoog willen voor de natuur. In hoofdlijnen betreft het aanleggen van parkeerplekken, plaatsing informatieborden, toevoeging van recreatieve voorzieningen en natuurverbeteringen. Na planconcretisering en start van uitvoering in 2021 loopt deze inzet door in 2022. Economische visie gemeente Putten 2035 Met de economische visie bepalen we onze koers en ambities voor 2035. Juist in tijden van snelle veranderingen is het belangrijk om vooruit te kijken. De economie van 2035 zal fundamenteel anders zijn dan die van vandaag.

Door corona, digitalisering, verduurzaming en technologische ontwikkelingen verandert de wereld om ons heen. Daar bereiden we ons op voor. Met de visie geven we een antwoord op de ontwikkelingen en zorgen we voor een bloeiende Puttense economie, waar iedereen van profiteert. Voor de totstandkoming van de visie gaan we op basis van de ontwerpvisie veel ideeën en bijdragen ontvangen van partijen in

13 van 19

de dorp en de regio. Daarmee is het niet enkel een gemeentelijke visie, maar een gezamenlijke Puttense visie, mede gedragen door onze partners. Door samen op te trekken staan we sterk. De kosten voor een adviesonderzoek (schatting € 30.000) worden bekostigd uit het structurele budget voor externe adviesonderzoeken. Toerisme en recreatie: Centrumplan De gemeenteraad stelde in juli 2019 een krediet beschikbaar voor de herinrichting van het centrumgebied. De herinrichting van het Fontanusplein en het Kerkplein wordt binnenkort opgeleverd. De herinrichting van de straten wordt vanwege de Corona gevolgen voor de middenstand uitgesteld tot najaar 2022 (Kerkstraat) en najaar 2023 (Dorpsstraat en mogelijk ook Verlengde Dorpsstraat).

4.4

Thema 4: Bestuur, dienstverlening en veiligheid

Formatie afdeling ruimte Bij de afdeling Ruimte is de afgelopen jaren het werkvolume toegenomen. Deze toename komt voort uit autonome groei (vergunningaanvragen, toezicht en handhaving), grotere bestuurlijke ambities (hogere woningbouwopgave, klimaatadaptatie, energietransitie) en nieuwe wettelijke ontwikkelingen (Omgevingswet, BGT). Hoewel er op onderdelen op ontwikkelingen is ingespeeld met extra budgetten is de impact van deze ontwikkelingen qua capaciteit in samenhang onvoldoende onderkend. Mede in relatie tot personele wisselingen zijn hierdoor bij de afdeling Ruimte knelpunten ontstaan ten aanzien van de benodigde capaciteit. Door deze knelpunten is het niet mogelijk om een aantal wettelijke taken naar behoren uit te voeren en alle bestuurlijke ambities waar te maken. Er is een plan opgesteld wat nodig is om de personele capaciteit weer in balans te brengen met het werkvolume. Uit dit plan komt een beoogde toename in personeelskosten van € 678.000 naar voren. Hiervan wordt € 375.000 gedekt uit hogere bouwleges, die door de herijking meer kostendekkend zullen worden. Tevens wordt € 125.000 gedekt door de toerekening van uren aan grondexploitaties en binnenplanse ontwikkelingen. Hierdoor resteert er per saldo een netto-toename van € 178.000 in de begroting 2022-2025.

Een belangrijke voorwaarde is dat de herijking nota leges omgevingsvergunningen gereed is voorafgaand aan de begroting 2022 om de dekking daadwerkelijk in 2022 te kunnen realiseren. Dienstverlening Wij proberen onze dienstverlening verder te verbeteren door het steeds meer integraal te benaderen. De digitale dienstverlening krijgt verder vorm door het optimaliseren van de website en waarbij ook de meldingen openbare ruimte rechtstreeks via onze website zullen gaan plaatsvinden, waardoor de meldingen sneller kunnen worden opgepakt. Digitalisering In de begroting 2021 hebben wij al aangegeven dat ons beleid is om zoveel mogelijk applicaties “In de Cloud” te plaatsen, zodat wij daarmee eenvoudiger tijd- en plaats onafhankelijk kunnen werken. Samen met de collega's vanuit BLNP zijn wij dit beleid aan het vormgeven. Door de toenemende digitalisering wordt de informatieveiligheid een steeds belangrijker thema. Daarom 14 van 19

