Beleidsplan Schulddienstverlening 2025
Tekst van het document
Inhoudsopgave Inleiding........................................................................................................................................ 3 Leeswijzer................................................................................................................................. 4 1. Meerjarenplan Samenleving en Visie.......................................................................................5 1.1 Meerjarenplan Samenleving 2023– 2027............................................................................5 1.2. Visie gemeente Putten 2025-2029.....................................................................................5 2. Schuldensituatie in kaart........................................................................................................... 7 2.1. Wie heeft er schulden?...................................................................................................... 7 2.2. Hoeveel inwoners hebben wij in beeld?.............................................................................8 3. Werkwijze................................................................................................................................. 9 3.1. Proces schulddienstverlening............................................................................................ 9 3.2.
Wacht- en doorlooptijden................................................................................................... 9 4. Integrale schulddienstverlening.............................................................................................. 11 4.1. Preventie.......................................................................................................................... 11 4.1.1. Voorlichting.................................................................................................................... 11 4.1.2. Communicatie............................................................................................................ 12 4.2. Vroegsignalering.............................................................................................................. 12 4.3. Ondersteuning bij financiële problemen...........................................................................13 4.3.1. Uitvoering integrale schulddienstverlening................................................................13 4.3.2. Putten voor Elkaar.................................................................................................... 13 4.3.3. Humanitas................................................................................................................ 14 4.3.4.
Financieel Café......................................................................................................... 14 4.3.5. Woningstichting Putten............................................................................................. 14 4.3.6. Bewindvoering.......................................................................................................... 15 4.3.7. Kredietbank............................................................................................................... 15 4.3.8. Ondernemers............................................................................................................. 15 4.3.9. Zorgverzekering op Maat...........................................................................................15 4.4. Toekomstige ontwikkelingen............................................................................................. 16 5. Aanpalende terreinen.......................................................................................................... 17 6. Sturing en monitoring, implementatie en financiering............................................................19 6.1. Sturing en monitoring....................................................................................................... 19 6.2.
Implementatie.................................................................................................................. 19 2 van 20
6.3. Financiering..................................................................................................................... 20
Inleiding In de Wet gemeentelijke schulddienstverlening (Wgs) is opgenomen dat de gemeenteraad periodiek een beleidsplan vaststelt. Het laatste plan liep tot en met 2024. Om die reden wordt nu een beleidsplan voor besluitvorming voorgelegd. Waar er bij het vorige beleidsplan nog sprake was van een forse toename van de vraag naar schulddienstverlening en budgetbeheer, zien we nu al een paar jaar een stabilisatie hierin. Mensen die een beroep doen op schulddienstverlening komen uit alle leeftijdscategorieën en uit alle inkomensgroepen. Waarbij de grootste groep bestaat uit inwoners met een inkomen onder modaal. We zien dat de complexiteit van de problematiek toeneemt. De schuldenaren hebben bij steeds meer schuldeisers een bedrag aan schulden uitstaan en/of er is sprake van multi-problematiek.
Vanuit de Wgs is het verplicht om in het beleidsplan de volgende onderwerpen op te nemen: a) welke resultaten de gemeente in de door het plan bestreken periode wenst te behalen; b) welke maatregelen de gemeenteraad en het college nemen om de kwaliteit te borgen van de wijze waarop de integrale schuldhulpverlening wordt uitgevoerd; c) hoe de samenwerking met schuldeisers, waaronder verhuurders van tot bewoning bestemde onroerende zaken, zorgverzekeraars, water- en energiebedrijven, wordt vormgegeven; d) het maximaal aantal weken dat de gemeente nastreeft met betrekking tot de in artikel 4, eerste lid, genoemde periode (uiterlijk 4 weken nadat een inwoner zich gemeld heeft of 3 werkdagen bij een bedreigende situatie als afsluiting nutsvoorziening, zorgverzekering of woningontruiming), en e) hoe schuldhulpverlening aan gezinnen met inwonende minderjarige kinderen wordt vormgegeven. Convenant Lokale Overheid schuldhulpverlening Sneller rust voor inwoners met schulden, financiële stabiliteit en toekomstperspectief. Dat is het doel van het Convenant Lokale Overheid, onderdeel van de zogeheten basisdienstverlening schuldhulpverlening.
De basisdienstverlening is een gezamenlijk actieplan van het kabinet, de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG), de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet (NVVK) en de vereniging van leidinggevenden in het sociaal domein (Divosa) om de schuldhulpverlening in iedere gemeente in Nederland gelijk te trekken en zo toegankelijk mogelijk te maken. In de kern komt het erop neer dat de basis van de hulp die gemeenten aanbieden op orde moet zijn. Het doel van het Convenant Lokale Overheid is om het proces van minnelijke schuldhulpverlening efficiënter te maken: de incassomaatregelen worden gepauzeerd en de schuldeiser gaat bij voorbaat akkoord met schuldregelvoorstellen. Op die manier heeft de hulpvrager sneller financiële rust en bespaart de lokale overheid tijd en onnodige incassokosten. De gemeente Putten heeft dit convenant op 3 oktober 2023 ook ondertekend en we werken volgens dit convenant. Het convenant is als bijlage opgenomen bij dit plan. Input partners
3 van 20
De onderwerpen in het beleidsplan zijn besproken met organisaties, die werken met de doelgroep. Het gaat om de volgende organisaties: •
Putten voor Elkaar;
•
Humanitas;
•
Verder (de organisatie die de schulddienstverlening voor gemeente Putten uitvoert);
•
Consulenten Werk & Inkomen en cluster Beleid & Advies van gemeente Putten.
