Bespreeknotitie grof groenafval

Documentnummer 1286809 Zaaknummer 1286806

NOTITIE VOOR DE COMMISSIE ECONOMIE, BESTUUR EN OPENBARE RUIMTE

Zaaktype

:

Afval

Datum vergadering:

:

31 mei 2021

Agendapunt

:

10

Aan de leden van de commissie, Onderwerp: Toename grof groenafval Inleiding De afgelopen jaren is er sprake van een stijging van de hoeveelheid grof tuinafval die op het afvalbrengstation wordt aangeboden. Naar aanleiding van deze stijging heeft de gemeenteraad op 25 juni 2020 de door Wij Putten opgestelde motie ‘de Prijs van Gratis’ aangenomen. In deze motie is het volgende verzoek gedaan aan het College: ‘Verzoekt het college ruim voor de Kadernota 2022 de raad een discussienota voor te leggen waarin de voors en tegens worden behandeld van het opnieuw onderbrengen van groenafval onder het Diftar-regime’. Tevens is gevraagd om een onderzoek om de toename in tonnage te kunnen verklaren; dit naar aanleiding van een rapportage van de Stentor over afvaltoerisme. Door middel van deze notitie wordt uitvoering gegeven aan de motie. Leeswijzer De notitie geeft in 1.1 inzicht in de ontwikkelingen vanaf 2012. Vervolgens is in 1.2 de herkomst van het grof tuinafval beschreven. In 1.3 is weergegeven hoe het (grof tuin)afval kan worden aangeboden op het Afvalbrengstation. De effecten van de invoering van een poorttarief voor grof tuinafval staat beschreven in 1.4 Ten slotte wordt in 2 een aanzet gegeven voor de discussie over voors en tegens van het onderbrengen van groenafval onder het Diftar-regime en het invoeren van toegangscontrole op het ABS.

1.1

Ontwikkeling vanaf 2012

In 2012 is besloten om het aanbieden van grof tuinafval op het Afvalbrengstation (ABS) in 2013 gratis te maken. De reden was hoofdzakelijk om de inwoners over te halen tot een beter afvalscheidingsgedrag. Tegelijk is ook besloten om de Restafvalzakken 30 cent duurder te maken en de 10- en 30-literzakken GFT respectievelijk 10 en 20 cent goedkoper te maken. In 2013 bleek het gratis aanbieden van tuinafval een groot succes. De hoeveelheid aangeboden fractie grof tuinafval is in 2013 meer dan verdubbeld ten opzichte van 2012. De toenmalige verwachting was dat in 2014 de hoeveelheid grof tuinafval op het ABS opnieuw fors zou toenemen.1 Vanaf 2013 tot en met 2020 is het aandeel restafval gedaald van 93 kilo per inwoner per jaar naar 58 kilo restafval per inwoner per jaar. Dit resultaat is gehaald door het toepassen van Diftar en bronscheiding. Het afvalscheidingsgedrag van de Puttense bevolking is dus aanzienlijk verbeterd en prima te noemen, zeker als dit resultaat wordt afgezet tegen de hoeveelheid restafval per inwoner van de omliggende gemeenten.

De vraag is of het argument van verbeteren van het afvalscheidingsgedrag nog steeds geldig is om het grof tuinafval gratis aan te kunnen bieden op het Afvalbrengstation van de gemeente Putten. Wel kan gesteld worden dat het gratis aanbieden van grof tuinafval effect heeft op de toename van het aantal tonnages dat gebracht is op het afvalbrengstation. Onderstaande tabel geeft het verloop in de tonnages aan. Er is een jaarlijkse toename te zien van het gebrachte grof tuinafval. Wel is opmerkelijk dat in 2020 een forse daling te zien is van 621 ton, maar ook in 2019 is zichtbaar dat de stijgende lijn is omgebogen. Grof Tuinafval ABS 2014 2.000 ton 2015 2.400 ton 2016 2.850 ton 2017 3.100 ton 2018 3.563 ton 2019 3.632 ton 2020 3.011 ton

Toename per jaar

0 400 ton 450 ton 250 ton 463 ton 69 ton -621 ton

1 Evaluatie Afvalbeleid 27 oktober 2014, BBV 382384

2 van 7

Het gratis aanbieden van grof tuinafval is zeker een oorzaak van de toename van de tonnages aangeboden grof tuinafval. Naast deze conclusie kan de toename op 2 onderdelen worden onderzocht: 1.

Herkomst van het grof tuinafval (1.3)

2.