hebben wij de aanbevelingen van de Functionaris Gegevensbescherming in haar jaarverslag 2019 opgepakt in ons eigen Plan van aanpak, zodat wij de invulling ervan beter kunnen monitoren. Ontwikkelingen gemeentelijke organisatie Om de komende jaren goed opgesteld te staan, behoeft de ambtelijke organisatie en het loongebouw aanpassing. Als gevolg van de samenwerking bedrijfsvoering BLNP en nieuwe opgaven is de huidige structuur op onderdelen aan revisie toe. De nieuwe opgaven vragen daarbij om andere capaciteiten. Daarnaast leidt de samenwerking bedrijfsvoering onder meer tot harmonisatie van arbeidsvoorwaarden. De financiële gevolgen van deze ontwikkelingen zijn nu nog niet aan te geven, maar zullen in de begroting wel duidelijker naar voren komen. Structureel budget externe onderzoeken Vanwege de toenemende vraag naar externe adviesonderzoeken is er voor gekozen hiervoor een structureel budget op te nemen van € 50.000 per jaar in plaats deze incidenteel te begroten. Onderstaande tabel geeft een beeld van de gewenste onderzoeken voor 2022. Dit zijn meer onderzoeken dan het budget toelaat. Afhankelijk van de werkelijk realisatie en de daadwerkelijke noodzaak tot uitvoering in 2022 zal mogelijk een aanvullend bedrag moeten worden bijgeraamd bij de 4- of 8 mnds rapportage in 2022. In de begroting gaan we vooralsnog uit van een budget van € 50.000. Nieuw beleid: externe onderzoeken

2022

Extern onderzoek Woningmarkt N-Veluwe (t.b.v. Woonvisie) Extern onderzoek Flex-wonen Extern onderzoek bermen Hooiweg Beleid reclame-uitingen leefomgeving Inhuur expertise herijking sport- en sportaccommodatie beleid Lokale uitvoeringsagenda volksgezondheid 2022-2024 Visie economie gemeente Putten Toekomstbeeld ruimte achter gemeentehuis Saldo

-15 -20 -15 -5 -30 -10 -30 pm -125 x € 1.000

15 van 19

5. Risicoparagraaf Onzekerheden vanuit het Rijk nemen verder toe Sociaal domein De decentralisatie van jeugdzorg, WMO en Participatiewet in 2015 heeft grote impact gehad op de gemeentelijke financiën. Uit diverse onderzoeken blijken de door het rijk geraamde (en hiermee gekorte) besparingen die gemeenten op de jeugdzorg en WMO zouden moeten realiseren niet haalbaar. Het rijk compenseert gemeenten echter niet, of slechts gedeeltelijk en incidenteel. Op dit moment wordt stevig onderhandeld tussen VNG en het rijk over deze issues. Binnen het Sociaal Domein zullen in 2022 nieuwe aanpassingen ontstaan binnen de jeugdzorg. De effecten zijn te verwachten in 2023. Ook de verdere decentralisering van het beschermd wonen zal vanaf 2023 plaatsvinden. Op landelijk niveau vindt dit budget neutraal plaats, echter tussen regio’s en binnen regio’s kunnen veel financiële effecten ontstaan. Gemeentefonds Het rijksbeleid van de afgelopen jaren was ook buiten het sociaal domein om grillig en stelt gemeenten voor grote onzekerheden omtrent de toekomst. De opschalingskorting loopt elk jaar nog steeds verder op, ondanks dat deze vanwege corona 2 jaar is uitgesteld. Grote onbekende blijft nog steeds herverdeling van het gemeentefonds. Hierover is besluitvorming al een paar keer uitgesteld. Gemeente Putten kwam er in de laatste berekening goed uit. Dit in tegenstelling tot de vorige berekeningen.

Per saldo blijft de omvang en impact nog steeds onbekend; zelfs de herverdeling zelf is niet 100% zeker. Tenslotte is ook sprake van een mogelijke ophoging van het gemeentefonds. Verkiezingsprogramma’s van de meeste grote landelijke partijen (maar niet die van de grootste partij) pleiten voor verhoging van het gemeentefonds, variërend van heel beperkt tot € 4 miljard. Ook dit blijft afwachten hoe dat gaat uitpakken voor gemeente Putten.

