Beleidsplan bestaanszekerheid
Tekst van het document
Beleidsplan Bestaanszekerheid
Zaak: 1573911 Document: 1577163
Inhoudsopgave 1.
2.
3.
4.
5.
Inleiding ..................................................................................................................................3 1.1.
Beleidscontext ...............................................................................................................3
1.2.
Totstandkoming beleidsplan ..........................................................................................5
Bestaanszekerheid in Putten .................................................................................................6 2.1.
Aantal mensen met een minimuminkomen ...................................................................6
2.2.
Bereik van minimaregelingen ........................................................................................6
2.3.
Besteedbare inkomens per doelgroep...........................................................................7
Beleidskader ..........................................................................................................................8 3.1.
We creëren meer duurzame ondersteuning ..................................................................8
3.2.
We vergroten de ondersteuning om mee te kunnen doen ............................................8
3.3.
We vergroten het bereik van de doelgroep ...................................................................9
3.4.
We verbeteren de samenwerking tussen betrokken partijen ........................................9
3.5.
We maken het simpeler .................................................................................................9
Wat gaan we doen ...............................................................................................................11 4.1.
We creëren meer duurzame ondersteuning ................................................................11
4.2.
We vergroten de ondersteuning om mee te kunnen doen ..........................................12
4.3.
We vergroten het bereik van de doelgroep .................................................................13
4.4.
We verbeteren de samenwerking tussen betrokken partijen ......................................15
4.5.
We maken het simpeler ...............................................................................................15
Begroting ..............................................................................................................................17
2 van 17
1. Inleiding Armoede heeft grote impact op mensen. Het kan iemand beperken in lichamelijk en geestelijk opzicht en werkt door op verschillende leefgebieden. De stress die gepaard gaat met armoede en schulden zorgt ervoor dat mensen minder goed in staat zijn om bewuste keuzes te maken. Bijvoorbeeld op het gebied van gezond leven. Bij de bestrijding van armoede zetten we in op het bevorderen van bestaanszekerheid van onze inwoners. Het begrip bestaanszekerheid wordt zowel in de grondwet als de Verklaring van de Rechten van de Mens (artikel 25) benoemd. Bestaanszekerheid biedt mensen een basis om van daaruit hun eigen kansen te vergroten.
Bestaanszekerheid betekent een (betaalbaar) dak boven je hoofd, een sluitend ‘huishoudboekje’, voldoende middelen om sociaal te kunnen meedoen, toegang hebben tot onderwijs en zorg en geen grote zorgen over financiën.
Bestaanszekerheid is sterk verbonden met participatie en (passend) werk. Daarnaast is het een belangrijke voorwaarde voor fysieke en mentale gezondheid, zorggebruik en arbeidstevredenheid. Inwoners hebben allereerst een eigen verantwoordelijkheid voor hun eigen bestaanszekerheid. Bijvoorbeeld door in een eigen inkomen te voorzien. De praktijk leert echter ook dat niet iedereen in staat is om te zorgen voor voldoende bestaanszekerheid. Vooral de meest kwetsbare inwoners hebben om verschillende redenen vaak te maken met een lage bestaanszekerheid die zij niet zelfstandig kunnen verbeteren. Ondersteuning vanuit de naaste omgeving of de overheid kan mensen dan helpen om toch mee te doen in de samenleving.
1.1. Beleidscontext In het Meerjarenplan Samenleving 2023-2027 hebben we vier hoofdopgaven geformuleerd voor de komende jaren: Kansengelijkheid, Volwaardig meedoen, Gezond leven en Inspelen op vergrijzing. Onder de opgave Kansengelijkheid vallen drie programma’s. Een daarvan is het programma ‘Vergroten bestaanszekerheid’. Dit beleidsplan valt onder dat programma.
3 van 17
We hebben bij het opstellen van dit beleidsplan ook de aansluiting op de randvoorwaarden van het Meerjarenplan geïnventariseerd: •
Buurtgericht werken: uit gesprekken met maatschappelijk partners bleek dat het onderwerp bestaanszekerheid zich minder goed leent voor een buurtgericht aanpak. Door de aanpak specifiek op bepaalde buurten te richten zouden we het risico lopen om inwoners uit andere buurten te missen die wel behoefte hebben aan ondersteuning.
•
We houden het simpel: de grote regeldruk speelt een belangrijke rol bij het onderwerp bestaanszekerheid. Daarom hebben we hier een aparte paragraaf aan gewijd in dit beleidsplan.
•
Sociale basis op orde: we sluiten met dit plan aan op de sociale basis. Bijvoorbeeld door de verbinding met het financieel café als algemene voorziening.
