5 - Eindrapport HVO Groevenbeek Putten
Tekst van het document
Eindrapport Huisvestingsonderzoek CSG Groevenbeek Putten
Opdrachtgever Gemeente Putten Datum 10 juni 2020 Project HVO Christelijk College Groevenbeek Referentie 1675401-0005.0.1 Auteur(s) de heer J.R.M. Heijltjes - HEVO B.V.
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
Statenlaan 8
Postbus 70501
T +31 (0)73 6 409 409
www.hevo.nl
ISO 9001-gecertificeerd
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
5223 LA 's-Hertogenbosch
5201 CB 's-Hertogenbosch
info@hevo.nl
www.rpmbyhevo.nl
Voorwoord
In dit rapport over het uitgevoerde huisvestingsonderzoek van het gebouw van CSG Groevenbeek worden de gestelde vragen beantwoord en wordt een afwegingskader aangeboden voor gemeente en schoolbestuur om de juiste keuze te kunnen maken.
De gemeente Putten wil een keuze maken tussen levensduurverlenging en upgrading van de bestaande huisvesting versus vervangende nieuwbouw van CSG Groevenbeek in Putten. Het schoolgebouw bestaat uit meerdere bouwdelen met verschillende stichtingsjaren maar het grootste bouwdeel en de gymzaal stammen uit 1968. De gemeente wil daarom een weloverwogen keuze maken tussen een verlenging van de levensduur van het gebouw met 25 jaar (renovatie) en 40 jaar (vernieuwbouw) en vervangende nieuwbouw. U hebt HEVO gevraagd een huisvestingsonderzoek uit te voeren op grond waarvan de gemeente in goed overleg met het schoolbestuur een weloverwogen keuze man gaan maken voor een voorkeurscenario.
Den Bosch, 9 juni 2020
Belangrijke vragen die beantwoord moeten worden zijn: • • •
Kan het gebouw functioneel en onderwijskundig worden aangepast aan de hedendaagse onderwijskundige eisen? Kan het gebouw, een gezond binnenmilieu krijgen? Kan het gebouw worden aangepast aan de eisen uit het klimaatakkoord (minimaal BENG maar bij voorkeur ENG?)
Hans Heijltjes Senior adviseur Onderwijshuisvesting HEVO Ir. Rob Kersten Hoofd Expertisecentrum Hevo
Kortom: Is dit schoolgebouw wel geschikt voor een levensduurverlenging?
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 2 van 20
Inhoudsopgave 1.
Inleiding
4
2.
Visie en Missie CSG Groevenbeek
5
3.
Ontwikkeling van leerlingtenaantallen
7
4. 4.1.
Samenvatting QuickScan schoolgebouw Uitstraling (6-)
8 8
Het oudste uit 1968 stammende bouwdeel is de blikvanger van het schoolgebouw. Het 52 jaar oude bouwdeel is verouderd en heeft geen echt uitnodigende uitstraling. Het is duidelijk zichtbaar dat renovatie of levensduurverlenging binnen afzienbare tijd noodzakelijk is. De andere bouwdelen zijn duidelijk jonger en meer uitnodigend. 8 4.2. Bouwkundige staat (4) 8 4.3. Onderwijskundige functionele staat (4,5) 9 Het oude bouwdeel bestaat hoofdzakelijk uit te kleine theorielokalen (ca. 49m²) gebouw en beschikt nauwelijks over kleinere werkplekken waar leerlingen in groepjes kunnen werken. 9 In de jongere bouwdelen heeft het schoolbestuur fors geïnvesteerd om de onderwijskundige functionaliteit te laten aansluiten op het onderwijs.
9
De onderwijskundige functionaliteit in het oude bouwdeel is onvoldoende en wordt beoordeeld op een 4,5. 4.4. Exploitatie (duurzaamheid) (4) 4.5. Binnenmilieu (5) 4.6. Veiligheid (6) 4.7. Conclusie
9 9 9 9 10
Referentie: 1675401-0005.0.1.
5. 5.1.
Samenvatting bouwkundig onderzoek Algemeen
11 11
6.
Scenario’s
12
7. 7.1.
Scenario’s Scenario 1
13 13
Renovatie oude bouwdelen en gymzaal (1968) in combinatie met upgrading en verduurzaming jongere bouwdelen’ 7.2. Scenario 2 7.3. Scenario 3
13 14 15
Vervangende nieuwbouw op een andere locatie en herontwikkeling bestaande schoolterrein ter afdekking van de nog bestaande kapitaalslasten (boekwaarde ca. 1,2 miljoen) Zie kostenplan bijlage 3 (nieuwbouw kosten configurator)
15 15
8.
Voor- en nadelen scenario’s (afwegingskader)
16
9.
Conclusies
17
10.
Bijlagen
19
Pagina 3 van 20
1. Inleiding CSG Groevenbeek is gehuisvest in een gebouw dat stamt uit 1968 en dat in latere jaren diverse keren is uitgebreid. Het schoolgebouw is gerealiseerd in een periode dat in Nederland met beperkte kosten een grote hoeveelheid schoolgebouwen moest worden gerealiseerd. Dat betekent een sober en doelmatig niveau, minimale isolatie, eenvoudige materialisatie en een indeling opgezet en gericht op klassikaal onderwijs Bij het zoeken naar toekomstscenario’s is het van belang is dat een toekomstgerichte oplossing tot stand wordt gebracht met niet alleen aandacht voor bouwkundige staat, maar ook voor de onderwijskundige functionaliteit, een gezonde frisse en duurzame school, aansluitend bij de uitgangspunten uit het klimaatakkoord en aandacht voor de exploitatie van de toekomstige huisvesting.
