Document · PDF

Begroting 2025-2028

Gemeenteraad 7 november 2024, gemeente PuttenBij agendapunt: Begroting 2025-202832.738 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Begroting 2025-2028 Uitgerekend recreatief Beleidsdeel

Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................2 Hoofdstuk 1 Aanbiedingsbrief ...................................................................................................3 Hoofdstuk 2 Financiële hoofdlijnen...........................................................................................6 Baten en lasten - overzicht en toelichting ..................................................................................7 Financiële positie - uiteenzetting en toelichting .......................................................................12 Hoofdstuk 3 Thema’s en programma’s ...................................................................................17 Thema Ruimte en leefomgeving ..............................................................................................18 Thema Samenleving ................................................................................................................25 Thema Economie en recreatie.................................................................................................30 Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid .........................................................................35 Hoofdstuk 4 Paragrafen

............................................................................................................41 Paragraaf Lokale heffingen......................................................................................................41 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.............................................................46 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................51 Paragraaf Financiering ............................................................................................................58 Paragraaf Bedrijfsvoering ........................................................................................................62 Paragraaf Verbonden partijen..................................................................................................65 Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................................73 Paragraaf Wet Open Overheid ................................................................................................83 Paragraaf Informatieveiligheid en privacy................................................................................85 Paragraaf Duurzaamheid.........................................................................................................88 Hoofdstuk 5

Bijlagen.................................................................................................................97 Bijlage A Specificatie per beleidsproduct.................................................................................97 Bijlage B Kengetallen.............................................................................................................101 Bijlage C Reserves en voorzieningen ....................................................................................103 Bijlage D Overzicht belastingtarieven 2022-2025 ..................................................................104 Bijlage E Berekening EMU-Saldo ..........................................................................................105 Bijlage F Begroting naar taakvelden ......................................................................................106 Bijlage G Geprognotiseerde balans .......................................................................................108 Bijlage H Waarborgen en garanties .......................................................................................109

2 van 109

Hoofdstuk 1 Aanbiedingsbrief Putten, 8 oktober 2024 Aan de raad, Hierbij bieden wij u de Begroting 2025-2028 aan ter verdere behandeling en vaststelling door uw gemeenteraad. Van kadernota naar begroting In de Kadernota 2025 zijn de beleids- en financiële kaders uitgewerkt. De kadernota geeft richting aan het opstellen van de Begroting 2025-2028. In de Kadernota 2025 zijn de autonome ontwikkelingen doorgerekend op basis van het Coalitieakkoord 2022-2026 “En nu door!”. In het coalitieakkoord ‘En nu door!’ hebben de coalitiepartijen hun plannen voor de periode 2022-2026 beschreven. Dit coalitieakkoord is vertaald in een collegeprogramma. Op basis daarvan worden de concrete actiepunten voor de komende jaren vastgesteld. In hoofdstuk 3 van de begroting worden de concrete beleidsdoelstellingen toegelicht die in 2025 aandacht vragen vanuit het Coalitieakkoord 2022-2026. Verder zijn in de Kadernota 2025 de ontwikkelingen in het beleid voorgelegd aan de raad. Deze effecten zijn nu vertaald in deze begroting. Een belangrijk uitgangspunt bij het opstellen van de begroting is dat de uitvoering van de kerntaken op orde is en blijft, waaronder het beheer van de openbare ruimte, de dienstverlening aan onze burgers, maar ook de zorg voor onze inwoners vanuit de WMO en Jeugdzorg en de financiële bestaanszekerheid de we vanuit de Participatiewet organiseren.

Naast het organiseren van de kerntaken in onder meer het sociaal domein, geven we invulling aan onze ambitie om Putten nog socialer en leefbaarder te maken middels de uitvoering van het Meerjarenplan Samenleving 2023-2027. Projecten De ambities voor komende jaren zijn groot. Zo wordt er gewerkt aan woningbouw binnen Halvinkhuizen, werken we aan de realisatie van bedrijventerrein Henslare, start de bouw van de sporthal in aankomende jaren en werken we verder aan de voorbereiding van de Zuidelijke ontsluiting. Grondexploitatie Met de opening van fase 1 van de grondexploitatie Halvinkhuizen wordt gebouwd aan uitbreiding van het woningaanbod. In 2025 starten we, mede afhankelijk van juridische procedures, met het bouwrijp maken van fase 1. Ook werken we verder aan de uitwerking van fase 2 tot en met 4, zodat de woningproductie voor latere jaren ook op niveau blijft. Verder verwachten we aan het eind van het jaar de realisatie van woningen aan de Bilderdijkstraat. Aansluitend aan het gebied wordt ook de voormalige Aldi getransformeerd naar wonen.

3 van 109

Ook werken we aan de realisatie van bedrijventerrein Henslare. Het betreft een exploitatiegebied met een omvang van 9,9 hectare. Daarvan is 5,8 hectare netto uitgeefbaar terrein beschikbaar voor de uitgifte van bedrijfskavels. Met bedrijventerrein Henslare wordt meer ruimte ontwikkeld voor ondernemers in Putten. Sporthal We werken het schetsontwerp verder uit tot een definitief ontwerp. In het voorjaar vragen we een uitvoeringskrediet aan. Vervolgens werken we in bouwteamverband het uitvoeringsontwerp uit. In 2027 wordt de bouw gestart. Zuidelijke ontsluiting We werken aan de voorbereiding van de Zuidelijke ontsluiting. We onderzoeken het voorkeurstracé op financiële en juridische haalbaarheid. Daarbij worden aspecten als ecologie, geluid en stikstof meegenomen. Er is bijzondere aandacht voor participatie in het gebied met de grondeigenaren en belanghebbenden. Met deze projecten investeren we in de toekomst van de gemeente Putten. Deze investeringen leggen wel een beslag op de financiële positie en maken dat het financieel perspectief voor komende jaren minder rooskleurig wordt. In combinatie met een daling van de financiering vanuit het Rijk zal dit mogelijk om scherpe keuzes vragen in komende jaren. Duurzaamheid In 2025 werken we verder aan Duurzaamheid. In deze begroting hebben we de plannen binnen het programma uitgewerkt in een separate paragraaf Duurzaamheid.

Binnen het programma Duurzaamheid werken we binnen vier programmalijnen: 1. Energieneutraal, 2. Klimaatadaptatie, 3. Biodiversiteit en 4. Circulaire Economie. Daarnaast stellen we een financieel kader op voor het programma Duurzaamheid, waarbij we volgens de vier programmalijnen en bijbehorende doelstellingen werken. Voor een nadere uitwerking verwijzen wij naar de paragraaf Duurzaamheid. Bedrijfsvoering De ambities in deze begroting vragen veel van de gemeentelijke organisatie. In de afgelopen jaren hebben we extra middelen beschikbaar gesteld in de begroting op basis van een benchmarkonderzoek van Berenschot. Hiermee is extra capaciteit georganiseerd voor met name de kerntaken van de gemeente. Op projecten wordt ook gewerkt met flexibele inzet. Toch heeft een toename van activiteiten en projecten ook impact op de bedrijfsvoering. Daarbij blijft het een uitdaging in komende jaren om in de huidige krappe arbeidsmarkt de formatie op goed niveau te houden.

4 van 109

Het financiële beeld is goed, met aandachtpunten De voorliggende Begroting 2025-2028 geeft de volgende begrotingspositie: 2025

Begrotingspositie Saldo bestaand beleid Nieuw beleid - Kadernota 2025 Saldo Begroting 2025-2028

2026

3.578 -248 3.330

2027

775 -169 606

2028

273 169 442

363 -14 349

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

De begroting laat meerjarig een positief saldo zien. Het bestaand beleid bestaat uit de mutaties van zowel de Kadernota 2025, de Meicirculaire 2024 en de reeds vastgestelde mutaties in het jaar 2024, maar ook de mutaties zoals die voorgesteld worden in deze begroting. Rekening houdend met de nieuwe beleidswensen vanuit de kadernota wordt het saldo lager, maar blijft het saldo van de Begroting 2025-2028 positief. Provinciaal toezicht De provincie Gelderland voert, op basis van de Gemeentewet, het financiële toezicht uit op de Gelderse gemeenten. Aan de hand van de programmabegroting en de jaarrekening wordt de toezichtsvorm bepaald. De gemeente is verantwoordelijk voor een financieel gezonde huishouding. Daarvoor is een begroting nodig die structureel en reëel sluit, rekening houdend met de volgende uitgangspunten: -

U moet de structurele taken bekostigen met structurele opbrengsten. Dat betekent dat tegenover jaarlijkse terugkerende kosten, voldoende jaarlijkse terugkerende opbrengsten staan.