Om de bestaanszekerheid te vergroten zijn beleidsdomeinen van belang zoals armoedebeleid, schulddienstverlening, en re-integratie. Met dit beleidsplan combineren we onze gemeentelijke beleidsruimte op deze beleidsvelden om de bestaanszekerheid van onze inwoners te vergroten. Concreet kent dit beleidsplan verbinding met onder meer de volgende beleidsstukken: -
Beleidsplan schulddienstverlening 2021-2024
-
Re-integratieverordening Participatiewet gemeente Putten 2023.
-
Participatieplan 2023
Naast bovenstaande beleidsdomeinen speelt ook wonen een belangrijke rol bij bestaanszekerheid. Een betaalbaar dak boven je hoofd is immers een voorwaarde voor bestaanszekerheid. Daarom heeft de gemeente Putten in samenwerking met de gemeente Nijkerk een onderzoek uit laten voeren. Hierin is onderzocht welke oplossingen het mogelijk maken om sociale en betaalbare koopwoningen van voldoende kwaliteit te realiseren. Het rapport biedt verschillende maatregelen die gemeenten in kunnen zetten. De resultaten van het
4 van 17
rapport worden gebruikt voor een uitwerking van een addendum op de woonvisie van de gemeente Putten.
1.2. Totstandkoming beleidsplan Voor de totstandkoming van dit beleidsplan hebben we sessies georganiseerd met onze maatschappelijk partners1. Samen hebben we nagedacht over de belangrijkste knelpunten voor bestaanszekerheid in Putten en hebben we oplossingsrichtingen gedeeld. Daarnaast hebben we onderzoeksbureau Kwiz een onderzoek uit laten voeren. Dit bestond uit twee onderdelen. Ten eerste een onderzoek naar het bereik van de minimaregelingen van de gemeente. Ten tweede een onderzoek naar de gemiddeld besteedbare inkomens van verschillende doelgroepen. Verder hebben we gesproken met ervaringsdeskundigen uit Putten die zelf met bestaansonzekerheid te maken hebben of hebben gehad. Zij gaven aan wat voor hen de belangrijkste knelpunten waren op het gebied van bestaanszekerheid en welke ondersteuning daarbij waardevol zou kunnen zijn. Het onderzoek en de gesprekken hebben samen met inzichten en onderzoeken uit andere gemeenten in het land, de bouwstenen gevormd voor dit beleidsplan bestaanszekerheid. Met dit plan willen we de bestaanszekerheid van de inwoners in Putten de komende jaren daadwerkelijk verbeteren.
De volgende partijen namen deel: Medicamus (huisartsen), Humanitas, Plan Groep, Diaconaal Platform Putten, Bibliotheek, Voedselbank, Woningstichting Putten, Stichting Leergeld, Putten voor Elkaar 1
5 van 17
2. Bestaanszekerheid in Putten Op basis van een onderzoek van onderzoeksbureau Kwiz krijgen we een beeld van de omvang van bestaansonzekerheid in Putten. Het onderzoek geeft inzicht in: •
Het aantal mensen met een minimuminkomen in Putten.
•
Het bereik van de minimaregelingen in Putten.
•
De besteedbare inkomens van verschillende huishoudens.
2.1. Aantal mensen met een minimuminkomen Van alle (9.900) huishoudens in de gemeente Putten moeten 413 huishoudens rondkomen van een inkomen op bijstandsniveau en hebben een laag vermogen. Dit is 4,2 procent van alle huishoudens in de gemeente. Dit ligt lager dan het gemiddeld aandeel minimahuishoudens in andere (vergelijkbare) gemeenten: het gemiddelde aandeel is 8 à 9 procent. In totaal hebben 477 huishoudens een inkomen tot 110 procent van het Wettelijk sociaal minimum (Wsm)2 terwijl 820 huishoudens moeten rondkomen van een inkomen tot maximaal 130 procent Wsm. Van de ruim 5.100 opgroeiende jongeren in de leeftijd tot 18 jaar in Putten wonen er 239 in een huishouden met een inkomen tot maximaal 110 procent van het voor dat huishouden geldende Wsm. Met elkaar maken zij 4,6 procent van de jeugdpopulatie in Putten uit.