Aanbieden van (grof tuin)afval op het Afvalbrengstation (1.4)

1.2

Onderzoek herkomst tuinafval

De toename van het groenafval op het brengstation kan op de volgende manieren onderzocht worden: -

Kentekenonderzoek

-

Uitvragen bezoekers Afvalbrengstation

Tijdens het opzetten van een kentekenonderzoek bleek dit op korte termijn moeilijk uitvoerbaar als gevolg van de geldende regels vanuit de privacywetgeving (AVG). Wij kunnen op korte termijn geen persoonsgegevens (adressen) opvragen voor dit doel. Hiervoor moet een aparte procedure worden opgestart. Door deze regelgeving is besloten om dit onderzoek niet uit te voeren. Er is begonnen met het uitvragen van bezoekers die grof tuinafval kwamen brengen. Het resultaat was dat er erg veel sociaal wenselijke antwoorden zijn gegeven, waardoor al snel bleek dat dit geen duidelijk beeld geeft over de herkomst van het grof tuinafval. Hierdoor is het helaas niet mogelijk geweest om het onderzoek uit te voeren zoals we hadden gedacht. Zoals veel gemeenten op de Veluwe zijn er veel campings en vakantieparken aanwezig, niet alleen in Putten maar ook in de regio. Deze tijdelijke ‘inwoners’ van de Veluwe betalen in veel gevallen geen afvalstoffenheffing, maar hebben wel eenvoudig toegang tot het afvalbrengstation van Putten tijdens het verblijf in de omgeving van Putten. Het is dus aannemelijk dat ook nietinwoners van Putten gebruik maken van de mogelijkheid om grof tuinafval te brengen op het afvalbrengstation. Met andere woorden: in de huidige situatie is afvaltoerisme aannemelijk met name door bezoekers van recreatieparken.

(Zie ook de resultaten van het onderzoek naar toegangscontrole bij omliggende gemeenten bij 1.3)

1.3

Aanbieden van (grof tuin)afval op het Afvalbrengstation

De Stentor heeft in het voorjaar van 2020 een artikel geplaatst, waarin is aangetoond dat het geen enkel probleem is voor niet-Puttenaren om (grof tuin)afval aan te bieden op het Afvalbrengstation van de gemeente. Vanuit de wet Milieubeheer is elke gemeente in Nederland verantwoordelijk voor het (laten) inzamelen en (laten) verwerken van huishoudelijk afval. De gemeenten zijn dus niet verantwoordelijk voor de inzameling van bedrijfsafval. In principe staat het Afvalbrengstation dus alleen ter beschikking aan inwoners van Putten die Afvalstoffenheffing betalen. Het blijkt dat zowel niet-inwoners van Putten als bedrijven eenvoudig gebruik kunnen maken van de voorzieningen op het Afvalbrengstation.

3 van 7

Er is naar twee onderwerpen gekeken: -

Onderzoek naar toegangscontrole bij omliggende gemeenten

-

Aanbieden grof tuinafval door bedrijfswagens

Onderzoek toegangscontrole op afvalbrengstations omliggende gemeenten Ermelo:

Brengen van grof tuinafval is voor de inwoners van Ermelo gratis. Door middel van een gemeentelijke afvalpas wordt toegang verkregen tot het Afvalbrengstation van Ermelo.

Nijkerk:

Brengen van grof tuinafval is gratis voor de bewoners van Nijkerk. Wel moet iedere bezoeker zich melden bij het weegkantoor waar om legitimatie gevraagd kan worden.

Barneveld: Brengen van grof tuinafval is voor de inwoners van Barneveld gratis. Door middel van een gemeentelijke afvalpas wordt toegang verkregen tot het Afvalbrengstation van Barneveld. De omliggende gemeenten rekenen geen kosten voor het brengen van grof tuinafval, maar er is wel een vorm van toegangscontrole om toegang te krijgen tot het Afvalbrengstation. Dit is het verschil met Putten waar niet gewerkt wordt met toegangscontrole. Door het ontbreken van toegangscontrole is afvaltoerisme zeer goed mogelijk (zie ook 1.2). Het invoeren van toegangscontrole in de vorm van een gemeentelijke afvalpas ter voorkoming van afvaltoerisme is een mogelijkheid. Hiervoor is een krediet beschikbaar van € 44.326. Aanbieden Grof tuinafval door bedrijfswagens Ook zijn er regelmatig bedrijfswagens (hoveniers, groenvoorzieners) en trekkers met aanhanger te zien op het afvalbrengstation. Als de bedrijfswagens van de hoveniers of de trekkerchauffeurs worden aangesproken op hun aanwezigheid is het antwoord dat ze bezig zijn in een tuin van een inwoner van Putten. Daarmee is het aangevoerde tuinafval afkomstig van een huishouden in Putten. Als de inwoner van Putten echter een vergoeding betaalt aan de hovenier voor de stortkosten van het groen afval is het bedrijfsafval. Op dit moment is voor dit onderscheid geen waterdichte methodiek voorhanden.

Samenvatting Putten is de enige gemeente in de omgeving waar het Afvalbrengstation vrij toegankelijk is en het aanbieden van grof tuinafval gratis is. Het is reëel om aan te nemen dat, buiten de inwoners van Putten, bezoekers van campings en vakantieparken eenvoudig hun (groen)afval kunnen aanbieden op het Afvalbrengstation, evenals bedrijven die zeggen te handelen voor inwoners. 1.4

Afvalstoffenheffing 2021 en poorttarief grof tuinafval

Met het vaststellen van de Afvalstoffenheffing 2021 is onder andere een poorttarief vastgesteld voor het aanleveren van grof tuinafval op het Afvalbrengstation van Putten. Auto’s en fietsers betalen een standaard tarief van € 2,-; voertuigen met aanhanger en bestelvoertuigen betalen een standaard tarief van € 5,- per voertuig. In principe is hiermee een vorm van Diftar ingevoerd.

