11.2 Opdrachtformulering Bibliotheek Noordwest Veluwe 2020

Opdrachtformulering Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe 1. Inleiding In 2016 is door de betrokken gemeenten, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet en Putten, de opdrachtformulering voor het Bibliotheekwerk in de vier gemeenten vastgesteld. Het bibliotheekwerk in de vier gemeenten wordt uitgevoerd door de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe. Medio 2019 is door de betrokken gemeenten geconcludeerd dat de opdrachtformulering aan modernisering toe is. Deze modernisering is gericht op het formuleren van wat de opdrachtgevende gemeenten van de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe verwachten. De opdrachtgevende gemeenten gaan daarbij uit van een looptijd voor deze opdrachtformulering van vier jaar. Deze notitie beschrijft de nieuwe opdracht voor de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe. De nu voor u liggende opdrachtformulering gaat niet in op modernisering van de prestaties en bijbehorende indicatoren. Mogelijkerwijs dat, na vaststelling van deze opdrachtformulering, deze indicatoren worden aangepast. Bij de modernisering van omschreven prestaties en bijbehorende indicatoren zal vereenvoudiging en toepasbaarheid centraal staan. 2. Uitgangspunten De gemeenten bevestigen de uitgangspunten voor de subsidierelatie met de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe zoals in de opdrachtformulering van 2016 genoemd: a. De gemeentelijke beleidsdoelen zijn leidend. b.

De opdrachtgevende gemeenten zorgen voor afstemming van elkaars beleid, elkaars subsidievoorwaarden en opdracht aan de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe. c. Gemeenten hebben vanzelfsprekend ruimte om, naast deze algemeen geldende opdrachtformulering, eigen accenten te leggen in hun subsidierelatie met de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe. Daaruit vloeit voort dat lokaal gewenste activiteiten en lokaal gewenste projecten ook lokaal worden gesubsidieerd. d. De huisvestingslasten van de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe, voor zo ver ten dienste van het frontoffice, worden eveneens beschouwd als lokaal te subsidiëren kosten. e. Subsidiering van de algemene kosten (overhead en backoffice) van de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe nemen de opdrachtgevende gemeenten gezamenlijk voor hun rekening conform de in 2016 bepaalde verdeelsleutel. f. De subsidiering is gericht op het leveren van een bijdrage aan de in deze opdrachtformulering omschreven gewenste maatschappelijke effecten. De wijze waarop de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe deze bijdrage wil leveren is primair de expertise van de Bibliotheek zelf (de overheid als opdrachtgever bepaalt vooral het “wat”, de Bibliotheek als opdrachtnemer vooral het “hoe”). Opdrachtformulering Bibliotheek Noordwest Veluwe

1

31 januari 2020

g. Gedurende de looptijd vindt er een evaluatie van de gemaakte afspraken plaats (tenminste tweemaal, halverwege en aan het einde van de looptijd). De eerste evaluatie vindt de tweede helft van 2021 plaats. h. Voor deze evaluaties zal de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe ook de eigen (klant – en medewerkers) evaluaties, onderzoeksresultaten et cetera leveren. i. Van de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe wordt verwacht dat ze samenwerkt in het publieke domein. Ook hier is het leveren van een bijdrage aan de in deze opdrachtformulering beschreven maatschappelijke effecten leidend. j. De Bibliotheek maakt deel uit van het landelijke stelsel k. Kinderen in de leeftijd tot 18 jaar, maar ook deelnemers aan programma’s ter bestrijding van laaggeletterdheid, ontvangen gratis abonnementen. l. De diensten die de Bibliotheek levert en die een bijdrage leveren aan de in deze opdrachtformulering beschreven maatschappelijke effecten worden, voor zover geen betrekking hebbend op de reguliere abonnementen, zo veel mogelijk gratis geleverd aan deelnemers. m. Voor diensten die de Bibliotheek levert op basis van afspraken met private partijen geldt het onder het vorige punt genoemde niet. Als cultureel ondernemer kan de Bibliotheek eventuele daaruit voortvloeiende middelen zelf benutten. 3.