2.2. Bereik van minimaregelingen De gemeente Putten kent verschillende regelingen voor mensen met een laag inkomen. Deze zijn bijvoorbeeld bedoeld om mensen te ondersteunen met bijzondere kosten die zij zelf niet kunnen betalen (bijzondere bijstand) of om te participeren in de samenleving (minimaregelingen). Onderzoeksbureau Kwiz heeft onderzocht hoeveel mensen gebruik maken van deze regelingen en heeft dit vergeleken met landelijke gemiddelden. Het beeld dat daaruit ontstaat is dat er in de gemeente Putten over het algemeen weinig gebruik wordt gemaakt van de gemeentelijke regelingen. Vooral van de gemeentelijke regeling voor sociaal-culturele, educatieve en sportactiviteiten wordt opvallend weinig gebruik gemaakt. De vraag is overigens wel waardoor dit komt. Weten mensen niet dat deze regelingen bestaan of hebben zij geen behoefte hier gebruik van te maken? Bijvoorbeeld omdat zij hun ondersteuning liever regelen via het eigen netwerk dan via de gemeente. Dit is een herkenbaar beeld voor veel kleinere gemeenten waar de sociale cohesie sterk is. Toch blijft het bereik in Putten wel dusdanig achter op het landelijk gemiddelde dat het goed is om te kijken hoe we dit bereik kunnen verhogen.
2 Het is belangrijk om het wettelijk sociaal minimum niet te verwarren met het wettelijk minimumloon. Het wettelijk
sociaal minimum is in principe gelijk aan de bijstandsnorm.
6 van 17
2.3. Besteedbare inkomens per doelgroep In het onderzoek zijn de besteedbare inkomens van huishoudtypes met een inkomen tot 100%, 110%, 120% en 130 % van het Wsm berekend. Aan de inkomstenkant zijn naast het loon of de uitkering ook de verschillende landelijke en lokale regelingen meegerekend. Bij de uitgavenkant is een schatting opgenomen van de uitgaven van de verschillende huishoudtypen. Bij alle analyses en berekeningen is het van belang om steeds te beseffen dat het om gemiddelden gaat. Individuele situaties zullen vaak afwijken van deze gemiddelden. Het onderzoek laat zien dat alle huishoudtypes van de onderzochte inkomensgroepen in Putten (gemiddeld) een budget voor vrije bestedingen overhouden. Dit budget is het geld dat maandelijks overblijft na aftrek van alle vaste lasten, huishoudelijke uitgaven en reserveringsuitgaven. Het budget voor vrije bestedingen kan worden gebruikt voor sociale participatie (een krant, abonnement, dagje uit, op bezoek gaan, enzovoort). Het budget voor vrije bestedingen is bij alle huishoudtypes hoger dan het normbedrag dat het Nibud hiervoor vaststelt. Verder blijkt uit de analyse dat huishoudens in Putten onderaan de streep meer overhouden als zij vanuit een bijstandsuitkering gaan werken tegen een loon gelijk aan 110, 120 of 130 procent van het Wsm. De aanname is dan wel dat zij gebruik maken van alle toeslagen en regelingen.
Dit zal in de praktijk lang niet altijd het geval zijn. Ook is het zo dat in veel gevallen het vrij besteedbaar budget terugloopt wanneer inwoners van een inkomen van 120% van de bijstandsnorm naar 130% van de bijstandsnorm gaan.
7 van 17
3. Beleidskader Uit de analyse in voorgaand hoofdstuk, de gesprekken met maatschappelijk partners en de probleemstelling uit het Meerjarenplan Samenleving 2023-2027 komen samengevat de volgende aandachtspunten voor bestaanszekerheid in Putten naar voren: 1.
We zouden meer in moeten zetten op duurzame ondersteuning.
2.
Inwoners met een minimuminkomen hebben moeite om mee te doen.
3.
We bereiken de doelgroep maar beperkt met de verschillende regelingen.
4.
De samenwerking tussen betrokken partijen is voor verbetering vatbaar.
5.
De procedures en regels zijn te ingewikkeld.
Met de kaders van ons beleid spelen we in op deze aandachtspunten. In de volgende paragrafen benoemen we onze kaders en lichten we deze toe.
3.1. We creëren meer duurzame ondersteuning We proberen inwoners met weinig bestaanszekerheid te helpen met incidentele ondersteuning, bijvoorbeeld via minimaregelingen. Deze ondersteuning is belangrijk: het zorgt ervoor dat inwoners in armoede toch kunnen meedoen in de samenleving. Daarmee ‘dempt’ deze ondersteuning het effect van de armoede enigszins. Om het effect van armoede niet alleen te dempen, maar mensen structureel verder te helpen is echter ook actievere en meer duurzame ondersteuning nodig. Bijvoorbeeld door een professional die naast de inwoner gaat staan en helpt om het huishoudboekje op orde te krijgen. Of door inwoners voor te lichten over welke duurzame keuzes zij kunnen maken om hun (financiële) situatie beter onder controle te krijgen. Door persoonlijke aandacht en betrokkenheid en inzet op een blijvende verandering willen we inwoners die het nodig hebben daadwerkelijk een stap verder helpen. Bij de ondersteuning zijn we ons bewust van de impact die armoede gerelateerde stress heeft op het vermogen van inwoners om keuzes te maken.
