04. Raadsinformatiebrief 'Toekomst voor het buitengebied'

Leden van de gemeenteraad van Putten

Behandelend ambtenaar

Simone van Vugt - van Saane

Zaaknummer: 1210882

Doorkiesnummer

(0341) 359263

Documentnummer: 1248156

Afdeling

Ruimte Beleid en Advies

Onderwerp

Raadsinformatiebrief betreft Motie

Verzonden: 10 februari 2021

'een toekomst voor het buitengebied'

Geachte leden van de raad,

Putten, 9 februari 2021

Kennisnemen In deze brief vindt u informatie over de mogelijkheden van de Puttense agrarische bedrijven voor nu en in de toekomst. Inleiding Op donderdag 29 oktober 2020 is de motie 'een toekomst voor het buitengebied' aangenomen. In deze motie wordt opgeroepen om een actieve rol aan te nemen en een routekaart voor te leggen over het vervolgtraject voor de toekomst van ons buitengebied en daarmee ook van de agrarische sector in Putten. Kernboodschappen Met deze brief informeren wij u over de aanpak die het college voorstaat in het kader van een actieve strategie (1) waarbij wordt gewerkt aan de toekomst van het buitengebied. Deze actieve strategie bestaat uit tenminste 7 elementen: de omgevingsvisie en de gebiedsvisie Steenenkamer, de rol van de Noord-Veluwe bij de Gelderse Maatregelen Stikstof, het project Veenhuizerveld, het project Korte Ketens, stoppende nertsenhouders en coachingstrajecten voor agrariërs. Daarbij geven we conform het verzoek in uw motie inzicht in de Puttense agrarische bedrijven (2), de kansen en belemmeringen voor natuurinclusieve kringlooplandbouw in Putten (3) en de benodigde regelruimte (4) waarbij aandacht voor het functieveranderingsbeleid.

1. Routekaart actieve strategie. De volgende bouwstenen zijn onderdeel van de actieve strategie. Hieronder worden ze stuk voor stuk benoemd en vindt u ook een tijdspad van deze onderdelen. -Omgevingsvisie In het kader van de implementatie van de Omgevingswet staat de gemeente Putten in de startblokken om aan de slag te gaan met de Omgevingsvisie. De Omgevingsvisie geeft de stip op de horizon voor Putten weer, en omvat de beelden en ambities van de gemeente voor de fysieke leefomgeving. Deze ambities worden vervolgens in regels vertaald in het ook nog op te stellen Omgevingsplan. Voor het opstellen van de Omgevingsvisie worden de voor de gemeente Putten van belang zijnde thema’s verzameld en uitgediept. De raad speelt een belangrijke rol bij de vraag welke thema’s worden meegenomen en wat de ambities hierin zijn. De wens van de raad om een actieve strategie te ontwikkelen om als gemeentebestuur vanuit de eigen rol te komen tot antwoorden op actuele vragen over de toekomst van het buitengebied en daarmee ook van de agrarische sector in Putten wordt bij het proces van de totstandkoming van de Omgevingsvisie meegenomen, uitgewerkt en geconcretiseerd. Hoe concreter de Omgevingsvisie hierin wordt, hoe beter de vertaling mogelijk is in het Omgevingsplan.

