Beleidsplan Ouderen gemeente Putten 2025
Tekst van het document
In
Samenredzame samenleving Nederland vergrijst de komende jaren. Dat geldt ook voor Putten. Samen met de toenemende schaarste op de arbeidsmarkt stelt dit ons voor uitdagingen. Hoe langer inwoners vitaal blijven, hoe langer je jezelf kunt redden. Zelfstandig blijven wonen en blijven bewegen naar je eigen vermogen is hierbij van belang. Maar ook een samenleving waarin mensen omzien naar elkaar is daarbij steeds belangrijker. Omzien naar elkaar en elkaar helpen. Met dit beleidsplan Ouderen spelen we in op de komende vergrijzing. In dit plan staat wat we al hebben op het gebied van beleid voor ouderen. Maar ook waar we nog stappen kunnen zetten. Ook geven we aan welke andere ontwikkelingen er nog staan aan te komen. Zodat inwoners zo lang mogelijk vitaal blijven en zelfstandig kunnen blijven wonen. Waar mogelijk met de eigen omgeving. Concrete acties In dit plan hebben we acties opgenomen om zodat we als samenleving beter de komende uitdagingen aankunnen. Zo versterken we het Sport- en Beweegaanbod. Gaan nog meer aandacht geven aan respijtzorg. Maar ook onderzoeken we nieuwe mogelijkheden en ontwikkelingen. Hierin trekken we samen op met onze partners. Jim van den Hoorn Wethouder Gemeente Putten
2 van 23
Inhoud 1.
Inleiding ........................................................................................................................... 4
2.
Aanleiding ....................................................................................................................... 5
3.
Visie op ouderenbeleid .................................................................................................. 6
4.
Beleidscontext ................................................................................................................ 7 4.1.
Wetgeving .................................................................................................................... 7
4.2.
Meerjarenplan Samenleving 2023 – 2027 ................................................................... 7
4.3.
Aanpalende beleidsvelden ........................................................................................... 8
4.4.
Landelijke informatie .................................................................................................... 8
4.5.
Beleid in Putten ............................................................................................................ 9
4.6.
Ontwikkelingen in Putten ............................................................................................. 9
4.7.
Regionale ontwikkelingen .......................................................................................... 10
4.8.
Plan van aanpak GALA .............................................................................................. 10
4.9.
Informele vormen van ondersteuning ........................................................................ 11
5.
Totstandkoming ........................................................................................................... 13
6.
Wat gaan we doen? ...................................................................................................... 14 6.1.
Versterken van het werken volgens de Visie op Ouderenbeleid ............................... 14
6.2.
Bestaand aanbod nog beter verbinden ...................................................................... 14
6.3.
Versterken sport- en beweegaanbod ......................................................................... 14
6.4.
Bekendheid van respijtzorg vergroten ....................................................................... 16
6.5.
Voorlichting over informele zorg en “Praat vandaag over morgen” ........................... 16
6.6.
We onderzoeken of we powerful-ageing gaan inzetten ............................................. 16
6.7.
Geheugensteunpunt .................................................................................................. 17
6.8.
Cybercrime ................................................................................................................. 17
6.9.
Samenredzame samenleving .................................................................................... 17
6.10.
Ouderenmishandeling ................................................................................................ 17
7.
Sturing en monitoring, implementatie en financiering ............................................. 19 7.1.
Sturing en monitoring ................................................................................................. 19
7.2.
Implementatie............................................................................................................. 19
7.3.
Financiering................................................................................................................ 20
Bijlage 1: Opbrengst stakeholders en bewoners bijeenkomsten ........................................ 21 Input stakeholders voor ouderenbeleid ................................................................................ 21 Input inwoners van Putten.................................................................................................... 22
3 van 23
1. Inleiding Nederland vergrijst en het aantal ouderen zal de komende jaren toenemen. In deze collegeperiode willen we een duidelijk ouderenbeleid vormgeven. Preventiebeleid is breder dan alleen voor ouderen. Preventie wordt daarom in een afzonderlijke beleidsnotitie beschreven. Maar er zijn ook overeenkomsten. Waar mogelijk en nodig stemmen we dat af. Zo is er een gezamenlijke bijeenkomst geweest met ketenpartners over deze onderwerpen waarbij ook het onderwerp algemene voorzieningen aan de orde kwam. Vitaal ouder worden Ouderenbeleid richt zich op wonen, zorg, welzijn, gezondheid en eenzaamheid. Bij ouderen praten we vaak over inwoners vanaf de pensioengerechtigde leeftijd. Binnen deze groep zijn ook grote verschillen. De één blijft langer gezond dan de ander. Een belangrijk uitganspunt bij het ouderenbeleid is daarom ‘Vitaal ouder worden’. Dit omvat lichamelijke, sociale en mentale vitaliteit. Voorbeelden zijn voldoende bewegen, een sociaal netwerk opbouwen, activiteiten ondernemen die bijdragen aan een zinvol leven. De term Reablement wordt vaak gebruikt. Reablement is een manier van werken waarmee hulpverleners ouderen helpen hun eigen leven te leiden zoals ze dat zelf willen.