Het onderzoek moet duidelijkheid geven welke van de 3 genoemde scenario’s het best haalbare toekomstscenario is en welke kosten daar mee gepaard gaan. Daartoe is een stappenplan opgesteld. Het onderzoek start met een QuickScan naar de onderwijskundige en bouwkundige staat van het gebouw, de exploitatie en het binnenmilieu en de veiligheid en uitstraling van het gebouw. Vervolgens worden de scenario’s de scenario’s 1 en 2 uitgewerkt op basis van de wettelijke eisen bouwbesluit 2015 en markconforme kengetallen en wordt een financiële onderbouwing van de 3 scenario’s opgemaakt. Ten slotte worden de vooren nadelen in beeld gebracht.
Vanuit deze situatie heeft gemeente HEVO gevraagd om een aantal scenario’s te onderzoeken en te adviseren welk scenario tegemoet komt aan de wens van een passend, modern en toekomstbestendig, duurzaam en exploitabel schoolgebouw dat het onderwijs optimaal faciliteert. De drie scenario’s betreffen: 1.
2.
3.
Renovatie met levensduurverlenging 25 jaar van de oudste bouwdelen, upgrading en verduurzaming jongere bouwdelen en wettelijke eisen Bouwbesluit incl. gasloos- en BENG bestaande bouw; Gedeeltelijke sloop oude bouwdelen incl. Kelder (2188m²), vervangende nieuwbouw (1845m²) en upgrading jongere bouwdelen waarmee het totale gebouw gaat voldoen aan alle wettelijke eisen (nieuwbouw) uit het Bouwbesluit 2015 ( gasloos- en incl. BENG) Totale vervangende nieuwbouw, die voldoet aan alle wettelijke eisen Bouwbesluit, gasloos en ENG.
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Daarmee ontstaat een afwegingskader (hoofdlijnen) op basis waarvan in goed overleg met de gemeente de koers kan worden bepaald ten aanzien van het gewenste toekomstscenario voor de huisvesting van CSG Groevenbeek.
Pagina 4 van 20
2. Visie en Missie CSG Groevenbeek Missie Groevenbeek is een open christelijke school met de bijbel als inspiratiebron en richtingwijzer. Ons doel is de vorming van evenwichtige mensen met durf en vertrouwen, die maatschappelijk betrokken zijn en zich gedragen als verantwoordelijke wereldburgers. Visie • • • •
Groevenbeek staat voor een vriendelijk en duidelijk pedagogisch klimaat, waarin iedereen zich veilig en gerespecteerd voelt en zich rechtvaardig gedraagt. Groevenbeek biedt onderwijs dat alle leerlingen stimuleert om hun talenten optimaal te ontwikkelen, uitstekende prestaties te leveren en zelf verantwoordelijkheid te dragen. Groevenbeek houdt actief rekening met verschillen tussen leerlingen en biedt alle leerlingen passende en deskundige ondersteuning. Groevenbeek heeft een professionele schoolcultuur, waarin alle medewerkers zich inspannen om de kwaliteit van hun werk te verbeteren.
Als we in een paar woorden samenvatten waar Groevenbeek voor staat, komen we uit bij drie begrippen: veelzijdig - vriendelijk – vertrouwen
Leerwegen Vmbo Putten biedt de volgende leerwegen aan: • de theoretische leerweg (TLplus) • de kaderberoepsgerichte leerweg (KBL) • de basisberoepsgerichte leerweg (BBL) Leerlingen met een lwoo-indicatie volgen leerwegondersteunend onderwijs binnen hun eigen leerweg. TLPLUS TLPlus is de vervangende naam voor onze theoretische leerweg. TLPlus is bedoeld om leerlingen van de theoretische leerweg naast de theorie ook een praktisch deel aan te bieden waarmee we nog beter aansluiten op de talenten van leerlingen én hen goed voorbereiden op het vervolgonderwijs. Tijdens de lessen TLPlus wordt aan vakoverstijgende projecten gewerkt waarbij de leerling wordt uitgedaagd, innoverende ontwikkelingen worden ingezet en de leerling de opgedane kennis aan de praktijk kan toetsen. Zo werken we aan de vereiste 21 eeuwse vaardigheden: vaardigheden die leerlingen nu en in de toekomst nodig hebben. Door zelfstandig werken, samenwerken, onderzoeken en presenteren in combinatie met gevorderd ICT-gebruik, leggen we een basis die nodig is om goed aan te sluiten op het vervolgonderwijs. Ook is er binnen TLPlus veel aandacht voor Internationalisering. Dit houdt in dat de leerlingen een uitwisselingsprogramma volgen in leerjaar 2. De afronding hiervan bestaat uit een bezoek aan/en ontvangst van leerlingen van een partnerschool uit Duitsland. De voertaal zal hierbij de Engelse taal zijn.
In de bovenbouw kiezen leerlingen een beroepsgericht vak: Zorg & Welzijn of Dienstverlening & Producten. Leerlingen doen naast examen in de algemene vakken ook examen in het beroepsgerichte vak. Zij behalen hun diploma en een certificaat voor het gekozen praktische vak. Daarnaast wordt de mogelijkheid geboden om leerlingen een diploma ‘Gemengde Leerweg’ te laten behalen: vijf algemene vakken en het beroepsgerichte vak.
