Bijlage 1 - Beleidsnota VVE Putten 2021-2024 Samen Werken Jong Leren
Tekst van het document
Jong Leren en Samen Werken VVE beleid Putten 2021-2024
Gemeente Putten, Maart 2021
Inhoudsopgave Leeswijzer.............................................................................................................................................4 Inleiding ...............................................................................................................................................5 1. Visie op VVE .................................................................................................................................6 1.1 Belang VVE voor het kind: ‘Jong Leren’ ..........................................................................................6 1.2 Visie op rol gemeente Putten: ‘Samen Werken’ ............................................................................6 2.
Voor- en vroegschoolse educatie in Putten ...................................................................................7 2.1 VVE: definitie..................................................................................................................................7 2.2 VVE indicering en peuteropvang ....................................................................................................7 2.3 VVE in context ................................................................................................................................8 2.4 Convenant ......................................................................................................................................8 3. Financiën ..........................................................................................................................................9 3.1 Subsidie ..........................................................................................................................................9 3.2 Subsidiëring en ouderbijdragen peuteropvang en VVE per uur.....................................................9 4. Tijdsfasering en borging VVE-beleid 2021 - 2024 .............................................................................10 5.
Uitvoeringsagenda VVE doelstellingen 2021-2024...........................................................................11 5.1 Samenwerking, rollen en verantwoordelijkheden.....................................................................11 5.2 Doelgroep bepaling, indicatie en toeleiding ..............................................................................13 5.3 Aanpak en uitvoering van VVE...................................................................................................14 5.4 Doorgaande lijn van voor- naar vroegschoolse educatie...........................................................16 5.5 Monitoring bereik, kwaliteit en resultaten VVE.........................................................................17 5.6 Inzet en planning..........................................................................................................................18 Bijlage 1: Landelijke ontwikkelingen en wettelijke kaders...................................................................19 Bijlage 2: Financiële paragraaf ............................................................................................................22 Bijlage 3: Toeleiding van de doelgroepkinderen naar Peuteropvang ...................................................24 Bijlage 4: Convenant en resultaatafspraken VVE
.................................................................................32 Bijlage 5: Beleidsnotitie voor ouderbeleid (maart 2016)......................................................................40 Bijlage 6: Overzicht partners betrokken bij VVE en hun rollen/taken ..................................................51
Leeswijzer Deze beleidsnota Jong Leren en Samen Werken geeft de plannen voor- en vroegschoolse educatie (VVE) in de gemeente Putten weer. Na de inleiding wordt in hoofdstuk 1 de visie op het VVE beleid beschreven. In hoofdstuk 2 wordt omschreven hoe de VVE op dit moment in de gemeente Putten is geregeld. In het volgende hoofdstuk, hoofdstuk 3, wordt er ingegaan op de financiën. De tijdsfasering en borging van het VVE-beleid worden uiteengezet in hoofdstuk 4. In het laatste hoofdstuk, hoofdstuk 5, ligt de focus op de uitvoeringsagenda van de VVE doelstellingen. Aan de hand van vijf thema’s wordt beschreven hoe de gemeente Putten de komende beleidsperiode uitvoering wil geven aan de beleidsvisie.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2019-2022
5
Inleiding In Putten staan jong leren en samen werken centraal Kinderen in Putten alle kansen geven om zich te ontwikkelen – daar zetten gemeente, welzijn, zorgpartijen, scholen en de voorschoolse voorzieningen zich voor in. Een goede start op school is erg belangrijk. Door voorschoolse- en vroegschoolse educatie (VVE) wordt een kind op jonge leeftijd in een uitdagende omgeving gestimuleerd om te spelen, leren en ontdekken. Dit alles om onderwijsachterstand te voorkomen, vroegtijdig op te sporen en aan te pakken. Door een veranderde wettelijke context – te weten de Wet Harmonisatie Kinderopvang en Peuterspeelzaalwerk en het nieuwe kader van het Onderwijsachterstandenbeleid, maar ook door wijzigingen in aanpalende wetgeving, is herijking van het beleid VVE noodzakelijk. Concreet betekent dit onder andere een uitbreiding van de 10 uur VVE naar 16 uur VVE en een kwaliteitsimpuls voor de VVE-uitvoering. De gemeente creëert het beleidskader en de randvoorwaarden die sturing geven aan de uitvoering van VVE voor de voorschoolse periode. Daarin werken zij bovenal samen met diverse partijen (zie bijlage 6) om maatregelen te treffen waarmee onderwijsachterstanden tijdig kunnen worden geconstateerd en aangepakt.
Deze nota beschrijft de maatregelen die gemeente, onderwijs, opvang en het Centrum Jeugd en Gezin (CJG; de jeugdconsulenten en Icare jeugdgezondheidszorg) nemen om Jong Leren en Samen Werken mogelijk te maken. En voorziet in een VVE-groeimodel: er wordt gefaseerd gewerkt aan verbreding, verdieping en uitvoering van het VVE-beleid. De nota vormt een vervolg op de Beleidsnota Voor- en Vroegschoolse Educatie 2011-2014, de beleidsnotitie voor ouderbeleid (2016), het convenant en de ontwikkelingen – zowel lokaal als landelijk – van de afgelopen jaren.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
6
1. Visie op VVE 1.1 Belang VVE voor het kind: ‘Jong Leren’ De gemeente Putten wil dat alle Puttense kinderen hun schoolloopbaan goed en op een bij hen passende wijze kunnen doorlopen. Om kinderen goed voorbereid aan hun schoolloopbaan te laten beginnen wordt, samen met onze partners, al vroeg aandacht gegeven aan kinderen met een (risico op) ontwikkelingsachterstand. Dit is een wettelijke taak die de gemeente van het Rijk opgelegd krijgt en die met deze notitie verder wordt gespecificeerd en aangevuld met de gezamenlijke ambities. Waar kinderen door omstandigheden een achterstand hebben of ontwikkelen, wil de gemeente de voorschoolse opvang faciliteren om deze te signaleren en tegen te gaan1. De focus van de gemeentelijke inzet ligt bij de voorschoolse educatie voor peuters van 2 en 3 jaar. We zorgen er dus voor dat jonge kinderen op een speelse manier Jong Leren. Doel hierbij is dat alle kinderen bij 4-jarige leeftijd zonder, of met een zo klein mogelijke, ontwikkelingsachterstand instromen in het basisonderwijs. De kracht van voorschoolse educatie ligt in de kortdurende opvang die peuters op een speelse manier voorbereidt op het basisonderwijs. Door voorschoolse educatie komen peuters in aanraking met professionals die hen ondersteunen om een goede start te kunnen maken in het basisonderwijs.
De peuters leren hier taal, krijgen motorische uitdagingen en leren sociale vaardigheden tegenover andere kinderen en tegenover volwassenen. Juist de menging in groepen tussen peuters met een risico op achterstand (doelgroepkind) en peuters zonder dit risico achten we van groot belang. Jong Leren doe je samen en vandaar onze blijvende inzet voor gemengde groepen waar er altijd een goede mix is (bij voorkeur maximaal 50% doelgroepkind).
1.2 Visie op rol gemeente Putten: ‘Samen Werken’ De gemeente Putten vindt de VVE een belangrijke voorziening in het kader van de gehele doorgaande lijn in het jeugdbeleid. Daarom is het legitiem dat de gemeente beleid opstelt en middelen beschikbaar stelt om voorschools VVE te faciliteren. De VVE-uitvoering en het beleid rond vroegschoolse educatie gebeurt door andere organisaties dan de gemeente Putten. Vroegschoolse educatie is de stimulering van taalontwikkeling bij kleuters (4-6 jaar) en valt onder de verantwoordelijkheid van het onderwijs. Het onderwijs mag vroegschoolse educatie naar eigen inzicht inrichten; de Inspectie van het Onderwijs controleert of VVE-kleuters een rijk taalaanbod krijgen. Echter behoudt de gemeente hier een regierol. Dit vraagt om goede afstemming en goede samenwerking met andere VVE-partners: kortom we moeten goed Samen Werken. In deze samenwerking(en) zal de rol die de gemeente inneemt verschillen. In hoofdstuk 4 worden deze rollen verder toegelicht.