3.2. We vergroten de ondersteuning om mee te kunnen doen Voor veel mensen die niet zelf in hun inkomen kunnen voorzien is de inkomensondersteuning vanuit het Rijk onvoldoende om op dagelijkse basis goed rond te kunnen komen en deel te nemen aan de maatschappij. Armoede beperkt zich daarnaast niet meer tot de ‘klassieke groep’ mensen met een bijstandsuitkering. Het gaat ook steeds vaker om mensen die weliswaar een baan hebben, maar toch te weinig verdienen om goed rond te kunnen komen. Deze groep ‘werkende armen’ groeit snel. Hoewel we als gemeente geen inkomenspolitiek mogen voeren, hebben we wel mogelijkheden om mensen in bestaansonzekerheid te ondersteunen om mee te doen in de samenleving. We willen deze mogelijkheden ruimer gaan inzetten om onze inwoners in armoede te ondersteunen.
8 van 17
3.3. We vergroten het bereik van de doelgroep We kunnen onze ondersteuning voor inwoners in armoede wel verruimen, maar dit heeft vooral zin als we er ook voor zorgen dat deze ondersteuning op de juiste plek terecht komt. Dat blijkt in de praktijk lastig. Niet alleen voor de gemeente, maar ook voor maatschappelijke organisaties die proberen om in contact te komen met de doelgroep. De invloed van schaamte speelt hierbij een grote rol. Het bereiken van de doelgroep krijgt de komende periode daarom extra aandacht. Hierbij hebben we ook oog voor het feit dat een deel van de doelgroep minder taal- of digitaalvaardig is. Het vergroten van het bereik van de doelgroep is een doelstelling die we concreet kunnen maken. Dat doen we dan ook. Voor de regeling ‘sociaal-culturele, educatieve en sportactiviteiten’ willen we het bereik vergroten. In onderstaand overzicht geven we weer hoeveel procent van de doelgroep we momenteel bereiken met onze regelingen en wat onze doelstellingen voor 2025 zijn: Regeling Regeling sociaal-culturele, educatieve en sportactiviteiten.
Bereik Putten 2022 16%
Doelstelling bereik 2025 30%
Landelijk gemiddelde 40%
We monitoren de voortgang op deze doelstelling tussentijds en voeren begin 2026 een bredere evaluatie uit.
3.4. We verbeteren de samenwerking tussen betrokken partijen Bij ondersteuning voor bestaanszekerheid werken we in Putten met verschillende partijen al steeds meer samen. Denk aan diaconieën, woningstichting, welzijnsorganisaties, gemeente, etc. Toch is hier, ook volgens de partijen zelf, nog winst te behalen. We brengen daarom meer lijn in de ondersteuning bij bestaanszekerheid. Dat doen we met respect voor de eigenheid en rollen van alle betrokken organisaties. Zo blijft het vergroten van de bestaanszekerheid van onze inwoners een opgave die we niet als gemeente alleen, maar als samenleving als geheel oppakken.
3.5. We maken het simpeler We kennen in Nederland 27 verschillende vormen van inkomensondersteuning. Het woud van regelingen en formulieren vormt voor steeds meer inwoners een stressfactor op zich. Dat komt dan bovenop de stress die de doelgroep al ervaart als gevolg van de armoede. De regelingen worden ingewikkelder terwijl steeds meer inwoners niet de taal- en/of digitale vaardigheden hebben om hun weg hierin te vinden. Volgens de Nationale ombudsman zijn mensen die
9 van 17
afhankelijk zijn van een uitkering ‘de helft van hun tijd bezig dingen aan te vragen of te verantwoorden’. De randvoorwaarde ‘we houden het simpel’, die we hebben geformuleerd in het Meerjarenplan Samenleving 2023-2027, is bij uitstek relevant voor het thema bestaanszekerheid. Daarom is onze doelstelling om onze procedures op dit thema laagdrempeliger te maken voor onze doelgroep. Ook onze manier van communiceren is hierbij van belang. Door onze communicatie nog begrijpelijker te maken, maken we de drempel voor ondersteuning lager.
10 van 17
4. Wat gaan we doen In dit hoofdstuk beschrijven we hoe we concreet uitvoering geven aan de kaders van het vorige hoofdstuk. Ofwel, de uitwerking van de kaders: •
We creëren meer duurzame ondersteuning.