‘Reëel ramen’ wil zeggen dat u de kosten goed inschat en dat ze passen bij de taken. Zorg ervoor dat u uw kosten en opbrengsten realistisch raamt en dat de taken die daarbij horen haalbaar zijn.

De begroting is structureel en reëel in evenwicht in het begrotingsjaar 2025. Daarmee valt de gemeente Putten onder repressief toezicht van de provincie. Dat wil zeggen dat onze gemeente onder de lichtste vorm van toezicht staat. Tenslotte Ook nu spreken we de wens uit dat vaststelling van dit document mag leiden tot de behartiging van de belangen van onze gemeente en dat Gods zegen op onze arbeid zal rusten. Burgemeester en wethouders van Putten, de secretaris,

de burgemeester,

mr. F.E. Contant

H.A. Lambooij

5 van 109

Hoofdstuk 2 Financiële hoofdlijnen Algemeen In dit hoofdstuk gaan we in op de gehanteerde uitgangspunten van deze begroting. Verder lichten we het begrotingsbeeld toe. Feitelijk vormt dit hoofdstuk de samenvatting van de financiële begroting. Uitgangspunten begroting Bij de opstelling van deze meerjarenbegroting zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: -

Basis voor de Begroting 2025-2028 zijn de Kadernota 2025 en de gewijzigde Begroting 2024-2027.

Alle budgettaire mutaties tot en met augustus 2024 zijn in deze begroting verwerkt.

Voor de prijzen wordt, op basis van de Meicirculaire 2024, rekening gehouden met een gemiddelde indexatie van 2,2%. De meerjarenramingen zijn gebaseerd op constante lonen en prijzen. Dit betekent dat de ramingen 2026 en volgende jaren niet verhoogd zijn met loon- en prijsstijgingen. Uitgangspunt daarbij is dat toekomstige loon- en prijsstijgingen worden gecompenseerd door de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de indexatie van tarieven.

De raming van de salarissen is gebaseerd op het salarispeil van de meest recente caoafspraken. In de Kadernota 2025 hebben wij reeds rekening gehouden met een salarisstijging van 4,4% conform de prognose zoals opgenomen in de Meicirculaire 2024.

De kapitaallasten van investeringen zijn verwerkt. Daarbij is rekening gehouden met de effecten van het meerjarig investeringsplan (vervangingsinvesteringen), het gemeentelijk rioleringsplan, de onderwijsinvesteringen (basis: Integraal Huisvestingsplan(IHP) onderwijs 2025 – 2040), het sportaccommodatieplan en alle overige investeringen waartoe al eerder besloten is.

Voor de ontwikkeling van de algemene uitkering is de Meicirculaire 2024 gehanteerd. De septembercirculaire is bij het opstellen van voorliggende begroting nog niet verschenen. Het effect hiervan lichten wij via een afzonderlijke raadsbrief toe en wordt als begrotingswijziging 2025 verwerkt. Voor een nadere toelichting op de algemene uitkering wordt verder verwezen naar het programma Algemene dekkingsmiddelen (Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid).

De tarieven voor OZB, de rioolheffing, de forensen- en toeristenbelasting, de begraafrechten en de leges worden trendmatig met 3,5% verhoogd conform het vastgestelde indexatie percentage uit de Kadernota 2025.

Voorgesteld wordt het tarief voor afval te verhogen naar € 155,-. Dit tarief volgt uit de actualisatie van de kostendekkendheidsberekening. Voor een nadere toelichting verwijzen wij naar de paragraaf lokale heffingen.

6 van 109

Verleende waarborgen en garanties De gemeente Putten staat garant voor diverse geldleningen van maatschappelijke instellingen (woningbouw en stichtingen). Het totaalbedrag aan verleende waarborgen en garanties is € 67,7 miljoen. In bijlage H is een specificatie opgenomen van de gewaarborgde geldleningen en garanties.

Baten en lasten - overzicht en toelichting Begrotingsbeeld Begroting

Lasten

Baten

2025

2026

2027

2028

2025

20.434 30.465 2.638 16.436 69.973

23.485 29.447 5.290 18.126 76.348

25.970 29.929 5.591 18.070 79.561

21.888 30.583 3.682 18.045 74.198

2026

2027

2028

10.573 13.845 5.159 5.039 1.036 4.125 55.788 52.808 72.555 75.817

16.129 5.039 3.926 53.033 78.128

14.089 5.039 2.017 53.629 74.773

2.582

-531

-1.433

575

619 1.411 121 318 2.468

398 1.806 211 318 2.733

468 1.985 211 318 2.982

398 1.998 211 316 2.924

3.330

606

442

349

Begrotingsthema's Ruimte en leefomgeving Samenleving Economie en recreatie Bestuur dienstverlening en veiligheid Totaal Geraamd totaal baten en lasten Mutaties reserves Ruimte en leefomgeving Samenleving Economie en recreatie Bestuur dienstverlening en veiligheid Totaal

23 1.697 0 0 1.720

22 1.085 489 0 1.596

22 1.085 0 0 1.107

2.065 1.085 0 0 3.150

Geraamd resultaat

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Primair wordt het begrotingssaldo verrekend met de algemene reserve, zowel voor- als nadelig. Met de vaststelling van de nota Reserves en voorzieningen 2023 heeft de raad besloten om de begrotingsoverschotten voor 2023-2026 in te zetten als voeding voor de reserve investeringsfonds, totdat het maximum van € 12,6 miljoen van de reserve investeringsfonds is bereikt. Daarna wordt het overschot toegevoegd aan de algemene reserve. Tekorten worden verrekend met de algemene reserve. De huidige verwachting is dat het maximum van de reserve investeringsfonds al wordt bereikt na afstorting van het resultaat 2024, waarna het begrotingssaldo verder wordt verrekend met de Algemene Reserve. Toelichting afwijking begrotingssaldo ten opzichte van de Kadernota 2025 Het vertrekpunt van de Begroting 2025-2028 is de Kadernota 2025, inclusief wijzigingen die reeds zijn vastgesteld in 2024 door de raad: Verloop startbegroting

Verloop begrotingssaldo

2025

2026

2027

2028

Saldo voor Kadernota 2025

3.894

277

-171

-235

Autonome ontwikkelingen - Kadernota 2025

-1.279

290

286

282

Beleidsontwikkelingen - Kadernota 2025

-248

-169

169

-14

Saldo na Kadernota 2025

2.367

398

283

428

343

510

2.442

826

627

543

Vastgestelde wijzigingen ná Kadernota Saldo na Kadernota incl. vastgestelde wijzigingen

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

7 van 109

Nieuw beleid In de Kadernota 2025 is een aantal wensen voor nieuw beleid opgenomen. In deze begroting is de verhoging van de structurele budgetten die hiermee verband houden verwerkt. Onderstaand treft u een specificatie van het nieuw beleid: Aanvullend benodigd budget Thema Ruimte en leefomgeving Zuidelijke ontsluitingsweg, verschuiving afschrijving

2025

2026

2027

2028

274

-30

108

-75

Hervormingsagenda Jeugd

-80

Thema Economie en recreatie Jubileumjaar herdenking en bevrijding

-25

Thema Bestuur, dienstverlening en veiligheid Uitvoering Integraal Veiligheidsplan

-103

Impactanalyse nieuwe Archiefwet Totaal

-10 -248

Thema Samenleving Sportsubsidie Actualisatie Integraal Huisvestingsplan (IHP)

-169 169 -14 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Na het opstellen van de Kadernota 2025 zijn wijzigingen met budgettaire effecten in de begroting verwerkt. Onderstaand overzicht geeft weer hoe het begrotingssaldo na de Kadernota 2025 (inclusief vastgestelde wijzigingen) is bijgesteld. Toelichting

Van kadernota naar begroting Saldo na Kadernota incl. vastgestelde wijzigingen

2025

2026

2027

2028

2.442

826

627

543

Meevallers HJR24 Ongediertebestrijding

HJR24 Bijstelling OZB

HJR24 Forensen en toeristenbelasting

Bijstelling OZB - areaaluitbreiding 2025

Actualisatie KDV - Riolering

Aframen rente halfjaar 2025

825

Rentebaten over saldo

150

1.280

295

305

322

Totaal meevallers Tegenvallers HJR24 Actualisatie personeelsbegroting

-147

HJR24 Harmonisatie arbeidsvoorwaarden

-38

HJR24 Afval

-48

Verrekening afval met tarief

HJR24 Omgevingsdienst Veluwe

-22

Bijdrage EHPZ

-20

Overige mutaties HJR 24 & BEGR 25 (<€ 25k)

-164

-288

-263

-289

Totaal tegenvallers

-392

-515

-490

-516

Saldo Begroting 2025-2028

3.330

606

442

349

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

8 van 109

Toelichting voordelen 1.