1
Uitgangspunten Jonge kinderen starten bij 4 jaar zonder, of met een zo klein mogelijke, achterstand in het basisonderwijs Peuters met een risico op achterstand en peuters zonder dit risico nemen in gemengde groepen deel aan peuteropvang Samen Werken aan VVE- beleid en uitvoering: door goede afstemming en goede samenwerking met VVE-partners is, en blijft, kwalitatief hoogwaardig VVE-aanbod voor kinderen in Putten beschikbaar
Onder voorschoolse opvang verstaan wij de kinderopvang en peuteropvang. Gastouderopvang en informele opvang vallen hier buiten.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
7
2. Voor- en vroegschoolse educatie in Putten 2.1 VVE: definitie VVE staat voor Voor- en Vroegschoolse Educatie. Voorschoolse educatie gaat over de stimulering van taalontwikkeling bij peuters en valt onder de verantwoordelijkheid van gemeenten2. Peuters met een zogeheten VVE-indicatie gaan meer uren naar de peuteropvang3 dan peuters die geen VVE-indicatie hebben. Een VVE-indicatie wordt afgegeven als er sprake is van een (risico op) (taal-)ontwikkelingsachterstand. Als er VVE-peuters op een groep aanwezig zijn, wordt er gewerkt met een VVE-programma. Ook worden er hogere eisen gesteld aan de pedagogisch medewerkers die voor de groep staan. Vroegschoolse educatie is de stimulering van taalontwikkeling bij kleuters (4-6 jaar) en valt onder de verantwoordelijkheid van het onderwijs. Het onderwijs mag vroegschoolse educatie naar eigen inzicht inrichten; de Inspectie van het Onderwijs controleert of VVE-kleuters een rijk taalaanbod krijgen.
2.2 VVE indicering en peuteropvang In de gemeente Putten zijn circa 500 peuters in de leeftijd van 2 en 3 jaar4; dit aantal is over de laatste jaren vrij stabiel. Het consultatiebureau in Putten indiceert jonge kinderen vlak voor hun tweede verjaardag op een (risico op) ontwikkelingsachterstand, zodat wanneer nodig een VVE-indicatie kan worden afgegeven. Jaarlijks ontvangen bijna 40 jonge kinderen in Putten deze indicatie5, zodat het aantal 2- en 3-jarigen met een indicatie op (mogelijke) ontwikkelingsachterstand bijna 80 bedraagt. Peuters met een zogeheten VVE-indicatie gaan meer uren naar de peuteropvang dan peuters die geen VVEindicatie hebben. Reguliere peuteropvang bedraagt in Putten 6,5 uur (met een voorstel om dit te verhogen naar 8 uur). VVE-peuters gaan naar een VVE-geregistreerde peuteropvang voor minimaal 16 uur per week (wettelijk bepaald). Op een groep wordt er gewerkt met een VVE-programma wanneer er VVE-peuters aanwezig zijn. Ook worden er hogere eisen gesteld aan de pedagogisch medewerkers die voor de groep staan. In de gemeente Putten zijn vanaf 2018 drie aanbieders peuteropvang met een voorschools VVE-aanbod, te weten Ska Kiekeboe, CNS kinderopvang en Kindcentrum Putten. Deze locaties bieden een VVE-programma aan in gemengde peutergroepen. Gemengde peutergroepen bestaan uit VVE-peuters en niet VVE-peuters.
NietVVE peuters profiteren hier dus eveneens van een verrijkt (taal)aanbod. In 2020 vingen Ska Kiekeboe, CNS Kinderopvang en ‘t Kindcentrum 40 VVE-peuters op die drie of vier dagdelen naar de peuteropvang gaan. Dit betekent dat ongeveer 50% van alle geïndiceerde peuters van het VVE-aanbod gebruikmaakt. Dit valt onder het landelijke gemiddelde 70%6. Naast de peuteropvang bieden Kukelekú, Ska Kiekeboe, CNS kinderopvang en Kindcentrum Putten kinderdagopvang aan. Ook wordt er gebruik gemaakt van gastouders voor de opvang van kinderen. Het is niet exact bekend hoeveel peuters deze partijen opvangen en of hier VVE-peuters tussen zitten.
2 3 4 5 6
De wettelijke kaders gaan uit van voorschoolse educatie voor peuters in de leeftijd van 2,5 tot 4 jaar. In Putten is er voorschoolse educatie voor peuters vanaf 2 jaar. Vanaf 1 januari 2018 heet peuterspeelzaalwerk peuteropvang. Het valt onder de wet Kinderopvang, zie ook bijlage 1. In 2020: 500 2- en 3-jarigen; in 2019 waren dit er 507. In de periode 01-10-2018 tot 01-10-2020 80 indicaties, dus ongeveer 40 indicaties op jaarbasis. De enigszins gedateerde monitor bereik VVE 2011 van Sardes geeft een bereik van 80% voor alle gemeenten en 70% voor gemeenten met minder dan 30.000 inwoners buiten de G37.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
8
2.3 VVE in context VVE is een afgebakend beleidsterrein. Dit beleid bepaalt wat er in Putten ondernomen wordt om met name de onderwijsachterstanden bij peuters en kleuters zo klein mogelijk te maken. VVE raakt echter aan meerdere beleidsterreinen, zoals bijvoorbeeld preventief jeugdbeleid, peuteropvang, passend onderwijs, participatie, brede school of Integraal Kind Centrum (IKC) ontwikkeling en laaggeletterdheid. Dit betekent dat er wordt samengewerkt met diverse partners (zie hoofdstuk 5 en bijlage 6). Zorgstructuur - Jeugdbeleid en passend onderwijs Peuters met een (risico op) taalachterstand dienen in aanmerking te komen voor een verrijkt taalaanbod. Er zijn echter ook peuters bij wie - naast een geconstateerde taalachterstand – andere problematieken aanwezig zijn. Dit levert voor beleid en uitvoering interessante vraagstukken op.
Welke ondersteuning kan/moet een peuteropvang/kinderdagverblijf aanvullend bieden? Is VVE bij multiprobleemgezinnen een goede eerste interventie en welke raakvlakken zijn er met het jeugdhulpdomein van de gemeente? Wanneer, en naar wie, verwijzen kinderopvangpartijen door? Welke overdracht kan/moet er richting de scholen zijn over VVEpeuters, zodat zij in het kader van Passend Onderwijs de juiste start kunnen maken van de schoolcarrière? Is het samenwerkingsverband PO een logische partner binnen het VVE-beleid vanaf 2 jaar? Op deze vragen willen wij samen met de VVE-partners de komende beleidsperiode antwoorden vinden. Om deze reden is het VVE-veld uitgebreid met twee nieuwe partners: Jeugdconsulenten en de coördinator Passend Onderwijs. Deze twee partners hebben we hard nodig bij het gezamenlijk vinden van antwoorden op deze vragen. Integraal Kind Centrum (IKC) Diverse landelijke organisaties buigen zich over hoe het voorschools stelsel voor 2- en 3-jarigen er over pakweg 5-10 jaar zou moeten uitzien. Een verdere samenwerking met het onderwijs wordt door velen als de meest logische volgende stap gezien. Het Expertisecentrum, Onderwijsraad en ook de Sociaal-Economische Raad (SER) pleiten voor aanpassingen in het huidige stelsel met een nauwere samenwerking met onderwijs als meest logische stap. Hiermee wordt de doorgaande lijn in VVE versterkt.
Het roept wel de vraag op wie op lange termijn verantwoordelijk wordt voor VVE. Gaat het onderwijs in de toekomst ook het voorschoolse deel overnemen? Vooralsnog kiest het Rijk hier niet voor. In Putten wordt de IKC gedachte door VVE-uitvoerders meer en meer omarmd. De gemeente waardeert deze ontwikkeling van verregaande samenwerking van onderwijs en opvangpartijen. Waar mogelijk en door de partijen gewenst faciliteert de gemeente deze samenwerking, bijvoorbeeld bij procedurele kwesties. De gemeente faciliteert niet in financiële zin.