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 5 van 20
Voor de leerlingen die de pre-havo route volgen, zal binnen TLPlus extra aandacht zijn voor de kernvakken Nederlands, Engels en Wiskunde. Door zogenaamde steropdrachten aan de TLPlus-projecten toe te voegen willen we toewerken naar het beheersingsniveau van de verschillende vakken, zoals dit op de havo verwacht wordt. Beroepsgerichte leerweg: BBL – KBL Leerlingen kunnen het beroepsonderwijs op twee verschillende niveaus volgen. De basisberoepsgerichte leerweg bereidt ze voor op niveau 2 van het MBO, de kaderberoepsgerichte leerweg op niveau 3 en 4 van het MBO. Vmbo Putten biedt in leerjaar 3 en 4 de volgende twee profielen voor beroepsonderwijs aan: • Dienstverlening & Producten • Zorg & Welzijn De leerlingen doen examen in minimaal vijf vakken. De vakken Nederlands en Engels en het beroepsgerichte programma van het gekozen profiel zijn verplicht. Per profiel zijn er dan nog keuzevakken. Leerlingen kunnen ook keuzevakken van een ander profiel kiezen.
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 6 van 20
3. Ontwikkeling van leerlingtenaantallen Op basis van deze prognose over de periode 2020-2035 telt de school gemiddeld 445 leerlingen. Daarbij hoort een formele ruimtebehoefte van 4485m² (excl. LO). De gymnastiekbehoefte bedraagt ca. 1,5 gymzaal (bij 445 leerlingen). In tegenstelling tot de prognose is de belangstelling voor deze locatie al enkele jaren groeiende. Vanwege ruimtegebrek is het bestuur genoodzaakt deze leerlingen onder te brengen in Ermelo door toepassing van een numerus fixus voor Putten.. Dat is een ongewenste situatie omdat de beschikbare ruimte daar ook al krap is. In het nieuwe schooljaar verwacht de school uit te komen op een leerlingenaantal van ca. 480 leerlingen. Daarnaast heeft de schoolleiding de wens (functionaliteit en qua bedrijfsvoering) om een paar groepen die thans (noodgedwongen) in Ermelo zijn ondergebracht te verplaatsen naar de locatie Putten. Het schoolbestuur verwacht daarom dat de school in de toekomst gemiddeld ca. 500 leerlingen zal tellen. Door schuiven met leerlingen kan het schoolbestuur dit ook reguletren. Bij 500 leerlingen bedraagt de ruimtebehoefte van de locatie Putten 4913m². De gymbehoefte bedraagt 1,64 gymzaal. Het verdient aanbeveling te zoeken naar een passende oplossing voor het tekort aan gymcapaciteit. Dat tekort beslaat ca. 27 klokuren per week.
In onderstaad overzicht is de ruimtebehoefte weergegeven op basis van de prognose tot 2025. Vervolgens is de ruimtebehoefte berekend op basis van het gemiddeld aantal leerlingen volgens de prognose 2020-2035 en is de ruimtebehoefte berekend op basis van het door het schoolbestuur verwachte leerlingenaantal van 500. Aantal ll 2019 452
Aantal ll 2020 457
Aantal ll 2021 466
Aantal ll 2022 462
Aantal ll 2023 465
Aantal ll 2024 461
Aantal ll 2025 443
Aantal ll 445 ll 445
Aantal ll 500 ll 500
Totaal leerlingen
240 0 98 0 36 0 23 30 0 25 452
243 0 99 0 37 0 23 31 0 25 457
248 0 101 0 37 0 23 31 0 25 466
246 0 100 0 37 0 23 31 0 25 462
247 0 101 0 37 0 23 31 0 25 465
245 0 100 0 37 0 23 31 0 25 461
235 0 96 0 36 0 22 30 0 24 443
236 0 97 0 36 0 22 30 0 24 445
266 0 108 0 40 0 25 34 0 27 500
Totaal ruimtebehoefte Beschikbare capaciteit Tekort m²'s
4539 4180 -359
4578 4180 -398
4648 4180 -468
4617 4180 -437
4640 4180 -460
4609 4180 -429
4469 4180 -289
4485 4180 -305
4913 4180 -733
RBM Prognose Onderwijssoort Jaar: 1 oktober ..… Totaal leerlingprognose Onderbouw (leerjaar 1 en 2) Bovenbouw avo/vwo Bovenbouw tlw Bovenbouw techniek
Bovenbouw zorg/welzijn
Op grond van deze ontwikkeling lijkt het verstandig om voor de locatie Putten nieuwe afspraken te maken over de uitgangspunten en leerlingaantallen voor deze locatie waarbij rekening wordt gehouden met de toenemende belangstelling en de verplaatsing van groepen van Ermelo naar Putten. De nieuwe ruimtebehoefte ontwikkeling kan dan als basis fungeren voor het bepalen van de definitieve omvang van de diverse scenario’s. Vooralsnog zullen de huisvestingscenario’s in dit rapport worden uitgewerkt op bassis van 445 leerlingen en een bvo van 4485m².