De maatschappelijke waarde van de Bibliotheek De vier gemeenten leggen de gewenste maatschappelijke effecten langs de lat van wat hun opvatting over de waarde van de Bibliotheek is. Belangrijke maatschappelijke waarden van het Bibliotheekwerk zijn: a. De Bibliotheek heeft een belangrijke waarde als publieke plek waar iedereen om niet welkom is. b. De Bibliotheek heeft een belangrijke waarde als publieke plek waar kennis en informatie gratis ter beschikking wordt gesteld. c. De Bibliotheek heeft een belangrijke waarde als publieke plek waar de inwoner aan de slag kan met zijn eigen ontwikkeling en educatie. d. De Bibliotheek is de publieke plek waar leesbevordering en kennismaking met literatuur tot stand komt. e. De Bibliotheek geeft iedere inwoner de kans kennis te maken met kunst en cultuur. f. De Bibliotheek geeft ruimte aan publieke ontmoeting en publiek debat. Deze punten sluiten overigens zeer precies aan bij de vijf Bibliotheekfuncties zoals die vermeld staan in artikel 5 van de Wet stelsel openbare Bibliotheekvoorzieningen. De Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe heeft de ruimte zich op te stellen als cultureel ondernemer. Op het brede terrein van cultuur en in het verlengde van de maatschappelijke waarde van de Bibliotheek is er ruimte voor cultureel ondernemerschap.

Er zijn tal van private partijen die baat zouden kunnen hebben bij de diensten en expertise die de Bibliotheek in huis heeft. Te denken valt aan onderwerpen in het verlengde van bestrijden laaggeletterdheid en digitale inclusie.

Opdrachtformulering Bibliotheek Noordwest Veluwe

2

31 januari 2020

Bovenstaande sluit overigens aan bij de wijze waarop de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe zelf die waarde heeft omschreven, namelijk als volgt: “De bibliotheek is dé ontmoetingsplek voor alle bewoners van de Noordwest Veluwe die graag lezen, leren of hun taal – of digitale vaardigheden willen ontwikkelen. In eigen tempo, betaalbaar en in een veilige omgeving” 4. De maatschappelijke bijdrage van de Bibliotheek In de bijlage gaan we nader in op de door de gemeenten gewenste maatschappelijke effecten en de bijdrage die de Bibliotheek daaraan gaat leveren. In deze paragraaf formuleren we kort en bondig de gewenste bijdragen van de Bibliotheek. a. Taalontwikkeling in brede zin bevorderen. a. Vergroten van taalvaardigheden. b. Versterking collectie. c. Extra inzet op en aandacht voor (en bestrijding van) laaggeletterdheid. d. Taalhuis voortzetten. e. Regierol op taalontwikkelingsprogramma’s. b. Digitale vaardigheden versterken (digitale inclusie) a. Regievoering op dit terrein in het lokale speelveld. b. Voorlichting. c. Vestigingen digitaal aantrekkelijk (er) maken. c. De Bibliotheek als expert op het gebied van taalontwikkeling a. Creëren van samenwerkingsverbanden op het terrein van taalontwikkeling. b. Ontwikkelen en versterken van expertrol richting onderwijs. c. Versterking leesbevordering. d. Ontmoeting en debat organiseren a.

Het organiseren van ontmoeting en debat dat ten dienste staat van taalontwikkeling in brede zin. e. Programma’s en projecten opzetten en, indien nodig, uitvoeren op specifieke terreinen, al dan niet door een of meerdere van de vier opdrachtgevende gemeenten aangegeven. a. Extra programma’s bestrijding laaggeletterdheid. b. Programma’s taalbeheersing voor specifieke groepen. c. Specifieke programma’s digitale inclusie. d. Programma’s en activiteiten op het gebied van leesbevordering. Bovenstaande bijdragen gaan uit van een belangrijke rol in regie en uitvoering van de Bibliotheek. Deze bijdrage hebben ook een uitstraling en maatschappelijke bijdrage richting het sociale domein. De Bibliotheek dient zich er daarbij altijd van te vergewissen of er in de uitvoering niet sprake is van dubbeling van activiteiten vanwege aanbod van andere instellingen in het sociaal domein.