4 van 23
2. Aanleiding In 2023 heeft de gemeenteraad het Meerjarenplan Samenleving 2023 – 2027 vastgesteld. Dit Beleidsplan Ouderen is een verdere uitwerking van het Meerjarenplan. In het Meerjarenplan Samenleving zijn preventie en ouderenbeleid belangrijke thema’s. Hoofdstuk 3.4 van het Meerjarenplan richt zich specifiek op het inspelen op vergrijzing en benoemt onder andere de volgende punten:. -
Samen met inwoners en stakeholders stellen we een Beleidsplan Ouderen op. Hierin werken we uit welke actiepunten we oppakken. Dit sluit aan bij de landelijke en regionale ontwikkelingen.
-
We betrekken ouderen bij het maken van beleid. Zo zorgen we dat het aanbod aansluit bij hun wensen.
-
We besteden aandacht voor een sterk sportaanbod per levensfase, inclusief ouderen.
Leeswijzer Dit beleidsplan Ouderen is als volgt opgebouwd: -
Hoofdstuk 3 Onze visie op ouderen
-
Hoofdstuk 4: Beleidscontext: welke wetgeving is van toepassing? De raakvlakken met andere beleidsvelden maar ook ontwikkelingen, zowel lokaal als regionaal komen hier aan de orde.
-
Hoofdstuk 5: Hier wordt beschreven hoe het plan tot stand is gekomen.
-
Hoofdstuk 6: In dit hoofdstuk beschrijven we wat we de komende jaren gaan doen met concrete actiepunten.
-
Hoofdstuk 7: We gaan de actiepunten implementeren en monitoren. Dat wordt in dit hoofdstuk beschreven, evenals de kosten van dit plan.
5 van 23
3. Visie op ouderenbeleid De gemeente Putten streeft ernaar dat ouderen zo lang mogelijk vitaal blijven, meedoen in de samenleving en zelfstandig en veilig kunnen wonen in een woning die aansluit bij hun behoeften. Dit gebeurt waar mogelijk op hun eigen manier en binnen hun eigen mogelijkheden. Als dat niet genoeg is, biedt een samenredzame buurt ondersteuning. Wanneer ook dat niet voldoende is, worden aanvullende ondersteuning en zorg ingezet. Om deze doelen te bereiken, is samenwerking nodig tussen gemeenten, welzijnsorganisaties, wijkverpleegkundigen, huisartsen, thuiszorgorganisaties, zorgverzekeraars en vertegenwoordigers van inwoners. Samen vormen zij een netwerk rondom ouderen. Mantelzorgers, paramedici, apotheken en partijen uit de sociale basis, zoals het sociaal werk, buurtinitiatieven, kerken en woningbouwcorporaties, spelen hierin eveneens een belangrijke rol.
6 van 23
4. Beleidscontext Er gebeurt al veel op het gebied van ouderenbeleid. Hieronder vindt u een overzicht van wat er al is:
4.1. Wetgeving De basis voor deze visie ligt in verschillende wetten binnen het sociaal domein en de Wet publieke gezondheid. Deze wetten regelen de ondersteuning op het gebied van opgroeien en opvoeden, werk en inkomen en zorg en ondersteuning. Het gemeenschappelijke doel van deze wetten is het bevorderen van gezondheid, zelfredzaamheid en maatschappelijke deelname van inwoners. De thema’s binnen deze wetten zijn vaak nauw met elkaar verbonden. Daarom is het belangrijk om te werken vanuit verbinding en de overlap tussen de verschillende maatschappelijke thema’s te benutten.
4.2. Meerjarenplan Samenleving 2023 – 2027 In het Meerjarenplan Samenleving 2023-2027 hebben we vier hoofdopgaven geformuleerd voor de komende jaren: Kansengelijkheid, Volwaardig meedoen, Gezond leven en Inspelen op vergrijzing. Onder de opgave Inspelen op vergrijzing vallen drie programma’s. Dit beleidsplan valt onder de opgaven “Benutten zilveren kapitaal”, “Omgaan met zorg- en ondersteuningsaanvraag” en “Dementie”. De opgave Volwaardig meedoen heeft vier programma’s, waarbij dit beleidsplan betrekking heeft op het programma “Voorkomen eenzaamheid”. In het Meerjarenplan wordt aangegeven dat er aandacht nodig is voor de groep ouderen. De meeste ouderen wonen het liefst zo lang mogelijk zelfstandig. Zij houden zo lang mogelijk de regie over hun eigen leven. Waarbij zij zo lang mogelijk een bijdrage aan de samenleving kunnen leveren. Daarom betrekken we vitale ouderen bij het maken van beleid zodat er voldoende aanbod is voor ouderen die aansluit bij hun wensen.
7 van 23
4.3. Aanpalende beleidsvelden Ouderen hebben net als alle andere inwoners te maken met meerdere soorten wet- en regelgeving in Nederland. Deze groep is in sommige beleidsdocumenten afzonderlijk beschreven. Binnen bijvoorbeeld de Wmo, Gezondheidsbeleid en Algemene Voorzieningen. Ook in het Sportakkoord staat beschreven dat we extra inzet doen voor ouderen.
4.4. Landelijke informatie Informatie van het RIVM 1 Het RIVM doet op veel gebieden onderzoek, waaronder over ouderen. Het RIVM geeft het volgende aan: -
Preventie Ouderen wonen steeds langer zelfstandig en willen regie blijven houden over hun leven. De meeste ouderen lukt dat goed en behouden daarmee hun zelfstandigheid. Tegelijkertijd kunnen zij geconfronteerd worden met bijvoorbeeld het verlies van naasten, verminderde mobiliteit, ziekte en eenzaamheid. Maatregelen zoals meer bewegen of het versterken van het sociale netwerk, kunnen helpen om deze problemen te voorkomen of de gevolgen ervan te verminderen. Het RIVM ondersteunt dit door onderzoek naar thema’s als bewegen, valpreventie en voeding.
