Bijlage 1 - De keuzes in het concept ontwerp Omgevingsvisie Putten

Bijlage I – De keuzes in het concept ontwerp Omgevingsvisie Putten Toekomstscenario’s

De uitdagingen opgehaald in fase 1 van het project Omgevingsvisie en beschreven in het Waardendocument vragen om een vernieuwende manier van denken en een bepaalde innovatieslag. Dat strookt niet direct met het idee van ‘behouden en beschermen wat er is’. In Putten willen we de spreekwoordelijke ‘stip op de horizon’ met elkaar vastleggen. Maar wat willen we wel meenemen in onze toekomstdroom, en wat willen we ook nadrukkelijk niet? Om hier inzicht in te krijgen heeft de gemeente een scenario-studie gedaan. We zijn het gesprek aangegaan met projectteam, partners en samenleving aan de hand van een aantal scenario’s (later denkrichtingen genoemd). Door per thema een aantal opties uit te werken vormden zich drie eigen denkrichtingen naar de toekomst. Voor de koersbepaling in fase 2 hebben we drie denkrichtingen uitgewerkt:

Binnen deze denkrichtingen was het (als) Vanouds scenario de meest conservatieve/traditionele vorm. Het Vernieuwende scenario bevatte de meest progressieve en innovatieve ideeën. Vervolgens zijn per denkrichting een aantal thema’s uitgewerkt. Hierin is ook een bepaalde ‘getraptheid’ aangebracht. Wat in het meest conservatieve scenario is opgenomen kon ook wel onderdeel zijn van het Vernieuwende scenario. Andersom was dit minder waarschijnlijk. Het (als) Vanouds scenario bevat ambities die eigenlijk al wel bekend waren of al gevat waren in beleid en keuzes. Het Verfrissende en Vernieuwende scenario deden daar nog een schepje bovenop. Bij het nadenken over de koers voor de komende 20 jaar mag namelijk best worden gedroomd! Want wie niet durft te dromen is geen realist.

Participatieweek ‘2e Week van de leefomgeving’

De verschillende denkrichtingen bespraken we in november 2021 met heel de omgeving. Dit zijn de verplichte ketenpartners, maatschappelijke partners en de samenleving. Aan de hand van de inbreng van de omgeving toetsten we de scenario’s, schaven we ze bij en sorteerden we voor op keuzes. Het was nadrukkelijk niet de bedoeling om te kiezen voor een scenario A, B of C. Het doel van de scenarioplanning was een beeld te krijgen van de specifieke elementen van de scenario’s waar mogelijk veel draagvlak voor was. Naast drie fysieke rondetafelgesprekken met een kopgroep aan betrokken inwoners zijn er wederom waardevolle rondetafelgesprekken georganiseerd met onze ketenpartners en het maatschappelijk middenveld van Putten. Ook heeft het projectteam op de weekmarkt in Putten gestaan met een marktkraam om het met u over de toekomst van Putten te hebben!

Figuur: voorbeeldvraag gesteld aan het maatschappelijk middenveld van Putten In een tweede online enquête hebben wij de mensen in Putten gevraagd te reageren op de drie toekomstscenario’s. Er werd veelvuldig gebruik gemaakt van de mogelijkheid om mee te denken. Wij ontvingen 615 ingevulde reacties! De uitkomsten van de gesprekken en vragenlijst laten een gemêleerd beeld zien. Over één onderwerp bestaat echter grote unanimiteit: u vindt dat wij volop moeten inzetten op het thema volkshuisvesting. Wilt u de resultaten gepresenteerd krijgen in een filmpje? Klik dan hier voor een beeldende samenvatting met de resultaten van deze enquête!

De keuzes

Het CONCEPT ONTWERP OMGEVINGSVISIE PUTTEN bevat tal van opgaven, ambities, en (impliciet) keuzes die de fysieke leefomgeving van Putten beïnvloeden. We realiseren ons goed dat de integrale omgevingsvisie bestaande uit zoveel opgaven en ambities een hoog detailniveau kent. Dit is nodig om in de toekomst initiatieven die op de gemeente Putten afkomen goed te kunnen afwegen. Sommige ambities zijn al vastgelegd in bestaand beleid. Andere zijn nieuw. Voor een totaal overzicht is het natuurlijk zaak de volledige omgevingsvisie door te nemen. Maar voor een sneller overzicht hebben we de ‘belangrijkste’ keuzes hieronder voor u op een rij gezet. De (nieuwe) gemaakte keuzes (in huidig ontwerp Omgevingsvisie Putten opgenomen);