2.4 Convenant In 2015 is er een Convenant afgesloten tussen de peuteropvang, de gemeente, het consultatiebureau en de vier schoolbesturen. Centraal in dit convenant staan concrete afspraken voor de realisatie van een dekkend en volwaardig aanbod van VVE in de gemeente, waarbij kwaliteit, bereik, toeleiding, resultaten en evaluatie aan bod komen. Het convenant bevat ook resultaatafspraken. Deze zijn door afschaffing van de kleutertoetsen echter aan herziening toe. Door het opstellen van dit convenant is de afgelopen jaren veel in werking gesteld. Hierbij is het van belang voorafgaand op te merken dat er al heel veel (goed) georganiseerd en geregeld is. Met deze nota willen wij dit proces weer een stap verder brengen. VVE-beleid in Putten is dus geen nieuw beleid, maar bestaand beleid. Deze notitie wil er vooral aan bijdragen dat er betere afstemming komt en nog nauwer wordt samengewerkt zodat alle partijen - waar nodig - elkaar goed kunnen vinden voor de optimale ontwikkelingskansen voor jonge kinderen. Deze notitie vervangt dus niet het bestaande convenant, maar dient gezien te worden als een verdere uitwerking van het convenant, waarbij ook actuele zaken opgenomen zijn.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
9
3. Financiën 3.1 Subsidie De gemeente Putten heeft in 2021 € 425.000 budget voor onderwijsachterstanden. Dit wordt in de vorm van subsidie onder andere uitgegeven aan CNS kinderopvang, Ska Kiekeboe en Kindcentrum Putten voor de uitvoering van VVE7. Deze organisaties bieden VVE in afstemming met andere partijen, waaronder het onderwijs. Daarnaast wordt hier de taalklas gedeeltelijk van gefinancierd, een samenwerking tussen de gezamenlijke schoolbesturen primair onderwijs in Putten en de gemeente Putten. Doel van de taalklas is om onderwijsachterstanden op het gebied van taal van kinderen tussen de 6 en 12 jaar in Putten te verminderen. Dit betreft vooral kinderen die op latere leeftijd in Nederland zijn komen wonen.
3.2 Subsidiëring en ouderbijdragen peuteropvang en VVE per uur De werkgroep harmonisatie heeft in 2017 samengewerkt aan nieuwe eisen en financieringssystematiek voor de reguliere peuteropvang, als gevolg van de harmonisatie van peuterspeelzalen en kinderopvang (zie bijlage 1). Ook voor VVE willen we gaan werken met een nieuwe financieringssystematiek, in lijn met de financiering van reguliere peuteropvang en kinderopvang. Voor VVE-ouders betekent dit een verandering. De gemeente stelt jaarlijks de uuropbrengst VVE vast per bezet uur, met een maximum van 16 uur (vanaf 1 augustus 2020 het wettelijk minimum) VVE per week, uitgaande van 40 schoolweken per jaar. In Putten gaan wij ook voor VVE over op een subsidiering per uur in lijn met de financiering van reguliere peuteropvang. Voor 2021 stelt de gemeente de uuropbrengst VVE op € 12,00 per bezet uur, uitgaande van 16 uur VVE per week. Ouders of verzorgers betalen een inkomensafhankelijke ouderbijdrage voor de eerste 8 uur VVE. Deze bijdrage is gekoppeld aan de kinderopvangtoeslagtabel, zodat ouders met eenzelfde gezinsinkomen eenzelfde bijdrage betalen. De aanvullende 8 uur VVE betalen de ouders een lagere ouderbijdrage. Zolang de specifieke doeluitkering niet wordt overschreden bedraagt deze ouderbijdrage € 0,00 per uur.
De gemeente betaalt het verschil tussen de gestelde uuropbrengst (€ 12,00 in 2021) en de ouderbijdrage als subsidie aan de aanbieders. De financiële consequenties hiervan voor de gemeente zijn weergegeven in bijlage 2. De bijgevoegde subsidieverordening beschrijft de eisen waaraan de aanbieder dient te voldoen. Dit is in ieder geval in lijn met de kwaliteitseisen van de Inspectie van het Onderwijs waar het gaat om VVE. Verantwoording vindt plaats via de peutermonitor. De uurprijs wordt jaarlijks geëvalueerd in een overleg tussen kinderopvangaanbieders en de gemeente. Gezien de landelijke ontwikkelingen, waaronder de extra inzet van HBO’ers in de VVE, is de verwachting dat de uurprijs gedurende de looptijd van deze beleidsnotitie zal stijgen. Het college stelt jaarlijks in het najaar de uurprijs voor het nieuwe subsidiejaar vast. De uurprijs VVE is inclusief scholing van de eigen medewerkers conform de wettelijke kwaliteitseisen voorschoolse educatie.
7
Uitgangspunten Bekostiging van VVE-beleid en uitvoering vindt in beginsel plaats binnen de specifieke doel uitkering (budgetneutraal) die het Rijk hiervoor verstrekt Voor VVE wordt dezelfde financieringssystematiek toegepast als bij reguliere peuteropvang, oftewel kindgebonden financiering We gaan VVE subsidiëren op basis van een voor iedereen gelijke uurprijs Vanaf 1 augustus 2021 zijn de netto ouderbijdragen voor de eerste 8 uur gelijk aan de kinderopvangtoeslagtabel voor ouders met en zonder recht op kinderopvangtoeslag; voor de extra 8 uren betalen ouders een ouderbijdrage. Zolang de specifieke doeluitkering niet wordt overschreden bedraagt deze ouderbijdrage € 0,00 per uur Vanaf 1 augustus 2021 wordt de gesubsidieerde peuteropvang verhoogd van 6,5 uur naar 8 uur per week voor 40 weken per jaar
Zie de financiële paragraaf in bijlage 2 voor een overzicht van de begroting VVE.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
10
4. Tijdsfasering en borging VVE-beleid 2021 - 2024 Om dergelijke ontwikkelingen in beleid en uitvoering goed in te voeren, gaan wij uit van een VVE-groeimodel, waarbij wordt aangegeven welke verdieping of verbreding (beleidsmatig of in de uitvoering) per periode wenselijk is. In dit hoofdstuk beschrijven we de fasering die wij voor ogen hebben. Fase 1, 2021: orde op zaken In deze eerste fase van de beleidsperiode staan het versterken van de samenwerking en van de afstemming rondom het VVE-proces centraal. In 2018 is de werkgroep VVE opgericht. Sindsdien zijn al enkele activiteiten opgestart. Ook wordt door deze groep jaarlijks een actielijst vastgesteld om de VVE in Putten verder te ontwikkelen gedurende de beleidsperiode. Ook vernieuwing van resultaatafspraken maakt hier onderdeel van uit. Fase 2, 2021 – 2022: vergroten VVE effectiviteit in uitvoering Deze fase van de beleidsperiode is gericht op het vergroten van de kwaliteit van VVE in Putten. Het gaat hierbij om een verdere focus op de uitvoering van VVE en het verbeteren van de toeleiding. Fase 3, 2023 - 2024: versterken VVE-beleid In deze fase ligt het voor de hand om de doelstellingen van het onderhavige beleid te evalueren en nieuwe voorstellen te ontwikkelen voor een nieuwe beleidsperiode.
De gemeente neemt hierbij het voortouw om de samenhang met andere beleidsdomeinen, zoals passend onderwijs en jeugdhulp, te waarborgen. Borging De werkgroep VVE heeft een centrale rol in de coördinatie en ontwikkeling van VVE in zowel uitvoering als beleid. In samenspraak met de werkgroep is een profiel voor een onpartijdige coördinator opgesteld. Deze coördinator is ook aangesteld. De VVE-coördinator houdt de planning en tijdsfasering alsmede de doelstellingen uit deze nota in de gaten. In het volgende hoofdstuk wordt er onder andere stilgestaan bij wat deze werkgroep inhoud en wat haar taken zijn. Daarnaast komt het onderwerp VVE regelmatig terug op de lokale educatieve agenda, het LEA, een periodiek overleg tussen onderwijs, kinderopvang en gemeente.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
11
5. Uitvoeringsagenda VVE doelstellingen 2021-2024 De gemeente zet door voor- en vroegschoolse educatie (VVE) in op het verminderen van (taal)achterstanden. Zij vervult hierbij niet alleen haar wettelijk rol, zorgen voor voldoende en kwalitatief voorschools aanbod voor peuters met een achterstand, maar wil ook met partijen oog houden voor mogelijke verbetering. Daarnaast is het van belang dat alle peuters met een achterstand ook daadwerkelijk gebruik maken van het aanbod. Daarom zet de gemeente in op de toeleiding naar de voorschool, door ouders en/of verzorgers te informeren en te ondersteunen. Aan de hand van vijf thema’s beschrijven wij hieronder hoe we de komende beleidsperiode aan bovenstaande beleidsvisie uitvoering willen geven.