In de Halfjaarrapportage 2024 zijn enkele effecten opgenomen welke een structureel effect hebben. De structurele effecten worden meegenomen in de Begroting 2025-2028. De voordelige effecten vanuit de Halfjaarrapportage 2024 zijn de volgende: a. Ongediertebestrijding: de kosten voor ongediertebestrijding vallen structureel lager uit. Het budget is daardoor met € 39.000 afgeraamd. b. De opbrengsten OZB 2024 vallen hoger uit door een hoger areaal dan waar rekening mee was gehouden. c.

De forensen- en toeristenbelastingen vallen in 2024 hoger uit. Dit is een structureel effect, wat nu in de Begroting 2025-2028 wordt meegenomen.

De OZB tarieven zijn in de Kadernota 2025 geïndexeerd. Bij de actualisatie van de begroting wordt een inschatting gemaakt van de areaaluitbreiding van komend jaar (eenmalig). Dit effect is geraamd op € 52.000.

De verrekeningen met de kostendekkende dienstverlening is geactualiseerd. Daaruit volgt dat de verrekening van de algemene dienst met de kostendekkende dienstverlening een voordeel oplevert voor het begrotingssaldo. Voor product Riolering is de doorbelasting hoger geworden door de inzet van een medewerker waarvan de functie voorheen was gereserveerd in een stelpost. Nu de functie is ingevuld, wordt de overhead daarop ook doorbelast.

Op basis van de liquiditeitsprognose is de verwachting dat er pas later in het jaar 2025 financiering nodig is. Dit geeft een voordeel op de verwachte rentelast.

Daarnaast ontstaat er begin 2025 een positief saldo aan liquiditeiten. Dit levert naar verwachting een rentebaat op.

Toelichting nadelen 6.

In de HJR 24 is de personeelsbegroting geactualiseerd. De aanraming van € 147.000 bestaat voor een groot deel uit de aanraming van strategisch organisatieadviseurs à € 133.000.

Voor de kosten van de harmonisatie van arbeidsvoorwaarden in BLNP-verband is in de HJR 24 een bedrag van € 38.000 aangeraamd. Dit is structureel.

In de HJR24 is een nadeel gerapporteerd op afval van € 48.000. Deze kosten zijn structureel. Voor 2024 komt het nadeel ten laste van het begrotingssaldo, maar 2025-2028 worden deze kosten verrekend met het afvaltarief. Voor de effecten op het afvaltarief verwijzen wij naar de paragraaf Lokale heffingen.

In de HJR 2024 zijn de kosten voor de omgevingsdienst aangeraamd met € 22.000.

10. In de Begroting 2025-2028 wordt een aanraming gedaan voor een bijdrage aan EHPZ. In 2023 en 2024 was het reeds beleid om in EHPZ verband samen te werken. De kosten worden geraamd op € 60.000. Omdat er nog stelposten vanuit de overdracht van ISNV taken, is het effect op het begrotingssaldo beperkt tot € 20.000. 11. Verder zijn er meerdere aanramingen gedaan in met name de HJR 2024, aangevuld met de begroting 2025 van < € 25.000. Dit heeft voor een deel betrekking op het structureel vertalen van aanramingen in 2024.

9 van 109

Specificatie incidentele baten en lasten Hieronder is een overzicht opgenomen van incidentele baten en lasten. Overzicht incidentele baten en lasten

Prog.

2025

2026

2027

2028

2.403

5.964

8.231

6.170

PER

927

4.018

3.819

1.910

Baten Thema 1 Ruimte en Leefomgeving Grondexploitatie Thema 3 Economie en recreatie Grondexploitatie - bedrijfsterreinen Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid Gemeentefonds, eenmalige korting 2025

PAD

Totaal baten, excl. mutaties reserves

-787

2.543

9.982

12.050

8.080

200

Mutaties reserve Thema 1 Ruimte en Leefomgeving Bijdrage GVVP verkeersmaatregelen Thema 2 Samenleving Egalisatie tekorten/overschot met reserve Sociaal domein

-422

588

Beleidsplan Bestaanszekerheid 2024-2027

588 -

Meedoen in gelijkwaardigheid 2024-2027

Totaal baten reserves

-120

690

770

588

Totaal baten

2.423

10.672

12.820

8.668

Lasten Thema 1 Ruimte en Leefomgeving Grondexploitatie

-2.403

-38

-5.964 -

-8.231

Basisregistraties op orde, inhaalslag

-4.127 -

Uitvoeren parkeeronderzoek

-30

Bijdrage GVVP verkeersmaatregelen

-200

Programmalijn Circulair; dekking onderzoekskosten

-20

-70 -

Actualiseren welstandsbeleid

PKD

-10

PGB

-24

Thema 2 Samenleving Project opgroeien Kansrijke omgeving 2023-2026 Onderzoek omgekeerde verordening SD

PMP

-25

-24 -

Beleidsplan Bestaanszekerheid 2024-2027

PMP

-66

Meedoen in gelijkwaardigheid 2024-2027

PMP

-36

-46

Grondexploitatie - bedrijfsterreinen

PER

-927

Toeristisch investeringsprogramma

PER

-65

-3.529 -

-3.819 -

-1.910 -

Herdenkingen/evenementen

PER

-25

PBD

-10

Thema 3 Economie en recreatie

Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid Impactanalyse nieuwe Archiefwet Programmalijn Circulair; dekking onderzoekskosten

PBD

Datagedreven werken

PBD

-25

20 -

PBD

-36

-3.890

-9.619

-12.262

-6.037

Grondexploitatie

-489

-2.043

Totaal lasten reserves

-489

-2.043

-3.890

-10.108

-12.262

-8.080

Regeling vervroegd uittreden (RVU) Totaal lasten, excl. mutaties reserves Mutaties reserves Thema 1 Ruimte en Leefomgeving

Totaal lasten

10 van 109

Overzicht incidentele baten en lasten

Prog.

2025

Totaal incidentele baten en lasten

2026

-1.467

2027

564

2028

558

588

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Structureel in evenwicht In het kader van het provinciaal toezicht geeft de provincie Gelderland een oordeel over onze begroting. Bij deze beoordeling wordt gekeken naar een zuiver structureel saldo, waarbij de incidentele baten en lasten niet worden meegenomen. In onderstaand overzicht geven we het structurele saldo (zonder incidentele baten) en lasten weer: Structureel begrotingssaldo

2025

Saldo baten en lasten Mutaties reserves

2026

2027

2028

2.582

-531

-1.433

575

749

1.137

1.875

-226

Saldo na bestemming

3.330

606

442

349

Mutaties incidentele baten en lasten

1.467

-564

-558

-588

Structureel begrotingsevenwicht

4.797

-116

-238

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

De begroting laat in 2025 nog een positief structureel saldo zien. Na 2026 zijn er wel aandachtspunten en eindigt het structureel begrotingsevenwicht in 2028 negatief. Het negatieve saldo ontstaat met name door de ontwikkelingen in de Algemene uitkering. Met ingang van 2024 (in de Meicirculaire 2024 met één jaar vervroegd) is door het Rijk een nieuwe financieringssystematiek toegepast en is het gemeentefonds gekort. Met name vanaf 2026 zorgt deze korting voor een aanzienlijk lagere uitkering. Hoewel de begroting na 2027 negatief eindigt, is het tekort beheersbaar, ook gezien de financiële positie van de gemeente. Als gemeente zullen we onze financiële positie stringent monitoren, zodat we snel kunnen handelen indien de ontwikkelingen daartoe noodzaak voor geven. Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves In onderstaand overzicht staan per thema de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan/uit de reserves genoemd. De grootste bedragen per thema worden apart genoemd. Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves

2025

2026

2027

2028

Toevoegingen Niet van toepassing

Totaal toevoegingen

Aanleg 2e deel Henslare

Steenenkamer fase 1B

Calcariaweg, Sprielderweg

Van Geenstraat

Schootmanshof fase 3

Reconstructie Jan Nijhuisstraat

Stationsstraat

Onttrekkingen Thema 1 Ruimte en Leefomgeving

11 van 109

Overzicht structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves

2025

2026

2027

2028

Kolthoorn

Diverse fietspaden

Overig

120

Groevenbeek

169

Sporthal

125

Overig

Thema 2 Samenleving

Thema 3 Economie en recreatie Stroud

Centrumplan

148

Verbouwing gemeentehuis

231

Inrichting en ICT

Overig

Totaal onttrekkingen

880

946

1.115

1.238

Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

De structurele onttrekkingen hebben betrekking op de reserve dekking kapitaallasten, die is bedoeld om de kapitaallasten voor de bijbehorende investeringen te dekken. De onttrekkingen zijn conform besluiten die zijn genomen door de raad.

