1756558 Raadsvoorstel Omgevingsprogramma openbare ruimte (OPOR)

Zaaknummer

1756558

Documentnummer

1759796

Datum B en W-vergadering

6 mei 2025

Raadsvoorstel Onderwerp Omgevingsprogramma openbare ruimte (OPOR) Beslispunten 1.

Het Omgevingsprogramma openbare ruimte (OPOR) vast te stellen.

2.

In te stemmen met de financiële effecten van het OPOR voor het jaar 2025. Dit omvat: a.

de benodigde budgetten en investeringsbedragen beschikbaar te stellen voor het jaar 2025 en het financieel effect van € 630.000,00 ten laste van het begrotingssaldo 2025 te brengen;

b.

een eenmalige dotatie aan de egalisatievoorziening groot onderhoud wegen van € 200.000 ten laste van de Reserve IBOR.

c.

een eenmalige dotatie aan de egalisatievoorziening groot onderhoud openbare verlichting van € 250.000 ten laste van de Reserve IBOR.

3.

De financiële effecten van het OPOR voor de jaren 2026 en verder te betrekken bij de Kadernota 2026-2029.

Inleiding Het OPOR is het beleidsstuk voor de gemeente Putten dat beschrijft hoe we de verschillende producten van onze openbare ruimte integraal en op een kwalitatief niveau beheren en onderhouden. Voor elk product in de openbare ruimte beschrijven we wat we aan areaal hebben, welk kwaliteitsniveau er nu is, wat onze ambities zijn en wat het beheer en onderhoud ons gaat kosten. De afgelopen jaren is in de praktijk gebleken dat er op verschillende onderdelen van de openbare ruimte onvoldoende middelen beschikbaar waren om de vastgestelde kwaliteits- en veiligheidsnormen, evenals ander vastgesteld beleid, te realiseren. Met het OPOR brengen we de basis weer op orde. De afgelopen periode is in beeld gebracht wat er precies onderhouden en/of vervangen moet worden in de buitenruimte en op welke manier – van bomen, plantsoenen en wegen tot prullenbakken. Dit overzicht is jarenlang niet op orde geweest, wat structureel heeft geleid tot tekorten op de bijbehorende budgetten en incidentele bijstellingen daarvan. Daarnaast is gebleken dat er onder andere voor het onderhoud van onze wegen tot nu toe onvoldoende financiële middelen zijn gereserveerd, terwijl veel wegen uit de jaren ’60 en ’70 inmiddels aan groot onderhoud of vervanging toe zijn.

In het OPOR is dit integraal inzichtelijk gemaakt en zijn de benodigde budgetten in lijn gebracht met het vastgestelde kwaliteitsniveau, de veiligheidseisen en ander beleid.

De grondslag voor het maken van en werken met het OPOR is vastgelegd in de uitvoeringsparagraaf van de Omgevingsvisie Putten 2040. Hierin staat dat het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) uit 2015 wordt opgevolgd door het programma Fysieke Leefomgeving. Onder de Omgevingswet heeft het begrip “Fysieke Leefomgeving” echter een bredere betekenis dan enkel de openbare ruimte. Mede daardoor is er gekozen voor een naamsverandering: het Omgevingsprogramma Openbare Ruimte (OPOR). Het OPOR is een beleidsplan dat een solide basis vormt voor het integraal beheren van onze openbare ruimte voor de komende jaren. In het programma zijn niet alleen de productbladen wegen, bomen en groen geactualiseerd, zoals vastgesteld in de begroting 2024, maar komen alle producten aan de orde. Beoogd effect Het doel van het OPOR is om de werkwijze van sectoraal beheer verder door te ontwikkelen naar integraal beheer. Argumenten 1.1 Invulling geven aan de uitvoeringsagenda behorend bij de Omgevingsvisie Putten 2040 Met het opstellen van het OPOR wordt feitelijk invulling gegeven aan de uitvoeringsparagraaf behorende bij de Omgevingsvisie Putten 2040 waarin opgenomen staat dat het Beleidsplan Integraal Beheer Openbare Ruimte (IBOR) wordt opgevolgd door het programma Fysieke Leefomgeving, nu het OPOR genoemd.