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 7 van 20
4. Samenvatting QuickScan schoolgebouw Het gebouw bestaat uit een basis en gymzaal met bouwjaar 1968 en heeft vervolgens diverse uitbreidingen ondergaan. De beschikbare huisvesting en bouwjaren zijn in onderstaand overzicht opgenomen. Gebouwdeel
Bouwjaar
M2 bvo
Stichting school
1968
2.726
Uitbreiding decaankamer
1985
23
Uitbreiding grootkeuken, restaurant, praktijklokalen
1992
940
Uitbreiding
2003
400
Uitbreiding
2009
434
Onttrekking kelder gebruiksruimte
2009
Subtotaal beschikbaar
-343 4.180
Uitbreiding (aanvraag loopt)
2019
220
Uitbreiding (aanvraag loopt)
2020
60
Totaal onderwijsdeel Gymvoorziening
4.460 1968
Het gebouw (de bouwdelen uit 1968) heeft een QuickScan ondergaan op de onderdelen uitstraling, bouwkundige staat, onderwijskundige staat, exploitatie, binnenmilieu en veiligheid. Dit onderzoek is opgenomen in de bijlagen van dit rapport. De beoordeling van de gebouwen is gebaseerd op een ‘waardenwijzer’ waarbij de beoordeling een bandbreedte heeft van 4 tot 8. Onderstaand op hoofdlijnen een korte samenvatting van de bevindingen en de beoordeling.
468
4.1. Uitstraling (6-) De toekomstige voorziening renovatie of levensduurverlenging is van toepassing op het bouwjaar 1968 en betreft dus ook de gymzaal. Op basis van de plattegronden van het gebouw zijn onderstaand de oudste bouwdelen geindiceerd.
Het oudste uit 1968 stammende bouwdeel is de blikvanger van het schoolgebouw. Het 52 jaar oude bouwdeel is verouderd en heeft geen echt uitnodigende uitstraling. Het is duidelijk zichtbaar dat renovatie of levensduurverlenging binnen afzienbare tijd noodzakelijk is. De andere bouwdelen zijn duidelijk jonger en meer uitnodigend.
4.2. Bouwkundige staat (4) Het schoolbestuur heeft het gebouw meer dan uitstekend onderhouden en heeft zelfs al verbeteringen gedaan in de isolatie (spouwvulling) en het aanbrengen van dubbel glas. Optisch ziet dit bouwdeel er beter uit dan dat het in werkelijkheid is. Het is echter duidelijk dat op korte termijn belangrijke gebouwelementen zoals kozijnen, dakopbouw en daken, dorpels en lateien, boeiboorden, gevelbekleding,
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 8 van 20
deuren, elektrische leidingen, radiatoren en plafonds, isolatie van waterleidingen en vervanging van de riolering aan de orde gaan komen. Dat alles brengt hoge en substantiële investeringen met zich mee zonder dat daarin de noodzakelijke verbetering van het binnenmilieu, de verbetering van de onderwijskundige functionaliteit en echte duurzaamheidsmaatregelen (na-isolatie en nieuwe moderne installaties) zijn meegenomen.
Het gemiddeld energieverbruik komt uit op ca. € 11,00 per m². Het is eerlijk om de jaarlijkse kosten van de zonnepanelen hierin mee te nemen. Dan komen de energiekosten uit op ca. € 12,00 per m². Dat is verhoudingsgewijs nog gunstig t.o.v. andere echt oude scholen maar nog steeds behoorlijk meer dan waarop de exploitatievergoeding van het Rijk (8,50 per m²) op is gebaseerd.
Op grond van de beoordelingssystematiek scoort deze locatie de laagst mogelijk beoordeling, te weten een 4.
4.3. Onderwijskundige functionele staat (4,5) Het oude bouwdeel bestaat hoofdzakelijk uit te kleine theorielokalen (ca. 49m²) gebouw en beschikt nauwelijks over kleinere werkplekken waar leerlingen in groepjes kunnen werken. In de jongere bouwdelen heeft het schoolbestuur fors geïnvesteerd om de onderwijskundige functionaliteit te laten aansluiten op het onderwijs. De onderwijskundige functionaliteit in het oude bouwdeel is onvoldoende en wordt beoordeeld op een 4,5.
4.4. Exploitatie (duurzaamheid) (4) Onderhoudskosten: Uit het MJOP (2019) is vastgesteld dat de gemiddelde onderhoudskosten per m², afhankelijk van een scope van 10, jaar, uitkomen op: respectievelijk € 33,50 per m². Daarbij zijn aanpassingen t.a.v. isolatie etc. nog niet eens opgenomen. De gemiddelde vergoeding voor onderhoud bedraagt ca. € 22,00 per m². Energiekostenkosten: De totale energiekosten voor het jaar 2018 waren: € 45.200,00. Dit bedrag is aanzienlijk beperkt doordat de school voor eigen rekening in 2016 400 zonnepanelen heeft geplaatst en op diverse plaatsen enkel glas heeft vervangen door dubbel glas. Deze investering kost ca. € 4.000,00 per jaar.
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Conclusie: Bij de beoordeling van de exploitatiekosten worden zowel de onderhouds- als energiekosten meegenomen. De verschillende aan elkaar geknoopte bouwdelen en verbindingsgangen geven een verhoudingsijs grote geveloppervlakte op grond waarvan onderhoud en energiekosten nadelig worden beïnvloed. Gebaseerd op de bovenstaande conclusies scoort het gebouw gemiddeld een 5.
4.5. Binnenmilieu (5) De school beschikt niet over een gebalanceerd ventilatiesysteem en de ventilatiemogelijkheden bestaan uit klapramen op hoogte van de leerlingen. Deze zijn daardoor maar beperkt bruikbaar (bij regenachtig en koud weer blijven ze dicht). Dat beperkt de ventilatiemogelijkheid als de lokalen in gebruik zijn. Het resulteert in een matig tot slecht binnenmilieu waarbij het CO2 gehalte de normen overschrijdt. Het gebouw kent bij warm weer temperaturen die zéér hoog oplopen. Op basis van de waardenwijzer QuickScan scoort het gebouw op dit onderdeel een 5.