Financiële positie - uiteenzetting en toelichting Ontwikkeling reserves en voorzieningen In onderstaande overzichten wordt inzicht gegeven in de verwachte ontwikkeling van de reserves in de komende jaren op basis van de bekende situatie per augustus 2024. Stand 1-1-2025

Vermeerd. 2025

Vermind. 2025

Ontwikkelin g 2026-2028 10.103 1.291

Stand 31-12-2025

Stand 31-12-2028

Algemene reserves

6.985

3.330

212

Bestemmingsreserves

64.365

1.720

2.256

63.828

-5.211

11.395

Grondexploitatie

7.288

7.238

2.511

9.749

Voorzieningen

13.459

713

1.555

12.617

-2.309

10.307

Totaal

92.097

5.763

4.074

93.786

-3.717

90.069

58.617

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Volgens de huidige prognose zullen de reserves en de voorzieningen groeien. In deze cijfers is alle informatie verwerkt waarover al besluiten zijn genomen. Voor een prognose van alle reserves en voorzieningen wordt verwezen naar bijlage C Reserves en voorzieningen van deze begroting. Reserves en voorzieningen per inwoner 2024 Algemene reserve Bestemmingsreserves (excl. grondexploitatie) Voorziening Totaal

Putten

Gelderland (gemiddeld) 132 541 2.413

707

548 311 3.093 1.559 Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel Bron: Financieel toezicht gemeenten, provincie Gelderland

12 van 109

De beschikbare buffer in de vorm van reserves en voorzieningen van een gemiddelde Gelderse gemeente bedraagt in 2024 € 1.559 per inwoner. Dit kengetal is voor Putten met € 3.093 per inwoner beduidend hoger. Dat geeft aan dat onze gemeente een robuuste financiële positie heeft. Algemene reserve De prognose van de algemene reserve is als volgt: Overzicht algemene reserve Stand per 1 jan (na bestemming resultaat)

2024 13.961

2025 6.985

2026 10.103

2027 10.698

2028 11.057

Saldo begroting 2025-2028

4.072

3.330

606

442

349

Totaal toevoegingen

4.072

3.330

606

442

349

JR22 Versterken sociale basis ouderen ( DC 22)

JR22 Wet openbare Overheid

139

JR22 Transitie beveiliging bedrijventerreinen (1323456)

JR23 GVVP oversteek Z'veldweg/Oud groevenbeekln

JR23 GVVP 2.5 Nijkerkerstraat

JR23 Onderzoek financieringsvorm aardgasvrije wijken - KplusV

JR23 inzet overschot 2023

JR23 Talentlab / Beweegloket

JR23 Basisregistraties op orde

JR23 Laadvisie

JR23 GVVP Onderzoek en oprichten parkeerfonds

JR23 GVVP 3.5 veilige schoolomgeving

JR23 GVVP CA22 parkeernota voor Goudappel

JR23 Actualisatie IHP / Facturen Penta Rho 2024

JR23 Onderzoek contractvorm energielevering Heihaas

JR23 Zon op dak Fit our Future

JR23 Actualisatie woonvisie

JR22 Subsidie Coronasteun cultuur (BGW 7-2022)

JR21 recreatievz uitgestelde projecten camper plaatsen uitstel

JR22 Vitale vakantie parken 2021

Centrumplan subsidie 2020-2021

HJ24 Ecologisch bermbeheer 2024-2028

De Kolthoorn

285

GVVP verkeersmaatregelen

450

200

JR23 Saldo bestemming investeringsfonds

4.847

Overschot 2024 naar reserve investeringsfonds

3.703

Geoormerkte uitgaven

148

Geoormerkt jaarrekening 2022 Duurzaamheidsprojecten

250

Geoormerkt jaarrekening 2022 Opvanglocaties

632

Totaal onttrekkingen

11.048

212

Stand per 31 dec.

6.985

10.103

10.698

11.057

11.395

AF : Ondergrens algemene reserve

2.400

Toevoegingen

Onttrekkingen

Naar Reserve kapitaallasten

Naar reserve Investeringsfonds

Gereserveerd voor

13 van 109

Overzicht algemene reserve Ruimte tot ondergrens

2024 4.585

2025 7.703

2026 8.298

2027 8.657

2028 8.995

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

De ondergrens van de algemene reserve bedraagt € 2,4 miljoen (circa € 100 per inwoner). Dankzij de positieve uitkomsten van de meerjarenbegroting komt de stand van de algemene reserve boven de vastgestelde ondergrens. Onze gemeente beschikt in combinatie met andere bestemmingsreserves over een goede buffer. Reserve grondexploitatie De reserve grondexploitatie kent in de meerjarenraming het volgende verloop: Overzicht reserve grondexploitatie Stand per 1 jan. Toevoegingen: Rimpeler winstneming Reconstructie Jan Nijenhuis afsluiten Totaal toevoegingen Onttrekkingen VPB Claim Achterstraat Gebiedsvisie Brinkstraat Ambachtstraat Totaal onttrekkingen Stand per 31 dec. Af: Ondergrens reserve grondexploitatie Ruimte

2024 7.145

2025 6.543

2026 6.493

2027 6.473

2028 6.473

131 184 315

6.923 2.500 4.423

168 166 130 464

50 50

20 20

6.993 2.500 4.493

6.943 2.500 4.443

6.923 2.500 4.423

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Reserve sociaal domein De reserve sociaal domein kent in de meerjarenraming het volgende verloop: Overzicht reserve Sociaal Domein Stand per 1 jan. Jeugd

2024 5.485 -958

2025 5.664 -575

2026 5.707 -1.005

2027 5.119 -1.005

2028 4.530 -1.005

WMO

582

592

593

Participatie

-177

WMO Beschermd Wonen

851

ESF subsidie

-120

203

179

-588

Stand per 31 dec.

5.664

5.707

5.119

4.530

3.942

Af: Ondergrens reserve sociaal domein

1.000

Ruimte

4.664

4.707

4.119

3.530

2.942

Overig

Vrijval aanvullende Rijkskorting Totaal mutaties

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Reserve investeringsfonds Bij de actualisatie van de Nota Reserves en voorzieningen 2023 is besloten tot de vorming van een reserve investeringsfonds. De reserve is op basis van deze nota gevoed met € 4,0 miljoen vanuit de reserve algemene buffer. Verder wordt de reserve gevoed vanuit de overschotten op de (vorige) begroting in 2023-2026, totdat het benodigde en maximale saldo van € 12,6 miljoen is bereikt. Het verloop van de voorziening in de Begroting 2025 is dan als volgt:

14 van 109

Overzicht reserve Investeringsfonds

2024 4.050

2025 12.600

2026 12.600

2027 12.600

2028 3.100

4.847

Overschot 2024 naar reserve investeringsfonds

3.703

Totaal toevoegingen

8.550

Groevenbeek 25% > reserve dekking kapitaallasten

4.500

Zuidelijke ontsluiting 25% > reserve dekking kapitaallasten

Bijdrage sporthal 25% > reserve dekking kapitaallasten Totaal onttrekkingen

5.000

9.500

12.600

3.100

Stand per 1 jan. Toevoegingen: JR23 Saldo bestemming investeringsfonds

Onttrekkingen - naar reserve dekking kapitaallasten

Stand per 31 dec.