Ambtelijk is in januari een voorkeur uitgesproken voor een bureau dat ons bij het opstellen van deze omgevingsvisie gaat begeleiden. In dit proces wordt nadrukkelijk participatie van de burger en stakeholders, ook die in het buitengebied, gezocht. Na opdrachtverlening door het college zal dit proces verder in 2021 worden uitgevoerd met een start nog in het eerste kwartaal 2021. -Gebiedsvisie Steenenkamer Dit project willen we ook in het eerste kwartaal nog starten. We willen deze visie aanpakken in de geest van de omgevingswet. Door het opstellen van deze gebiedsvisie zal duidelijk worden wat de aandachtspunten zijn in het buitengebied en waar mogelijkheden voor ondernemers liggen. -Project Veenhuizerveld Sinds het tweede kwartaal van 2020 doet Putten mee in de werkgroep 'Veenhuizerveld. In deze werkgroep zijn de gemeentes Barneveld, Nijkerk en Putten betrokken. Ook het Waterschap Vallei en Veluwe en de Provincie Gelderland zijn hierbij aangesloten. Waar eerst voornamelijk werd gefocust op de reconstructie van de Veldbeek, is het nu veel breder getrokken. Er wordt gekeken naar natuurinclusieve landbouw en welk verdienmodel hier aan gekoppeld wordt. Het verminderen van de stikstofuitstoot is uiteraard ook een aandachtspunt. Verwacht wordt in 2021 dat er een projectteam wordt gevormd waar ook bewoners deel aan nemen.

Door de Regio FoodValley is deze pilot opgenomen in het programma van de Gelderse Maatregelen Stikstof. -Gelderse Maatregelen Stikstof In mei 2019 is een uitspraak van de Raad van State geweest over de PAS. Hierdoor konden de vergunningen voor de Natuurbeschermingswet niet meer worden verleend. De uitstoot van stikstof moet omlaag. Hierbij spelen veel partijen en stakeholders een rol. Vanuit de overheid is

2 van 6

zowel landelijk als provinciaal als gemeentelijk inbreng nodig. De Provincie Gelderland is bezig met een uitvoeringsagenda Gelderse Maatregelen Stikstof waarin een regionale aanpak centraal staat. Putten doet hier actief aan mee vanuit de rol als voorzitter van het regionale overleg ruimtelijke overleg Noord Veluwe. Een plan van aanpak is op papier gezet en deze maand besproken met de gedeputeerde en zal verder worden uitgewerkt. De maatregelen beogen het terugdringen van stikstof, het versterken van de natuur en het faciliteren van ruimtelijke processen. Ook het weer op gang brengen van vergunningverlening is een belangrijk item. -Korte Ketens Het project "Korte Ketens in Gelderland" is opgestart. Dit biedt veel mogelijkheden voor de boeren. Waar eerst dit project in de Regio Foodvalley is opgestart is dit project nu ook in de regio Noord Veluwe. In week 2 van 2021 is een digitale startbijeenkomst geweest om te brainstormen. De ideeën worden bekeken en er zullen werkgroepen gevormd gaan worden waar met name de lokale agrarische ondernemers hun krachten kunnen bundelen. Het doel is om lokale producten beter beschikbaar te maken. Door dit project komt er meer aandacht voor de lokale agrarische ondernemer en zijn producten. Hierdoor komt er een extra inkomstenbron. Dit project staat in nauw verband met natuurinclusieve landbouw.

- Coachingstrajecten Vanuit het Landbouwnetwerk Regio Foodvalley zijn coachingstrajecten beschikbaar voor de boeren. Met deze trajecten worden boeren geholpen om hun koers te bepalen en de mogelijkheden binnen hun bedrijf goed te benutten. Putten betaalt een groot gedeelte van de kosten van deze trajecten. Deze coachingstrajecten zijn in 2020 gestart en zijn nog heel 2021 beschikbaar. In het recente overleg dat we als gemeente Putten hebben gevoerd met LTO Putten is deze mogelijkheid nadrukkelijk onder de aandacht gebracht. -Stoppende nertsenhouders Onder punt 4 van deze brief gaan we nader op de nertsenhouders in. 2. Agrarische bedrijven in Putten Putten is een agrarische gemeente. In Putten zijn ongeveer 280 agrarische bedrijven. Voornamelijk zijn dit varkenshouderijen, pluimveebedrijven en kalverhouderijen. Zoals u weet zijn de nertsenhouderijen gedwongen te stoppen. In de bijlage vindt u de bedrijven en de hoeveelheid stikstof die wordt uitgestoten. Omdat er nog niet voldoende duidelijkheid is over het extern salderen van de stikstof uit de nertsensector is dit nog in het document meegenomen. De nertsenhouders kunnen deze stikstof wel gebruiken voor het houden van andere dieren. 3.Kansen en belemmeringen voor natuurinclusieve kringlooplandbouw in Putten. Bij natuurinclusieve landbouw produceren boeren voedsel en gewassen in harmonie met het milieu.