5.1 Samenwerking, rollen en verantwoordelijkheden Samenwerking Het tegengaan van ontwikkelingsachterstanden vraagt samenwerking van meerdere partijen die betrokken zijn bij kinderen met een (risico op) ontwikkelingsachterstand: 1. Jeugdgezondheidszorg (waaronder het consultatiebureau); 2. Voorschoolse voorzieningen; 3. Scholen. Daarnaast is de werkgroep VVE betrokken bij het ontwikkelen van deze beleidsnota en zal na vaststelling daarvan doorgaan om de in dit beleidsstuk genoemde acties te coördineren dan wel uit te voeren. In de werkgroep zijn in ieder geval vertegenwoordigd: De kinderopvangaanbieders met vestigingen in Putten, waaronder die aanbieders die VVE aanbieden; De vier onderwijsbesturen van het primair onderwijs met scholen in Putten; Het consultatiebureau (Icare jeugdgezondheidszorg); De gemeente. In de periode 2021-2024 willen wij Samen Werken op de volgende wijze versterken: Iedere partij kent zijn eigen rol, verantwoordelijkheden en werkt vanuit realistische verwachtingen samen met andere partners; De werkgroep VVE vormt het hart van samenwerking voor uitvoering en beleid. Verantwoordelijkheden, rollen en verwachtingen In bijlage 6 is een overzicht opgenomen van de bij VVE betrokken partijen met een beknopte beschrijving van het mandaat en de taken op het gebied van VVE of ondersteuning voor kinderen met een (risico op) achterstand.
Op basis van de in dit overzicht opgenomen taakverdeling aanspreken op inzet in het VVE proces. Hierbij is het belangrijk dat organisaties de mandatering van aanwezigen goed regelen. In de samenwerking met verschillende partijen verschilt de rol van de gemeente. Hieronder wordt omschreven welke rol de gemeente Putten voor zichzelf ziet voor het VVE-beleid, VVE-uitvoering en in de VVE keten. Hierin is deze beleidsnota de belangrijkste richtsnoer. 1. Rol gemeente bij VVE-beleid: regisseur en trekker Eindverantwoordelijkheid betreft het voorschoolse deel van VVE en dus het uitzetten van (richt)lijnen; Monitoring van het VVE-beleid. 2. Rol gemeente bij VVE-uitvoering: partner en toezichthouder Toezicht houden op de uitvoering door de eerst verantwoordelijkheden te weten de voorschoolse instellingen; de gemeente Putten heeft deze rol van toezichthouder niet richting het basisonderwijs. Dat doet de Inspectie van het Onderwijs; Toezicht houden op de gevraagde kwaliteit en het aanbod voorschoolse educatie;
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
3.
12
Vraagbaak voor de uitvoerende partijen. Rol gemeente in keten: partner en facilitator Maakt afstemming mogelijk tussen de partijen die betrokken zijn bij voorschoolse- en vroegschoolse educatie zodat de overgang van voor- naar vroegschools soepel verloopt. Deze partijen bestaan in ieder geval, maar niet uitsluitend, uit onderwijs, kinderopvang en jeugdhulp.
Werkgroep VVE De werkgroep vormt het hart van samenwerking voor uitvoering en beleid. Zij zijn onder andere betrokken bij het ontwikkelen van deze beleidsnota en zal na vaststelling daarvan doorgaan om de in dit beleidsstuk genoemde acties te coördineren dan wel uit te voeren. De werkgroep heeft als taak: Informeren van elkaar met betrekking tot gesignaleerde knelpunten in beleid of uitvoering; Meewerken aan de evaluatie van beleid; Initiëren en uitvoeren van evaluaties van de uitvoering; Uitwerken van verbeteringen in uitvoering. De werkgroep heeft een onpartijdige, betrokken coördinator en heeft als taak: Plannen van vergadering; Agenda vaststellen; Vergaderingen voorzitten; Coördineren en bewaken van de voortgang; Voorbereiden van de acties van de werkgroep; Organiseren van extra overlegmomenten tussen partijen indien nodig. De coördinator maakt in overleg met de werkgroep een jaarlijkse planning van activiteiten, waarin de in deze beleidsnota genoemde activiteiten en doelstellingen verwerkt zijn. De werkgroep komt in ieder geval vier keer per jaar bijeen en zoveel vaker als nodig wordt geacht. Indien nodig gebeurt dit in wisselende samenstelling, afhankelijk van de agenda. De coördinator bewaakt tevens wie vanuit de organisaties voor welk agendapunt aanwezig is.
Voor sommige agendapunten worden dus specifieke personen en/of functies gevraagd aan te schuiven; voor andere agendapunten kan het dus gebeuren dat organisaties in het geheel niet aanwezig hoeven te zijn. De coördinator wordt hierin financieel gefaciliteerd vanuit de middelen van het gemeentelijke onderwijsachterstandenbudget (OAB). Hierbij wordt uitgegaan van een inzet van 200 uur en is een financiële vergoeding opgenomen van € 16.000. De inzet wordt jaarlijks geëvalueerd door de werkgroep.
Uitgangspunten De samenwerking tussen verschillende partijen wordt versterkt door dat iedere partij zijn rol(len) en verantwoordelijkheden kent Er wordt (samen) gewerkt vanuit realistische verwachtingen De werkgroep VVE is het hart van de samenwerking voor uitvoering en beleid
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
13
5.2 Doelgroep bepaling, indicatie en toeleiding Het huidige bereik van kinderen met een (risico op) achterstand is rond de 50%. Dit vinden de partners in het VVE-beleid te laag en dus willen zowel de gemeente, als de partners de toeleiding naar voorschoolse voorzieningen verbeteren. Doelgroep definitie De documenten ‘Toeleiding van de doelgroepkinderen naar peuteropvang’ (zie bijlage 38) en het Convenant (zie bijlage 4) bevatten een uitgebreide beschrijving van de VVE-doelgroep, die ook voor de nieuwe beleidsperiode de basis vormt. Het is mogelijk dat de landelijke besluitvorming rondom het nieuwe kader Onderwijsachterstanden Beleid (OAB), zoals geschetst in bijlage 1, maakt dat de doelgroepdefinitie herzien moet worden. Het is aan de werkgroep VVE om een voorstel voor een nieuwe doelgroepdefinitie te ontwikkelen en deze voor te leggen aan bestuurders als onderwerp op de Lokaal Educatieve Agenda (LEA). Verhogen bereik en inzicht consequenties instroom Wij willen beter en met meer regelmaat zicht krijgen op de totale doelgroep, het bereik van voorschoolse voorzieningen en het bereik van VVE in het bijzonder. De afgelopen jaren blijkt dit onvoldoende in beeld te krijgen. We gaan daarom gebruik maken van de peutermonitor.
De peutermonitor brengt alle informatie, die door de peuteropvang en kinderdagverblijven, de GGD en uw gemeente wordt geleverd, bijeen in een beveiligde datakluis. Vervolgens wordt deze (geanonimiseerde) data beschikbaar gemaakt in overzichtelijke dashboards. Deze informatie levert input voor de bredere evaluatie van het VVE-beleid en geeft inzicht in het bereik. Daarmee ontstaat er ook inzicht in het behalen van de doelstelling dat zoveel mogelijk (minstens 75%) van de 2-4-jarigen met een ontwikkelingsachterstand een voorschool bezoeken. In de uitvoeringsagenda werkt de werkgroep VVE daarnaast concrete stappen uit waarmee het bereik de komende jaren kan worden vergroten, zoals het versterken van de toeleiding (zie hieronder). Afspraken en rolverdeling indicatie en toeleiding Het document ‘Toeleiding van de doelgroepkinderen naar peuteropvang’ (zie bijlage 3) bevat ook een beschrijving van de indicatiestelling en toeleiding, waarbij verschillende rollen zijn beschreven. In dit document staat dat het consultatiebureau de indicaties stelt. Dit is logisch omdat de meeste jonge kinderen daar gezien worden. Kinderen van statushouders komen echter eerst in beeld bij de gemeente. Zij hebben nagenoeg allemaal een achterstand in de Nederlandse taal, daarom krijgen kinderen van statushouders met ingang van het nieuwe beleid de VVE-verwijzing rechtstreeks via de gemeente.