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Meerjaren investeringsprogramma (MIP) De raming van de kapitaallasten in de Begroting 2025-2028 is gebaseerd op de lopende kapitaallasten aangevuld met de kapitaallasten uit het MIP. De budgettaire gevolgen van de investeringen uit het MIP zijn daarmee al vertaald in de kapitaallasten in de begroting, rekening houdend met het moment van oplevering. Het MIP bestaat uit de volgende geplande investeringen: Meerjaren Investeringsprogramma (MIP)

2025

2026

2027

2028

Vervanging speeltuinen

168.000

67.200

Vervanging groen begraafplaats

95.000

Vervanging verlichting

240.000

Vervanging groen

360.000

1.143.000

Thema 1 Ruimte en Leefomgeving

Wegen - levensduurverlengend groot onderhoud wegen Fietspaden Groene Scheg

360.000

Reconstructie Engweg/Dorpsstraat

2.376.000

Reconstructies

582.000

1.352.400

Investeringen riolering

1.547.000

1.284.000

1.245.000

1.686.000

Totaal thema 1

6.289.000

3.872.000

4.502.600

4.943.600

Thema 2 Samenleving Duurzame renovatie Ichthus

3.247.000

Groevenbeek

17.000.000

De Schuilplaats uitbreiding 1ste inrichting

122.000

Diermen school

1.891.000

De steenenkamer school

2.716.000

PCB Hoef school

2.647.000

De Korenbloem

1.553.000

Gabriel school

6.539.000

Pelikaan school

5.523.000

Sporthal

20.000.000

Totaal thema 2

20.369.000

7.254.000 28.092.000

Thema 3 Economie en recreatie Ontwikkeling en visie Ambachtstraat

50.000

15 van 109

20.000

5.523.000

Meerjaren Investeringsprogramma (MIP)

2025

Totaal thema 3

2026

2027

2028

50.000

20.000

Automatisering

507.000

339.000

85.000

678.000

Tractie

562.000

43.000

38.000

51.000

Totaal thema 4

1.069.000

382.000

123.000

729.000

Totaal MIP

27.777.000

Thema 4 Bestuur, dienstverlening en veiligheid

11.528.000 32.717.600 11.195.600

Nieuwe investeringskredieten worden bij de begrotingsbehandeling met het vaststellen van de financiële positie geautoriseerd. Dat betekent dat met het goedkeuren van de begroting de investeringskredieten voor het jaar 2025 beschikbaar worden gesteld.

16 van 109

Hoofdstuk 3 Thema’s en programma’s De begroting is opgebouwd uit vier thema’s, die op hun beurt weer bestaan uit programma’s. Een programma is een samenhangend geheel van beleidsproducten, activiteiten en geldmiddelen. De verdeling van de totale lasten en baten in de begroting over de verschillende thema’s is hieronder weergegeven.

Baten begroting per thema 2025 Ruimte en leefomgeving € 10.573 Samenleving € 5.159 Bestuur dienstverlening en veiligheid € 55.788

Economie en recreatie € 1.036

Lasten begroting per thema 2025 Bestuur dienstverlening en veiligheid € 16.436

Ruimte en leefomgeving € 20.434

Economie en recreatie € 2.638

Samenleving € 30.465

17 van 109

Thema Ruimte en leefomgeving Algemeen Het thema Ruimte en leefomgeving heeft betrekking op de volgende programma’s: -

Programma Ruimte

Programma Leefomgeving

Programma Kostendekkende dienstverlening

Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heren Cornelissen, ’t Jong, Lambooij en Van Nieuwenhuizen.

Wat willen we bereiken? In het coalitieakkoord ‘En nu door!’ hebben de coalitiepartijen hun plannen voor de periode 2022-2026 beschreven. Dit coalitieakkoord is vertaald in een collegeprogramma. Op basis daarvan worden de concrete actiepunten voor de komende jaren vastgesteld. Hieronder worden de concrete beleidsdoelstellingen toegelicht die in 2025 aandacht zullen vragen.

Wat gaan we daarvoor doen? Actiepunten 2025 – programma Ruimte Programma Wonen

Cornelissen

Voor het Programma Wonen wordt een programmaplan en een uitvoeringsagenda voor (2024 en) 2025 vastgesteld. Binnen het programma wordt gewerkt met strategische en operationele doelstellingen, georganiseerd binnen vijf programmalijnen, te weten: 1.Visie op Wonen, 2.Woningbouwprogramma, 3.Versneld Wonen, 4.Wonen Welzijn Zorg en 5.Beleidsinstrumenten. De financiële middelen voor elk project binnen dit programma worden afzonderlijk vastgesteld. -

In lijn 1 werken we aan een geactualiseerde Visie op Wonen en projecten die daar rechtstreeks uit voortvloeien, welke nog beschreven moeten worden.

In lijn 2 stellen we de Woningbouwmonitor op en werken we aan diverse woningbouwprojecten.

In lijn 3 willen we door middel van initiatieven versneld de bouwopgave te realiseren. Denk hierbij aan het inzetten van flexwoningen.

In lijn 4 wordt de Woonzorgvisie verder uitgewerkt, welke eind 2025 voor besluitvorming gereed moet zijn.

In lijn 5 zit de meeste dynamiek. Hierbinnen werken we onder meer aan Woondeal 2.0, meerjarige prestatieafspraken met de woningcorporaties en huurdersbelangenorganisaties, stellen we nieuw beleid op zoals

woonwagenstandplaatsen en vindt regionale afstemming plaats over verordeningen. Voorwaarde voor het behalen van resultaten is het op orde hebben van capaciteit en middelen.

18 van 109

Ontwikkeling woningbouwlocatie Halvinkhuizen

Cornelissen

Fase 2 en 3 van het Omgevingsplan voor Halvinkhuizen zijn in 2025 in procedure. In fase 1 starten we met het bouwrijp maken en worden de eerste woningontwerpen uitgewerkt. Of er daadwerkelijk gebouwd kan worden is mede afhankelijk van juridische procedures. Flexwonen

Cornelissen

We gaan de locatie aan de Bijsterenseweg bouw- en woonrijp maken en de woningen worden geplaatst. Ontwikkelperspectief Putten Zuid

Cornelissen / ‘t Jong

Na vaststelling van het benodigd budget (eind 2024) starten we het project voor het opstellen van een ontwikkelperspectief. Het ontwikkelperspectief moet in 2025 inzage geven aan de opgaven die in het gebied moeten en kunnen landen en in welke omvang. De raad wordt betrokken bij de kaderstelling omtrent de opgaven. Ontwikkeling woningbouwlocatie Bilderdijkstraat

Cornelissen

Het gebied wordt woonrijp gemaakt. We verwachten dat alle woningen aan het eind van het jaar zijn gerealiseerd. Aansluitend aan het gebied wordt ook de voormalige Aldi getransformeerd naar wonen. Achterstraat appartementen

Cornelissen

De aanbestedingsprocedure ronden we af. De ontwikkelende partij aan wie de aanbesteding is gegund, gaat het ontwerp uitwerken. School Veenhuizerveld

Cornelissen

We onderzoeken de mogelijkheid voor het toekennen van een woonfunctie aan de voormalige school in Veenhuizerveld. Huinerenkweg

Cornelissen / Van den Hoorn

We gaan het plan voor de opvang van Oekraïners en mogelijk statushouders verder uitwerken en leggen het voor aan de gemeenteraad. Aansluitend gaan we het realiseren. Gebiedsvisie Brinkstraat

Cornelissen

We leggen de voorkeursvariant van de visie voor aan de raad met een plan van aanpak voor de volgende fase (ontwikkelstrategie, ruimtelijke procedure, openen van een grondexploitatie, budget, et cetera). Gebiedsvisie Putter Eng

Cornelissen

We starten met het opstellen van een gebiedsvisie, waarbij ingezet wordt op het realiseren van woningen op de locatie van sporthal Putter Eng.