•
We vergroten de ondersteuning om mee te kunnen doen.
•
We verbeteren de samenwerking tussen betrokken partijen.
•
We maken het simpeler.
Bij de acties die we beschrijven gaat het, tenzij anders aangegeven, om zaken die aanvullend zijn op hetgeen we al doen in het kader van bestaanszekerheid.
4.1. We creëren meer duurzame ondersteuning Voor het creëren van meer duurzame ondersteuning doen we concreet het volgende: •
We versterken het aanbod van begeleiding bij armoede.
•
We starten met de methodiek van ‘Stress sensitief werken’.
•
We nodigen cliënten uit voor een ‘rondkomen gesprek’.
4.1.1. We versterken het aanbod van begeleiding bij armoede Via Putten voor Elkaar versterken we het aanbod van begeleiding bij armoede. Via groepsaanbod, maar ook via individuele begeleiding die een langere looptijd kent. Doel van deze begeleiding is om inwoners die te maken hebben met armoede, zelf naar hun totale situatie te laten kijken. Het gaat daarbij zowel om de uitgaven- als inkomstenkant. Deze ondersteuning kan juist ook voor de groep werkende armen waardevol zijn. Zij komen soms plotseling in de problemen door gestegen kosten, maar zijn niet gewend om hun leven hierop in te richten.
4.1.2. We starten met de methodiek van ‘Stress sensitief werken’ Met de aanpak van ‘Stress sensitief werken’ werken professionals samen met inwoners aan een structurele verbetering van hun leefsituatie. Daarin krijgt de deelnemer stapsgewijs steeds meer eigen regie. In de begeleiding zet de professional de inwoner en hun leefsituatie altijd centraal. Er is specifiek aandacht voor de gevolgen van (chronische) stress op diens gedrag en cognitieve vaardigheden. Concreet zetten we trainingen in waaraan zowel professionals van de gemeente als van maatschappelijk partners worden getraind in deze methodiek.
4.1.3. We nodigen cliënten uit voor een ‘rondkomen gesprek’ Cliënten die bij de gemeente een aanvraag voor een uitkering of minimaregeling doen, nodigen we vrijblijvend uit voor een ‘rondkomen gesprek’. In dit gesprek willen we met de cliënt breder naar de bestaanszekerheid kijken. Daarbij komt niet alleen de inkomstenkant maar ook de uitgavenkant aan bod. Indien gewenst worden er ook vervolggesprekken ingepland.
11 van 17
4.2. We vergroten de ondersteuning om mee te kunnen doen Voor het vergroten van de ondersteuning om mee te kunnen doen, doen we concreet het volgende: •
We verhogen het bedrag voor de regeling hoge zorgkosten.
•
We verstrekken bijzondere bijstand voor ziektekosten.
•
We verruimen de minimaregelingen.
•
We voeren een uitstroompremie in.
4.2.1. We verhogen het bedrag voor de regeling hoge zorgkosten Voor mensen die te maken hebben met armoede, zijn zorgkosten vaak een belangrijke kostenpost. Ook krijgen mensen met een laag inkomen gemiddeld gezien vaker gezondheidsklachten. Volgens de wetgever worden ziektekosten ‘gedekt’ uit de bijstandsuitkering, wet langdurige zorg of de zorgverzekeringswet. In de praktijk blijkt echter dat mensen met chronische aandoeningen dusdanig hoge zorgkosten hebben dat ze dit moeilijk kunnen betalen. In Putten hebben we hier de regeling hoge zorgkosten voor. Inwoners met een chronische ziekte of beperking die daardoor hoge zorgkosten hebben kunnen jaarlijks een tegemoetkoming van € 200,00 aanvragen. Dit is een mooie steun in de rug maar is vaak nog steeds onvoldoende om de extra zorgkosten te vergoeden. Daarom verhogen we het bedrag van de regeling hoge zorgkosten naar € 275,00.
4.2.2. We verstrekken bijzondere bijstand voor ziektekosten Niet alleen voor mensen met chronische aandoeningen vormen ziektekosten een obstakel. Voor mensen in armoede zijn ook andere ziektekosten zoals tandartskosten en kosten voor brillen vaak moeilijk te betalen. Dit kan leiden tot het uitstellen of niet gebruiken van deze zorg, waardoor de problemen vaak verergeren. Dat belemmert het meedoen in de samenleving. We nemen daarom in onze beleidsregels de mogelijkheid op om bijzondere bijstand te verstrekken voor noodzakelijke medische kosten waarvoor een eigen bijdrage moet worden betaald of die voor eigen rekening van de inwoner blijven.
