2119717 Raadsvoorstel Continuering OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) 2027-2034

Zaaknummer

:

2119717

Documentnummer

:

2119718

Datum B&W vergadering

:

4 november 2025

Raadsvoorstel Onderwerp: Continuering OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) 2027-2034 Beslispunten 1.

Het programma OKO te verlengen tot en met 2034.

2.

Het benodigde budget van € 50.000 per jaar voor 2027 te dekken uit de reserve Meerjarenplan Samenleving en voor de jaren 2028-2034 uit de reserve Sociaal domein.

Inleiding In 2022 stemde uw raad in met de regionale implementatie van het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) voor de periode 2023-2026. Deze preventieve aanpak is gericht op het positief veranderen van de omgeving van jongeren, met als doel het bevorderen van de mentale gezondheid en het terugdringen van het middelengebruik. OKO is een meerjarige aanpak. Het veranderen van de omgeving van jongeren vraagt om een lange adem. Duurzame en cijfermatige effecten laten zich ook pas op langere termijn goed meten. Deze aanpak is voor het eerst in IJsland gehanteerd. Daar werden in een periode tussen 8 en 20 jaar hele mooie resultaten zichtbaar. Dit is ook benoemd in het raadsvoorstel van oktober 2022. Op dit moment zien we al positieve effecten in de sfeer van samenwerking met partners en kansen van de aanpak. Inmiddels nadert de implementatiefase zijn einde, de basis staat. Contracten en afspraken lopen tot en met eind december 2026. Om de voortgang, continuïteit en uitvoering van de aanpak te borgen wordt er nu om besluitvorming gevraagd voor het verlengen van het programma OKO tot en met 2034. Vanaf 2027 sluit Zeewolde aan bij de regionale OKO-samenwerking. In 2023 zijn we gestart met zes gemeenten op de Noord-Veluwe (Oldebroek, Elburg, Nunspeet, Harderwijk, Ermelo en Putten).

In het onderliggende voorstel met betrekking tot het verlengen van OKO wordt ook de gemeente Zeewolde meegenomen. Steeds vaker werkt de regio Noord-Veluwe binnen het sociaal domein samen met de gemeente Zeewolde. Sinds eind 2023 is Zeewolde ook een OKO-gemeente. De gemeente Zeewolde is echter nog niet aangesloten bij de regionale samenwerking voor OKO op de Noord-Veluwe. Veel jongeren uit Zeewolde hebben de Noord-Veluwe als school- en sportplek. Het is daarom voordehand liggend om in het belang van deze jongeren ook binnen de OKOstructuur samen te werken.

Beoogd effect Het doel is het zowel regionaal als lokaal creëren van een gezonde(re) en positieve(re) leefomgeving voor jongeren op de lange termijn. En daarmee het bevorderen van de mentale gezondheid onder jongeren en het terugdringen van het middelengebruik. Argumenten 1.1 De gezondheid van inwoners beschermen en bevorderen is een wettelijke taak voor gemeenten. Gemeenten hebben vanuit de Wet Publieke Gezondheid de taak en verantwoordelijkheid om de gezondheid van inwoners te beschermen en te bevorderen. Gezondheid vraagt om een integrale benadering. OKO is dan ook een belangrijk onderdeel in de regionale nota ‘Samen verder voor een gezond Noord-Veluwe 2022-2025’ om vorm en inhoud te geven aan het speerpunt Gezond opgroeien. 1.2 OKO past binnen de transformatie in het sociaal domein. OKO werkt datagestuurd, community-based en evidence-based. Samen met inwoners en professionals en waar mogelijk jongeren zelf zetten we in op het bevorderen van de mentale gezondheid en het terugdringen van middelengebruik onder jongeren. OKO draagt dan ook bij aan de opgave Gezond leven, zoals die is beschreven in het Meerjarenplan Samenleving 2023-2027, en de maatschappelijke resultaten die we daarmee nastreven.

1.3 De OKO-werkwijze heeft draagvlak onder partners. De OKO-aanpak is community-based. Het gedachtegoed van OKO is integraal onderdeel van de sociaal- pedagogische basis. Diverse organisaties en professionals, zoals de opbouwwerker werken aan deze sociaal-pedagogische basis. Mensen uit het veld zijn nadrukkelijk aan zet. Het is dan ook van belang dat betrokkenen (jongeren, inwoners en professionals) bekend zijn met én zich betrokken voelen bij deze aanpak. Betrokken partners zijn positief over de aanpak en voelen zich ook betrokken.