19 van 109

Van Damschool

Cornelissen

Na het tijdelijk gebruik, willen we het schoolgebouw transformeren naar wonen. We werken aan een plan voor de herbestemming van de Van Damschool voor wonen, waarbij behoud van de huidige bebouwing uitgangspunt is. Actualiseren welstandsnota

Cornelissen

We actualiseren de welstandsnota. De gemeentelijke welstandsnota vormt voor de welstandscommissie het kader voor de beoordeling van het uiterlijk van bouwplannen. De welstandsnota is inmiddels tien jaar oud. Daarnaast is de Omgevingswet in werking getreden en is er een Omgevingsvisie vastgesteld. Zuidelijke ontsluitingsweg

Van Nieuwenhuizen

Het uitwerken van het definitieve technisch ontwerp van het voorkeurstracé loopt gelijk op met de verdiepende onderzoeken naar onder andere ontheffingsmogelijkheden ecologie in het kader van de ruimtelijke procedures. Er is bijzondere aandacht voor participatie in het gebied met de grondeigenaren en belanghebbenden. Omgevingsplan

Cornelissen

In 2025 ronden we de pilot voor het omgevingsplan af en starten we met het eerste gebied: het centrumgebied. Actualiseren nota Kostenverhaal

‘t Jong

In 2025 gaan we de nota Kostenverhaal actualiseren. Deze nota geeft aan op welke manier nieuwe bouwplannen een (financiële) bijdrage leveren aan de verhoging van de leefkwaliteit in Putten. Ontwikkeling gronden Putterbrink/Husselsesteeg

Van Nieuwenhuizen

We maken een plan voor de inrichting van de Putterbrink/Husselsesteeg met de wensen en ideeën die op deze locatie zijn voorzien (zoals het versterken van de groenstructuur en de verhuizing van de volkstuinen). Uitwerking Regioarrangement EHPZ

Cornelissen

Samen met de gemeenten Ermelo, Harderwijk, Zeewolde, de provincies Gelderland en Flevoland en de beide waterschappen werken we aan ruimtelijke strategische opgaven. In 2025 gaan we verder met de gebiedsuitwerkingen zoals deze in het Regioarrangement zijn opgenomen.

Actiepunten 2025 – programma Leefomgeving Uitvoering GVVP

Van Nieuwenhuizen

We werken aan de verdere uitwerking en uitvoering van de eerder uitgevoerde onderzoeken uit het GVVP. Dit gaat om de onderzoeken naar het binnen de bebouwde kom brengen van de Nijkerkerstraat, het voltooien van de fietsroute vanuit Rimpeler, het doorgaand (vracht)verkeer door Putten. Tevens werken we verder aan de structurele onderdelen van het GVVP, zoals het

20 van 109

verbeteren van hotspots in de verkeersveiligheid, het beter toegankelijk maken van de bestaande infrastructuur voor alle doelgroepen, het stimuleren van de fiets door middel van campagnes en het verbeteren van de veiligheid bij scholen. Tot slot draagt het GVVP bij aan verschillende onderhoudsprojecten om de inrichting te verbeteren. Omgevingsprogramma Openbare Ruimte Putten (OPOR Putten)

Van Nieuwenhuizen

De afgelopen periode is hard gewerkt aan het Omgevingsprogramma Openbare Ruimte. Deze wordt eind 2024 aangeboden aan de raad. Uitvoering beheerplan riolering

Van Nieuwenhuizen

We reinigen en inspecteren een deel van de riolering. Gebreken die we daarbij constateren, lossen we op. Daarnaast koppelen we De Bosrand af van het gemengd rioolstelsel en we renoveren diverse rioolgemalen. We dragen ook bij aan de waterberging Achterstraat en het centrumplan, waar het hemelwater wordt afgekoppeld en de riolering wordt aangepast. Renovatie Groene Scheg

Van Nieuwenhuizen

Als de voorbereidingen voor de renovatie van park De Groene Scheg zijn afgerond in 2024, beginnen we in 2025 met de uitvoering. Er zijn reeds beschikbare dekkingsmiddelen voor paden, groen en spelen. Toekomstvisie locaties buitendienst gemeente Putten

Van Nieuwenhuizen

De locaties van de gemeentewerf en het afvalbrengstation worden op termijn te klein, onder meer als gevolg van de toename van het aantal woningen en het aantal inwoners. Daarnaast gaat de locatie aan de Ambachtstraat op termijn verdwijnen, vanwege de herontwikkeling van dit gebied. Ten slotte vraagt de huisvesting van medewerkers die op begraafplaats Schootmanshof werken aandacht. Deze ontwikkelingen maken het opstellen van een toekomstvisie voor de verschillende locaties noodzakelijk. Daarnaast zal op korte termijn gekeken moeten worden welke faciliteiten nu al nodig zijn voor de medewerkers op begraafplaats Schootmanshof. Actualiseren milieubeleid

‘t Jong

We gaan aan de slag met het omgevingsplan en mede aan de hand daarvan actualiseren we het milieubeleid. Daarnaast werken we samen met de ODV (Omgevingsdienst Veluwe) aan het actualiseren van het beleid voor geluid. Programma Duurzaamheid

Cornelissen

Binnen het programma Duurzaamheid werken we binnen vier programmalijnen: 1. Energie, 2. Klimaat, 3. Circulariteit en 4. Biodiversiteit. Conform besluit bij het vaststellen van het programmaplan duurzaamheid presenteren wij met ingang van de begroting 2025-2028 de beleidsinhoudelijke doelstellingen op deze programmalijnen, de voortgang op deze doelstellingen en de budgettaire gevolgen vanuit het programmaplan in een separate paragraaf.

21 van 109

Programma Vitaal landelijk gebied

‘t Jong

Het streven is om op korte termijn te beginnen met het opstellen van een programma Economie. Onderdeel van dit programma wordt de programmalijn Vitaal landelijk gebied. We verwachten dat de invulling van de programmalijn Vitaal landelijk gebied uiterlijk eind 2025 gereed is. Om hiertoe te komen, gaan we uit van bestaande budgetten. Gebiedsproces Noord Veluwe: Landelijk gebied Noord Veluwe

‘t Jong

De samenwerking op de Noord-Veluwe heeft voor het landelijk gebied de vertrekpuntennotitie landelijk gebied opgeleverd. Vanuit Putten wordt de samenwerking op de inhoud gezocht. Intensiveren samenwerking Regio Foodvalley (Participatie gebiedsproces Foodvalley en Landbouw- en voedseltransitie Foodvalley)

’t Jong en Lambooij

Sinds Putten per 1 januari 2024 is toegetreden tot de regio Foodvalley (RFV) op de thema's Landelijk gebied en Voedsel is de samenwerking geïntensiveerd. In de vast te stellen strategische agenda van de RFV worden de doelen voor het komende jaar bepaald. Voor het onderwerp voedselverspilling wordt, met RFV-gelden tijdelijk een AI-tool (Orbisk) geplaatst bij een Puttense horecalocatie om voedselverspilling tegen te gaan. Aandacht stikstofproblematiek en belangenbehartiging agrarische bedrijven

‘t Jong

Met de 'vertrekpuntennotitie Landelijk Gebied Noord-Veluwe' en het 'Regionaal Perspectief Landelijk Gebied (RPLG)' heeft de gemeente Putten zowel binnen de regio Noord-Veluwe als de regio Foodvalley aandacht voor de stikstofproblematiek. Daarbij is belangenbehartiging van de agrarische sector een doorlopend proces wat in goed contact met een afvaardiging van de Puttense agrarische sector plaatsvindt. Verder hebben de agrariërs die stoppen vanwege de landelijke opkoopregeling onze aandacht. Om van beleid tot uitvoering te komen draagt Putten bij aan de totstandkoming van de uitvoeringsagenda behorend bij het RPLG van de regio Foodvalley.

Wat mag het kosten? Thema 1 Ruimte en Leefomgeving Lasten Programma Ruimte Programma Leefomgeving Programma Kostendekkende dienstverlening Baten Programma Ruimte Programma Leefomgeving Programma Kostendekkende dienstverlening Geraamd totaal baten en lasten Dotatie aan reserves Programma Ruimte Programma Leefomgeving Programma Kostendekkende dienstverlening Onttrekking aan reserves

Jaarrekening

Begroting incl. wijz.