De Participatieraad Putten heeft geadviseerd voor het beleidsplan Schulddienstverlening. Deze input is voor zover mogelijk meegenomen in dit plan. Ervaringen inwoners Een aantal inwoners is (telefonisch) gevraagd naar hun ervaringen met schulddienstverlening binnen de gemeente. De ervaringen zijn over het algemeen positief. Een aantal uitspraken: •
‘Het is heel fijn om iemand te hebben die naar je luistert en begrijpt wat je zegt. Dat geeft rust.’
•
‘Ik ben via mijn consulent van de gemeente bij de schuldhulp terecht gekomen. Het heeft ervoor gezorgd dat ik nu meer rust heb, omdat ik al in budgetbeheer zit. Ik wacht nog op de schuldregeling. Ik word ook geholpen door iemand van Putten voor Elkaar, dat is heel fijn. Het contact met Verder is goed, maar soms moet ik wel lang wachten.’
•
‘Mijn bewindvoerder heeft ervoor gezorgd dat ik in de schuldhulpverlening kwam en dat geeft me heel veel rust.’
Leeswijzer In hoofdstuk 1 leest u de visie op schulddienstverlening. We gaan in hoofdstuk 2 in op de vraag wie er schulden hebben. In hoofdstuk 3 beschrijven we de werkwijze in Putten. In hoofdstuk 4 gaan we in op integrale schulddienstverlening, wat we hier onder verstaan en hoe we daar in Putten invulling aan geven In hoofdstuk 5 beschrijven we de raakvlakken met andere beleidsterreinen. Waarna we in hoofdstuk 6 de financiën aangeven.
4 van 20
1. Meerjarenplan Samenleving en Visie 1.1 Meerjarenplan Samenleving 2023– 2027 In het Meerjarenplan Samenleving 2023-2027 hebben we vier hoofdopgaven geformuleerd voor de jaren 2023 – 2027: kansengelijkheid, volwaardig meedoen, gezond leven en inspelen op vergrijzing. Onder de opgave Kansengelijkheid vallen drie programma’s. Dit beleidsplan valt onder twee van die programma’s “Vergroten bestaanszekerheid”, en “verkleinen gezondheidsachterstanden”. In het Meerjarenplan wordt aangegeven dat problemen die achter een verminderde gezondheid schuilgaan verder gaan dan het gezondheidsdomein. Onder andere armoede en schulden hebben invloed op hoe gezond je bent en hoe je je voelt. Het is bekend dat armoede en schulden stress opleveren. Stress zorgt ervoor dat mensen minder goed in staat zijn om goede keuzes te maken. Daarom wordt er ingezet op bestaanszekerheid. Bestaanszekerheid raakt verschillende beleidsvelden zoals bijvoorbeeld armoedebeleid en schulddienstverlening.
1.2. Visie gemeente Putten 2025-2029 De uitgangspunten van de wet gecombineerd met het Meerjarenplan Samenleving leiden tot de volgende visie op schulddienstverlening: •
Eigen kracht en verantwoordelijkheid van inwoners staat centraal. Om deze reden kiezen we, net als voorgaande jaren, voor de term schulddienstverlening in plaats van schuldhulpverlening;
5 van 20
•
Vanuit deze eigen kracht en verantwoordelijkheid moeten inwoners zo prettig mogelijk leven en participeren;
•
Daar waar dit niet toereikend is, biedt de gemeente (laagdrempelige) ondersteuning;
•
Vroegsignalering wordt ingezet om problemen zoveel mogelijk te voorkomen of laagdrempelig op te lossen;
•
Er wordt integraal gewerkt, omdat het hebben van (problematische) schulden meestal niet op zichzelf staat, maar ook verband houdt met problemen op andere gebieden. Waar nodig en waar mogelijk vindt afstemming plaats met en binnen het Sociaal Domein, waarbij vergroting van de bestaanszekerheid en het verminderen van gezondheidsproblemen mede uitgangspunt is;
•
Er wordt om die reden samengewerkt met ketenpartners;
•
Uitgaande van eigen kracht en verantwoordelijkheid van de inwoner biedt integrale schulddienstverlening de noodzakelijke ondersteuning op het gebied van preventie, curatie en nazorg om voor de inwoner het maximaal haalbare aan (financiële) zelfredzaamheid te bereiken.
6 van 20
2. Schuldensituatie in kaart 2.1. Wie heeft er schulden? In 2024 werden 19 inwoners aangemeld bij Verder voor schulddienstverlening. In datzelfde jaar rondde Verder 12 dossiers af. Het aantal aanmeldingen is in de afgelopen vier jaar iets gestegen, telkens met één of twee personen per jaar. Niet alle aanmeldingen monden uit in een traject schulddienstverlening. Soms blijkt na een gesprek dat er een andere oplossing voorhanden is. In 2024: -
werden er 14 intakegesprekken voor een schulddienstverleningstraject gevoerd.