4.6. Veiligheid (6) Het gebouw is voldoende veilig en via specifiek beleid zorgt de school ook voor een goede sociaal veilige omgeving. Op basis van de waardenwijzer QuickScan scoort het gebouw op dit onderdeel een 6.
Pagina 9 van 20
Scenario 2: Sloop van de oude bouwdelen uit 1968 (2188m², incl. kelder) en hiervoor in de plaats vervangende nieuwbouw van 1845m², vernieuwbouw van de gymzaal en met upgrading (binnenmilieu) en verduurzaming jongere bouwdelen. Scenario 3: Vervangende nieuwbouw op een andere locatie en herontwikkeling bestaande schoolterrein ter afdekking van de nog bestaande kapitaalslasten (boekwaarde ca. 1,2 miljoen)
De voorgaande samenvatting resulteert tot de volgende beoordeling van het gebouw: Onderdeel
Beoordeling
Weging
Totaalscore
Uitstraling
6-
1
6
Bouwkundige staat
4
3
12
Onderwijs functioneel
4,5
3
13,5
Exploitatie
5
2
10
Binnenmilieu
5
2
10
Veiligheid
6
1
6 57,5
4.7. Conclusie Op grond van de opgedane ervaringen bij onderzoek naar ruim 1500 schoolgebouwen in Nederland is er sprake van een hoge prioriteit. (Ver) nieuwbouw of nieuwbouw (ingebruikname) is op korte termijn (binnen 5 jaar) aan de orde. Advies: De score onderbouwt de hoge prioriteit voor vervanging van de bouwdelen uit 1968 binnen een periode van 5 jaar. Daarbij dient een afweging te worden gemaakt tussen enkele scenario’s, te weten: Scenario 1: Renovatie oude bouwdelen in combinatie met upgrading en verduurzaming jongere bouwdelen’
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 10 van 20
5. Samenvatting bouwkundig onderzoek 5.1. Algemeen De huidige wet- en regelgeving stammen uit begin jaren 80 en is een voortzetting van het beleid uit de 2e babyboom-periode eind jaren 60, begin jaren 70. In dat toenmalige perspectief en met de toenmalige kijk op onderwijshuisvesting werd gedacht en verwacht dat de levensduur van schoolgebouwen in principe minimaal 60 jaar moest zijn. Uitzondering daarop vormen historische en karakteristieke gebouwen waaraan een monumentenstatus is gekoppeld. Door de veranderde kijk op het verzorgen van onderwijs is klassikaal onderwijs op zijn retour. De nieuwe onderwijsconcepten en inzichten vragen om een andere indeling van de leeromgeving met een grotere diversiteit en omvang van lokalen en andersoortige ruimten. Lange gangen met alleen maar lokalen passen niet meer in de huidige onderwijskundige concepten. Daarnaast zijn de wettelijke eisen die worden gesteld aan schoolgebouwen de laatste jaren stapsgewijs ingrijpend aangescherpt en veranderd. Eisen ten aanzien van binnenmilieu (lucht) en licht, akoestiek, isolatie en energieverbruik zijn fors aangescherpt. Als klap op de vuurpijl moeten nieuwe schoolgebouwen vanaf 2020 minimaal op het niveau van bijna energieneutraal (BENG) worden gerealiseerd en bij voorkeur (klimaatakkoord) gasloos en Energie neutraal (ENG).
De vragen die via het hoofdlijnen onderzoek moeten worden beantwoord zijn onder andere: • • • • •
Is de algemene kwaliteit van de bestaande huisvesting voldoende om tot een levensduurverlenging over te gaan? Kan het gebouw onderwijskundig en qua indeling gemakkelijk worden aangepast en vernieuwd dat het gebouw het onderwijs ruim voldoende faciliteert? Heeft het gebouw voldoende hoogte om te worden aangepast aan de luchteisen uit het Programma Frisse Scholen klasse B? Kan het gebouw worden (na)geïsoleerd? Is het gebouw qua vormfactoren geschikt om een bijna energieneutraal gebouw (BENG) of gasloos en Energie Neutraal gebouw te kunnen realiseren?
Kort samengevat: Kan als uitkomst een toekomstbestendig, duurzaam en gezond schoolgebouw worden gerealiseerd dat het onderwijs goed faciliteert?
Door deze ontwikkelingen is de beoogde levensduur van 60 jaar voor schoolgebouwen niet langer houdbaar. Het meest natuurlijke moment om een keuze te maken tussen een vorm van renovatie, vernieuwbouw of nieuwbouw is daarom rond het 40e jaar. Rond het 40e jaar komen immers de 20- en 40-jarige cyclus uit het onderhoudsprogramma (MJOP) in beeld. Het gebouw van CSG Groevenbeek is op dit moment al 52 jaar oud. De onderhoudsvoorzieningen betreffen grootschalige ingrepen en vernieuwingen die financieel gezien kunnen worden aangemerkt als substantieel. Door tijdig een keuze te maken over de toekomst van een gebouw (vernieuwbouw of vervangende nieuwbouw) kunnen desinvesteringen worden voorkomen. Naast de uitvoering van de QuickScan is aanvullend op hoofdlijnen een bouwkundige schouw uitgevoerd.