2023

2024

Meerjarenbegroting 2025-2028 2025

2026

2027

2028

23.337 9.517 8.090

22.806 6.349 9.691

20.434 4.704 9.440

23.485 8.205 8.953

25.970 10.471 9.164

21.888 6.368 9.166

5.730

6.767

6.290

6.327

6.334

6.355

15.385 7.659 706

11.846 3.468 702

10.573 2.502 683

13.845 6.064 207

16.129 8.330 207

14.089 6.269 207

7.020

7.676

7.388

7.575

7.592

7.613

-7.952 2.444 566 1.256

-10.960 679 426 104

-9.860 23 23

-9.639 22 22

-9.841 22 22

-7.800 2.065 2.043 22

622

150

2.054

1.980

619

398

468

398

22 van 109

Thema 1 Ruimte en Leefomgeving

Jaarrekening

Begroting incl. wijz.

2023

2024

Programma Ruimte Programma Leefomgeving Programma Kostendekkende dienstverlening Geraamd resultaat

Meerjarenbegroting 2025-2028 2025

2026

2027

2028

814 1.213

1.052 896

53 534

31 336

31 406

31 336

-8.342

-9.659

-9.265

-9.263

-9.395

-9.466

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Toelichting mutaties per programma Waar sprake is van een reële afwijking van de programma’s tussen de Begroting 2025-2028 ten opzichte van de Jaarrekening 2023 en de Begroting 2024, wordt dat hieronder toegelicht bij het betreffende programma. Programma Ruimte De bouwgrondexploitatie verloopt budgetneutraal en bestaat voor 2025 e.v. uit grondexploitaties Halvinkhuizen en de Bilderdijkstraat. Programma Leefomgeving Binnen programma Leefomgeving stijgen de lasten voor IBOR wegen, straten en pleinen meerjarig. Dit betreffen met name kapitaallasten van meerdere grote investeringen in de openbare ruimte vanuit het GVVP. Verder is het budget in 2025 hoger door de bestedingen vanuit CDOKE middelen (tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat-en energiebeleid). Deze middelen zijn incidenteel toegekend. In de begroting wordt de eerste jaarschijf omgezet in budget, met dekking vanuit de subsidiemiddelen. In de paragraaf Duurzaamheid wordt nader ingegaan op de planning en uitvoering van het programma Duurzaamheid. Programma Kostendekkende dienstverlening Het programma Kostendekkende dienstverlening bestaat uit de producten Afval, Riolering, Begraafplaatsen en Omgevingsvergunningen. Uitgangspunt voor deze producten is 100% kostendekkendheid.

De loon- en prijsstijgingen zijn echter hoger dan de indexatie voor de overige belastingtarieven die uit de Kadernota 2025 (3,5%) volgt. De index uit de Kadernota 2025 blijkt lager dan de inflatie op veel posten in afgelopen jaar en kan deze daarmee onvoldoende compenseren. Voor Riool kan het verschil verrekend worden met de egalisatievoorziening. Meerjarige gevolgen voor het tarief volgt bij actualisatie van het meerjarige onderhoudsplan. Voor begraven geldt ook dat het tekort voor 2025 wordt verrekend met de voorziening. Dit is echter op de lange termijn niet vol te houden, zoals ook blijkt uit een doorkijk van de voorziening Begraven (zie ook bijlage C – Reserves en voorzieningen).

23 van 109

Voorgesteld wordt het tarief voor aankomend jaar slechts te indexeren en voor aankomend jaar de kostendekkendheid, met daarbij het onderliggende beheerplan met bijbehorende tarifering van het product, te actualiseren. Voor product afval is er geen voorziening. Voor de kosten op product afval zien we ons geconfronteerd met stijgende kosten van personeel en materieel. Deze kosten stijgen met sneller dan de berekende indexatie. Om de kosten te dekken, moet het afvaltarief meer stijgen dan de indexatie van 3,5%. Voor het afvaltarief en de berekening van de kostendekkendheid verwijzen wij naar de paragraaf lokale heffingen. Toelichting mutaties reserves Programma Ruimte De reservemutatie op programma ruimte heeft betrekking op de dekking van kapitaallasten. Programma Leefomgeving Per saldo vindt er een structurele onttrekking van € 330.000 plaats vanuit de reserve dekking kapitaallasten. Het grootste deel van deze onttrekking is bedoeld om de kapitaallasten van investeringen in wegen op te vangen. Daarnaast worden onttrekkingen gedaan voor het GVVP vanuit de algemene reserve. Programma Kostendekkende dienstverlening Per saldo vindt er een structurele onttrekking van € 31.000 plaats vanuit de reserve dekking kapitaallasten. Het grootste deel van deze onttrekking is bedoeld om de kapitaallast van de investering Schootmanshof fase 3 op te vangen.

Specificatie per programma en beleidsproduct De specificatie per programma op beleidsproductniveau is opgenomen in bijlage A.

24 van 109

Thema Samenleving Algemeen Het thema Samenleving heeft betrekking op de volgende programma’s: -

Programma Gezondheid en bewegen

Programma Groei en ontwikkeling

Programma Maatschappelijke participatie

Programma Werken en leren

Portefeuillehouders De verantwoordelijke portefeuillehouders voor dit thema zijn de heren Van den Hoorn, ’t Jong en Van Nieuwenhuizen.

Wat gaan we daarvoor doen? Actiepunten 2025 – programma Gezondheid en bewegen Doorontwikkeling samenwerking Putten voor Elkaar

Van Nieuwenhuizen

De kadernotitie, verordening en het convenant Breed Welzijn lopen in 2025 ten einde. De samenwerking binnen Putten voor Elkaar ontwikkelt intussen door. Om deze doorontwikkeling vanuit de gemeente te bestendigen, dienen de kaders en verordening aangepast te worden richting verdere samenwerking. Uitrol buurtgericht werken

Van den Hoorn

Het buurtgericht werken wordt naar aanleiding van de uitkomsten van de onderzoeken die in 2024 zijn gehouden, verder uitgebreid. Nota regionale Volksgezondheidszorg

Van den Hoorn

De regionale nota volksgezondheid 'Samen verder voor een gezond Noord-Veluwe' loopt tot en met 2025. In 2025 bereiden we het vervolg op deze nota voor. Beleidsplan preventie

Van den Hoorn

We stellen een beleidsplan preventie op. Hierin nemen we de ontwikkeling van preventie in het hele domein samenleving mee. Met het plan versterken we de preventieve basis in Putten in brede zin. Daarmee zetten we in op het laagdrempelig ondersteunen van onze inwoners en het voorkomen van intensieve zorg. We bieden het beleidsplan preventie begin 2025 aan de gemeenteraad aan.

25 van 109

Nieuwe binnensportaccommodatie

Van den Hoorn

We werken het schetsontwerp verder uit tot een definitief ontwerp. In het voorjaar vragen we een uitvoeringskrediet aan. Vervolgens werken we in bouwteamverband het uitvoeringsontwerp uit. Actiepunten 2025 – programma Maatschappelijke participatie Spreidingswet

Van den Hoorn

We geven invulling aan het aanbod wat de gemeente richting provincie en staatssecretaris in 2024 doet rondom asielopvangvoorzieningen. Dit betekent concreet dat we in samenwerking met het COA een asielopvangvoorziening realiseren. Opvang Oekraïense vluchtelingen

Van den Hoorn

De taakstelling op te vangen Oekraïense ontheemden is voor 2025 verhoogd naar 192. We geven hier invulling aan door binnen en buiten de bestaande opvanglocatie te zoeken naar extra capaciteit. Transitie beschermd en begeleid wonen

Van den Hoorn

De (door)decentralisatie van beschermd wonen is uitgesteld. De nieuwe streefdatum voor invoering is 1 januari 2026. In 2025 werken we aan het verder voorbereiden van de decentralisatie. Concreet zetten we in op het waar mogelijk voorkomen van instroom in beschermd wonen, door verbinding van de lokale consulenten en de regionale 'Centrale Toegang' van de GGD. Ook zetten we in op het ontwikkelen van woonantwoorden voor de doelgroep die beter aansluiten op de ondersteuningsbehoefte van deze kwetsbare doelgroep. Herijking beleidsplan schulddienstverlening

Van den Hoorn

Het beleidsplan schulddienstverlening loopt af in 2024. We onderzoeken de mogelijkheden van het op een laagdrempeliger en duurzamere manier bieden van schulddienstverlening. Dit onderzoek kost tijd. In het tweede of derde kwartaal van 2025 bieden we de gemeenteraad het nieuwe beleidsplan schulddienstverlening aan. Onderzoek mogelijkheden omgekeerde verordening