-
zijn er in totaal 50 inwoners geholpen door Verder.
-
werden er 19 inwoners aangemeld en 24 dossiers afgerond. Dit is een verdubbeling ten opzichte van 2023, toen 12 dossiers werden afgerond. Dat jaar werden er 18 inwoners aangemeld.
Dat niet alle aanmeldingen tot een intake leiden heeft ermee te maken dat er in sommige gevallen alleen een adviesgesprek plaatsvindt. In Putten zijn er volgens het CBS 580 huishoudens met problematische schulden in 2024. Dat is 5,7% van het inwoneraantal. Vanaf 1 januari 2021 is er landelijk – en ook in Putten - een toename van het aantal en aandeel huishoudens met geregistreerde problematische schulden te zien. Deze toename is met name toe te wijzen aan een stijging van het aantal nog openstaande vorderingen voor toeslagen en overige belastingaanslagen. Uit de CBS-gegevens blijkt een stijging van 4,8% (460 huishoudens in Putten) in 2021 naar 580 in 2024.
De samenstelling van de populatie bij aanmelding van schulddienstverlening dat gebruik maakt van schulddienstverlening is als volgt (cijfers uit het jaarverslag van Verder, 2024):
Bijna de helft van de inwoners die hulp van Verder heeft gekregen, heeft inkomen uit loon. Ruim een kwart van de inwoners ontvangt een bijstandsuitkering (29,63%) en nog eens 18,5%
7 van 20
ontvangt een andersoortige uitkering. Het overgrote deel van de inwoners (87%) heeft een inkomen onder modaal (in 2025 is dit € 46.500 bruto per jaar inclusief vakantiegeld. Netto is dit € 35.130 per jaar). Uit de cijfers blijkt dat in 2024 het aandeel jongeren dat gebruik maakt van schulddienstverlening 12% is (leeftijdsgroep 18-27 jaar). Dit is de kleinste groep. Deze groep is landelijk de laatste tijd veel in het nieuws, vanwege een toename van betalingsproblemen bij deze groep. Ten opzichte van eerdere jaren is een verdubbeling te zien in het percentage jongeren dat een dossier bij Verder heeft. Het totaal aantal meldingen voor schulddienstverlening per jaar ligt onder de 20 meldingen. Het gaat bij deze 20 om diverse groepen. De aantallen per groep zijn relatief laag in absolute getallen. Daarom zetten we niet in op specifieke doelgroepen, maar wordt per situatie maatwerk geleverd.
Actie 1: In Putten leveren we per situatie maatwerk
2.2. Hoeveel inwoners hebben wij in beeld? Landelijk ligt het percentage van het gebruik van curatieve schuldhulpverlening bij problematische schulden tussen de 2% en 8%. Uitgaande van 50 dossiers in 2024 en het aantal huishoudens met problematische schulden van 580 betekent dit voor Putten een gebruik van 8,6%. We denken dat een van de oorzaken voor dit bereik is dat we in Putten nauw samenwerken met onze stakeholders. De lijnen zijn kort en waar nodig weten we elkaar te vinden. Daarnaast proberen we juist in een eerder stadium inwoners met geldzorgen te spreken, bijvoorbeeld door het Financieel Café, Thuisadministratie (Humanitas), Geldfit en de Vroegsignalering. Maar ook bij de gesprekken bij de Brede Toegang van de gemeente Putten.
8 van 20
3. Werkwijze 3.1. Proces schulddienstverlening Het werkproces van schulddienstverlening bestaat globaal uit de volgende stappen: 1.
Wanneer een inwoner zich voor schulddienstverlening bij de gemeente meldt, dan wordt de inwoner via de gemeentelijke toegang verwezen naar Putten voor Elkaar, als er sprake is van enkelvoudige niet-complexe zaken die laagdrempelig zijn op te lossen.
2.
Wanneer er sprake is van problematische schulden of de situatie complex is, dan meldt de gemeente, vanuit haar regierol, de inwoner aan bij Verder.
3.
Meldt een inwoner zich rechtstreeks bij Putten voor Elkaar (Stimenz, Financieel Café) en er blijkt sprake te zijn van problematische schulden? Dan vindt ook aanmelding plaats bij Verder. Indien nodig vindt daarbij afstemming plaats tussen de medewerker van Putten voor Elkaar en de gemeente. Uiteraard gebeurt dit alleen met toestemming van de inwoner. Vervolgens vindt er een intake schulddienstverlening plaats door Verder. Na deze intake wordt een Plan van aanpak opgesteld. Hierin wordt afgesproken welke stappen en instrumenten ingezet worden om tot een oplossing van de financiële problemen te komen en op financieel gebied zelfredzaam te worden. In de loop van het traject kunnen de te nemen stappen en in te zetten instrumenten mogelijk veranderen.
4.
De gemeente ontvangt van Verder het ondertekende Plan van aanpak en geeft op basis daarvan een toekenningsbeschikking af, waarmee de inwoner is toegelaten tot de gemeentelijke schulddienstverlening.
5.
Afhankelijk van de situatie kunnen verschillende instrumenten worden ingezet om het traject te laten slagen. Dit kan een minnelijke schuldregeling zijn (denk hierbij aan een saneringskrediet) of een wettelijke schuldregeling (denk hierbij aan de Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen (WSNP)). Daarnaast kunnen ook nog ondersteunende maatregelen, zoals budgetbeheer of budgetcoaching, worden ingezet. Hierbij staat maatwerk centraal.