De Omgevingsvisie bevat het visiegedeelte op hoofdlijnen; met het OPOR wordt deze visie beleidsmatig verder uitgewerkt en vertaald naar concrete doelen, ambities en uitvoeringsafspraken voor het beheer van de openbare ruimte. 1.2 Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte vraagt om een integrale benadering De afzonderlijke producten binnen de openbare ruimte vragen een gezamenlijke integrale benadering om zo effecten van de verschillende producten op elkaar in kwaliteit, kwantiteit en financiën integraal af te stemmen en af te wegen. 1.3 In het OPOR wordt voorgesteld om de huidige kwaliteitsniveaus vanuit het IBOR 2015 te blijven hanteren Het OPOR is daarmee geen beleidswijziging op kwaliteitsniveau. Dit betekent dat voor het centrumgebied en de begraafplaatsen een kwaliteitsniveau A (goed, net en verzorgd met minimale gebreken) wordt aangehouden. Voor de overige gebieden wordt kwaliteitsniveau B aangehouden (voldoende, normaal onderhoudsniveau, functioneel, lichte gebreken).

2 van 7

1.4 De bestaande basis is onvoldoende op orde Met het actualiseren van de beheersystemen, arealen en afspraken vanuit het IBOR 2015 is geconstateerd dat de basis onvoldoende op orde was. De beheersystemen en arealen van onder meer te onderhouden wegen, groen, bomen, openbare verlichting waren niet compleet of actueel naar de nu bestaande situatie. Zo is bijvoorbeeld voor het aanleggen van de nieuwbouwwijk Rimpeler de arealen van groen, wegen en verlichting het budget voor beheer en onderhoud niet uitgebreid. Met het OPOR hebben we zorgvuldig in beeld gebracht wat we aan arealen groen/plantsoenen, aantal bomen en staat van onderhoud ervan en de vervangingsopgave aan wegen hebben. 1.5 Voor het toekomstbestendig onderhoud van wegen is een inhaalslag noodzakelijk Voor wegen is geconstateerd dat er onvoldoende gereserveerd is om de wegen op het juiste kwaliteitsniveau te kunnen onderhouden. De komende jaren zijn de wegen in de jaren ’60 en ’70-wijken van ons dorp aan levensduurverlengend groot onderhoud toe. Hier zijn in het verleden onvoldoende middelen voor gereserveerd. De betreffende wegen zijn in kaart gebracht en vanuit het OPOR is alsnog een projectmatige aanpak voor het onderhoud van deze wegen voor de komende 10 jaar opgezet.

1.6 Het areaal en kwaliteit van de openbare verlichting is nu volledig in beeld Voor openbare verlichting is eveneens gebleken dat we het aantal lichtmasten, armaturen en het voedingsnet daarvan onvoldoende in beeld hadden, evenals de kwaliteit ervan. Ook dit is met het OPOR zorgvuldig in kaart gebracht en verwerkt in de budgetten voor beheer en onderhoud. 1.7 De huidige versie van het OPOR zal jaarlijks worden bijgesteld Bij het opstellen van dit OPOR is gebleken dat we niet voor alle producten onze gegevens op orde hadden. Er ligt nu een integraal OPOR voor u, waarvan we de gegevens voortaan goed op orde houden door dit jaarlijks te actualiseren. 2.1 Er zijn aanvullende middelen nodig voor uitvoering van het OPOR en er wordt beschikt over de reserve IBOR. Dit alles is een bevoegdheid van uw gemeenteraad (budgetrecht). Voor de uitvoering van het in het OPOR voorgestelde kwaliteitsniveaus zijn aanvullende exploitatiebudgetten en investeringen nodig (zie financiële paragraaf). Zonder deze aanvullende middelen zijn de beleidsdoelstellingen niet haalbaar. Daarnaast wordt voor de producten wegen en openbare verlichting voorgesteld om de eerder gevormde egalisatievoorziening te voeden vanuit gevormde overschotten binnen de Reserve IBOR. Het beschikbaar stellen van aanvullende budgetten en het beschikken over reserves is een bevoegdheid van uw gemeenteraad (budgetrecht).

2.2 Het nadelige financiële effect is op te vangen uit het positieve begrotingssaldo. Dit OPOR leidt tot een structurele verzwaring van de begroting. Voorgesteld wordt om het financiële effect voor het jaar 2025 direct te verwerken in het saldo van de begroting. Deze verzwaring in het jaar 2025 kan worden opgevangen uit het positieve begrotingssaldo (zoals dat blijkt uit het Financieel overzicht per maart 2025). De meerjarige effecten van het OPOR zullen