4.2.3. We verruimen de minimaregelingen Met onze minimaregelingen vergroten we de mogelijkheden van mensen met een laag inkomen om mee te doen aan de maatschappij. Vaak gaat het om meedoen aan sportactiviteiten. In de praktijk blijkt echter dat de vergoedingen van de minimaregelingen voor veel mensen onvoldoende zijn om sportabonnementen te betalen. De inflatie heeft de afgelopen jaren ook de prijzen van sportabonnementen beïnvloed, terwijl de hoogte van de vergoedingen uit het minimabeleid gelijk zijn gebleven. Vooral abonnementen voor de sportschool kunnen in de praktijk niet betaald worden uit de bedragen van de minimaregelingen van de gemeente terwijl hier bij de doelgroep wel animo voor is. Daarnaast komen veel inwoners met een inkomen tussen 110% en 130% van de bijstandsnorm op dit moment niet in aanmerking voor verschillende minimaregelingen. Terwijl deze groep
12 van 17
‘werkende armen’ steeds vaker moeite heeft met rondkomen en daardoor ook minder makkelijk mee kan doen. Door de minimaregelingen uit te breiden boeken we op twee terreinen winst: we vergroten de participatiemogelijkheden van mensen met een laag inkomen en we boeken voor deze groep een gezondheidswinst. Door dit laatste verkleinen we de kans op inzet van zwaardere zorg in een later stadium. We verruimen onze minimaregelingen op twee manieren: 1. Alle inwoners met een inkomen tot maximaal 130% van de bijstandsnorm kunnen gebruik maken van de minimaregelingen van de gemeente. Dit percentage lag, op een uitzondering na, tot nu toe op 110% van de bijstandsnorm.3 2. We verhogen het maximumbedrag voor de bijdrage maatschappelijke activiteiten voor de hele doelgroep van € 100 resp. € 225 naar € 350. Daarnaast passen we een jaarlijkse indexatie toe op de maximumbedragen van onze minimaregelingen volgens de consumentenprijsindex van het CPB.
4.2.4. We voeren een uitstroompremie in Het verkrijgen van betaald werk blijft een belangrijke manier voor mensen om hun bestaanszekerheid te vergroten. Naast een hoger inkomen biedt betaald werk ook kansen op doorgroei en verdere vergroting van het inkomen. Tegelijkertijd gaan mensen er (in individuele gevallen) op korte termijn soms financieel niet veel op vooruit of zelfs op achteruit als zij aan het werk gaan vanuit een uitkeringssituatie door het verlies van toeslagen en regelingen. Dit noemen we de ‘armoedeval’. Uit onderzoek onder mensen met een arbeidsbeperking blijkt dat 92% van de respondenten financiële onzekerheid ervaart bij de stap naar werk. De armoedeval is nadelig voor de bestaanszekerheid en heeft een negatief effect op de motivatie om aan het werk te gaan. Daarom voeren we een ‘uitstroompremie’ in. Dit betekent dat mensen die vanuit een langdurige uitkeringssituatie aan het werk gaan en voor minimaal 6 maanden uitstromen, een premie van de gemeente krijgen (ter hoogte van € 1.489,50, gebaseerd op de helft van het maximumbedrag in de Participatiewet). Zo zorgen we voor meer bestaanszekerheid en vergroten we de motivatie om aan het werk te gaan. De uitstroompremie is inmiddels opgenomen in de Re-integratieverordening 2023 die door de raad op 29 juni 2023 is vastgesteld.
4.3. We vergroten het bereik van de doelgroep Om het bereik van de doelgroep te vergroten doen we concreet het volgende: •
We ondersteunen onze partners bij het signaleren van armoede.
•
We informeren jongeren die bijna 18 worden.
•
We sluiten ons aan bij het Volwassenenfonds Sport en Cultuur.
4.3.1. We ondersteunen onze partners bij het signaleren van armoede 3 Voor sport- en cultuurabonnementen voor kinderen kan gebruik worden gemaakt van het Jeugdfonds Sport en Cultuur
of Stichting Leergeld.