1. In Putten is het aangenaam wonen en we hechten grote waarde aan onze dorpse gemeenschap en dynamiek. Voor behoud van onze huidige kwaliteiten kan het dorp niet oneindig groeien, in 2040 is het dorp qua omvang zo goed als uitontwikkeld. a. Tot 2040 bouwen we in Putten tot 1.500 nieuwe woningen, aansluitend bij de prognoses voor de groei van het aantal inwoners in Putten b. We kiezen voor inbreiding boven uitbreiding. Inbreiding moet wel passen in de dorpse schaal en mag niet ten koste gaan van de bestaande omgeving. In bestaande woonwijken kan ook verdicht worden door splitsing van woningen of het toevoegen van nieuwe woningen. Hoogteaccenten op een aantal plekken in de kern is niet ondenkbaar. c. Na de realisatie van Halvinkhuizen wijzen we geen grote nieuwe uitbreidingslocatie aan. Blijkt de lokale behoefte zo hard te stijgen dat we toch op zoek moeten naar een nieuwe uitbreidingslocatie dan zijn de op de kaart aangegeven locaties degene waar we naar kijken; d. We bouwen voor starters en (vitale) ouderen. Hiermee zorgen we voor een inclusieve samenleving voor jong en oud. Het woningbouwprogramma moet hierop worden afgestemd. e. Nieuwe initiatieven voor woningbouw worden getoetst aan onze spelregels; zijn ze natuurinclusief, energieneutraal, klimaatadaptief, circulair etc.

2. We zetten in op een sociaal en vitaal Putten a. Waar we kunnen zetten we extra in op ontmoeting in de wijken en in het centrum. b. Iedereen in Putten moet mee kunnen doen en we zetten ons in om inclusieve wijken te maken. c. Voorzieningen; Er wordt kritisch gekeken naar het gemeentelijke voorzieningenniveau, waarbij gekozen wordt voor kwaliteit boven kwantiteit. Het dorp is de kern voor de primaire voorzieningen. We streven ernaar om maatschappelijke bestemmingen goed te spreiden over het dorp. De buurtschappen zijn te klein om de toekomst van deze voorzieningen op economisch gezond wijze te kunnen garanderen. d. Putten neemt het model Positieve Gezondheid als leidraad voor het bereiken van een gezonde leefomgeving. e. Putten concretiseert de ambities op het vlak van luchtkwaliteit in de komende 5 jaar.

3. We blijven ons inzetten voor een veilig Putten a. In Putten houden we rekening met de sociale veiligheid. Dit houdt in dat we het veiligheidsgevoel van de openbare ruimte verhogen. We hanteren hierbij de richtlijnen Sociaal veilig ontwerpen en CPTED (Crime Prevention Through Environmental Design). b. Bij nieuwe ontwikkelingen houden we rekening met de fysieke en externe veiligheid. Zo ben je in Putten veilig. Extra aandacht gaat uit naar de aandachtsgebieden.

4. Putten wordt nog natuurlijker en groener in de toekomst a. We behouden en versterken de bijzondere landschappelijke variëteit. b. We herstellen oude beken en waterlopen in het buitengebied. c. Putten kiest voor behoud en waar mogelijk uitbreiding van de bestaande groenstructuren binnen de bebouwde kom. d. Binnen de bebouwde kom werken we aan ecologisch groen door een rijke variatie aan gebiedseigen beplanting te kiezen in onze groenstructuren. Dit zorgt voor veel natuurlijke variatie in de natuur, waardoor deze ook beter bestand is tegen ziekten en plagen. e. T.h.v. Veenhuizerveld zetten we in op een ecologische-recreatieve verbinding i.c.m. natuurlijke landbouw om natuurgebieden met elkaar te verbinden.

5. We zetten ons in voor een energieneutraal Putten a. Als eerste zetten we ons in om energie te besparen (stap 1). De gemeente heeft hierin een voorbeeldfunctie. We proberen door isoleren van gebouwen en gedrag energie te besparen. b. We maken gebruik van duurzame energiebronnen (stap 2). i. Putten draagt haar steentje bij aan de RES. In het zoekgebied Wind Nuldernauwkust (met uitbreiding langs de A28) plaatsen we 3 tot 8 windmolens. ii. Putten is terughoudend in het toestaan van zonnevelden op goed bruikbare landbouwgrond. iii. We stimuleren om daken die hiervoor geschikt zijn vol te leggen met zonnepanelen (met name op bedrijventerreinen). c. We zetten ons in om de Transitievisie warmte uit te voeren. Bij ontwikkelingen in een bestaande gebouwde omgeving moet ruimte worden gereserveerd voor deze opgave (met name in de ondergrond).