3 van 7

bij de integrale afweging in de Kadernota 2026-2029 worden betrokken. In de financiële paragraaf zijn de effecten voor de begroting nader uitgewerkt. 2.3 In het verleden is wisselend omgegaan met indexatie In de afgelopen jaren is op wisselende wijze omgegaan met het indexeren van beheerbudgetten. Er is geen vast begrotingsuitgangspunt waarbij beheerbudgetten automatisch worden verhoogd met prijsontwikkelingen. Bovendien zijn prijsontwikkelingen niet altijd structureel, maar ook wel incidenteel verwerkt. Dit heeft er in veel gevallen toe geleid dat budgetten in de loop der tijd verder zijn afgedreven van wat realistisch nodig is voor het beheer. Kanttekeningen 1.1 Het OPOR is geen verplichting vanuit de Omgevingswet Vanuit de Omgevingswet wordt de gemeente Putten niet verplicht om het Omgevingsprogramma Openbare Ruimte op te stellen. Het is ook nog een nieuw instrument onder de Omgevingswet waarbij wij nog aan het leren zijn wat er in zo’n programma allemaal hoort te staan. 1.2 Tijdelijke kwaliteitsdaling naar niveau C tijdens gefaseerde aanpak groot onderhoud jaren ’60-’70 wijken Aangezien we nu zijn gestart met een projectmatige aanpak van het levensduurverlengend groot onderhoud van de wegen in de jaren ’60 en ’70-wijken van ons dorp, hebben we een periode van tenminste 10 jaar nodig om alle wegen een groot onderhoudsbeurt te kunnen geven.

Dit betekent opnieuw bestraten en waar nodig nieuwe materialen toepassen zoals voor de stoepen. Voor het kwaliteitsniveau betekent dit dat deze wegen tijdelijk niet meer kunnen voldoen aan kwaliteitsniveau B, maar worden aangemerkt als kwaliteitsniveau C, totdat de betreffende wegen zijn aangepakt. Uitvoering In het voorliggende OPOR staan de beleidsdoelen per product beschreven. Een goede samenwerking tussen beheerders en de buitendienst is dan essentieel om deze doelen te kunnen halen. Deze samenwerking wordt vormgegeven door projectmatig te werken. De beheerders zijn hierin opdrachtgever en de buitendienst is opdrachtnemer. Daarom maken we naast dit beleidsplan OPOR (wat willen we bereiken per product) ook nog een Programma van Standaarden (PvS) waarin staat welke richtlijnen er gelden per product en een Programma van Uitvoering (PvU) waarin staat hoe we dit daadwerkelijk gaan uitvoeren per product en wat dit kost aan ureninzet. Nadat de gemeenteraad het OPOR inclusief de bijbehorende budgetten heeft vastgesteld, zal het OPOR tot uitvoering komen.

4 van 7

Financiële gevolgen Voor alle producten in het OPOR zijn de kosten van het beschreven kwaliteitsniveau doorgerekend. In elk productblad zijn de jaarlijks terugkerende exploitatiekosten en de benodigde investeringsbedragen met bijbehorende kapitaallasten (afschrijvingslasten) toegelicht. Deze zijn afgezet tegen de al beschikbare budgetten in de begroting. Voor de meeste producten geldt dat de huidige budgetten niet toereikend zijn voor de uitvoering van het voorgestelde kwaliteitsniveau. Totaaloverzicht budgetten OPOR 2025 Onderstaand overzicht geeft per product het verschil weer tussen het benodigde en het beschikbare budget voor het jaar 2025. Daarbij zijn investeringen al omgerekend naar kapitaallasten. Totaaloverzicht budgetten OPOR jaar 2025

Groen (excl. begraafplaatsen)

Benodigd budget 1.438.000

Beschikbaar budget 1.399.000

317.000

271.000

-46.000

1.075.000

759.000

-316.000

Bomen (excl. begraafplaatsen) Wegen

Verschil -39.000

Speelruimte

80.000

66.000

-14.000

Begraafplaatsen

353.000

210.000

-143.000

Riolering

3.557.000

3.557.000

-

Openbare verlichting

512.000

389.000

-123.000

Verkeersvoorzieningen

97.000

97.000

-

Straatmeubilair en kunstobjecten

41.000

30.000

-11.000

Civiele kunstwerken

101.000

38.000

-63.000

Afval en schoon Totaal aanvullend benodigd budget

187.000

169.000

-18.000

7.758.000

6.985.000

- 773.000 -/- = nadeel

Er is aanvullend budget nodig voor de uitvoering van de voorgestelde kwaliteitsniveaus. In totaal gaat het om € 773.000 in 2025. Het (meerjarig) effect op de begroting wordt hieronder verder uitgewerkt.