Om de bestaande afspraken en rolverdelingen verder te verduidelijken, gaat de werkgroep VVE in het voorjaar van 2021 het document aanpassen. De werkgroep zal het document vervolgens jaarlijks evalueren. Om de toeleiding verder te verbeteren en daarmee het bereik te vergroten, ontwikkelt de werkgroep in 2021 eenduidige informatie voor ouders en/of verzorgers over (peuter)opvang en (tegemoetkoming in) de kosten. Deze informatie ondersteunt in de toeleiding naar een voorschoolse voorziening. Ook deze informatie wordt jaarlijks geëvalueerd.
8
Uitgangspunten Minstens 75% van de geïndiceerde 2-4 jarigen met ontwikkelingsachterstand bezoeken een VVE locatie Er zijn duidelijke afspraken over de toeleiding naar VVE Er is een duidelijke rolverdeling bij indicatiestelling VVE en toeleiding naar VVE 2-4 jarige kinderen van statushouders krijgen automatisch een VVE-indicatie via de gemeente
Deze originele tekst is geactualiseerd als gevolg van nieuwe werkwijzen, wetgeving en hierbij behorende nieuwe terminologie.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
14
5.3 Aanpak en uitvoering van VVE Zoals eerder benoemd valt de uitvoering van VVE onder de verantwoordelijkheid van de opvangorganisaties, waarbij invulling op basis van de eigen visie en/of identiteit mogelijk is en blijft. De gemeente creëert echter het beleidskader en de randvoorwaarden die sturing geven aan de uitvoering van VVE voor de voorschoolse periode. Nieuwe kwaliteitseisen Voorschoolse Educatie Een goede kwaliteit is de belangrijkste voorwaarde voor effectief VVE-beleid- en – uitvoering, blijkt ook uit landelijke onderzoeken9. Als kwaliteitsnorm in Putten voor VVE houden wij de landelijke kwaliteitseisen aan; deze bieden namelijk voldoende waarborgen voor hoogstaande VVE. De gemeente neemt in haar subsidieeisen op dat uitvoerders VVE aan deze kwaliteitseisen dienen te voldoen. Het gaat kortweg om: Eisen aan opleiding/scholing van pedagogisch medewerkers VVE; Pedagogisch medewerkers in VVE beschikken over taalniveau 3F; Opleidingsplan voor Voorschoolse Educatie; Voorschoolse Educatie in Pedagogisch Beleidsplan en jaarlijkse evaluatie van dit onderwerp. 16 uur VVE – 8 uur peuteropvang Vanaf 1 augustus 2020 geldt de wettelijke plicht om 16 uur per week voorschoolse educatie aan te bieden. Dit urenaantal sluit slecht aan op de huidige regeling voor peuteropvang.
Hierdoor is het combineren van groepen peuters met en zonder VVE-indicatie in de praktijk lastig geworden. Daardoor wordt ook het bevorderen van integratie en tegengaan van segregatie, eveneens een doel van het onderwijsachterstandenbeleid, bemoeilijkt. Het verhogen van de gemeentelijke subsidie peuteropvang van 6,5 naar 8 uur per week gedurende 40 weken biedt hiervoor een oplossing. Een voorstel tot het verhogen van het aantal uren peuteropvang maakt dan ook onderdeel uit van dit beleidsstuk. VVE-programma Alle VVE-uitvoerders werkten eerder met het programma ‘Doe meer met Bas’. Vanuit het veld zijn de ervaringen met dit programma wisselend. Momenteel is dit programma ook niet langer een erkend VVEprogramma. Er wordt door de uitgever gewerkt aan een opvolger: ‘Bas in de klas’, maar dit duurt nu al geruime tijd. De partijen hebben daarom gezamenlijk een evaluatie gehouden, ook het onderwijs is hierin betrokken, om aansluiting van het programma in de voorschoolse en de vroegschoolse periode te waarborgen. Afgesproken is dat de partijen werken met een erkend VVE-programma óf jaarlijks verantwoorden hoe zij systematisch en samenhangend werken aan de ontwikkeling van kinderen op het gebied van taal, rekenen, motoriek, en de sociaal-emotionele ontwikkeling.
Ouderbetrokkenheid Met ouderbetrokkenheid bedoelen de gemeente Putten en onze VVE-partners: Ouders en/of verzorgers10 van peuters en kleuters zijn actief betrokken bij de gehele schoolloopbaan, de algehele ontwikkeling en het leerproces van hun kinderen; Ouders worden hiertoe gedurende de gehele VVE-periode zo eenduidig mogelijk geïnformeerd over VVEuitvoering en wat dit vraagt van hun kind; Ouders van peuters en kleuters worden hiertoe gedurende de gehele VVE-periode zo eenduidig mogelijk gestimuleerd hun bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van hun kind. Dit onderdeel is maart 2016 uitvoerig beschreven in de Puttense beleidsnotitie ‘Ouderbetrokkenheid’ (zie bijlage 5) welke qua beleid als kader blijft gelden voor de periode 2021-2024. In september 2019 is aanvullend een gemeentebrede bijeenkomst georganiseerd ‘Samen Werken met Ouders’. Vanuit het veld is met name
9 Zie bijvoorbeeld het zogeheten Pre-COOL onderzoek (http://www.pre-cool.nl/) 10
Hierna ouders
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
15
behoefte om het beleid goed door te vertalen naar de werkvloer. Men wil graag dat er praktische afspraken gemaakt worden over wie wanneer ouders informeert, met name bij kinderen waarbij zorgverleners op de groep komen observeren. Het uitwisselen van ‘best practices’ en tips over hoe dit aan te pakken vormt hier onderdeel van. Ook is er behoefte aan meer duidelijkheid over informatie die opvang en onderwijs onderling mogen delen met of zonder toestemming van ouders. Bij de totstandkoming van dit beleid is naar voren gekomen dat ouderbetrokkenheid geen hoge prioriteit hoeft te hebben. Partijen vinden dat eerst de onderlinge samenwerking verbeterd moet worden en dat daarna de gewenste afspraken met elkaar gemaakt kunnen worden. We stellen daarom voor dat deze afspraken in 2024 gemaakt worden, eerst in de werkgroep, vervolgens in het LEA. Tot die tijd vullen organisaties op eigen manier de ouderbetrokkenheid in met de beleidsnotitie van maart 2016 als kader. Wel vindt er in 2021 afstemming plaats binnen de werkgroep over communicatie naar ouders rondom toeleiding naar voorschoolse voorzieningen. Gezamenlijke scholing VVE-partijen hebben aangegeven de voorkeur te hebben voor gezamenlijke scholing indien mogelijk, ter bevordering van onderlinge uitwisseling en een efficiënte organisatie.
De gemeente Putten ondersteunt dit voorstel van harte; het initiatief hiertoe dient echter van de VVE-partijen te komen. We spreken derhalve af dat partijen doorlopend onderzoeken voor welke thema’s het wenselijk is om gezamenlijke scholing te organiseren en in te kopen. Dit gebeurt in de werkgroep VVE.
Uitgangspunten We voldoen aan de huidige en nieuwe kwaliteitseisen Voorschoolse Educatie van het Rijk De opvangorganisaties werken met een erkend VVE-programma of tonen jaarlijks in de verantwoording aan hoe systematisch en samenhangend wordt gewerkt aan de ontwikkeling van kinderen op het gebied van taal, rekenen, motoriek, en de sociaal-emotionele ontwikkeling We zorgen dat ouders en/of verzorgers (meer) betrokken zijn bij de ontwikkeling van hun kind Er wordt waar mogelijk gemeentebrede scholing voor VVE ingezet
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
16
5.4 Doorgaande lijn van voor- naar vroegschoolse educatie De overgang van de voorschool naar de vroegschool moet soepel verlopen, zodat zowel de peuter in de voorschoolse setting als een kleuter op de basisschool een passend aanbod krijgt en zich verder kan ontwikkelen. De gemeente treedt bij deze onderwerpen op als facilitator van het gesprek tussen onderwijs en opvang. Overdracht en gebruik KIJK! Partijen erkennen het belang van een goede overdracht van opvang naar onderwijs voor bijna 4-jarigen in Putten. Het overdrachtsformulier wordt in 2021 in de VVE-werkgroep geëvalueerd en aangepast en wordt gebruikt bij reguliere peuters. Voor VVE-peuters is overdracht via een formulier, via KIJK! en met een warme overdracht onderdeel van de doorgaande lijn. Het gebruik van KIJK! in de voorschoolse voorzieningen en de opbrengsten daarvan voor peuteropvang en onderwijs worden in 2022 door de werkgroep geëvalueerd. Ook hierbij ligt de nadruk op de bruikbaarheid van het observatie- en registratiesysteem in de overdracht, specifiek voor VVE peuters. Ook de bruikbaarheid van het observatie- en registratiesysteem in relatie tot de resultaatafspraken wordt in de evaluatie meegenomen. In 2021 wordt gewerkt aan nieuwe resultaatafspraken. Privacy Van belang is dat alle overdracht van informatie tussen consultatiebureau, jeugdhulp, voorschool en vroegschool voldoet aan de privacy vereisten.