-
Integrale aanpak Het is belangrijk om de zorg (voor ouderen) in zijn geheel te bekijken. Preventie, zorg en ondersteuning zijn nauw met elkaar verbonden en worden daarom bij voorkeur ook als geheel aangeboden. Huisartsenpraktijken, thuiszorgorganisaties, welzijnsorganisaties, gemeenten, zorgverzekeraars en vertegenwoordigers van cliënten werken dan ook in nieuwe vormen en verbanden met elkaar samen. Daarom vraagt de verbinding tussen de domeinen en met stakeholders continue aandacht.
-
Kwetsbare ouderen Een deel van de ouderen lukt het niet om zelfstandig te blijven wonen en regie te houden over hun leven. We spreken dan over kwetsbare ouderen. De kwetsbaarheid van ouderen neemt toe naarmate de leeftijd stijgt. Kwetsbaarheid komt vaker voor bij groepen zoals praktisch opgeleide ouderen, ouderen met complexe gezondheidsproblemen, oudere migranten, mantelzorgers op leeftijd en LHBTIQ+-ouderen. Kwetsbaarheid kent verschillende vormen. De ene oudere heeft bijvoorbeeld moeite met boodschappen doen terwijl de andere oudere last heeft van vergeetachtigheid. We onderscheiden dan ook vier vormen waarop ouderen kwetsbaar kunnen zijn: ▪
Fysieke kwetsbaarheid: belemmeringen in hun fysieke functioneren door bijvoorbeeld gewichtsverlies, evenwichtsproblemen en vermoeidheid.
1 https://www.rivm.nl/ouderen-van-nu-en-straks
8 van 23
▪
Cognitieve kwetsbaarheid: belemmeringen in cognitie zoals geheugen of flexibiliteit.
▪
Sociale kwetsbaarheid: belemmeringen door eenzaamheid of verlies van sociale steun.
▪ Psychische kwetsbaarheid: belemmeringen door psychische aandoeningen zoals een depressie. Het RIVM doet onderzoek naar alle domeinen van kwetsbaarheid. Net als bij andere leeftijdsgroepen bevinden zich steeds meer mensen met een migratieachtergrond onder de ouderen. Voor preventie, zorg en onderzoek over ouderen en veroudering is het belangrijk om met deze achtergrond rekening te houden. Vaak sluiten activiteiten en zorgaanbod onvoldoende aan bij de behoeften en belevingswereld van deze groep ouderen en worden ze daardoor moeilijk bereikt. Met het ouder worden nemen niet alleen medische, maar ook sociale problemen toe, zoals eenzaamheid. Ouderen wonen vaker zelfstandig en vaker alleen, wat de vraag naar professionals, mantelzorgers en vrijwilligers vergroot. Tegelijk wordt de zorg steeds complexer.
4.5. Beleid in Putten Er zijn verschillende beleidsplannen en initiatieven die bijdragen aan het ouderenbeleid: -
Wmo beleid;
-
Kadernotitie breed welzijn;
-
Mantelzorgbeleid;
-
Plan van Aanpak GALA;
-
Het Regioplan Routekaart voor de toekomst van zorg.
De gemeente Putten werkt vanuit de gedachte van positieve gezondheid. Twee keer per jaar wordt samen met ketenpartners als Putten voor Elkaar en Medicamus een bijeenkomst georganiseerd om dit gedachtengoed te versterken.
4.6. Ontwikkelingen in Putten Beweging naar de voorkant Het sociaal en maatschappelijk domein is breed en omvat verschillende beleidsterreinen. Een gemeenschappelijke deler binnen alle beleidsterreinen is het maken van ‘de beweging naar de voorkant’: Van ‘zorgen voor’ naar het stimuleren van gezondheidsbevordering en brede welvaart. De gemeente Putten werkt binnen het sociaal domein aan een stevige sociale basis, waarin iedereen kan meedoen en hulp en ondersteuning beschikbaar is waar nodig. We stimuleren en faciliteren inwoners om voor zichzelf en anderen te zorgen en hun verantwoordelijkheid te nemen. In 2023 is bijvoorbeeld het beleidsplan Bestaanszekerheid vastgesteld. De nadruk ligt hierin op de eigen kracht van inwoners en het behouden van zelfredzaamheid.
9 van 23
Daarom bieden we benodigde ondersteuning, zodat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen, zich naar vermogen kunnen ontwikkelen en actief blijven deelnemen aan het sociale leven. Waar nodig wordt ondersteuning ingezet via de Wmo. Preventieplan Als verdere uitwerking van het Meerjarenplan Samenleving wordt ook het Brede Preventieplan opgesteld. Dit plan wordt naar verwachting in het eerste kwartaal van 2025 aan de gemeenteraad aangeboden. Het preventieplan heeft veel raakvlakken met het beleidsplan Ouderen. Woonzorgvisie De planning voor de Woonzorgvisie is in gang gezet. De visie wordt naar verwachting in 2025 aan de gemeenteraad aangeboden. De woonzorgvisie vormt de basis voor gemeenten om afspraken te maken met woningcorporaties, verhuurders, zorgaanbieders en zorgkantoren over de behoeften van aandachtsgroepen en ouderen. Hierbij wordt gekeken naar huisvesting, maar ook naar zorg en ondersteuning. Denk hierbij aan het creëren van ontmoetingsplekken op verschillende plekken in de gemeente. In de Woonzorgvisie wordt het onderdeel wonen in relatie tot zorg meegenomen. Centrumplan Bij de inrichting van het centrum wordt rekening gehouden met een breed scala aan doelgroepen, zodat iedereen zich kan verplaatsen. Denk hierbij aan het aanleggen van gidslijnen en waar nodig geleidelijnen voor mensen met een visuele beperking.