13 van 17
De grootste kans voor het vergroten van het bereik van de doelgroep ligt in de directe contacten die allerlei organisaties hebben met onze inwoners. Denk aan de schoolarts die kinderen op het spreekuur krijgt, de huisarts die allerhande problematiek in de spreekkamer tegenkomt en de diaken die bij mensen thuis op bezoek komt. Het herkennen van signalen van armoede is soms echter moeilijk. Ook is het de vraag hoe je vervolgens het gesprek hierover aan kunt gaan. Verder is het voor professionals en vrijwilligers soms niet duidelijk waar ze inwoners met armoedeproblematiek vervolgens naar door kunnen verwijzen. We gaan daarom welzijnsorganisaties, werkgevers, scholen, zorgprofessionals en vrijwilligers meer ondersteunen in het signaleren, bespreekbaar maken en doorverwijzen bij situaties van armoede. Daarvoor zetten we een aantal breed toegankelijke trainingen op. Daarnaast ontwikkelen we online en offline informatieoverzichten van de verschillende soorten ondersteuning voor bestaanszekerheid die in Putten beschikbaar zijn. Door verschillende maatschappelijke partners bij armoedesignalering te betrekken kunnen we ook specifieke doelgroepen zoals jongeren, ouderen of statushouders beter bereiken.
4.3.2. We informeren jongeren die bijna 18 worden Wanneer jongeren 18 jaar worden verandert er voor henzelf en hun ouders veel in de financiële situatie. Daarom sturen we jongeren die bijna 18 worden een brief waarin we wijzen we op de veranderingen in de financiële situatie voor henzelf en hun ouders. Ook geven we in de brief aan waar ze terecht kunnen voor ondersteuning wanneer zij dit nodig hebben. Daarnaast gaan we samen met onze maatschappelijk partners online en offline ontmoetingsmomenten organiseren voor jongeren waar vragen over financiën aan bod komen en jongeren eventueel ook op het spoor van benodigde hulp kunnen komen.
4.3.3. We sluiten ons aan bij het Volwassenenfonds Sport & Cultuur Een nadeel van de gemeentelijke minimaregelingen is dat inwoners de bedragen eerst zelf moeten voorschieten en pas terugkrijgen na het indienen van declaraties. Voor inwoners die te maken hebben met armoede is het erg lastig om deze bedragen voor te schieten. Bedragen vooraf uitkeren kan er echter toe leiden dat het geld niet wordt gebruikt waar het voor bedoeld is. Bovendien is het aanvragen van deze vergoedingen een extra belasting voor de inwoner. Daarom sluiten we ons aan bij het Volwassenenfonds Sport & Cultuur. Het Volwassenenfonds is een initiatief ontstaan uit én met de steun van de landelijke Alliantie ‘Sporten en bewegen voor iedereen’. Intermediairs (professionals die betrokken zijn bij volwassenen) kunnen namens een inwoner bij het fonds een aanvraag indienen voor bijvoorbeeld lidmaatschap van een sportof cultuurvereniging. Het fonds betaalt dan rechtstreeks de vereniging. Het Volwassenenfonds sluit aan bij de werkwijze van het Jeugdfonds Sport en Cultuur. Op het Jeugdfonds zijn we als gemeente Putten al een aantal jaren aangehaakt. De verruimingen van de minimaregelingen zoals beschreven onder paragraaf 4.2.3 vertalen we door in onze afspraken met het volwassenenfonds.
14 van 17
4.4. We verbeteren de samenwerking tussen betrokken partijen Om de samenwerking tussen betrokken partijen te verbeteren, doen we concreet het volgende: •
We organiseren casus overleggen over bestaanszekerheid
•
We stimuleren verbinding tussen organisaties.
4.4.1. We organiseren casus overleggen over bestaanszekerheid Organisaties in Putten die zich bezig houden met bestaanszekerheid zien meerwaarde in meer afstemming. Als gemeente willen we hierin de rol van aanjager en facilitator vervullen. Daarom zetten we multidisciplinaire bespreektafels over bestaanszekerheid op. Hier sluiten professionals en vrijwilligers aan die betrokken zijn bij ondersteuning op het gebied van bestaanszekerheid. Waar mogelijk integreren we deze bespreektafels met bestaande overleggen. De overleggen richten zich op concrete casussen. Hierbij worden casussen alleen besproken volgens de AVG richtlijnen. Waar mogelijk neemt de inwoner zelf ook deel aan het overleg.
4.4.2. We stimuleren verbinding tussen organisaties In de afspraken met de maatschappelijk partners die we als gemeente subsidiëren, nemen we nadrukkelijker op dat we van hen verwachten dat ze onderling samenwerking zoeken. De verbinding binnen het financieel café is hier al een mooi voorbeeld van. Vanuit de gemeente zelf verbinden we ons nadrukkelijker met het financieel café. Dat doen we door consulenten Participatiewet van de gemeente, periodiek aan te laten schuiven bij het financieel café in Stroud. Zo kunnen inwoners op één plek door zowel de gemeente als maatschappelijke organisaties worden ondersteund bij bestaanszekerheid.
4.5. We maken het simpeler Om het simpeler te maken doen we concreet het volgende: •
We vereenvoudigen onze formulieren en systemen.