6.
Na afloop van het traject, of bij tussentijdse beëindiging, geeft de gemeente een eindbeschikking af.
7.
Verder zorgt vervolgens voor de nazorg.
8.
De gemeente registreert de start en het eind van de schulddienstverlening bij het Bureau Kredietregistratie (BKR). Dit is een wettelijke verplichting.
3.2. Wacht- en doorlooptijden De wet stelt dat wanneer iemand zich meldt voor schulddienstverlening er binnen vier weken een eerste gesprek moet plaatsvinden waarin de hulpvraag wordt vastgesteld. De wet stelt verder dat, indien er sprake is van een dreigende situatie (bijvoorbeeld huisuitzetting), er binnen drie werkdagen het eerste gesprek moet plaatsvinden waarin de hulpvraag wordt vastgesteld. Ook dient het college de verzoeker inzicht te geven in het aantal weken tussen het eerste gesprek waarin de hulpvraag wordt vastgesteld en het bereiken van het resultaat. De gemeente Putten hecht veel waarde aan snelheid en korte doorlooptijden, mits dit niet ten koste gaat van
9 van 20
de kwaliteit van de dienstverlening. Zodra een inwoner zich meldt is de uitvoerder van schulddienstverlening verplicht de inwoner direct dienstverlening aan te bieden en meteen voortvarend met de inwoner aan de slag te gaan. Wacht- en doorlooptijden dienen dan ook zo kort mogelijk te zijn (uiterlijk binnen de wettelijke termijnen). Maar de snelheid mag niet ten koste gaan van kwaliteit. Actie 2: Binnen de wettelijke termijnen houden we de wacht- en doorlooptermijnen zo kort als mogelijk. Waarbij de kwaliteit voorop staat.
10 van 20
4. Integrale schulddienstverlening In dit hoofdstuk bespreken we onze integrale schulddienstverlening zoals beschreven in onze visie en beleidsuitgangspunten. Zo proberen we inwoners vroegtijdig de juiste ondersteuning te geven. Waarbij het doel is dat zij uiteindelijk schuldenvrij blijven. Een goede samenwerking met de inwoner en onze partners is van groot belang.
4.1. Preventie Preventie is het voorkomen dat er financiële problemen ontstaan door vroeg voorlichting te geven, waar nodig in actie te komen en inwoners de juiste tools te geven om gezond financieel gedrag te kunnen vertonen. Daarbij is het van belang dat inwoners alle inkomensmogelijkheden benutten die er zijn. Denk hierbij naast het reguliere inkomen aan het gemeentelijk minimabeleid en belastingtoeslagen. Het bevorderen van vaardigheden en creëren van bewustzijn is een belangrijk onderdeel van preventie.
4.1.1. Voorlichting Voorlichting heeft als doel om te voorkomen dat inwoners schulden maken die ze niet kunnen aflossen. Voorlichting richt zich zowel op een breed publiek als op specifieke doelgroepen en is zo laagdrempelig mogelijk. Voorzieningenwijzer Een voorlichting van alle regelingen die er al zijn kan participatie in de maatschappij bevorderen en voorkomen dat mensen schulden maken De sociaal raadslieden van Putten voor Elkaar hebben een voorzieningencheck opgesteld, waarbij bijvoorbeeld gekeken wordt of men in aanmerking komt voor toeslagen en/of minimaregelingen. Deze voorzieningencheck kan helpend zijn om schulden te voorkomen. De vrijwilligers van het Financieel Café zijn geïnformeerd door een sociaal raadslid van Putten voor Elkaar en kunnen deze check ook uitvoeren. Het is hierbij van belang dat de voorzieningencheck up-to-date gehouden wordt, en onze inwoners te wijzen op deze mogelijkheid. We zullen dit blijven afstemmen met Putten voor Elkaar. Bereken uw recht Op de website van Nibud kunneninwoners in een paar stappen berekenen op welke voorzieningen zij in hun gemeente mogelijk recht hebben. 1 Geldfit Op Geldfit kunnen inwoners terecht voor al hun vragen en zorgen over geld. Ze kunnen ook vragen stellen via WhatsApp, een check doen en ontdekken hoe ze geldzaken regelen.
Met verwijzingen naar onze gemeentelijke stakeholders worden inwoners verder geholpen met hun vragen. 2
Startpunt Geldzaken Voor de meest voorkomende situaties zijn geldplannen beschikbaar via het Startpunt Geldzaken, waar Putten ook bij is aangesloten. Denk hierbij aan 18 jaar worden, ZZP-er zijn of 1
https://berekenuwrecht.nibud.nl/introductie
2
https://geldfit.nl/ 11 van 20
worden, studie kinderen, statushouders of werkloosheid. Een geldplan kan helpen weer meer grip op de financiële zaken te krijgen. 3
Cursus Omgaan met geld Een aanbod voor inwoners om financiële vaardigheden aan te leren kan preventief werken. Deze cursus wordt gegeven bij Putten voor Elkaar en is beschikbaar voor inwoners die in de schulddienstverlening zitten of er net uit zijn. Maar ook inwoners die hulp nodig hebben om hun financiën op orde te krijgen. Deelname aan de cursus is gratis. Actie 3: We wijzen actief inwoners met vragen over schulden en inkomen op de Cursus omgaan met geld. En we verwijzen actief door naar de verschillende websites.