4 van 7

De vraag kan worden gesteld of deze vorm van Diftar afdoende is om het tonnage aangeboden grof tuinafval te verminderen en of het principe van ‘de vervuiler betaalt’ daardoor voldoende wordt doorgevoerd. Het poorttarief zal de verwerkingskosten niet geheel dekken, zodat een deel van de kosten toch over alle inwoners van Putten wordt verdeeld. Er kan ook gekozen worden om per gewicht te betalen. Hiervoor moeten wel voorzieningen worden getroffen op het Afvalbrengstation, zoals een weegbrug en een weeg- en betalingssysteem, maar betaalt de vervuiler wel voor wat gebracht is. De vraag is echter of de investeringen hiervoor opwegen tegen de opbrengsten. Na de invoering van het poorttarief op 1 januari 2021 zijn de aangeleverde tonnages Grof tuinafval fors minder geworden: tijdens de maanden januari en februari van 2020 is 372 ton Grof tuinafval gebracht tegenover 139 ton in maanden januari en februari in 2021. In onderstaande grafiek zijn de aangeleverde tonnages grof tuinafval van de maanden januari en februari van de jaren 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 en 2021 zichtbaar:

Jan Feb

aangeleverde tonnages Grof tuinafval januari/februari 2015 2016 2017 2018 2019 2020 49 120 147 266 174 214 151 105 107 228 216 158 200 225 254 494 390 372

2021 91 48 139

2021 geeft een forse daling te zien in de aangeleverde tonnages. De eerste indruk is dat de invoering van het poorttarief zorgt voor minder tonnages Grof Tuinafval. De afhandelingskosten van een ton grof tuinafval bedragen € 95,-. Dit is inclusief afhandelingskosten, vervoerskosten en verwerkingskosten. Ten opzichte van de eerste 2 maanden van 2021 bedragen de minderkosten van januari en februari bij elkaar opgeteld € 22.145,-.

5 van 7

2

Stellingen I.

De gemeente blijft het Afvalscheidingsgedrag bevorderen door gratis stort van het grof tuinafval; a.

b.

Voor: 

Bewustzijn van afvalscheiden blijven bevorderen door gratis stort;



Huidige scheidingsresultaten blijven behouden;

Tegen: 

Afvalscheiden gaat al goed; bewustzijn lijkt voldoende aanwezig;



De kosten van grof groen afval worden onevenredig verdeeld over de gehele Puttense bevolking. De vervuiler betaalt weinig;

II.



De aangeboden tonnages blijven hoog;



Afvaltoerisme blijft mogelijk als geen toegangscontrole wordt ingesteld.

De gemeente gaat toegangscontrole op het Afvalbrengstation invoeren, niet alleen voor grof tuinafval maar voor algemene toegang; a.

b.

Voor: 

Alleen de inwoners die Afvalstoffenheffing betalen hebben toegang tot het ABS;



Afvaltoerisme wordt tegen gegaan.

Tegen: 

Structurele kosten hebben een verhogend effect op de Afvalstoffenheffing;



Juridisch goed regelen i.v.m. AVG wetgeving;



Administratieve handelingen kunnen vertragend werken op het ABS.



Eventuele afvalpassen kunnen toch meegegeven worden aan niet inwoners van Putten.

III.

In plaats van het huidige poorttarief wordt het grof tuinafval per gewicht afgerekend op het afvalbrengstation. a.

b.

Poorttarief 

Snelle wijze van betalen bij het ABS.



Betalingsvoorwaarden zijn helder



Inwegen is niet nodig



De vervuiler betaalt, maar niet naar gewicht;



De 1e ervaring leert dat er minder tonnages worden aangeboden

Betalen per weging: 

Bijbehorende kosten voor inwegen (weegbrug, weegsysteem en dergelijke) hebben een verhogend effect op de afvalstoffenheffing;



Betalingsvoorwaarden zijn helder;



Handelingen werken vertragend op het ABS;



Bij weging betaalt de vervuiler wel voor hetgeen hij aanlevert;



De verwachting is dat minder tonnages worden aangeboden.

6 van 7

3.

Vragen aan de commissie

Wij verzoeken u om u uit te spreken over de stellingen. Het standpunt van ons college is vooralsnog om de huidige situatie te handhaven en de gevolgen van het poorttarief te blijven monitoren. Als aan het eind van 2021 (of eerder door maandelijkse monitoring) blijkt dat de tonnages grof tuinafval toch weer terug zijn op het oude niveau zal de discussie over de toegangscontrole actueel worden gemaakt.

Burgemeester en wethouders van Putten, de secretaris,

de burgemeester,

mr. F.E. Contant

H.A. Lambooij

Portefeuillehouder

Wethouder R. Koekkoek

Afdeling

Ruimte/ Buitendienst

Behandelend ambtenaar

J. Koens

Telefoonnummer

(0341) 230 207

7 van 7