5 van 7

Totaaloverzicht OPOR 2025-2028 en effect het saldo van de begroting Onderstaand overzicht geeft per product het verschil weer tussen het benodigde en het beschikbare budget voor jaren 2025 tot en met 2028. Financieel overzicht OPOR 2025-2028 2025

2026

2027

2028

Groen (excl. begraafplaatsen)

-39.000

-39.000

-39.000

-39.000

Bomen (excl. begraafplaatsen)

-46.000

-33.500

-36.000

-38.500

Wegen

-316.000

-276.000

-296.000

-248.000

Speelruimte

-14.000

-14.000

-14.000

-14.000

Begraafplaatsen

-143.000

-139.250

-135.500

-131.750

-

-

-

-

-123.000

-127.000

-117.000

-109.000

-

-

-

-

Straatmeubilair en kunstobjecten

-11.000

-11.000

-11.000

-11.000

Civiele kunstwerken

-63.000

-

-

-

Afval en schoon

-18.000

-18.000

-18.000

-18.000

Totaal aanvullend benodigd budget

-773.000

-657.750

-666.500

-609.250

143.000 -630.000

139.250 -518.500

135.500 -531.000

131.750 -477.500

Wegen

110.000

110.000

40.000

40.000

Bomen

15.000 -505.000

-408.500

-491.000

-437.500

Riolering Openbare verlichting Verkeersvoorzieningen

Waarvan: dekking via tarieven Begraafplaatsen Totaal effect op saldo begroting Waarvan: incidentele kosten

Totaal effect op structureel saldo begroting

-/- = nadeel

Er is aanvullend budget nodig voor de uitvoering van de voorgestelde kwaliteitsniveaus. In totaal gaat het om € 773.000 in 2025 aflopend naar € 609.250 in 2028. Een gedeelte van het extra benodigde budget heeft betrekking op beheer en onderhoud van de begraafplaatsen. Deze hogere lasten zullen bij de eerstvolgende herziening van de begraafplaatsen worden betrokken. Deze hogere lasten verlagen daarom niet het saldo van de begroting. Het nadelig effect op het begrotingssaldo bedraagt € 630.000 in 2025 aflopend naar € 477.500 in 2028. Een deel van de kosten zijn incidenteel van aard, zoals een inhaalslag of tijdelijk onderhoud. Na vermindering van deze incidentele kosten bedraagt het nadelige effect op het structurele begrotingssaldo € 505.000 in 2025 aflopend tot € 437.500 in 2028. De gemeentebegroting wordt primair op het structurele begrotingssaldo gestuurd. Voorgesteld wordt om het nadelig effect van € 630.000 voor het jaar 2025 direct te verwerken ten laste van het begrotingssaldo. De financiële effecten voor de jaren 2026 en verder zullen worden betrokken bij de Kadernota 2026-2029. Voeding voorzieningen voor groot onderhoud wegen en openbare verlichting uit Reserve IBOR 6 van 7

Voorheen werden tekorten of overschotten van het groot onderhoud op wegen en openbare verlichting verrekend met de Reserve IBOR. Met de Nota Reserves en Voorzieningen 2023 zijn egalisatievoorzieningen voor groot onderhoud wegen en groot onderhoud openbare verlichting gevormd. De kosten van onderhoud zullen vanaf nu met de betreffende voorzieningen worden verrekend in plaats van met de reserve IBOR. In lijn met dit ingezette beleid wordt nu voorgesteld om een deel van de opgebouwde bedragen binnen de Reserve IBOR over te hevelen naar de betreffende egalisatievoorzieningen. In de berekening van de onderhoudskosten van de betreffende producten is al rekening gehouden met deze eenmalige voeding in 2025. Onttrekking (van)

Dotatie (naar)

Bedrag

Reserve IBOR

Egalisatievoorziening groot onderhoud wegen

200.000

Reserve IBOR

Egalisatievoorziening groot onderhoud openbare verlichting

250.000

Totaal

450.000

Bijlagen 1.

Omgevingsprogramma openbare ruimte (1759751)

Commissiebehandeling De commissievergadering is terug te luisteren op https://putten.raadsinformatie.nl/.

Burgemeester en wethouders van Putten, de secretaris

de burgemeester

mr. F.E. Contant

H.A. Lambooij

Portefeuillehouder

P.A. van Nieuwenhuizen

Afdeling

Ruimte Team Beheer en Onderhoud

Adviseur

J. Blok

Telefoonnummer

(0341) 230 277

7 van 7