In mei 2018 is de privacywetgeving gewijzigd. Belangrijkste wijzigingen zijn: Verzamel niet meer persoonsgegevens dan strikt noodzakelijk & logisch; Vraag expliciete toestemming; Verwijder persoonsgegevens wanneer ze niet meer noodzakelijk zijn; Doe alles wat je kunt om verspreiding van informatie tegen te gaan; Wijs personen op hun recht om hun informatie in te zien, aan te laten passen en/of te verwijderen. Het is aan de afzonderlijke partijen om hierop toe te zien voor de eigen informatieoverdracht. Daarnaast zal de werkgroep VVE deze richtlijnen meenemen in haar activiteiten de komende beleidsperiode. Uitwisseling tussen medewerkers Om de doorgaande lijn en de overdracht van voor- naar vroegschool te versterken, werken de VVE-partners aan uitwisseling van ervaringen tussen medewerkers in de voor- en vroegschool. Een lunchbijeenkomst van pedagogisch medewerkers en intern begeleiders over observeren in de praktijk is hier een voorbeeld van. De gemeente treedt hierin op in haar rol als facilitator. De werkgroep VVE initieert en agendeert. Vanaf 2018 wordt jaarlijks een bijeenkomst georganiseerd, met uitzondering van 2020 ivm COVID -19. Uitwisseling willen wij ook op kleinere schaal stimuleren door het mogelijk te maken dat medewerkers bij elkaar mee lopen op de peuteropvang en op school. Wij gaan hiervoor in gesprek met het onderwijs en de opvangpartners.
Terugkoppeling In een jaarlijkse bijeenkomst kijken intern begeleiders, pedagogisch medewerkers en medewerkers van het consultatiebureau terug op hoe de overdracht en doorgaande lijn is verlopen. Het gaat daarbij om het met elkaar delen van leermomenten om de overdracht en doorgaande lijn te verbeteren. Indien het voor een specifieke casus van belang is om terug te koppelen op inhoud of proces dan ligt het initiatief hiertoe bij die partij waarbij het kind op dat moment is (school of voorschool).
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
17
Een jaarlijks overleg kan onderwerp zijn bij een lunchbijeenkomst, een verlengde van een werkgroep VVE overleg of op een andere manier vorm krijgen. De werkgroep VVE neemt het voortouw om het onderwerp terugkoppeling te agenderen voor (een) bijeenkomst(en) de komende beleidsperiode.
Uitgangspunten De overdracht van peuters (met en zonder VVE) verbeteren Het gebruik van KIJK! in de voorscholen te evalueren Het stimuleren van uitwisseling tussen medewerkers in de voor- en vroegschool De uitwisseling van informatie, of liever terugkoppeling, naar consultatiebureau van peuteropvang en van school naar peuteropvang te verbeteren
5.5 Monitoring bereik, kwaliteit en resultaten VVE Om kinderen die extra ondersteuning en aandacht nodig hebben in de voorschoolse periode te kunnen helpen, is het nodig dat wij met onze partners in opvang, onderwijs en jeugdgezondheidszorg onze inzet volgen en evalueren. Wij willen inzicht in het bereik, de resultaten en de kwaliteit van het beleid en de uitvoering. Monitor VVE Een monitor VVE geeft inzicht in het bereik, de kwaliteit en de resultaten van VVE. Op dit moment ontbreekt het aan dergelijk inzicht, terwijl het de samenwerking rondom én de effectiviteit van VVE kan versterken. Als hulpmiddel op het gebied van bereik wordt hiervoor de peutermonitor ingezet. De werkgroep VVE buigt zich over de verdere ontwikkeling van een monitor op het gebied van kwaliteit (2022) en resultaatafspraken (2021). Deze wordt dan voorgelegd aan het LEA. De coördinator is vervolgens verantwoordelijk voor het verzamelen van de gegevens. Voorafgaand wordt met elkaar inzichtelijk gemaakt welke data verzameld moeten worden. De monitor wordt zo ingericht dat deze de administratieve lasten voor de partners zo laag mogelijk houdt. Daarnaast wordt geen informatie gevraagd die niet bijdraagt aan het doel: het inzichtelijk maken van het bereik, de kwaliteit en de resultaten van VVE.
Beleidsevaluatie In een jaarlijkse beleidsevaluatie bespreekt de gemeente met partners de stand van zaken en mogelijke verbeteringen. Kernvragen hierbij zijn: ‘Hoe doen de partijen het en richten de partijen zich nog op de goede dingen?’. Op basis van de evaluatie stelt de werkgroep VVE haar activiteiten voor het nieuwe jaar vast en kunnen eventuele beleidsmatige veranderingen geagendeerd worden bij de gemeente. Resultaatafspraken Resultaatafspraken worden jaarlijks door gemeente, opvang en onderwijs vastgesteld dan wel verlengd. Ambities voor VVE in de gemeente Putten worden in de resultaatafspraken gezamenlijk vastgesteld. Om de ambities te herijken, vindt een eerste gesprek over resultaatafspraken zo spoedig mogelijk plaats. De gemeente neemt in 2021 het voortouw om de resultaatafspraken te agenderen. Ook na 2021 zijn resultaatafspraken onderwerp van gesprek. De gemeente bewaakt dit proces. Om dit te bewerkstelligen vindt een gesprek plaats tussen gemeente, opvang, consultatiebureau en onderwijs over de resultaten, op basis van de monitor bereik en resultaten. Dit gesprek vindt op hetzelfde moment plaats als de beleidsevaluatie. Het overzicht in bijlage 6 geeft weer welke informatie de partijen leveren over de
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
18
resultaatafspraken. De huidige resultaatafspraken zijn opgenomen in bijlage 4. Nieuwe Resultaatafspraken VVE worden in een bestuurlijk overleg vastgesteld; hiervoor geldt dus geen mandaat voor de werkgroep VVE. Randvoorwaarden succes Op basis van de uitkomsten van de monitor en overige evaluaties spreken wij ook met de partijen over de kwaliteit van VVE. Doel is om met elkaar de randvoorwaarden van succes te achterhalen – wanneer doen de VVE-partijen het goed en wat kunnen de partijen nog verbeteren om kinderen in Putten de beste kansen in hun ontwikkeling te geven? Dit gesprek vindt plaats als verdieping op het bespreken van de resultaatafspraken, die een inzicht geven in de effectiviteit van VVE.