2 van 6

Na de fase van de implementatie gaan we nu verder aan de slag met het uitvoeringsprogramma. 1.4 Het programma OKO vraagt om lange adem. We doen niet meer wat we altijd deden, omdat we dan krijgen wat we kregen. OKO vraagt om anders denken, anders organiseren en anders werken. Met het programma OKO zetten we in op een duurzame positieve verandering in de leefomgeving van jongeren. Dat heeft tijd nodig, zoals ook bekend is van de aanpak in IJsland. Effecten van de aanpak laten zich pas goed zien op de langere termijn. Dit is ook benoemd in het raadsvoorstel om in te stemmen met de implementatie in het najaar van 2022. Er wordt daarom nu voorgesteld om het programma OKO te verlengen tot en met 2034. 1.5 De impact van een regionale aanpak is groter. Jongeren houden zich niet aan gemeentegrenzen. Veel jongeren gaan naar school of naar hun vrijetijdsbesteding in naastgelegen gemeenten. Regionale samenwerking is dan ook nodig voor draagvlak en draagkracht van de aanpak. Dit draagt bij aan een grotere mate van positieve impact op de omgeving van jongeren. Daarnaast is de regionale samenwerking van belang voor de tweejaarlijkse monitoring. Regionaal hebben we het volume dat nodig is voor betrouwbare cijfers gedurende de monitoring. De regionale samenwerking heeft ook een positief effect op de kosten. Vanaf 2027 sluit ook Zeewolde daarbij aan. 1.6 De uitvoering vindt lokaal plaats.

OKO wordt waar mogelijk lokaal uitgevoerd. Voor de uitvoering van de doelen in het domein school wordt subregionaal door de scholen samengewerkt. Er zijn subregionale1 speerpunten opgesteld waar we momenteel lokaal aan werken. De speerpunten zijn: 3.

Ouder(s)/verzorger(s) versterken in hun opvoedrol en bewust maken van hun positieve invloed op hun kind(eren).

4.

Ouder(s)/verzorger(s) ondersteunen bij het bouwen van een netwerk met andere ouders.

5.

Creëren van een positief schoolklimaat waar jongeren zich veilig voelen (en iemand hebben waarmee ze kunnen praten).

2.1 Voor regionale ondersteuning en lokale uitvoering is budget nodig. Het voortzetten van de regionale ondersteuning vraagt € 30.000 per jaar. Het budget voor de lokale uitvoering wordt deels gevonden in het herschikken van bestaande middelen. Voor een deel is echter aanvullend budget nodig. Hiervoor wordt een werkbudget van (max.) € 20.000 per jaar gevraagd. In de paragraaf ‘Financiële gevolgen en dekking’ wordt dit nader toegelicht. 2.2 Het Meerjarenplan Samenleving loopt tot en met 2027.

1 Subregionaal staat voor de gemeenten Harderwijk, Ermelo en Putten. Speerpunt 3 is

ook een van de speerpunten in de gemeente Zeewolde. 3 van 6

2.3 Ondanks de duur van het project gaat het om incidentele middelen. Om deze reden is het voorstel om het benodigde budget niet in de begroting op te nemen maar voor de jaren 2028-2034 te dekken uit de reserve Sociaal domein. Kanttekeningen 1.1 Het huidige traject loopt nog tot en met 2026. Het huidige OKO-traject loopt eind 2026 af. Volgens de reguliere werkwijze is het gebruikelijk om begin 2026 besluitvorming voor te leggen aan de raad. Zwaarwegend argument om in 2025 al besluitvorming voor te leggen is de benodigde tijd rondom inkoop en aanbesteding. Het kort cyclisch werken binnen de OKO-aanpak vraagt om het doorzetten van een lijn van anders werken en organiseren en vasthouden aan een strakke planning. Het uitstellen van de besluitvorming heeft als mogelijk gevolg dat de eerstvolgende OKO-cyclus te laat op gang komt. Beginnen we niet tijdig? Dan is de kans groot dat de aanpak voor enkele maanden tot een half jaar stil komt te liggen. Dit heeft grote nadelige gevolgen voor de voortgang. Besluitvorming wordt daarom al in 2025 voorgelegd aan de gemeenteraden. 1.2 Resultaten op gestelde doelen zijn nog niet zichtbaar. Meetbare resultaten van OKO laten zich pas op de langere termijn zien, zoals ook terugkwam in het raadsvoorstel voor de implementatie van OKO eind 2022. Op dit moment zijn er dan ook nog geen resultaten zichtbaar.