Benutten van de kracht van social media Periodiek gaan we, zoveel mogelijk met onze stakeholders, voorlichting geven via social media. Denk hierbij aan de maand maart als de aanslagen gemeentelijke belastingen worden verstuurd. Dan geven we hier aandacht aan op social media, maar ook met een artikel in de gemeentelijke krant. Dit bericht wordt ook meerdere keren zowel online als offline herhaald. Het bericht gaat over wanneer kwijtschelding kan worden aangevraagd. Of in de maand november gaan we aandacht schenken aan de toeslagen. Zo zullen we jaarlijks samen met de afdeling Communicatie kijken welke onderwerpen we wanneer plaatsen, zodat we de doelgroep tijdig informeren
Actie 4: We benutten de kracht van social media nog beter
4.1.2. Communicatie Een groot deel van de inwoners wil niet meteen hulp vragen aan een professional. Soms is de stap naar professionele hulp of ondersteuning te groot en wil men eerst zelf zijn of haar problemen oplossen. Wij informeren inwoners over de mogelijkheid om wel professionele hulp te ontvangen. Daarnaast zullen we ook verwijzen naar websites of informatie waar inwoners ondersteuning kunnen krijgen en geholpen kunnen worden om hun financiële situatie meer onder controle te krijgen. Zie hiervoor ook paragraaf 4.1.1. Voorlichting. Daarnaast zijn er allerlei toeslagen, gemeentelijke regelingen en fondsen voor financiële ondersteuning. Bovendien mag iedereen tegenwoordig zelf een zorgverzekering en energieleverancier kiezen. Veel mensen met een zwakke financiële positie of schulden zien daardoor door de bomen het bos niet meer. Door minimaregelingen in kaart te brengen en daarover te communiceren, proberen we de basis op orde te brengen. Dit voorkomt schulden. Ook verwijzen we naar de mogelijkheid een voorzieningencheck af te nemen bij het Financieel Café.
4.2. Vroegsignalering Sinds 1 januari 2021 zijn nutsbedrijven (zoals woningcorporaties, zorgverzekeraars, energie- en waterleveranciers) verplicht om betalingsachterstanden te melden bij de gemeente. Als 3
https://www.startpuntgeldzaken.nl/putten 12 van 20
gemeente zijn we verplicht om deze signalen op te pakken. Hierdoor kunnen we in een vroeg stadium in contact komen met inwoners met betalingsachterstanden. In Putten wordt de vroegsignalering uitgevoerd door Putten voor Elkaar.
4.3. Ondersteuning bij financiële problemen De gemeente Putten werkt samen met verschillende organisaties om de inwoners zo goed mogelijk te ondersteunen bij schulden en het voorkomen daarvan. Ook zijn er verschillende inloopmomenten voor inwoners, om laagdrempelig hulp te vragen.
4.3.1. Uitvoering integrale schulddienstverlening De gemeente Putten laat de schulddienstverlening uitvoeren door een externe organisatie. Hierbij is het van belang dat deze organisatie in alle aspecten integrale schulddienstverlening uitvoert. Hierbij onderzoeken zij of schulddienstverlening echt nodig is. Wellicht kan na een korte interventie een inwoner zijn of haar financiën weer op orde krijgen. Wanneer dat niet het geval is, wordt gestart met sanering van de schulden. Dit betekent dat er op basis van het inkomen een aanbod aan alle schuldeisers wordt gedaan. Momenteel duurt de sanering, of dat nou minnelijk of wettelijk is, in totaal 18 maanden. Vrijwel altijd wordt tijdens het schulddienstverleningstraject budgetbeheer ingezet, waarbij het beheer van het inkomen tijdelijk wordt overgenomen. Daarnaast kan budgetcoaching worden aangeboden, waarbij inwoners die in de schulddienstverlening zitten leren omgaan met geldzaken, zodat een inwoner zelfredzamer wordt. Dit traject wordt ingezet nadat er rust is gecreëerd in de schulden. Op dit moment wordt de schulddienstverlening uitgevoerd door Verder. Deze organisatie voldoet aan de NVVK richtlijnen voor het uitvoeren van de schulddienstverlening. Deze richtlijnen zijn opgesteld zodat de werkwijze bij schuldhulpverlening eenduidig is. Een integraal plan van aanpak/advies en wat in dit plan wordt opgenomen is zo’n richtlijn.