Opdrachtformulering Bibliotheek Noordwest Veluwe

3

31 januari 2020

5. Kwaliteitseisen Van de Stichting Bibliotheek Noord West Veluwe wordt verwacht dat zij voldoet aan alle kwaliteitseisen die passen bij een organisatie van die omvang op dit beleidsterrein. Daarbij gaat het om een drietal typen kwaliteitseisen: a. De Bibliotheek dient te voldoen aan de kwaliteitseisen zoals gesteld in de Algemene Subsidie Verordeningen van de vier opdrachtgevende gemeenten. b. De Bibliotheek dient te voldoen aan algemene normen van goed werkgeverschap zoals verwoord in de Governance Code Cultureel. c. De Bibliotheek dient te voldoen aan algemene kwaliteitseisen die specifiek op haar taakuitoefening betrekking heeft: a. Voldoen aan landelijke richtlijnen met betrekking tot verantwoording (inhoudelijk en financieel). b. Goede fysieke en digitale toegankelijkheid van al haar diensten en gebouwen voor mensen met een beperking. c. Actief participeren in het landelijke Bibliotheekstelsel; betrokken zijn bij branche afspraken en provinciale Bibliotheeknetwerken. d. Delen van expertise en innovaties. d. Daarnaast wordt van de Bibliotheek verwacht dat zij jaarlijks in beleids – en/of werkplannen aangeeft op welke wijze zij het komende jaar gaat werken aan de taken zoals geformuleerd in deze opdrachtformulering.

Opdrachtformulering Bibliotheek Noordwest Veluwe

4

31 januari 2020

BIJLAGE 1:

de gewenste maatschappelijke effecten en de bijdrage van de Stichting Bibliotheek Noord West Veluwe daarin

Voor de omschrijving van de gewenste maatschappelijke effecten grijpen we deels terug op de formuleringen zoals in 2016 gebruikt. Dit bevordert de beleidscontinuiteit en de vergelijkbaarheid. De in 2016 omschreven indicatoren gebruiken we hier niet. Afgesproken is dit jaar (2020) te wijden aan een verdere verkenning van nuttig bruikbare indicatoren. Vereenvoudiging en toepasbaarheid zijn hierbij sleutelwoorden. Wat betreft de omschrijving van beoogde maatschappelijke effecten vinden we het van belang aan te geven dat vele organisaties en instellingen in onze gemeenten bijdrages leveren aan deze beoogde effecten. De Bibliotheek is een van hen. De Bibliotheek kan getoetst worden op wat ze doet en hoe ze het doet, want we vinden het van groot belang meer te weten over wat de invloed is van bepaalde activiteiten op de gewenste maatschappelijke effecten. Tellen en vertellen zijn hier sleutelwoorden. Al met al betekent dit echter dat de Bibliotheek niet als enige beoordeeld wordt op de vraag of een maatschappelijk effect is gerealiseerd. Immers er zijn altijd meerdere partijen betrokken bij de realisatie van een maatschappelijk effect Een tweede opmerking gaat over de indeling van resultaten per effect. Het is van belang dit als een dynamische indeling te beschouwen.

Dat wil zeggen dat resultaten die we rangschikken bij een bepaald maatschappelijk te bereiken effect wel degelijk ook kunnen bijdragen aan de andere geformuleerde maatschappelijke effecten. Met andere woorden, er is sprake van een ordening die niet moet worden verabsoluteerd. Van de Bibliotheek mag gevraagd worden dat zij zelf aangeeft hoe ze de gewenste resultaten denkt te gaan bewerkstelligen. Maar ook voor de Bibliotheek geldt, meer dan ooit, dat er gewerkt wordt in een dynamische samenleving waar informatiestromen snel bewegen en veranderen, waar de vraagstukken in elkaar overlopen en waar de digitalisering snel toeneemt. Daarop flexibel en professioneel kunnen inspelen is ook een taak van een organisatie als de Stichting Bibliotheek Noord West Veluwe. In die dynamische omgeving vragen de vier gemeenten van de Stichting Bibliotheek Noordwest Veluwe te komen tot een samenhangend pakket van diensten en activiteiten, gericht op resultaten die bijdragen aan de versterking van het cultureel domein in de lokale samenleving. Gericht op inwoners die de kans dienen te krijgen mee te doen aan wat er zoal gebeurt in die lokale samenleving. Die de kans behoren te krijgen zich te ontwikkelen, te ontplooien, zich van een mening kunnen voorzien, digitaal bij kunnen blijven en zich met elkaar kunnen verstaan. Taal en (digi) taal vormen daarbij sleutelbegrippen.