6. We versterken cultuur en de historische belevingswaarde van Putten a. Op korte termijn stellen we een nieuwe erfgoednota op, waarin uitvoering gegeven zal worden aan de gestelde doelstellingen. b. We willen onze historie beleefbaar maken door hier aandacht aan te besteden in onze openbare ruimte. We hebben respect voor de cultuurhistorische elementen van een plek bij de inrichting van een gebied. Dit zie je terug aan het ontwerp en onderhoud van gebouwen en op straatniveau. c. Wij maken ons er sterk voor dat iedereen participeert in het culturele leven in Putten en op de Veluwe. d. We zetten in op een nieuw archeologisch belevingscentrum (over ontstaan Veluwe) i.c.m. een kleinschalig openluchtmuseum.

7. We blijven werken aan een vitale en gastvrije economie a. Putten legt de belangrijkste ambities m.b.t. economie vast in een nieuwe economische visie die is afgestemd op de Omgevingsvisie b. We werken aan toekomstbestendig bedrijventerreinen i. De bedrijventerreinen (Bedrijventerrein Keizerwoert en Hoge Eng) zijn belangrijk voor de werkgelegenheid en blijven behouden. ii. De bedoeling is dat de Ambachtstraat, wordt getransformeerd naar een woonfunctie, net als het voormalige Sligro-terrein aan de Voorthuizerstraat. Om vervangende ruimte voor bedrijvigheid te creëren wordt een nieuw bedrijventerrein (Henslare) ontwikkeld. c. Landbouw i. Putten blijft een agrarische gemeente en heeft zowel aandacht voor boeren die willen boeren en boeren die willen stoppen. ii. We hebben aandacht voor de landbouwtransitie en stimuleren duurzame en circulaire landbouw.

8. We investeren in een vitale recreatiesector a. Kwalitatieve groei van de recreatiesector is mogelijk met behoud van de identiteit. In Putten is ruimte voor dag- en verblijfsrecreatie. We zetten ons in het onderhoudsniveau van dag recreatieve voorzieningen op orde te houden en vitale recreatievoorzieningen te behouden. Recreatie en toerisme zijn en blijven belangrijke economische groeisectoren in Putten. De kwaliteit van de recreatie wordt op een hoger peil gebracht. b. Rust, ruimte en beleving zijn de kracht van het bosgebied en de landgoederen. Langs de Randmeerkust is meer ruimte voor dynamiek en spanning. c. De opgave is om een meer samenhangend recreatief gebied van Putten te maken. Het zijn nu vooral aparte locaties, veel weginfrastructuur, weinig groen, gedateerde groeninrichting uit de jaren ’80. Een aantrekkelijkere toegang tot Putten aan Zee en de verbinding met het dorp Putten is een grote wens en onderdeel van het ‘programma Dorpsentrees’. d. Op een aantal plekken zetten we in op gastvrije Veluwse ontvangstlocaties door middel van het Project Putterpoorten. Op andere plekken willen we juist rust en ruimte behouden, en zijn stiltegebieden aangewezen.

9. We houden Putten goed bereikbaar a. Putten blijft goed bereikbaar voor alle modaliteiten b. We zetten in op een duurzaam mobiliteitsnetwerk met voldoende laadcapaciteit. c. Ingezet wordt op het verbeteren van de verkeersveiligheid op de bestaande wegen, met name op de doorgaande wegen in het dorp en in het landelijk gebied. We maken een duidelijkere verkeersstructuur en geven meer prioriteit aan fietsen en wandelen. Fietspaden leggen we zoveel mogelijk vrij liggend aan. Bij de verkeersveilige fietsstructuur hebben we speciale aandacht bij de routes naar scholen en sportparken. d. De wegenstructuur is maar beperkt meegegroeid met Putten zelf, en de bereikbaarheid staat onder druk. Daarom passen we de verkeerstructuur op enkele onderdelen aan; i. We voorzien toenemende verkeersstromen door de ontwikkeling van de nieuwe woonwijk Halvinkhuizen in Putten-Zuid. Indien de verkeersstromen hiertoe aanleiding geven, is op de lange termijn een nieuwe verbinding tussen de N303 en de N798 onderwerp van studie (Zuidflankstudie). Een nieuwe ontsluiting tussen de N303 en N798 is noodzakelijk bij de ontwikkeling van woningen bij Halvinkhuizen. Niet alleen vanwege de verkeersstromen, maar ook om de leefbaarheid in het dorp te verbeteren. ii. De Engweg wordt afgewaardeerd van een 50 km/u regime naar een 30 km/u regime. iii.

Een nieuwe onderdoorgang van het spoor tussen Hoef en Bijsteren (t.h.v. Nijkerkerstraat en spoor) past binnen de ambitie om de doorstroming en verkeersveiligheid op de Nijkerkerstraat (N789) te verbeteren. De gemeente gaat graag het gesprek aan met de gemeente Nijkerk en de Provincie Gelderland.

iv. Het verbeteren van de verbindingen tussen dorp, station en Veluwe aan Zee voor het langzaam verkeer heeft prioriteit. v. Het verbeteren van de verkeersstructuur en gebruik van de wegen in het buitengebied.