4.3.2. Putten voor Elkaar Algemeen maatschappelijk werk Binnen Putten biedt Putten voor Elkaar algemeen maatschappelijk werk aan. Hier kunnen inwoners terecht voor hulp en/of ondersteuning bij problemen op verschillende gebieden, ook op het gebied van financiën. Bij enkelvoudige vragen biedt Putten voor Elkaar laagdrempelige ondersteuning om overzicht/inzicht te krijgen in de huidige financiële situatie. Bij problematische schulden verwijst Putten voor Elkaar door naar de schulddienstverlening van Verder. Soms is schulddienstverlening bij Verder nog niet mogelijk, omdat de situatie onvoldoende stabiel is. Denk hierbij aan een behandeling voor verslaving die eerst moet worden gevolgd of een huisvestingssituatie die eerst moet worden opgelost. In dit soort situaties kan Putten voor Elkaar, eventueel in samenspraak met de gemeente, ondersteuning bieden om samen met de inwoner te zorgen dat de situatie wel stabiel wordt. Ook de opbouwwerker die n.a.v. het Beleidsplan preventie wordt benoemd kan een rol spelen in het onder de aandacht brengen van financiële problemen. Deze opbouwwerker zal veel in de wijken zijn en waar nodig inwoners informeren en verwijzen. Sociaal raadslieden De sociaal raadslieden van Putten voor Elkaar zijn op de hoogte van de actuele wet- en regelgeving. Samen met de inwoner zoeken de sociaal raadslieden naar het antwoord op de
13 van 20
vraag en maken de inwoner wegwijs in de wet- en regelgeving of bemiddelen zij tussen inwoner en instanties. In de dienstverlening staat zelfredzaamheid voorop. Voorbeelden van onderwerpen zijn: •
Uitkering
•
Toeslagen
•
Betalingsachterstand
•
Beslagleggingen
•
Berekening beslagvrije voet
•
Voorzieningencheck
•
Huur
•
Erfenis
Onafhankelijk inwonerondersteuner De inwonerondersteuner kan een belangrijke wegwijzende rol spelen bij de toegang tot zorg en ondersteuning. Een inwonerondersteuner kijkt mee met vragen over wonen, inkomen, werk, onderwijs, vervoer en andere zaken. De inwonerondersteuner helpt bij het verhelderen van de hulpvraag, denkt mee over oplossingen en ondersteunt bij het doen van aanvragen bij de juiste instantie. De inwoner kan zich zelfstandig melden bij de inwonerondersteuner. Verwijzing door de gemeente of andere instanties is ook mogelijk.
4.3.3. Humanitas De vrijwilligers van Humanitas ondersteunen inwoners laagdrempelig bij diverse inkomensvraagstukken. Humanitas levert vrijwilligers voor het Financieel Café, waar mensen op een laagdrempelige manier hulp krijgen bij hun thuisadministratie en geldzaken. Ook kunnen deelnemers eventueel thuis geholpen worden, wanneer de ondersteuning niet direct bij het Financieel Café kan worden uitgevoerd.
4.3.4. Financieel Café Het Financieel Café is een samenwerking tussen Putten voor Elkaar en Humanitas. Inwoners van Putten kunnen terecht met vragen over financiële aangelegenheden. Bijvoorbeeld een vraag over een rekening die de inwoner niet kan betalen of het aanvragen van een tegemoetkoming.
4.3.5. Woningstichting Putten Betaalachterstanden zijn een belangrijk signaal bij schulddienstverlening. Op tijd hulp inschakelen kan huisuitzetting voorkomen. Zeker bij gezinnen met kinderen is dit van belang. Woningstichting Putten (WSP) wijst huurders met een betalingsachterstand van twee maanden op de mogelijkheden die er in de gemeente zijn met betrekking tot geldproblemen en schulden. WSP werkt nauw samen met Putten voor Elkaar in het kader van de vroegsignalering.
14 van 20
4.3.6.
Bewindvoering
Een goede samenwerking met bewindvoerders is belangrijk. Een aantal inwoners is niet gebaat bij budgetbeheer en heeft beschermingsbewind nodig om een stabiele situatie te creëren en te behouden. Als iemand van 18 jaar of ouder niet (meer) goed voor een deel of het geheel van zijn geldzaken kan zorgen, kan de rechter een beschermingsbewindvoerder benoemen die deze geldzaken beheert. De rechter controleert of de bewindvoerder dat goed doet. De bewindvoerder moet ervoor zorgen dat de inkomsten van de betrokkene worden gebruikt voor zijn primaire levensonderhoud (denk hierbij aan eten, gas, licht en een hypotheek of huur). Te allen tijde blijft de bewindvoerder verantwoordelijk voor de financiële zaken. Is het beschermingsbewind ingesteld vanwege het hebben van problematische schulden? Dan dient samen met de boedelbeschrijving een plan van aanpak te worden ingediend waarin wordt beschreven welke maatregelen genomen zullen worden om de schulden te beheersen of op te lossen.
4.3.7.
Kredietbank
Wanneer een saneringskrediet nodig is voor het oplossen van de schulden, wordt dit verstrekt door de Kredietbank. De schuldeisers krijgen meteen het bedrag uitgekeerd waar ze mee akkoord zijn gegaan en de schuldenaar betaalt het krediet in 18 maanden terug aan de Kredietbank. Het bedrag dat de schuldeisers ontvangen ligt hiermee dus vast. De schuldenaar is bovendien in één keer van al zijn schuldeisers af en heeft nog maar één schuldeiser, de Kredietbank. Dat neemt direct heel veel stress weg en voorkomt dat het schuldbedrag nog stijgt, door bijvoorbeeld incassokosten. En als de schuldenaar (meer) gaat werken, merkt hij dat direct in zijn portemonnee. Sinds 2019 hebben we een overeenkomst met het Garantiefonds Schuldsanering voor borgstelling m.b.t. saneringskredieten. Dit willen we de komende jaren voortzetten.