Opdrachtformulering Bibliotheek Noordwest Veluwe

5

31 januari 2020

Maatschappelijk effect 1:

de inwoners van de vier gemeenten kunnen deelnemen aan en participeren in de samenleving

Taalontwikkeling in brede zin bevorderen. De Bibliotheek doet dat de komende vier jaren door het volgende te realiseren:  De Bibliotheek realiseert een infrastructuur ‘voorkomen en bestrijden laaggeletterdheid’. De Bibliotheek is de regievoerder van dit netwerk.  De Bibliotheek biedt programma’s en cursussen aan ter bestrijding van laaggeletterdheid. Dat zijn zowel programma’s voor laaggeletterden zelf als programma’s voor taalvrijwilligers, taalmaatjes, begeleiders van laaggeletterden et cetera.  Herkenning van laaggeletterdheid vormt een onderdeel van de aangeboden programma’s. Het ontwikkelen van een herkenningsinstrument maakt hier onderdeel van uit.  De Bibliotheek zet haar werkzaamheden rondom het Taalhuis voort De Bibliotheek versterkt digitale vaardigheden (digitale inclusie):  De Bibliotheek realiseert een infrastructuur ‘versterking ontwikkeling digitale vaardigheden’. De Bibliotheek is de regievoerder van dit netwerk in het lokale speelveld.  De Bibliotheek biedt cursussen en programma’s aan op het gebied van het vergroten van digitale vaardigheden. De cursussen worden zo mogelijk samen met andere organisaties in het sociaal domein aangeboden. Prioriteit ligt bij specifieke doelgroepen (zoals oudere en inwoners met een taalachterstand).

 Activiteiten en programma’s aanbieden, in samenspraak met het basisonderwijs, gericht op het stimuleren van digitale vaardigheden van jonge kinderen (4 tot en met 12 jaar).  Versterking van digitale inclusie betekent ook plezier kunnen hebben in wat de digitale wereld biedt. De Bibliotheek ontwikkelt daarom activiteiten die aansluiten op actuele ontwikkelingen in de digitale – en de mediawereld. Maatschappelijk effect 2:

alle inwoners van de vier gemeenten kunnen zich ontwikkelen en ontplooien

De Bibliotheek is een belangrijke expert op het gebied van taalontwikkeling. Belangrijke resultaten die op dit terrein gaan worden gerealiseerd zijn:  Groeiende en blijvende betrokkenheid en deelname van jongeren, onder andere door in te zetten op verhoging van het aantal lidmaatschappen van kinderen en jongeren  Intensivering van de samenwerking met Kinderopvangorganisaties en met de Basisscholen. De Bibliotheek profileert zich de komende vier jaar als een belangrijke expert op het gebied van taalontwikkeling in de vier gemeenten.  De Bibliotheek biedt een spectrum van activiteiten aan zodanig dat ook de doelgroep volwassenen blijvend gestimuleerd wordt gebruik te maken van alle diensten van de Bibliotheek.  De Bibliotheek organiseert ontmoeting en debat. Daarbij dient taalontwikkeling in de brede zin van het woord voorop te staan. Opdrachtformulering Bibliotheek Noordwest Veluwe

6

31 januari 2020

Maatschappelijk effect 3:

alle inwoners kunnen zich thuis voelen in de lokale samenleving

De Bibliotheek is voor en van de samenleving. Ze is onderdeel van het cultureel domein in de gemeenten, maar evenzeer van het sociaal domein:  De Bibliotheek heeft een actief vrijwilligersbeleid en sluit hierbij waar mogelijk aan bij de bestaande lokale infrastructuur.  De Bibliotheek doet mee in en met de verschillende samenwerkingsactiviteiten in het sociaal domein voor zover een verbinding met taalontwikkeling en/of cultuur aan de orde is.  De Bibliotheek levert een bijdrage aan de integratie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt voor zover passend in het beleid van de vier gemeenten.

Opdrachtformulering Bibliotheek Noordwest Veluwe

7

31 januari 2020