4.7. Regionale ontwikkelingen In de regio zijn ook verschillende initiatieven in ontwikkeling. Er komt een regionale Woonzorgvisie als basis voor de lokale Woonzorgvisies. Daarnaast is er op de Noord-Veluwe de samenwerking met onder meer zorgorganisaties, het Zilveren Kruis, huisartsen en gemeenten in de regionale samenwerking Samenredzame Gemeenschap 2. Daarbij wordt de zelfredzaamheid in de buurt versterkt en kunnen inwoners langer zelfstandig wonen. Nu is dit nog regionaal. Vanaf 2025 zal hieraan lokaal verder invulling aan gegeven worden.
4.8. Plan van aanpak GALA Dit plan, vastgesteld op 5 september 2023, bevat belangrijke pijlers: -
Dementie: de focus ligt op ouderen, omdat 95% van de mensen met dementie 65 jaar of ouder is. het Plan van Aanpak Zinvolle Dagactiviteiten voor Mensen met (beginnende) dementie beschrijft wat er gedaan wordt op dit vlak.
-
Mantelzorg: de gemeente ondersteunt mantelzorgers in alle leeftijdsfasen. Het mantelzorgcompliment wordt via Putten voor Elkaar uitgereikt. Het beleid is vastgesteld in de Kadernotitie Breed Welzijn.
2 https://www.weyond.nl/wp-content/uploads/2024/12/Regiovisie-een-samenredzame-
gemeenschap.pdf 10 van 23
-
Eenzaamheid: de gemeente is aangesloten bij de coalitie Eén tegen Eenzaamheid. De doelgroep is niet gespecificeerd. De activiteiten zijn vaak gericht op volwassenen, met aandacht voor meerdere doelgroepen.
Verder specificeren we geen doelgroepen, omdat de behoefte bij de verschillende doelgroepen hetzelfde is.
4.9. Informele vormen van ondersteuning Er zijn verschillende vormen van informele zorg en ondersteuning. Het gaat hierbij om vormen van ondersteuning die niet vanuit een zorgaanbieder worden geleverd, maar waarbij soms wel (deels) betaald wordt voor de ondersteuning, zoals bij Esperia of ZlimSamen. Het gaat ook om informele zorg: zorg en ondersteuning die wordt gegeven door mensen die dat niet als beroep doen, zoals bij Woongemak. Een greep uit de soorten van informele zorg: Woongemak Vrijwilligers van Putten voor Elkaar bezoeken ouderen om mee te denken met kleine aanpassingen in en om de woning. Dit helpt inwoners langer zelfstandig te wonen. Woongemak is in Putten kort na de invoering van de Wmo 2015 gestart. De campagne WoonGemak Putten is opgezet door Putten voor Elkaar en de gemeente. ZlimSamen De Veiligheidsregio Noord- en Oost Gelderland (VNOG) heeft in 2023 het project ZlimSamen uitgevoerd in de VNOG-regio, waaronder Putten. Inwoners konden sensoren in de woning laten plaatsen, zoals rookmelders en bewegingssensoren. De belangstelling was groot en er komen nog regelmatig vragen over dit project en of er een vervolg komt. Tijdens het traject bleek dat de vragen van ZlimSamen vaak overeenkwamen met die van Woongemak. De gemeente onderzoekt hoe deze initiatieven kunnen worden doorontwikkeld en waar mogelijk kunnen worden geïntegreerd.
Esperia Esperia is een ledenvereniging die informele ondersteuning biedt. Door lid te worden, kunnen inwoners gebruikmaken van verschillende diensten tegen een sterk gereduceerd tarief. Dit varieert van hulp in de tuin of bij een klus tot advies en ondersteuning bij ouder worden. Verhuiscoach De verhuiscoach, een initiatief van Woningstichting Putten (WSP) in samenwerking met de Provincie, helpt ouderen om door te stromen naar een passende woning of om te kijken of de huidige woning kan worden aangepast. Dit is ook een vorm van informele zorg. Overige initiatieven Daarnaast zijn er andere initiatieven gericht op ouderen: -
SeniorWeb en Repairshop: helpen inwoners met het gebruik van de computer en/of reparaties.
-
Activiteiten van Putten voor Elkaar: zoals het 75+ inloopmoment en Burennetwerk.
11 van 23
-
Inloophuis en kerken: organiseren ontmoetingen, zoals het Open Huis, Samen Eten en koffiemomenten.