•
We vereenvoudigen onze procedures.
•
We hanteren het convenant lokale overheid.
4.5.1. We vereenvoudigen onze formulieren en systemen We vereenvoudigen onze formulieren door aanvullend op de tekst met pictogrammen te gaan werken. Daarnaast letten we nog meer op B1 taalgebruik. Ten slotte voeren we een digitaal aanvraagsysteem in waarmee inwoners gemakkelijk inzicht kunnen krijgen in de landelijke en lokale regelingen waar zij recht op hebben en de lokale regelingen ook direct aan kunnen vragen. Tot nu toe waren verschillende aanvragen alleen mogelijk via formulieren die
15 van 17
gedownload en handmatig ingevuld moesten worden. Dat was voor veel mensen een omslachtig systeem. De papieren optie blijft overigens wel bestaan voor inwoners die digitaal minder vaardig zijn.
4.5.2. We vereenvoudigen onze procedures Waar mogelijk kennen we bijdragen vanuit minimaregelingen automatisch toe als iemand deze al eerder heeft aangevraagd. Een nieuwe aanvraag is dan niet nodig, alleen een toets op het actuele inkomen. Ook voor de individuele inkomenstoeslag en de regeling hoge zorgkosten beperken we de informatie die we opvragen. Bijvoorbeeld door het inkomen niet op te vragen als dat al bekend is bij de gemeente vanwege een ontvangen bijstandsuitkering. Of door mensen niet meer jaarlijks te laten verklaren dat zij nog steeds chronisch ziek zijn.
4.5.3. We hanteren het convenant lokale overheid Het convenant Lokale Overheid maakt het proces van minnelijke schuldhulpverlening efficiënter voor lokale overheden. We maken met schuldhulpverleners heldere afspraken over het schuldhulpverleningstraject. Het gaat onder meer over afspraken over het tijdelijk pauzeren van de incassomaatregelen voor de inwoners van de gemeente Putten. Ook spreken we af dat de gemeente bij voorbaat akkoord gaat met betalingsvoorstellen die de schuldhulpverlener doet. Het voordeel is dat alle partijen hierdoor sneller duidelijkheid hebben en dat zij minder tijd en geld kwijt zijn. Onderhandelen over bedragen is niet nodig, want hulpverleners maken gebruik van gestandaardiseerde rekenmethodes.
16 van 17
5. Begroting De gedetailleerde begroting voor het plan is weergegeven in onderstaand overzicht. Een deel van de plannen betreffen een doorontwikkeling van reeds eerder ingezet beleid. Hiervoor zijn geen aanvullende middelen nodig. Voor het overige deel wordt gevraagd om budget vrij te maken uit de reserve Meerjarenplan Samenleving 2023-2027. Doelstelling
Maatregel We nodigen cliënten uit voor een ‘rondkomen gesprek’
Kosten incidenteel -
Kosten jaarlijks (2024 t/m 2027) -
We versterken het aanbod van begeleiding bij armoede.
-
€ 25.000
We starten met de methodiek van ‘Stress sensitief werken’.
€ 7.000
-
€ 7.000
€ 25.000
Subtotaal: We creëren meer duurzame ondersteuning. Verhogen tegemoetkoming hoge zorgkosten.
€ 30.000
Verhogen minimaregelingen volwassenen.
€ 25.000
Verstrekken bijzondere bijstand voor ziektekosten
€ 15.000
Invoeren uitstroompremie.
Bestaand beleid
Subtotaal: We vergroten de ondersteuning om mee te kunnen doen
€ 70.000 We ondersteunen welzijnsorganisaties, werkgevers, scholen en zorgprofessionals bij het signaleren en doorverwijzen bij armoede.
€ 5.000
We benaderen jongeren die bijna 18 worden.
€ 2.000
We sluiten ons aan bij het volwassenenfonds
€ 6.000
Subtotaal: We vergroten het bereik van de doelgroep.
€ 5.000
€ 8.000
We organiseren multidisciplinaire bespreektafels over bestaanszekerheid.
-
-
We stimuleren verbinding tussen organisaties.
-
-
€-
€-
We vereenvoudigen onze formulieren en systemen.
€ 8000
€ 10.000
We vereenvoudigen onze procedures.
-
-
We sluiten ons aan bij het convenant lokale overheid
-
-
€ 8.000
€ 10.000
€ 20.000
€ 113.000
€ 8.000
€ 47.000
€ 12.000
€ 66.000
Subtotaal: We verbeteren de samenwerking tussen betrokken partijen.
Subtotaal: We houden het simpel. TOTAAL Bestaande dekking Benodigd budget
17 van 17