Van den Hoorn

Het onderzoek naar de omgekeerde verordening is gestart. Naar verwachting ronden we dit onderzoek eind 2024 / begin 2025 af. Toekomst Inclusief Groep

’t Jong/Van den Hoorn

We werken met de gemeenten Nunspeet, Elburg, Oldebroek, Harderwijk, Ermelo en Nijkerk aan een doorontwikkeling van de Inclusief Groep. Hierbij is er vanuit de aandeelhoudersrol enerzijds aandacht voor een robuuste, toekomstbestendige IG en anderzijds aandacht voor de mogelijkheden voor arbeidsparticipatie en re-integratie van onze inwoners vanuit de opdrachtgevende rol. Actiepunten 2025 – programma Groei en ontwikkeling Hervormingsagenda Jeugd

Van den Hoorn

26 van 109

De rol van de lokale teams wordt groter door de Hervormingagenda jeugd, bijvoorbeeld op het gebied van veiligheid en brede toegang. De brede toegang heeft Putten al goed staan. Om te blijven voldoen aan de eisen die het Rijk ons stelt, gaan we in 2025 kijken naar de lokale toegang in relatie tot de Hervormingsagenda en het toekomstscenario jeugd- en gezinsbescherming. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO)

Van den Hoorn

In 2025 ligt de focus op het werken met de lokale uitvoeringsagenda OKO, die in het eerste kwartaal wordt afgerond. Daarnaast leggen we een voorstel voor aan de raad over de wijze waarop we het project OKO na 2026 willen continueren. Vervolg Cultuur- en Erfgoed Pact 2022-2024

Van Nieuwenhuizen

Samen met samenwerkingsgemeenten in de regio geven we een vervolg aan het cultuur- en erfgoedpact. Het pact werkt ondersteunend voor de regionale verbinding en de uitvoering van de lokale visie. Actiepunten 2025 – programma Werken en leren Uitvoering Integraal Huisvestingsplan (IHP)

Van den Hoorn

We starten met het uitvoeringsprogramma van het IHP 2025-2028 – periode 1. Dit houdt in dat we de vernieuwbouwopgave van de Ichthusschool, beide locaties Gabrielschool en de Korenbloem op gaan pakken. We stellen verder een business case Tijdelijke huisvesting onderwijs op, waarin de tijdelijke huisvesting van de Ichthusschool, De Korenbloem en De Schuilplaats een plek krijgen. Daarnaast gaan we samen met het onderwijs en betrokkenen een vervolg geven aan het onderwijshuisvestingsplan westelijk buitengebied. Dit gaat over de scholen Steenenkamer, Diermen en Hoef. Actie benaderen thuiszitters 23-27 jaar - regionale pilot

Van den Hoorn

We geven uitvoering aan de wettelijke verplichting schooluitval tegen te gaan door de regionale aanpak voortijdig schoolverlaten uit te breiden naar jongeren van 23-27 jaar. We houden de jongeren zonder startkwalificatie in beeld. Nieuwe verordening vaststellen Leerlingenvervoer - Oftewel schoolbezoek

Van den Hoorn

Regionaal zetten we in op een nieuwe verordening: de samenredzame verordening. We focussen daarin op het bevorderen van de zelfredzaamheid en de zelfstandigheid van de jongeren. We bieden de gemeenteraad de nieuwe verordening aan in het tweede of derde kwartaal.

27 van 109

Wat mag het kosten? Thema 2 Samenleving

Jaarrekenin g 2023

Begroting incl. wijz.

Meerjarenbegroting 2025-2028 2025

2026

2027

2028

Lasten

31.281

2024 33.807

30.465

29.447

29.929

30.583

Programma Gezondheid en bewegen

3.433

2.853

2.823

2.822

2.773

3.323

Programma Groei en ontwikkeling Programma Maatschappelijke participatie Programma Werken en leren

8.798

9.106

8.378

8.093

8.007

8.058

13.671

15.769

13.451

13.076

13.087

12.969

5.379

6.079

5.813

5.457

6.062

6.232

Baten

9.576

9.108

5.159

5.039

Programma Gezondheid en bewegen

1.119

399

Programma Groei en ontwikkeling Programma Maatschappelijke participatie Programma Werken en leren

8.008

8.319

4.274

392

378

473

354

Geraamd totaal baten en lasten

-21.706

-24.699

-25.307

-24.408

-24.890

-25.544

6.247

2.134

1.697

1.085

Dotatie aan reserves Programma Gezondheid en bewegen Programma Groei en ontwikkeling Programma Maatschappelijke participatie Programma Werken en leren

460

148

613

5.316

1.985

1.084

1.085

471

Onttrekking aan reserves

4.516

2.171

1.411

1.806

1.985

1.998

Programma Gezondheid en bewegen Programma Groei en ontwikkeling Programma Maatschappelijke participatie Programma Werken en leren Geraamd resultaat

125

893

1.140

640

1.038

3.616

803

697

707

596

222

239

-23.437

-24.662

-25.593

-23.687

-23.990

-24.631

Bedragen * € 1.000, -/- = nadeel

Toelichting mutaties per programma Waar sprake is van een reële afwijking van de programma’s tussen de Begroting 2025-2028 ten opzichte van de Jaarrekening 2023 en de Begroting 2024, wordt dat hieronder toegelicht bij het betreffende programma. Programma Gezondheid en bewegen Op sportaccommodaties begint de afschrijving op de sporthal te lopen in 2028. Programma Groei en ontwikkeling Binnen het beleidsproduct Jeugd loopt het beschikbare budget terug vanwege de nieuwe financieringssystematiek vanuit het Rijk. Onderdeel hiervan is een besparing die het rijk heeft ingeboekt, welke het Rijk ook zal uitwerken. Wij hebben deze besparing in mindering gebracht op het beschikbare budget. De realisatie hiervan is een verantwoordelijkheid van het Rijk. Verder is € 80.000 aangeraamd vanuit de kadernota 2025 voor de Hervormingsagenda Jeugd. Programma Maatschappelijke participatie Binnen dit programma waren in 2024 een aantal incidentele budgetten beschikbaar gesteld, met name voor de opvang van Oekraïners. Hier stonden ook opbrengsten tegenover vanuit het Rijk. Verder dalen de lasten op het programma door de herinvoering van de

28 van 109

inkomensafhankelijke eigen bijdrage voor WMO-middelen in 2026. Met ingang van 2026 dalen de lasten daardoor naar verwachting met € 258.000. Programma Werken en leren Op programma Werken en Leren lopen de kosten voor de WSW jaarlijks terug door uitstroom. Deze kosten worden gedekt door subsidie van het Rijk. Verder ontwikkelen de kosten in komende jaren met name door de kapitaallasten vanuit het IHP, waaronder de investering in Groevenbeek en de renovatie van De Ichthus. Toelichting mutaties reserves Programma Gezondheid en bewegen Vanuit de reserve dekking kapitaallasten wordt jaarlijks € 6.000 (tot 2024) onttrokken ter dekking van de kapitaallasten behorende bij het onderzoek voor Sportpark Putter Eng. Programma Groei en ontwikkeling Het tekort op programma Groei en ontwikkeling op de jeugdlasten wordt verrekend met de reserve sociaal domein. Voor 2025 is de mutatie beperkt, maar voor latere jaren is dit een onttrekking. Programma Maatschappelijke participatie De mutaties op programma Maatschappelijke participatie in de reserve betreft een verrekening met de reserve sociaal domein voor met name de WMO en de bestedingen vanuit de BUIG gelden.

Verder vindt voor 2025-2027 een onttrekking plaats aan de ontwikkelreserve samenleving voor Beleidsplan Bestaanszekerheid 2024-2027 (€ 66.000 per jaar) en project Meedoen in gelijkwaardigheid 2024-2027 (€ 36.000 voor 2025 en 2026 en € 46.000 in 2027). Programma Werken en leren De reservemutaties op Werken en Leren bestaan uit een verrekening van de lasten, per saldo wordt jaarlijks € 70.000 onttrokken. Verder komt in 2027 dekking voor 25% van de kapitaallasten voor de investering van Groevenbeek vanuit de reserve investeringsfonds. In deze reserve is 25% van de kapitaallasten gespaard.

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14651045/1