12 van 23
5. Totstandkoming Inbreng van inwoners en partijen We vinden het belangrijk dat inwoners en externe partijen meedenken over het beleid in het sociaal domein. Hun input helpt bij het formuleren van de ambities. Daarnaast kunnen inwoners en externe partijen meedenken en participeren bij het tot stand komen van de plannen. Waar moet volgens hun aan gewerkt worden? Wat zien zij in het werkveld waar aandacht voor moet komen? Daarom zijn er bijeenkomsten geweest waarin stakeholders en inwoners hun input hebben gegeven. De bijeenkomst met stakeholders is gecombineerd met de bijeenkomst over het beleidsplan Preventie, waarbij vervolgens een validatiesessie is gehouden. Eind 2024 zijn er twee bijeenkomsten geweest voor en met inwoners. Zij hebben een verslag ontvangen van de bijeenkomsten waarop zij konden reageren. Die reacties zijn vervolgens in de input verwerkt. Er is bij de bijeenkomst ook input gegeven over het thema wonen. Dit onderdeel wordt meegenomen bij de Woonzorgvisie. Verder is er collegiale inbreng geweest vanuit de verschillende betrokken beleidsterreinen. De resultaten van deze bijeenkomsten en collegiale input zijn opgenomen in bijlage 1.
13 van 23
6. Wat gaan we doen? In dit hoofdstuk beschrijven we de actiepunten. Elk punt is op zichzelf genoemd, maar ze hangen sterk met elkaar samen. Waar mogelijk leggen we verbindingen tussen de actiepunten.
6.1. Versterken van het werken volgens de visie op Ouderenbeleid Ons doel is om ouderen zo lang mogelijk zelfstandig en zo veilig mogelijk te laten wonen en leven, met steun van hun buurt. Wanneer nodig, komt er zorg en ondersteuning. Dit uitgangspunt is al de basis van het sociaal domein, maar blijft een aandachtspunt voor verbetering.
6.2. Bestaand aanbod nog beter verbinden In Putten zetten we de inwoner centraal. We willen nog meer samenhang en verbinding creëren tussen die verschillende programma’s. Denk hierbij aan betere afstemming tussen het ruimtelijk en sociaal domein, zoals bij toegankelijkheid van de openbare ruimte of de ontwikkeling van de Woonzorgvisie. Daarnaast willen we de verbinding versterken met het voorveld, zoals fysiotherapie, welzijn, zorg en huisartsen. Zij hebben allemaal te maken met de doelgroep. Waar kunnen we nog meer verbindingen maken en hoe stemmen we dit af? Gezond Veluwe3 kan hier een rol bij spelen. Bijvoorbeeld door OZO verbindzorg 4 in te zetten. Ook binnen het informele aanbod willen we de samenwerking verbeteren. Voorbeelden zijn Woongemak, ZlimSamen, Esperia en de verhuiscoach, die deels het onderzoek uitvoeren. In 2025 starten we een nieuw project ZlimSamen waarbij onder meer sensoren kunnen worden geplaatst in woningen van ouderen, zodat zij langer zelfstandig kunnen blijven wonen. Dit wordt integraal opgepakt met Woongemak en waar nodig de verhuiscoach. Actie 1a: We gaan samen met Putten voor Elkaar alles wat er is voor ouderen waar nodig nog beter met elkaar verbinden (denk aan Woongemak en informele zorg). Actie 1b: We starten een nieuw project met ZlimSamen, in samenhang met Woongemak (Putten voor Elkaar). Hier kunnen 62 adressen aan deelnemen.
De kosten bedragen eenmalig € 11.000,00.
6.3. Versterken sport- en beweegaanbod In de uitvoeringsagenda lokaal Sport- en Beweegakkoord 2025-2026 zijn verschillende interventies benoemd die zich specifiek richten op de doelgroep ouderen. Deze interventies hebben als doel om (meer) ouderen aan het bewegen te houden en/ of te krijgen. Het betreft de navolgende interventies.
3 4
https://www.gezondveluwe.nl/ https://www.ozoverbindzorg.nl/
14 van 23
Passend aanbod creëren In Putten is het sport- en beweegaanbod voor senioren momenteel beperkt. De diversiteit binnen de groep ouderen vraagt om een breder en gevarieerder beweegaanbod. Actie 2: Inzet van een buurtsportcoach De buurtsportcoach kan kwetsbare ouderen stimuleren en faciliteren om deel te nemen aan sport en beweging. Daarnaast kunnen zij beweegactiviteiten doen voor kwetsbare ouderen.. Actie 3: Uitvoeren programma Oldstars Er zijn sportverenigingen die beweegactiviteiten voor ouderen aanbieden, maar dit aanbod is nog niet divers genoeg. We gaan in gesprek met verenigingen en partners om het aanbod verder uit te breiden. Het doel is om een levensloopbestendig aanbod te creëren. Dit wordt meegenomen in de uitvoeringsagenda Sport- en Beweegakkoord 2025 – 2026. Momenteel is er tijdelijk een beweeggroep, die in afspraken met Putten voor Elkaar structureel zal worden. Actie 4: Bestendigen aanbod van de voormalige stichting in Beweging door Putten voor Elkaar Er is bestaand aanbod voor bewegen in de wijk. Er is een Beweegtuin in de Sparrenhof en een Kwiek Beweegroute bij Norschoten. We willen dit aanbod behouden, bestendigen en waar mogelijk versterken. Hiermee beogen we dat deze inwoners blijven bewegen. Dat kan door doorstroom naar reguliere beweging of door middel van zelfsturing vanuit de groep.