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 11 van 20
6. Scenario’s Onderstaand zijn de scenario’s opgenomen zoals deze in samenspraak met de bestuurder van CSG Groevenbeek zijn geformuleerd. Scenario 1: Renovatie oude bouwdelen en gymzaal (1968) in combinatie met upgrading en verduurzaming jongere bouwdelen’ Scenario 2: Sloop van de oude bouwdelen uit 1968 en hiervoor in de plaats vervangende nieuwbouw, renovatie-levensduurverlenging van de gymzaal en met upgrading (binnenmilieu) en verduurzaming jongere bouwdelen. Scenario 3: Vervangende nieuwbouw op een andere locatie en herontwikkeling bestaande schoolterrein ter afdekking van de nog bestaande kapitaalslasten (boekwaarde ca. 1,2 miljoen) Aangezien de wettelijke verantwoordelijkheden mede afhankelijk zijn van de wet- en regelgeving qua investering en exploitatie is in bijgaand schema in beeld gebracht voor welke voorzieningen diverse partijen verantwoordelijk zijn, nl: • huisvestingsvoorzieningen (gemeente), • onderhoud en aanpassing (schoolbestuur) • de noodzakelijke toekomstige verduurzaming van schoolgebouwen in het kader van het klimaatakkoord (co financiering Ssubsidies Rijk, schoolbestuur en gemeente).
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Meer specifiek naar de in de scenario’s verwoorden voorzieningen geeft dat het volgende beeld: Omschrijving
kosten gemeente
Kosten co-financiering schoolbestuur Rijk, SB en gemeente
Scenario 1 Levensduurverlenging bouwdelen 1968 (20 jaar) Kosten vervangende huisvesting Upgrading overige bouwdelen Verduurzaming jongere bouwdelen
x x x x
Scenario 2 Nieuwbouw oudere bouwdelen 1968, BENG Sloopkosten Kosten vervangende huisvesting Upgrading overige bouwdelen Verduurzaming jongere bouwdelen naar BENG
x x x x x
Scenario 3 Vervangende nieuwbouw op andere locatie Afschrijving bestaande boekwaarde
x x
bijdrage SB
Bovenstaand overzicht is een formele taakverdeling op basis van de huidige wet- en regelgeving. In de onderwijshuisvesting praktijk bereiken partijen het beste resultaat door samen naar een passende oplossing te zoeken en om vervolgens op basis van de reële mogelijkheden te komen tot een passende en reële verdeling van de kosten.
Pagina 12 van 20
7. Scenario’s Verwacht eindresultaat
7.1. Scenario 1 Betreft: Renovatie oude bouwdelen en gymzaal (1968) in combinatie met upgrading en verduurzaming jongere bouwdelen’ Zoals al aangegeven is het schoolgebouw door het schoolbestuur zeer goed onderhouden. Er is specifiek gekeken naar welke onderdelen bij een renovatie in ieder geval moeten worden gmeegenomen. Wat wordt aangepakt? • Kelder isoleren plafond en installaties de- en hermonteren • Led verlichting kelder • Gevel en dak isloleren bouwdelen 1968, 1992 en 2003 • Luchtinstallaties frisse scholen klasse B (alle, m.u.v 2009) • Plafonds vervangen m.u.v. bouwdelen 2009, 2019 en 2020 • Warmtepomp met bronnen • Naverwarming, koeling alle delen • Vervangen wandafwerking • Vervangen vloerafwerking • Aanpassen binnenwanden (5%) • Wandafwerkingen gevel 100% • Renovatie – levensduurverlenging gymzaal >25 jaar • Hergebruik bestaande PV panelen Door toepassing van een warmtepomp met naverwarming ontstaat ook de mogelijkheid om te koelen in warme periodes.
Vertrekpunt Quickscan 2020: Onderdeel
Beoordeling
Weging
Totaalscore
Uitstraling
6-
1
6
Bouwkundige staat
4
3
12
Onderwijs functioneel
4,5
3
13,5
Exploitatie
5
2
10
Binnenmilieu
5
2
10
Veiligheid
6
1
6 57,5
Verwacht eindresultaat bij toepassing scenario 1: Omschrijving Bouwkundige kwaliteit Geschikt voor BENG Exploitatie na vernieuwbouw Onderwijskundige aanpasbaarheid Binnenmilieu Veiligheid Uitstraling
Scenario 1
Renovatie 25 jaar ruim voldoende voldoende voldoende matig ruim voldoende voldoende voldoende
Kostenraming totale scenario 1: Stichtingskosten + bijkomende kosten: € 6.200.000,00.
Het resultaat is een vernieuwd en gezond schoolgebouw dat Bijna Energie Neutraal (BENG) kan worden gerealiseerd.
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Zie kostenplan bijlage 1
Pagina 13 van 20
7.2. Scenario 2
Verwacht eindresultaat
Betreft: Sloop van de oude bouwdelen uit 1968 en hiervoor in de plaats vervangende nieuwbouw, renovatie-levensduurverlenging van de gymzaal en met upgrading (binnenmilieu) en verduurzaming jongere bouwdelen.