4.3.8. Ondernemers Schulddienstverlening aan ondernemers is een aparte tak van sport. Voor Puttense ondernemers met geldproblemen en/of schulden is een ander traject beschikbaar dan voor particulieren. Wanneer een ondernemer zich meldt, vindt er een aanmelding plaats bij Over Rood. Dit is een organisatie die voornamelijk het eerste contact legt en inventariseert wat er aan de hand is en wat nodig is om de situatie enigszins stabiel te krijgen. Mocht er daadwerkelijk een sanering nodig zijn, dan hebben we daarvoor een overeenkomst met Menzing en partners. Daarnaast kan het ook voorkomen dat ondernemers via het Besluit bijstandverlening zelfstandigen (BBZ), uitgevoerd door de gemeente, ondersteuning kunnen krijgen bij het weer op orde krijgen van het bedrijf, bijvoorbeeld via een saneringskrediet. Wanneer advies over de levensvatbaarheid van de onderneming nodig is, wordt dit aan Onderneem Consultancy gevraagd. Tenslotte kunnen ondernemers ook terecht bij Geldfit, waar een aparte webpagina aan ondernemers is gewijd.
4.3.9. Zorgverzekering op Maat Het is belangrijk dat men zich goed oriënteert en een zorgverzekering kiest die past bij de eigen situatie. Welke zorg is nodig? En welke zorgverzekering past daarbij? Soms is het niet de beste
15 van 20
keuze om voor de goedkoopste verzekering te gaan of wil de inwoner een verzekering die het best past bij zijn eigen (medische) situatie. Er is een zorgverzekeringvergelijker ontwikkeld speciaal gericht op de gemeentelijke situatie, www.poliswijzer.nl/putten. Met de Zorgverzekering op Maat wordt er door onze maatschappelijke partners één-op-één begeleiding en ondersteuning geboden bij het afsluiten van een passende zorgverzekering aan mensen met een laag inkomen. Maatschappelijke partners zijn laagdrempelig en toegankelijk en staan dichtbij de inwoners. Daarnaast draagt het gezamenlijk invullen van een zorgvergelijker ook bij aan het digitaal vaardiger maken van de inwoner. Actie 5: De schulddienstverlening voeren we integraal uit. Zo proberen we inwoners vroegtijdig de juiste ondersteuning te geven
4.4. Toekomstige ontwikkelingen Eind 2025 loopt het contract met Verder af. Dit beleidsplan vormt de basis van de integrale schulddienstverlening. Afhankelijk van de verlenging van het contract kan het zijn dat er wat inhoudelijke wijzigingen zullen plaatsvinden in de werkwijze van de aanbieder. Daarnaast blijven we open staan voor ontwikkelingen die landelijk zullen komen. Ook voor wat betreft aanbod rond schulddienstverlening. Zo is er op dit moment de ontwikkeling van een tool voor nazorg, genaamd Plinkr. Indien ontwikkelingen een verbetering van de dienstverlening voor onze inwoners opleveren, kunnen we deze onderdeel maken van die dienstverlening. Actie 6: We volgen de landelijke ontwikkelingen en waar nodig maken we dit onderdeel van onze dienstverlening.
16 van 20
5. Aanpalende terreinen Schulddienstverlening hangt samen met diverse andere beleidsterreinen binnen de gemeente. Hierbij valt te denken aan: 1.
De Participatiewet: veel mensen met een inkomen op minimumniveau of uit een uitkering ervaren financiële problemen. Vaak moeten eerst de schulden opgelost worden voordat men weer uitzicht kan hebben op participeren en het vinden van werk. Een succesvol schulddienstverleningstraject kan resulteren in eerdere uitstroom uit de uitkering of voorkomen van instroming in de bijstand.
2.
Re-integratie: wanneer iemand met financiële problemen deelneemt aan een reintegratietraject heeft dit meer kans van slagen wanneer tegelijkertijd ook de financiële problematiek bestreden wordt. Gebruikmaken van schulddienstverlening kan als voorwaarde aan een re- integratietraject verbonden worden. Er is de mogelijkheid tot het opleggen van een sanctie als iemand niet meewerkt aan schulddienstverlening en dus zijn re-integratie belemmert.
3.
De Wet maatschappelijke ondersteuning 2015: hiermee wordt beoogd dat mensen participeren in de samenleving. Het hebben van problematische schulden en eventuele andere problematiek kan deelname in de weg staan. Ook de opvang van daklozen en maatschappelijke opvang valt binnen de Wmo.
4.
Het Minimabeleid: betreft mensen met de laagste inkomens tot 130% van de bijstandsnorm. Gebruikmaken van de regelingen die er zijn, kan participatie in de maatschappij bevorderen en voorkomen dat mensen schulden maken om aan de maatschappij deel te kunnen nemen of hun kinderen te laten deelnemen.
5.
Beleidsplan bestaanszekerheid: hierin is opgenomen hoe we in Putten meer bestaanszekerheid voor inwoners willen creëren, bijvoorbeeld door meer duurzame ondersteuning aan inwoners te geven en bestaande regelingen simpeler te maken.
6.