Dit laatste is steeds meer in opkomst via de zogenaamde Vitality clubs: een professional organiseert bewegen in de buitenruimte. Maar de deelnemers nemen uiteindelijk zelf de regie over. Via de website van Vitality clubs5 is een stappenplan te downloaden om zo’n club te starten. Gezondoud.nl organiseert dit soort activiteiten op meerdere plekken in het land. Daar zijn kosten aan verbonden. Voor inwoners die het financieel moeilijk hebben, kan het gemeentelijke Minimafonds ondersteuning bieden. Dit wordt meegenomen in de uitvoeringsagenda Sport- en Beweegakkoord 2025 – 2026. We brengen initiatieven als Vitality clubs en Gezondoud.nl onder de aandacht bij inwoners. Actie 5: Beweegcarrousel en sport-spel uur Deze actie wordt verder ontwikkeld in de vorm van een beweegcarrousel en sport- speluren. Het maakt deel uit van de uitvoeringsagenda Sport- en Beweegakkoord 2025 – 2026. Actie 6: Campagne Doortrappen Fietsen zorgt ervoor dat senioren langer gezond, sociaal en zelfredzaam blijven. Tegelijkertijd zijn ouderen ook kwetsbaar in het verkeer. Het programma Doortrappen, een initiatief van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Dit zorgt ervoor dat ouderen zo lang mogelijk veilig kunnen blijven fietsen. De campagne doortrappen wordt meegenomen in de uitvoeringsagenda Sport- en Beweegakkoord 2025 – 2026.
5
https://vitality-club.nl/
15 van 23
Actie 7: Doorverwijzen naar passend aanbod We blijven structureel samenwerken met zorgpartijen, zoals praktijkondersteuners, huisartsen, fysiotherapeuten, thuiszorg, welzijn en sport. We zijn regelmatig in gesprek, zodat we de praktische randvoorwaarden op orde houden, zodat inwoners, waar nodig, de juiste ondersteuning krijgen. Randvoorwaarden bij de actiepunten -
We gaan deze beweegmogelijkheden promoten via onze partners en eigen sociale media.
-
Als inwoners financiële ondersteuning nodig hebben om mee te doen, kunnen zij een beroep doen op het Minimafonds volgens de voorwaarden van die regeling.
6.4. Bekendheid van respijtzorg vergroten Door het inzetten van respijtzorg proberen we overbelasting van mantelzorgers te voorkomen. Regionaal zijn hierover afspraken gemaakt, zowel met de Noord-Veluwse gemeenten als met een aantal zorgaanbieders in onze regio. Het doel is dat casemanagers van zorgaanbieders waar nodig respijtzorg kunnen zetten zonder een ingewikkeld aanvraagproces. We gaan de mogelijkheden van respijtzorg beter bekendmaken bij inwoners, ketenpartners, mantelzorgerconsulent van Putten voor Elkaar en intern bij de consulenten van de afdeling Samenleving. Actie 8: We geven meer bekendheid aan de mogelijkheden van respijtzorg
6.5. Voorlichting over informele zorg en Praat vandaag over morgen Samen met externe partijen geven we informatie over deze landelijke campagne van het Ministerie van VWS in samenwerking met ActiZ, branchevereniging van zorgorganisaties: Praat vandaag over morgen 6. Praat vandaag over morgen is een initiatief van ActiZ, branchevereniging van zorgorganisaties en het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Met deze boodschap roepen we iedereen in Nederland op om het gesprek te voeren over ouder worden. Hierbij betrekken we stakeholders als Putten voor Elkaar, kerken en ouderenorganisaties. Actie 9: We besteden aandacht aan de campagne Praat vandaag over morgen.
6.6. We onderzoeken of we Powerful Ageing7 gaan inzetten Inmiddels zijn in Nederland 44 gemeenten aangesloten bij Powerful Ageing. Het doel hiervan is om door middel van een persoonlijke training ouderen te trainen om hun fysieke zelfredzaamheid te leren, behouden of verbeteren. Zodat ze langer in staat zijn om zelfstandig en actief deel te nemen aan de samenleving. Zo heeft bijvoorbeeld gemeente Berkelland Powerful Ageing onderdeel gemaakt van hun Wmo intake bij in eerste instantie aanvragen voor Hulp bij het huishouden. Hierbij wordt eerst gecheckt of er exclusie criteria zijn (bijvoorbeeld als
6 7
https://praatvandaagovermorgen.nl/ https://www.powerful-ageing.nl/
16 van 23
iemand een neurologische aandoening heeft of dementie). Komt een inwoner wel voor het traject in aanmerking, dan krijgt een inwoner dit als maatwerkvoorziening aangeboden. In Berkelland heeft dit er na twee jaar ervaring toe geleid dat inwoners langer zelfstandig kunnen blijven functioneren. Een bijkomend gevolg is dat er minder Hulp bij het huishouden wordt geïndiceerd. Inwoners doen langer zelf hun huishouden en bijvoorbeeld boodschappen. Deze gemeente gaat onderzoeken in hoeverre ze dit ook kunnen toepassen bij aanvragen voor trapliften, scootmobiels en bijzondere fietsen. Actie 10: We gaan onderzoeken of we Powerful Ageing gaan inzetten binnen de Wmo.
6.7. Geheugensteunpunt Het Geheugensteunpunt is een paar jaar geleden gestart. Het is een laagdrempelige ontmoetingsplek voor iedereen die te maken heeft met geheugenproblemen of iets wil weten hierover. Er is veel deelname aan activiteiten en trainingen. Bij de invoering hiervan is € 160.000 gereserveerd voor een periode van drie jaar. Hieruit wordt ook het Alzheimer Trefpunt gefinancierd. De kosten hiervan zullen naar verwachting € 55.000 bedragen voor het jaar 2026. Bij de volgende Kadernotitie Welzijn kijken we voor de definitieve inbedding hiervan. Actie 11: We verlengen de bijdrage voor het Geheugensteunpunt Dementie met twee jaar. Kosten voor 2026: € 55.000.