Vertrekpunt Quickscan 2020:
• • • • • • • • • • • • •
Sloop bouwdeel 1968 en 2003 (en kelder) totaal 2188 m² Nieuwbouw 1845 m² Luchtinstallaties frisse scholen klasse B (alle, m.u.v 2009) Plafonds vervangen m.u.v. bouwdelen 2009, 2019 en 2020 Warmtepomp met bronnen Naverwarming, koeling alle delen Gevelsisolatie en dakisolatie m.u.v. bouwdelen 2009, 2019 en 2020 Vervangen wandafwerking Vervangen vloerafwerking Aanpassen binnenwanden (5%) Wandafwerkingen gevel 100% Renovatie – levensduurverlenging gymzaal Hergebruik bestaande PV panelen
Door toepassing van een warmtepomp met naverwarming ontstaat ook de mogelijkheid om te koelen in warme periodes. Het resultaat is een vernieuwd en onderwijskundig verbeterd en gezond schoolgebouw dat Bijna Energie Neutraal (BENG) kan worden gerealiseerd.
Onderdeel
Beoordeling
Weging
Totaalscore
Uitstraling
6-
1
6
Bouwkundige staat
4
3
12
Onderwijs functioneel
4,5
3
13,5
Exploitatie
5
2
10
Binnenmilieu
5
2
10
Veiligheid
6
1
6 57,5
Omschrijving Bouwkundige kwaliteit Geschikt voor BENG Exploitatie na vernieuwbouw Onderwijskundige aanpasbaarheid Binnenmilieu Veiligheid Uitstraling
Scenario 2
gedeeltelijke nieuwbouw ruim voldoende ruim voldoende voldoende ruim voldoende ruim voldoende ruim voldoende ruim voldoende
Verwacht eindresultaat bij toepassing scenario 2:
Kostenraming totale scenario 2: Stichtingskosten + bijkomende kosten: € 9.200.000,00 Zie kostenplan bijlage 2
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 14 van 20
7.3. Scenario 3
Verwacht eindresultaat
Betreft: Vervangende nieuwbouw op een andere locatie en herontwikkeling bestaande schoolterrein ter afdekking van de nog bestaande kapitaalslasten (boekwaarde ca. 1,2 miljoen)
Vertrekpunt Quickscan 2020:
Wat houdt de voorziening in? Totale vervangende nieuwbouw voor schoolgebouw en gymzaal op een passende locatie waardoor geen kosten voor vervangende huisvesting noodzakelijk zijn en waarbij de huidige locatie kan worden vrijgespeeld voor eventuele herontwikkeling.
Onderdeel
Beoordeling
Weging
Totaalscore
Uitstraling
6-
1
6
Bouwkundige staat
4
3
12
Onderwijs functioneel
4,5
3
13,5
Exploitatie
5
2
10
Binnenmilieu
5
2
10
Veiligheid
6
1
6 57,5
Het resultaat is een toekomstgericht en gezond schoolgebouw dat Energie Neutraal (ENG) kan worden gerealiseerd. Verwacht eindresultaat bij toepassing scenario 3: Omschrijving Bouwkundige kwaliteit Geschikt voor BENG Exploitatie na vernieuwbouw Onderwijskundige aanpasbaarheid Binnenmilieu Veiligheid Uitstraling
Scenario 3
Nieuwbouw optimaal optimaal optimaal optimaal optimaal optimaal optimaal
Kostenraming totale scenario 3: Stichtingskosten school + gymzaal
€ 12.000.000,00
Extra: afschrijving bestaande boekwaarde
€ 1.200.000,00
Zie kostenplan bijlage 3 (nieuwbouw kosten configurator)
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 15 van 20
8. Voor- en nadelen scenario’s (afwegingskader) Voor de plussen en minnen van de drie scenaio’s is onderstaand een overzicht gegeven van de drie scenario’s gekoppeld aan een aantal kaders- en uitgangspunten t.a.v. kwaliteit, functionaliteit, praktische belemmeringen, noodxaak tijdelijke huisvesting en de benodigde investeringsniveau’s (prijspeil 2020) van de scenario’s. Daarnaast is het belangrijk om te weten dat scenario 1 verhoudingsgewijs hoge kapitaalslasten meebrengt omdat dit scenario in 25 jaar moet worden afgeschreven. Voor scenario 2 ern 3 geldt een grotendeelse afschrijving in 40 jaar. Dat geeft het volgende beeld:
Omschrijving
Scenario 1 renovatie/ upgrading
Scenario 2 nieuwbouw/upgrading
Scenario 3 Nieuwbouw elders
Omvang locatie versus ruimtebehoefte
groei naar 500 ll niet mogelijk groei naar 500 ll mogelijk nvt 445 leerlingen, max. haalbaar 500 ll haalbaar, meer bouwlagen Tijdelijke huisvesting ca. 800m² gedurende 1 jaar ca. 1800m² gedurende 1,5 jaar nvt Kosten tijdelijke huisvesting € 250.000,00 € 850.000,00 nvt duurzaamheid frisse scholen klasse B + BENG frisse scholen klasse B + BENG frisse scholen klasse B + ENG overlast tijdens de bouw soms overlast accepteren (1 jr) soms overlast accepteren (1,5 jr) nvt Veiligheid tijdens de bouw voldoende, met de winkel open voldoende, met de winkel open nvt Onderwijskundige mogelijkheden beperkte verbetering vrije keuze en goede verbetering Uitstraling gebouw verbetering grote verbetering nvt Mogelijkheden herontwikking nvt nvt vrije herontwikkeling Indicatie totale investering (all-in) € 6.200.000,00 € 9.200.000,00 € 12.000.000,00 afschrijving kapitaalslasten alles in 25 jaar grotendeels 40 jaar, deels 25 jaar alles 40 jaar Indicatie kapitaalslasten (1,25% anuiteit)* € 290.300,00 € 293.700,00 € 383.000,00 Afschrijvingsperiode en rente 25 jaar, 1,25%, anuiteit 40 jaar, 1,25%, anuiteit 40 jaar, 1,25%, anuiteit (excl. afboeking restant Boekwaarde) * voor een deel van de kosten (sloop, tijdelijke huisvesting) gelden andere termijnen).