Jeugdwet: ook jongeren en/of gezinnen die te maken krijgen met jeugdhulp kampen met schulden. Bovendien kunnen schulden ook van invloed zijn op de ontwikkeling van jongeren, met alle gevolgen van dien. Wanneer kinderen van jongs af aan geconfronteerd worden met armoede en schulden, is de kans groot dat er een negatief effect optreedt op de ontwikkeling. Dit kan later problemen geven als het gaat om financiële zelfredzaamheid.
7.
Regioplan Basisvaardigheden: Mensen met lage basisvaardigheden – zoals lezen, schrijven en rekenen – hebben een aanzienlijk hogere kans op werkloosheid. Zij vinden het vaak lastig om een sollicitatiebrief te schrijven. Daardoor komen ze moeilijk aan een baan. Ook hebben ze moeite om hun baan te behouden. Bijvoorbeeld als ze de computer nodig hebben bij hun werk. Daardoor ontstaan er vaak problemen bij de financiële zelfredzaamheid.
8.
Inburgering: Statushouders hebben vaak een taalachterstand en zijn onbekend met de Nederlandse wet- en regelgeving. Daardoor is het moeilijk voor hen om overzicht te houden over hun financiën. Dit kan leiden tot betalingsachterstanden en schulden. In het meest recente plan "Statushouder in Putten” is bij het thema Meedoen in Putten aandacht opgenomen voor financiële ondersteuning, o.a. door het aanbieden van de cursus Omgaan met geld voor deze doelgroep. Humanitas begeleidt de statushouders de eerste negen maanden nadat de woning is
17 van 20
toegewezen op financieel gebied. Putten voor Elkaar regelt een vrijwilliger voor de andere zaken, die ondersteuning behoeven. Duidelijk is dat we op verschillende beleidsterreinen met dezelfde cliënten te maken hebben. We willen bereiken dat iedere specialist op zijn terrein ook oog heeft voor de mogelijkheden van een inwoner op de andere terreinen, zodat de inwoner integraal gebruik kan maken van alle diensten die hij nodig heeft om tot een duurzame oplossing van de problematiek te komen.
Brede Toegang Sinds 2020 werkt de gemeente Putten met de Brede Toegang. De Brede Toegang gaat uit van een brede uitvraag. Dat betekent dat we bij de inwoner breed nagaan op welke leefgebieden hij ondersteuning nodig heeft. We vragen daarbij niet alleen naar de leefgebieden die horen bij een specifieke wet of naar het onderwerp waarop de hulpvraag is binnengekomen. Zo achterhalen we welke problemen er spelen en hoe deze mogelijk invloed op elkaar hebben en kunnen we de hulptrajecten op elkaar laten aansluiten. Denk bijvoorbeeld aan een inwoner die door hoge schulden ook last krijgt van mentale problemen en niet in staat is om te werken. Of aan een gezin met vragen over opvoeding, waarachter andere problematiek schuilgaat zoals verslaving of schulden. Het is belangrijk om die vragen vanuit een integraal perspectief te beantwoorden. Vaak hebben problemen met elkaar te maken of versterken elkaar. We maken voor deze brede uitvraag gebruik van de methodiek van Positieve Gezondheid. Naar aanleiding van de brede uitvraag verwijzen de consulenten cliënten ook door naar Putten voor Elkaar en/of dragen deze (warm) over. De consulenten hebben hiervoor (twee)jaarlijks overleg met Putten voor Elkaar om elkaar goed te blijven vinden en op de hoogte te blijven van elkaars ontwikkelingen.
18 van 20
6. Sturing en monitoring, implementatie en financiering 6.1. Sturing en monitoring De gemeente Putten werkt momenteel aan de invoering van een digitaal monitoringssysteem. Zie hiervoor ook hoofdstuk 4.4 van het Preventiebeleidsplan.
6.2. Implementatie Na vaststelling starten we met de verdere implementatie van dit plan. We doen dit op de volgende wijze per actienummer: Nr.
Soort actie
Start
Doorlooptijd
1.
In Putten leveren we per situatie maatwerk
Datum vaststelling
Continu
2.
Binnen de wettelijke termijnen houden we de
Datum vaststelling
Continu
Datum vaststelling
Continu
Datum vaststelling
Periodiek op logische
wacht- en doorlooptermijnen zo kort als mogelijk. Waarbij de kwaliteit voorop staat. 3.
We wijzen actief inwoners met vragen over schulden en inkomen op de Cursus omgaan met geld. En we verwijzen actief door naar de verschillende websites.
4.
We benutten de kracht van social media nog beter
5.
momenten
De schulddienstverlening voeren we integraal uit. Zo proberen we inwoners vroegtijdig de juiste ondersteuning te geven.
6.
We volgen de landelijke ontwikkelingen en waar nodig maken we dit onderdeel van onze dienstverlening.
19 van 20
Datum vaststelling
Continu
6.3. Financiering Het vaste budget voor de schulddienstverlening was de afgelopen beleidsperiode € 83.000 per jaar. Dat budget is de afgelopen jaren toereikend gebleken. Het budget zal in grote lijnen als volgt ingezet worden: Voorlichting
€ 5.000,00
Vroegsignalering
€ 41.000,00
Uitvoering schulddienstverlening
€ 31.000,00
Schulddienstverlening ondernemers
€ 6.000,00
Totaal
€ 83.000,00
20 van 20