6.8. Cybercrime Steeds meer mensen hebben te maken met cybercrime. Vaak zijn ouderen hiervan het slachtoffer. Vanuit de afdeling Veiligheid wordt hierover voorlichting gegeven. Dat blijven we de komende jaren ook doen. Actie 12: We blijven voorlichting geven over cybercrime
6.9. Samenredzame samenleving In hoofdstuk 4.7 is al gesproken over de Samenredzame samenleving. Daarbij wordt de zelfredzaamheid in de buurt versterkt en kunnen inwoners langer zelfstandig wonen. Nu is dit nog regionaal. Vanaf 2025 zal hieraan lokaal verder invulling aan gegeven worden. Actie 13: Vanaf 2025 geven we lokaal verder invulling aan de Samenredzame gemeenschap
6.10. Ouderenmishandeling Medio 2024 is de regiovisie Samen tegen huiselijk geweld, ook in Putten, vastgesteld. Hierin is ook aandacht voor ouderenmishandeling. Daarbij besteden we lokaal onder andere aandacht aan de volgende onderwerpen: •
Zorg voor bekendheid van signalen van huiselijk geweld bij omstanders.
•
Draag bij aan bekendheid van de meld- en adviespunten van Veilig Thuis, CSG en Moviera.
•
Campagnes over huiselijk geweld en de gevolgen ervan in beeld te brengen.
•
Stimuleer het werken met aandachtsfunctionarissen huiselijk geweld. 17 van 23
•
Werk aan bekendheid van de noodzaak tot traumasensitief en gendersensitief werken (bijvoorbeeld de inzet van Platform Drakentemmers).
•
Organiseer maatwerktrainingen huiselijk geweld.
•
Jaag scholing en deskundigheidsbevordering in het lokale veld aan.
•
Zorg voor passend hulpaanbod.
Dit is opgenomen in de lokale uitvoeringsagenda bij het regioplan.
18 van 23
7. Sturing en monitoring, implementatie en financiering 7.1. Sturing en monitoring De gemeente Putten werkt momenteel aan de invoering van een digitaal monitoringssysteem.. Zie hiervoor ook hoofdstuk 4.4 van het Preventiebeleidsplan.
7.2. Implementatie Na vaststelling starten we met de verdere implementatie van dit plan. We doen dit op de volgende wijze per actienummer: Nr.
Soort actie
Start
Doorlooptijd
1a.
We gaan samen met Putten voor Elkaar alles wat
Vanaf medio
Continu
er is voor ouderen waar nodig nog beter met elkaar
2025
verbinden (denk aan Woongemak en informele zorg) 1b.
En we starten een nieuw project met ZlimSamen in
Vanaf medio
samenhang met Woongemak (Putten voor Elkaar).
2025
Continu
Hier kunnen 62 adressen aan deelnemen. De kosten bedragen eenmalig € 11.000,00. 2.
Inzet van de buurtsportcoach
Vanaf 2025
Continu
3.
Uitvoeren programma Oldstars
2025
2026
4.
Bestendigen aanbod van de voormalige stichting in
2025
2026
Beweging door Putten voor Elkaar 5.
Beweegcarrousel en sport-spel uur
2025
2026
6.
Campagne Doortrappen
2025
2026
7.
Doorverwijzen naar passend aanbod
2025
Continu
8.
We geven meer bekendheid aan de mogelijkheden
2025
Continu
2025
2025
2025
Continu
2026
2026
van respijtzorg 9.
We besteden aandacht aan de campagne Praat vandaag over morgen.
10.
We gaan onderzoeken of we Powerful Ageing gaan inzetten binnen de Wmo.
11.
We verlengen de bijdrage voor het Geheugensteunpunt Dementie met een jaar.
12.
We blijven voorlichting geven over cybercrime.
2025
Continu
13.
We gaan lokaal verder invulling geven aan de
2025
Continu
Samenredzame gemeenschap.
19 van 23
7.3. Financiering Veel van dit plan wordt gefinancierd vanuit bestaande budgetten en gemaakte afspraken zoals het Sportakkoord, afspraken met Putten voor Elkaar en het Minimabeleid. Er zijn wel eenmalige kosten voor een nieuw project ZlimSamen. De kosten hiervan worden geraamd op € 11.000. Daarnaast zijn er kosten voor verlenging van het Geheugenpunt Dementie. Voor het jaar 2026 is dit € 55.000. Deze kosten bekostigen we uit de reserve van het Meerjarenplan Samenleving. Voor het uitvoeren van het Meerjarenplan Samenleving heeft de raad een ontwikkelreserve beschikbaar gesteld van € 2,5 miljoen. De GALA-middelen zijn voor zover nu bekend tot en met 2026 toereikend voor het uitvoeren van de overige actiepunten. Blijkt dit niet het geval dan zal mogelijk een beroep gedaan worden op de ontwikkelreserve van het Meerjarenplan Samenleving. Hiervoor zal dan een voorstel aan de gemeenteraad worden gedaan.