Uitgangspunten Wij ontwikkelen met de VVE-partners een monitor VVE om de kwaliteit en de resultaten van VVE te bewaken Wij evalueren jaarlijks het VVE-beleid Wij bespreken jaarlijks de resultaatafspraken op basis van de monitor VVE Op basis van de monitor en de beleidsevaluatie spreken wij met elkaar over de randvoorwaarden van succesvolle VVE
5.6 Inzet en planning De in deze nota opgenomen beleidsdoelstellingen vragen in ieder geval onderstaande inzet en planning: Onderwerp Timing Evaluatie VVE-programma Medio 2021 Subsidie en uurprijs Medio 2022 Werkgroep VVE 2021 -2024 Uitwisseling tussen medewerkers 2021 Toeleiding verduidelijken en informatie Voorjaar 2021 voor ouders ontwikkelen over voorschoolse voorzieningen Monitor bereik en resultaten Najaar 2021 Evaluatie overdracht en gebruik KIJK! Voorjaar 2022 Beleidsevaluatie Zomer 2023 Resultaatafspraken 2021 Monitor kwaliteit 2021 Verdere afspraken ouderbetrokkenheid 2024 en informatie
Vervolg
Gesprek succesvoorwaarden Gezamenlijke scholing
Jaarlijks
Voorjaar 2022 Voortdurend
Jaarlijks evalueren 4 keer per jaar bijeen 1 keer per jaar bijeen Jaarlijkse evaluatie
Jaarlijks Jaarlijks Jaarlijks jaarlijks
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
19
Bijlage 1: Landelijke ontwikkelingen en wettelijke kaders Harmonisatie peuterspeelzaalwerk en kinderopvang Per 1 januari 2018 heeft het Rijk via twee wetsveranderingen ingezet op een verdere harmonisatie peuterspeelzaalwerk en kinderopvang. Dit zijn: Wet Harmonisatie: gelijktrekken peuterspeelzaalwerk en kinderopvang. Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK): hogere kwaliteitseisen voor het hele veld. Gelijktrekken kinderopvang en peuterspeelzaalwerk (harmonisatie) Harmonisatie van peuterspeelzaalwerk en kinderopvang betekent dat peuterspeelzalen vanaf 1 januari 2018 onder de wet Kinderopvang vallen. Hiermee moeten zij voldoen aan de voor kinderopvang fungerende eisen. Na de harmonisatie is het niet meer mogelijk om als gemeente een instellingssubsidie te verstrekken aan de huidige partner(s), omdat dit staatssteun zou zijn aan een marktpartij. Hogere kwaliteit (IKK) Het Rijk wil het kwaliteitsniveau van peuteropvang en kinderopvang op een hoger niveau brengen.
OAB kader 2019 en verder In het kader van het OAB ontvangen gemeenten middelen van het Rijk om ontwikkelingsachterstanden tegen te gaan middels in elk geval de Voorschoolse Educatie en mogelijk (op basis van lokaal beleid) andere interventies. In het voorjaar 2017 zijn enkele extra kwaliteitseisen aan VVE bekend gemaakt die gefaseerd vanaf medio 2017 worden ingevoerd.11 Vanaf 1 augustus 2020 geldt moet het VVE-aanbod 960 uur bedragen tussen de 2,5 en 4 jaar. Dit komt neer op 16 uur per week voor 40 weken per jaar (in plaats van het eerdere 10 uur per week gedurende 40 weken per jaar). Gemeenten hebben vanaf 2019 middelen beschikbaar gekregen voor deze uitbreiding. Verder mag het aanbod VVE niet meer dan 6 uur per dag bedragen. VVE kan daarmee niet worden aangeboden in een kinderopvangsetting met dagen langer dan 6 uur. Daarnaast geldt vanaf 1 januari 2022 de inzet van een pedagogische beleidsmedewerker op HBO-niveau voor 10 uur per doelgroeppeuter, per locatie, per jaar. Deze medewerker moet zorg dragen voor de uitvoering van kwaliteitsverhogende beleidsmaatregelen en/of het coachen pedagogisch medewerkers. Het Rijk beoogt hiermee de algehele kwaliteit in de VVE te verhogen. Nieuwe verdeelsleutel middelen onderwijsachterstandenbeleid met ingang van 1 januari 2019 Het Rijk heeft de verdeelsleutel van de OAB-middelen herzien vanaf 2019.
De OAB-middelen worden hierbij verdeeld op basis van vijf criteria van het CBS, te weten: 1 Het opleidingsniveau van de ouders 2 Het land van herkomst van de ouders 3 De verblijfsduur van moeder in Nederland 4 Gemiddeld opleidingsniveau van de moeders op scholen 5 Of ouders in de schuldsanering zitten Met deze criteria wordt de door de minister zogenoemde onderwijsachterstandenindicator van het bepaald, ook wel de achterstandsscore genoemd. Aan de hand van deze CBS-indicator kan voor ieder kind ingeschat worden in hoeverre en in welke mate het kind op basis van zijn omgeving een risico loopt op een onderwijsachterstand. Het kabinet kiest voor een doelgroep van 15 procent: van alle kinderen in Nederland telt de 15 procent met het hoogste risico op een onderwijsachterstand mee in de verdeling. Het kabinet hanteert 11
Staatsblad 184, jaargang 2017: Besluit van 26 april 2017, houdende wijziging van het Besluit basisvoorwaarden kwaliteit voorschoolse educatie in verband met aanscherping van de kwaliteitseisen aan beroepskrachten voorschoolse educatie. Zie verder bijlage 1
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
20
voor gemeenten daarnaast een drempel van 5 procent om ervoor te zorgen dat het beschikbare budget terecht komt op de plaatsen waar de grootste problematiek is. Ook ontvangt een gemeente een hoger bedrag voor kinderen met een hoger risico op onderwijsachterstanden. Zo kreeg in 2018 de gemeente Putten nog € 234.000. Vanaf 2019 loopt het VVE-budget geleidelijk op tot € 430.000 in 2022. Dit blijft vervolgens redelijk stabiel tot en met 2024. Het voorlopige OAB budget voor 2021 bedraagt circa € 424.000. Hiermee moet dus wel voldaan worden aan de eis van 16 uur voorschools VVEaanbod en verdere verhoging van kwaliteitseisen voor VVE volgens het kwaliteitsbesluit. Hieronder zijn de nieuwe wettelijke kaders van IKK en het kwaliteitskader Voorschoolse Educatie (VE) ter informatie opgenomen.
Wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang (IKK) Het Rijk wil het kwaliteitsniveau van peuteropvang en kinderopvang gelijk trekken en op een hoger niveau brengen. In de wet Innovatie en Kwaliteit Kinderopvang staan daarom de volgende zaken opgenomen: 1. Ontwikkeling van kind centraal - concrete pedagogische doelen en pedagogisch beleidsplan, inzet pedagogisch beleidsmedewerker - elk kind heeft een mentor - ontwikkeling van kinderen wordt structureel individueel gevolgd 2. Veiligheid en gezondheid - de RI&E (risico inventarisatie en evaluatie) wordt een actueel veiligheids- en gezondheidsbeleid - op elke locatie geldig EHBO-certificaat voor kinderen - Het 4-ogenprincipe als onderdeel veiligheids- en gezondheidsbeleid 3. Stabiliteit en ruimte voor pedagogisch maatwerk - Beroepskracht-kindratio wordt aangepast (Baby’s naar boven en Buitenschoolse Opvang naar beneden) 4. Kinderopvang is een vak - recht op 'coaching on the job' pedagogisch coach (Hbo-niveau) - taalniveau 3F verplicht - uitrol systeem permanente scholing voor alle beroepskrachten - geen formatieve inzet meer van vrijwilligers - ruimte om stagiaires formatief in te zetten wordt beperkt
Kwaliteitskader Voorschoolse Educatie In het voorjaar van 2017 zijn de nieuwe kwaliteitseisen VVE gepubliceerd (Staatsblad 184, jaargang 2017: Besluit van 26 april 2017). Hieronder een samenvatting van de nieuwe eisen. Deze nieuwe kwaliteitseisen komen bovenop de reeds geldende kwaliteitseisen VVE, zoals verwoord in wet OKE (Staatsblad 298, jaargang 2010) en verder vorm gegeven via kwaliteitskader VVE en toezicht door GGD/onderwijsinspectie. Vanaf 1 januari 2018 Aanscherping van de eisen met betrekking tot: o a. de module VE voor nieuwe beroepskrachten VE; o b. het bewijs van scholing VE voor bestaande beroepskrachten VE; o c. het opleidingsplan beroepskrachten VE. Vanaf 1 juli 2018 Opneming van VE in het pedagogisch beleidsplan. Jaarlijkse evaluatie van onderdeel VE van het pedagogisch beleidsplan.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
21
Wat moet in het pedagogisch beleidsplan over VE staan: In het pedagogisch beleidsplan moet in elk geval in concrete en toetsbare vorm worden beschreven: a. de voor dit kindercentrum kenmerkende visie op de VE en de wijze waarop deze is te herkennen in het aanbod van activiteiten; b. de wijze waarop de ontwikkeling van het jonge kind wordt gestimuleerd, in het bijzonder op de gebieden taal, rekenen, motoriek en sociaal-emotionele ontwikkeling; c. de wijze waarop de ontwikkeling van peuters wordt gevolgd en de wijze waarop het aanbod van VE hierop wordt afgestemd; d. de wijze waarop de ouders worden betrokken bij het stimuleren van de ontwikkeling van kinderen; e. het inrichten van een passende ruimte waarin VE wordt verzorgd en de wijze waarop passend materiaal voor VE beschikbaar wordt gesteld; f. de wijze waarop wordt vormgegeven aan de aansluiting tussen voor- en vroegschoolse educatie en aan een zorgvuldige overgang van het kind van voor- naar vroegschoolse educatie. Vanaf 1 augustus 2019 Verplichting van het hebben van een (verhoogde) taaleis van ten minste niveau 3F voor beroepskrachten VE op de onderdelen Mondelinge Taalvaardigheid en Lezen voor niet-G37 en niet-G86 gemeenten (waaronder Putten).