De eerstvolgende monitor wordt eind 2026 afgenomen en de resultaten daarvan zullen het voorjaar daarna in de dialoogsessie met alle betrokken partners aan de orde komen. 1.3 Er kan veel veranderen tot en met 2034. We leven in een veranderende samenleving. Bij een voortgang van acht jaar, tot en met 2034, kan er dan ook veel veranderen. OKO is een aanpak waarbij activiteiten en acties gebaseerd worden op wetenschappelijke inzichten en waarbij op basis van cijfers gestuurd wordt. Door de kortere tweejarige beleidscyclus wordt er tussentijds gemeten en kan er ook bijgestuurd worden. Uitvoering Planning Na positieve besluitvorming in de zeven gemeenteraden wordt de uitvoering van OKO voortgezet. Het gaat hierbij onder andere om de regionale ondersteuning van het Trimbos-Instituut, de uitvoering van de monitor door de GGD en de ondersteuning door twee projectleiders. Hiervoor worden de benodigde processen met betrekking tot inkoop en aanbesteding in gang gezet. Evaluatie Evaluatie van de werkwijze vindt iedere twee jaar plaats dankzij de cyclische manier van werken. In principe vindt ieder twee jaar een Jeugdgezondheidsmonitor plaats. Op basis van de uitkomsten daarvan worden speerpunten en doelen geëvalueerd.

4 van 6

Voor het einde van de komende acht jaar wordt het programma regionaal geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie volgt een advies over het wel of niet continueren van het programma OKO. De raad wordt tussentijds via de halfjaar rapportage en aan het einde geïnformeerd over de resultaten van de monitoring en de evaluatie. Financiële gevolgen en dekking Kosten regionale projectondersteuning Taak

Regionale inzet

Projectleiders

Projectleiders voor regionale (en lokale) uitvoering Tweejaarlijks onderzoek door de GGD Trimbos-instituut biedt advies, trainingen, tools, procesbegeleiding, uitwisseling met andere gemeenten en afstemming op landelijk niveau aan. Bijvoorbeeld de uitvoering van (sub)regionale bijeenkomsten.

GGD monitoring en advies Ondersteuning Trimbos

Overige regionale kosten Totaal

Regionale kosten per jaar € 196.616,58 € 12.500,00 € 30.000,00

€ 5.250,00 € 244.366,58

Het benodigde regionale budget2 wordt op basis van inwoneraantallen verdeeld over de zeven gemeenten. Dit leidt tot onderstaande verdeling. Gemeente

Verdeelsleutel

Bijdrage 2027

Oldebroek Elburg Nunspeet Zeewolde Harderwijk Ermelo Putten

12% 12% 14% 12% 24% 14% 12%

€ 29.323,99 € 29.323,99 € 34.211,32 € 29.323,99 € 58.647,98 € 34.211,32 € 29.323,99

Voor de gemeente Putten gaat het om een regionale bijdrage van € 30.000,00 per jaar. Lokale financiering De regionale kosten gaan over de uitvoering en ondersteuning van OKO in de regio. OKO wordt lokaal uitgevoerd, waarbij speerpunten worden uitgewerkt in doelen en activiteiten of interventies. Voor deze activiteiten is dan nog geen budget beschikbaar. Omdat er ingezet wordt op anders denken, anders organiseren en anders werken wordt dit zoveel mogelijk uit bestaande middelen gefinancierd. Niet alle activiteiten en inzet kunnen daarmee echter worden gedekt. Voorbeelden zijn bijv. scholing en communicatie.

2 Op basis van kostenopgave 2025

5 van 6

Om dit mogelijk te maken wordt een werkbudget gevraagd voor de lokale uitvoering van € 20.000 per jaar voor de periode 2027-2034. Bijlagen 1. Raadsbesluit Continuering OKO (Opgroeien in een Kansrijke Omgeving) 20272034 Commissiebehandeling De commissievergadering is terug te luisteren op https://putten.raadsinformatie.nl/.

Burgemeester en wethouders van Putten, de gemeentesecretaris

de burgemeester

R. ’t Hoen

H.A. Lambooij

Portefeuillehouder

J. van den Hoorn

Afdeling

Samenleving Team Beleid en Advies

Behandelend ambtenaar

H. Rozema

Telefoonnummer

+31341230290

6 van 6