In onderstaand tabel worden de onzekerheden weergegeven.

Onzekerheden RIJK structureel

Duidelijkheid in

Gemeentefonds: Acres 2022: wel of niet bevriezen Herijking per 1 jan 2023 Opschalingskorting (deels) schrappen 2022-2025

Coalitieakkoord (sep 2021?) Meicirculaire 2022 Coalitieakkoord (sep 2021?)

Sociaal domein: Jeugdzorg extra inkomsten Rijk Jeugdzorg extra inkomsten eigen bijdrage Jeugdzorg aanpassingen stelsel vanaf 2023 Jeugdzorg woonplaatsbeginsel vanaf 2022 Abonnementstarief Beschermd wonen naar gemeente vanaf 2023

Regeerakkoord (eind 2021?) Regeerakkoord (eind 2021?) Regeerakkoord (eind 2021?) Regeerakkoord (eind 2021?) Regeerakkoord (eind 2021?) Regeerakkoord (eind 2021?)

Effecten Corona nog ongewis De pandemie heeft de onzekerheid over inkomsten en uitgaven binnen het maatschappelijk leven verder vergroot. De impact op de gemeentelijke financiën blijken echter tot nu toe mee te 16 van 19

vallen. Het rijk heeft ruimhartig gecompenseerd voor tijdelijke extra taken en opgaven. Toch is deze pandemie nog niet ten einde en blijft het een bron van onzekerheid. Impact analyse Corona Bij de jaarrekening 2020 wordt verantwoord over inkomsten en uitgaven met betrekking tot Corona in 2020. In juni 2021 ontvangt u, net als vorige jaar, een raadsinformatiebrief met een de impact analyse Corona met betrekking op 2021. Liquiditeitspositie neemt af; toerekening van rente In de afgelopen periode was binnen onze gemeente sprake van een gunstige liquiditeitspositie. Hierdoor ontstond de luxe om tijdelijk geen rente toe te rekenen aan een aantal investeringen. In 2019 hebben wij voor de korte termijn (10 jaar) onder gunstige omstandigheden nog een lening kunnen aantrekken van 20 miljoen. De liquiditeitspositie is door recente grote investeringen echter afgenomen en voor de toekomstige ambities ontkomen we er niet aan om vreemd vermogen aan te trekken voor de langere termijn. Momenteel zijn kort lopende leningen nagenoeg renteloos, echter investeringen met een looptijd van 40 jaar kunnen we niet financieren met ‘kort geld’. Voor deze investeringen zijn langlopende leningen nodig die al gauw een rentepercentage van 2% vragen. Door de slechtere liquiditeitspositie zullen wij daarom weer structureel moeten gaan rekenen met rente en afschrijving op nieuwe investeringen.

Doorkijk naar 2023 en verder In deze kadernota staat het nieuw beleid voor 2022 centraal. Wel is het voor nu belangrijk om daarbij een belangrijk signaal af te geven voor de periode na 2022. Een aantal onderwerpen zijn in discussie die een groot beroep doen op onze liquide middelen, maar die vooral ook politieke keuzes vragen ten aanzien van de dekking van de kapitaallasten die hiermee gemoeid zijn. De onderwerpen waar het om gaat zijn de volgende; 

Nieuwbouw VMBO Groevenbeek



Verplaatsen en upgrade 2e sporthal



Zuidelijke ontsluiting Putten-zuid



Mogelijk tekort grondexploitatie Putten-Zuid

Ieder van deze ontwikkelingen vergt grote investeringen en het verdient -zeker in samenhangnadere aandacht hoe hiermee om te gaan. Dit betekent dat bijvoorbeeld voor de geschetste nieuwbouw-ontwikkelingen van een school of sporthal rekening moet worden gehouden met een bedrag aan kapitaalslasten van meer dan € 500.000 per jaar. Toekomstig keuzes zijn onvermijdelijk Per saldo zijn de financiële lasten die deze toekomstige thema’s met zich meebrengen fors en zijn zonder aanvullende maatregelen niet te realiseren binnen de huidige begroting. Aanvullende maatregelen kunnen gevonden worden in temporisering, het verlagen van kosten en/ of het verhogen van de lokale inkomsten.