20 van 23
Bijlage 1: Opbrengst stakeholders en bewoners bijeenkomsten Input stakeholders voor ouderenbeleid Begin juli 2024 is er een bijeenkomst geweest met stakeholders van de gemeente Putten. Tijdens deze bijeenkomst is input verzameld voor het op te zetten Preventieplan, Ouderenbeleid en algemene voorzieningen. Waarbij de nadruk lag op de zogenaamde ‘witte vlekken’: wat ontbreekt of is (nog) niet voldoende geregeld? Voor het Ouderenbeleid kwam de volgende input naar voren: -
Er is al veel geregeld in Putten;
-
Over het algemeen zijn de lijnen kort;
-
Veel organisaties kennen elkaar nog maar relatief beperkt. Er is behoefte aan meer kennis over waar men bij elkaar terecht kan.
Aandachtspunten zijn: a. Overbelaste mantelzorgers: •
Inzet ketenpartners die signaleren. Maar ook bijvoorbeeld het Burennetwerk. Geef meer informatie aan de "voorkant” zodat wanneer nodig een voorziening tijdig kan worden ingezet.
•
Gemeente dient respijtzorg (Ouderenbeleid) goed te beleggen als algemene voorziening
b. Toegankelijke openbare ruimte: De afdeling Samenleving levert input op de inrichting van openbare ruimte voor gezond leven: gezonde wijk, loop-, speel- en fietsroutes. Idee is het inzetten van het Inclusiepanel bij het ontwikkelen van de openbare ruimte en het betrekken van de GGD, met expertise over de publieke gezondheid. De afdeling Samenleving brengt de behoefte van kwetsbare doelgroepen in, in het kader van de omgevingsvisie en het Centrumplan. c. Meer inzet van sport / bewegen Langer zelfstandig wonen en uitstel van zorg kunnen worden bereikt door een gezondere levensstijl. In de praktijk blijkt dat veel oudere bewoners geen sport in verenigingsverband meer beoefenen. Soms zijn de ouderen nog wel lid van een club, omdat er vaak geen teams meer gevormd worden vanaf bijvoorbeeld 50+ bij verenigingen. Tennis is bijvoorbeeld een uitzondering, omdat er maar twee personen nodig zijn. Sporten en bewegen helpt om ouderen fit en vitaal te houden. Zij blijven langer zelfredzaam en minder afhankelijk van zorg. Bovendien helpt het om sociale netwerken te versterken en stimuleert het maatschappelijke participatie. In de gemeente Putten voldoet 39,7% van de 65-plussers aan de beweegrichtlijn.
21 van 23
Belangrijke redenen voor 65-plussers om niet deel te nemen aan sport- en beweegactiviteiten of om te stoppen zijn: 1. Lichamelijke beperkingen en bepaalde chronische aandoeningen door ouderdom of ziekte. 2. Een beperkt beweegkapitaal (de opgebouwde ervaring en houding vergeleken met beweging gedurende het leven). 3. Weinig motivatie en steun uit de directe, sociale kring. 4. Angst om te vallen en het gebrek aan vertrouwen in eigen kunnen. Daarentegen spelen tijdgebrek en geldgebrek nauwelijks een rol bij ouderen. d. Zet ouderen in hun kracht, kijk naar de beeldvorming en let op verschillende culturen Kijk in het kader van vitaliteit wat ouderen nog wel kunnen en willen. Kijk bij zelfredzaamheid naar de beeldvorming en besteed meer aandacht aan vitaliteitsbevordering. Vaak staat er op foto’s iemand naast de oudere om te ondersteunen. Ouderen in andere culturen hebben vaak ook andere behoeftes en wensen waar je op kunt inspelen/aansluiten. Input inwoners van Putten Er zijn twee bewonersmomenten geweest waarbij inwoners konden meedenken over het Ouderenbeleid. Eén bijeenkomst voor mantelzorgers (voor met name oudere inwoners) en de andere bijeenkomst voor (oudere) inwoners van Putten. Er is ook inbreng geweest over het thema wonen, met name voor ouderen. Dit wordt meegenomen bij de Woonzorgvisie.
Mantelzorgers Tijdens de bijeenkomst voor mantelzorgers was er waardering voor de werkwijze van Putten voor Elkaar en de gemeentelijke Wmo. Verder is er input gegeven op het ruimtelijke gebied, zoals over de afmetingen en de vorm van verkeersdrempels, onoverzichtelijke kruisingen en paaltjes bij stoepranden. Daarnaast is het idee geopperd om Putten voor Elkaar te attenderen op “nieuwe” oudere inwoners die vanuit een andere plaats in Putten komen wonen. Dit zou bijvoorbeeld kunnen door bij inschrijving te vragen of ze contact willen met Putten voor Elkaar. Gevraagd is om nog meer aandacht voor Informele zorg en hulp zoals, Alarmering (en goede bereikbaarheid hiervan), SeniorWeb en het Repaircafé. Inwoners Hierbij is het volgende benoemd: -
Het belang van passende woonruimte;
-
Met daarbij ook voorzieningen die bereikbaar zijn, óók voor mensen die minder goed mobiel zijn. Geef bij nieuwbouw woningen aandacht aan de rolstoeldoorgankelijkheid van de woning.
-
Het plan bij de Brinkstraat. Hier konden woningen snel en aangepast gebouwd worden. 22 van 23
-
Geef meer aandacht aan het beter bereikbaar zijn in de buurten omdat niet alle inwoners gemakkelijk naar het centrum kunnen komen.
-
Er is beperkt sportaanbod voor ouderen. Een levensloopbestendig sportaanbod is hiervoor belangrijk.
Op dit moment is de Woonzorgvisie in ontwikkeling, daarom wordt de inbreng over wonen meegenomen naar de werkgroep als input voor de Woonzorgvisie.
23 van 23