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 16 van 20
9. Conclusies Strikt formeel is levensduurverlenging op dit moment nog niet opgenomen in de weten regelgeving. De huisverordening kent alleen vervangende nieuwbouw als voorziening in de huisvesting. PO-raad, VO-raad en VNG hebben in opdracht van de Tweede kamer een voorstel uitgewerkt waarin de voorziening vernieuwbouw c.q. levensduurverlenging een voorziening wordt in de wet. Deze partijen verzoeken de gemeenten in Nederland te anticiperen op de komende wetswijziging die in 2022 zijn beslag gaat krijgen.
Bij een keuze voor scenario 1 of 2 is het redelijk dat gemeente en schoolbestuur met elkaar overleggen over een bijdrage van het schoolbestuur in de kosten van dit scenario. Het gaat dan met name om de kosten van upgrading van de jongere bouwdelen. Mogelijk kunnen ook de aangekondigde subsidiemaatregelen van het Rijk t.b.v. de verduurzaming van schoolgebouwen (klimaatakkoord) een bijdrage leveren in dekking van de investeringskosten. De school kan tijdens de uitvoering van scenario 1 of 2 gewoon gebruik blijven maken van het bestaande schoolgebouw. Wel zal in de nabijheid van de school een locatie moeten worden gevonden voor het plaatsen van tijdelijke huisvesting.
Veel gemeenten in Nederland anticiperen op de komende wetswijziging en hebben levensduurverlenging onderdeel gemaakt van de ontwikkelde duurzame IHP’s. Het scenario levensduurverlenging c.q. vernieuwbouw is financieel gezien in veel situaties niet voordeliger dan vervangende nieuwbouw. Bovendien zal het verwachten eindresultaat in deze situatie behoorlijk minder zijn bij een vorm van levensduurverlenging. Dit wordt mede veroorzaakt doordat de kosten van vervangende huisvesting tijdens de levensduurverlenging met 20 c.q. 40 jaar (als er geen wisselgebouw voorhanden is) substantieel zijn. Levensduurverlenging of gedeeltelijke vervangende nieuwbouw is op zich een duurzame oplossing (of zelfs meest duurzame oplossing is) en gelet op de mogelijkehden om aan te sluiten bij bouwbesluit en gasloze BENG-bouw ligt een keuze voor een dergelijk scenario (1 of 2) voor CSG Groevenbeek voor de hand. Mede vanwege de bestaande boekwaarde vanwege de diverse jongere bouwdelen en de op zich goede kwaliteit van deze bouwdelen is nieuwbouw op een andere locatie niet de meest voor de hand liggende optie.
Zowel scenario 1 als 2 zullen resulteren in een voldoende eindresultaat waarbij scenario 2 de voorkeur heeft omdat daarmee de door de school gewenste omvang van 500 leerlingen kan worden geborgd en omdat daarmee ook qua onderwijskundige functionaliteit en uitstraling van het gebouw fors kan worden verbeterd.
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 17 van 20
Overwegende dat: • •
• • • •
• • •
Het terrein van de school erg krap bemeten is en dat op de locatie thans maximaal 445 leerlingen kunnen worden gehuisvest; Het bouwdeel uit 1968 het onderwijs van de school onvoldoende faciliteert en zowel bouwkundig als qua energieverbruik en uitstraling aan renovatie c.q. vervanging toe is; Het gebouw bij goed weer en zon veel te sterk opwarmt; Het gebouw een slecht en ongezond binnenmilieu heeft, Dat scenario 1 en 2 beiden een voldoende eindresultaat opleveren; Dat scenario 2 het voordeel heeft dat door sloop van de oude bouwdelen op de locatie door de toepssing van meer bouwlagen meer leerlingen kunnen worden ondergebracht; Dat door toepassing van scenario 2 alle bouwdelen weer 40 jaar mee kunnen en dat de totale lasten in 40 jaar kunnen worden afgeschreven; Dat het schoolbestuur bereid is om een reële bijdrage te leveren in de investeringen, dat er daarom maar één echte en toekomstgerichte oplossing is,
Adviseert HEVO de gemeente en het schoolbestuur om te kiezen voor scenario 2, gedeeltelijke vervangende nieuwbouw en upgrading en verduurzaming van de jongere bouwdelen.
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 18 van 20
10. Bijlagen Bij de huisvestingsponderzoek behoren een aantal bijlagen die vanwege de omvang digitaal in pdf vorm worden meegezonden met dit rapport. Het betreft: 1. 2. 3. 4.
Quickscan onderzoek Groevenbeek Kostenplan scenario 1 Kostenplan scenario 2 Nieuwbouw kosten configurator Hevo 2020
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 19 van 20
Colofon Uitgave: Datum:
HEVO B.V. 10 juni 2020
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
Contact Statenlaan 8 5223 LA 's-Hertogenbosch
Postbus 70501 5201 CB 's-Hertogenbosch
T +31 (0)73 6 409 409 info@hevo.nl www.hevo.nl
www.rpmbyhevo.nl
●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●●
Niets uit deze uitgave mag zonder uitdrukkelijke schriftelijke toestemming van HEVO B.V. worden gekopieerd, noch aan derden ter inzage worden gegeven
Referentie: 1675401-0005.0.1.
Pagina 20 van 20