17 van 19

6. Financiële doorrekening nieuw beleid Onder de beleidsontwikkelingen per thema (hoofdstuk 4) is een beknopte toelichting gegeven op de nieuwe ontwikkelingen. In deze paragraaf wordt een doorkijk gegeven in de financiële consequenties van deze ontwikkelingen. De volgende ontwikkelingen leiden tot structurele effecten in de begroting. Deze effecten worden opgevangen uit het begrotingssaldo.

Nieuw beleid

2022

2023

2024

2025

-2 -25 -12 12 -20 20 -15

-5 -25 -12 12

-7 -25 -12 12

-9 -25 -12 12

-15

-15

-15

-678 375 125 -50 pm pm pm -273

-678 375 125 -50 pm pm pm -275

-678 375 125 -50 pm pm pm -277

Thema Ruimte en leefomgeving Kapitaalslasten vervanging speelvoorzieningen Stelpost: Kapitaalslasten kapitaalgoederen. Voorbereidingskrediet herontwikkeling Achterstaat Dekking reserve grondexploitaties Extern onderzoek "Zon op dak" Dekking "zon op dak" uit stelpost "Duurzaamheid". Bloemrijke akkerranden Thema Samenleving Thema Economie en Recreatie Grafheuvelcentrum(museum)

pm

Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid Uitbreiding formatie afdeling ruimte (netto € 178.000) Dekking formatie: bouwleges herziening nota kostendekking Dekking formatie: toerekening aan grondexploitaties Budget externe onderzoeken Ontwikkelingen gemeentelijke organisatie Regeerakkoord: Herijking gemeentefonds Regeerakkoord: Jeugdzorg Totaal

-678 375 125 -50 pm pm pm -270

x € 1.000

Middelen voor project “zon op dak”, zijnde € 20.000, kunnen worden gedekt uit de aanwezige stelpost ”duurzaamheid” in de begroting 2019-2022 n.a.v. het Coalitieakkoord 2018-2022. Het voorbereidingskrediet voor de Achterstraat wordt tot aanvang van het project gedekt uit de reserve grondexploitaties, totaal € 16.000 voor afschrijvingslasten. Het totaal benodigd bedrag voor nieuw beleid betreft € 270.000 structureel. Per saldo wordt binnen deze structurele toename € 178.000 aangewend om de capaciteit binnen de afdeling Ruimte uit te breiden. Deze afdeling kampt met een onderbezetting, die de dienstverlening en het welzijn van de medewerkers niet ten goede komt.

18 van 19

7. Conclusie De financiële uitkomsten van de Kadernota 2022 zijn structureel positief, maar na 2022 dienen zich forse financiële uitdagingen aan vanwege de beoogde lokale ambities die nog geen onderdeel zijn van deze begroting. In onderstaande tabel wordt het beoogde saldo zichtbaar voor de begroting 2022-2025. Financiële doorrekening begroting 2022 Begroting 2021-2025 inclusief amendementen Budgettair effect septembercirculaire 2020 BGW 21-2020 Dotatie voorziening gebouwen n.a.v. actualisatie Saldo begroting voor Kadernota 2022 Bestaand beleid 4-maandsrapportage 2020 Autonome ontwikkelingen Kadernota 2022 Nieuw beleid Kadernota 2022 Saldo begroting 2022

2022

2023

2024

2025

224 -

430 -

511 1

425 349

-47

-47

-47

-47

178 43 51 -270 1

383 53 51 -273 215

465 69 52 -275 311

728 74 52 -277 576 x € 1.000

De Begroting 2022 zal worden opgesteld met de gegevens vanuit deze nota. Vóór het opstellen van de begroting is er naar verwachting meer inzicht in de beweging die het Rijk maakt in de vergoeding voor de jeugdzorg. Deze worden medio mei 2021 bekend. Deze nemen wij dan ook op in de Begroting 2022. Voor wat betreft de overige onzekerheden vanuit het Rijk is het de verwachting dat deze pas bekend worden ná de begrotingsbehandeling. Dit effect treedt dan op vanaf 2023.

19 van 19