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
22
Bijlage 2: Financiële paragraaf In deze bijlage zijn de inkomsten en verwachten uitvoeringskosten voor 2021 tot 2024 opgenomen.
Verwachte inkomsten periode 2021-2024 Inkomsten specifieke uitkering OAB
2021 € 425.000,-*
2022 € 430.000,-*
2023 € 430.000,-*
2024 € 430.000,-*
* indicatief: 2021 betreft een voorlopige toekenning, indicatie 2022 tot 2025 is op basis van de indicatoren van 2021 Uitvoeringskosten periode 2021-2024 Subsidie bijdrage (bij bezette plekken) Vergoeding 200 uur per jaar VVE coördinator Bijdrage taalklas Totale uitvoeringskosten
2021
2022
2023
2024
Ca. € 340.000 € 16.000
Ca. € 360.000 € 16.000
Ca. € 360.000 € 16.000
Ca. € 360.000 € 16.000
Ca. € 35.000 Ca. € 390.000
Ca. € 35.000 Ca €415.000
Ca. € 35.000 Ca €415.000
Ca. € 35.000 Ca. € 415.000
Bij het berekenen van de bovenstaande uitvoeringskosten zijn wij uitgegaan van: - Het aantal uren VVE is 16 uur per week. - 45 bezette VVE plekken, VVE vanaf 2 jaar. - Een subsidie van €12 minus ouderbijdragen voor iedere bezette plek. Dit is een raming; wij stellen het definitieve uurtarief jaarlijks vast. De kosten voor VVE stijgen vanaf 2022 door de invoering van pedagogische beleidsmedewerkers in de VE in VVE (Rijksmaatregel). - Netto ouderbijdragen zijn voor de eerste 8 uur gelijk aan de kinderopvangtoeslagtabel voor ouders met en zonder recht op kinderopvangtoeslag; voor de tweede 8 uur betalen ouders € 0,00 per uur. Het gemiddelde gezinsinkomen is voor het opstellen van de verwachte uitvoeringskosten gesteld op € 35.000. - Ouders/verzorgers met recht op kinderopvangtoeslag vragen voor de eerste 8 uur deze toeslag aan via de Belastingdienst. Voor de verwachte uitvoeringskosten is uitgegaan van 70% ouders/verzorgers met recht op kinderopvangtoeslag12. - De bijdrage aan de taalklas wordt berekend op het aantal ingeschreven leerlingen in het basisonderwijs in Putten. De verwachting is dat dit de komende jaren redelijk stabiel blijft. Er kunnen geen subsidierechten ontleend worden aan de in deze begroting opgenomen schattingen van subsidiebedragen noch aan de opgenomen Rijksbijdragen.
Verwachte kosten peuteropvang periode 2021-2024 Peuteropvang 6,5 uur per week (40 weken per jaar) Peuteropvang 8 uur per week (40 weken per jaar)
2021 € 40.000* € 50.000*
* Dit is een schatting gebaseerd op de gegevens van 2019 (ivm Covid 19 zouden de cijfers van 2020 een vertekend beeld kunnen geven) Met de ophoging van het aantal uren blijven we binnen de budgettaire kaders zoals nu opgenomen in de begroting.
12
Volgens een landelijk onderzoek uit 2017 bedraagt het aandeel ouders/verzorgers met recht op toeslag 78%. Voor deze berekeningen uit voorzichtigheid een lager percentage aangehouden. Zie het rapport via https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/detail?id=2018D18425&did=2018D18425 voor deze cijfers.
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
23
Peuteropvang Subsidie peuteropvang is een gemeentelijke regeling voor kinderen van 2-4 jaar waarvan ouders geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. Bij berekening van de kosten is destijds uitgegaan van een percentage ouders die geen recht hebben op kinderopvangtoeslag van 40%. Inmiddels is gebleken dat ca 75% ouders recht hebben op kinderopvangtoeslag. Dit betekent dat minder ouders gebruik hoeven te maken van de gemeentelijke peuteropvangregeling. Daarnaast bestaat er recht voor 40 weken per jaar voor 6,5 uur per week, meestal afgenomen in twee dagdelen, vanaf twee jaar. Hiermee is destijds ook gerekend. In de praktijk blijkt het volgende: - Niet alle peuters gaan al vanaf 2-jarige leeftijd naar de peuteropvang - Niet alle peuters starten gelijk met twee dagdelen, maar starten met éen dagdeel. Hierdoor is er ruimte binnen het budget peuteropvang om de verhoging tot 8 uur te bekostigen. Mocht op een gegeven moment het budget overschreden worden dan kan gekozen worden om de startleeftijd te verhogen van 2 jaar naar 2,5 jaar. Onderzoek toont aan dat investeren in de voorschoolse periode loont. Daarnaast zouden kinderen van ouders zonder recht op kinderopvangtoeslag dan minder aanbod peuteropvang vergoed kunnen krijgen dan kinderen van ouders met recht op kinderopvangtoeslag. Dit zijn twee redenen om de leeftijdsgrens, in ieder geval niet op dit moment, te wijzigen.
Wat zijn de kosten voor ouders Ouders betalen een inkomensafhankelijke bijdrage. We volgen hierbij het jaarlijkse Besluit kinderopvangtoeslag van de Rijksoverheid. Voor 2021 bedraagt de uurprijs volgens dit besluit € 8,46. Een aanbieder kan ervoor kiezen een hogere uurprijs te vragen. Die kosten zijn voor rekening van de ouders. Bekostiging gaat uit van 40 weken per jaar (schooljaar). Eigen bijdrage ouders per week met en zonder kinderopgvangtoeslag (KOT), peuteropvang (po) en VVE Inkomen KOT Niet KOT KOT VVE Niet KOT VVE (8u po-aanbod) (8u po-aanbod) (16 u VVE-aanbod) (16 u VVE-aanbod) Lager dan € 20.302 € 38.000 (modaal)
€ 2,71 € 7,51
€ 2,71 € 7,51
€ 2,71 € 7,51
€ 2,71 € 7,51
Jong Leren en Samen Werken, VVE beleid gemeente Putten 2021-2024
24
Bijlage 3: Toeleiding van de doelgroepkinderen naar Peuteropvang 1. Inleiding Voorlichting en advies over spraaktaalontwikkeling en vroegtijdige signalering van spraaktaalproblemen zijn belangrijke taken van de Jeugdgezondheidszorg (JGZ). Verbetering van preventie en daarnaast vroegtijdige opsporing en passende interventies bij kinderen met een spraaktaalachterstand kunnen winst opleveren in de taalvaardigheid van kinderen en kunnen de mogelijk nadelige gevolgen van een spraaktaalachterstand voor de toekomst minimaliseren. Uiteindelijke doel is dat een kind zich optimaal kan ontwikkelen. De eerste levensjaren van een kind zijn belangrijk voor de verdere ontwikkeling. In de vroege jeugd wordt de basis gelegd voor later. In die ontwikkeling kunnen peuteropvanglocaties een grote rol spelen en het belang van peuteropvangbezoek wordt algemeen dan ook steeds meer onderkend. Peuteropvang is een voorziening voor kinderen in de leeftijd van 2 tot 4 jaar met als doelstelling ruimte te bieden om te spelen, te ontmoeten en daarmee de sociaal-emotionele, cognitieve, motorische en creatieve ontwikkeling te stimuleren. Al spelend leren kinderen voor nu en later. Bovendien leveren peuteropvanglocaties een aandeel bij de preventie, vroegsignalering en tijdige interventies bij ontwikkelingsachterstanden.