Ook zorgt men (nog meer dan anders) voor een gezond bodem en watersysteem en is er meer biodiversiteit. De mineralenkringloop is een gesloten systeem. Deze manier van landbouw zorgt voor een vermindering van meststoffen en medicatie. Wanneer alles goed loopt zijn hierdoor de kosten van transport lager en geeft dit een stabielere opbrengst.

3 van 6

De toegenomen aandacht voor natuur en milieu is in dit kader een kans. De boeren die een grondgebonden veehouderij hebben kunnen rekenen op meer waardering uit de maatschappij en producten aanbieden die lokaal en duurzaam geproduceerd zijn met meer aandacht dan bulkproducten. Tegelijk ligt hier een belemmering: het boeren op deze manier kost meer ruimte, daar moet landbouwgrond voor beschikbaar zijn. Ook financieel ligt er een belemmering. De kosten zijn hoog en de consument moet bereid zijn de hogere kostprijs te betalen. De laatste 6 jaar neemt het aantal boeren dat omschakelt steeds verder af. Met het project Korte Ketens proberen we een kans te genereren. Een derde belemmering ligt in de regelgeving. Wisselende regelgeving en onduidelijkheid zoals over stikfstof en vergunningen belemmeren het maken van keuzes[1]. De huidige beleidsregels zijn veelal gekoppeld aan gangbare landbouwsystemen, zo kunnen die regels een belemmering vormen voor een natuurinclusieve manier van landbouw. Bij de kansen en belemmeringen willen wij ook wijzen op de rol van de ondernemer zelf. Wat wil hij?[2] De genoemde belemmeringen: onduidelijke, wisselende regelgeving en financiële haalbaarheid horen wij ook terug in de gesprekken met Puttense ondernemers; zij verschillen daarin niet van landelijke ondernemers. In eerste instantie is de ondernemer zelf aan zet. 4.

Mogelijkheden en benodigde regelruimte Bestemmingsplan Het huidige bestemmingsplan heeft een relatief ruim beleid voor agrariërs. Zo zijn er mogelijkheden voor uitbreiden (als dit vanuit milieu- en natuurwetgeving kan), voor bouwen buiten het bouwvlak en voor niet-agrarische nevenactiviteiten. Om te weten of dit beleid veranderd moet worden, is een analyse nodig alsmede een visie. Zoals aangegeven stellen wij voor dit te betrekken bij de Omgevingsvisie. Het plussenbeleid van de provincie, wat inmiddels geldt, is een forse inperking van de agrarische mogelijkheden. Zodra wij als gemeente een nieuw bestemmingsplan (straks: omgevingsplan) opstellen, moet het plussenbeleid verwerkt worden in dit plan. Er geldt een overgangstermijn tot 2027. Het opstellen van het omgevingsplan volgt op het opstellen van de omgevingsvisie en moet uiterlijk in 2029 gereed zijn.

4 van 6

Nertsenhouders Vanuit de nertsenhouders komt de vraag om mee te denken nu deze ondernemers ineens om moeten schakelen. Voor hen is het zoeken naar wat kan en wat de boeren ook willen. Er vinden gesprekken plaats met de ondernemer, adviseur en de ambtenaren, waarbij het geldende bestemmingsplan en het geldende functieveranderingsbeleid de kaders vormen. De individuele ideeën passen niet altijd binnen deze kaders. Een tijdelijke omgevingsvergunning (bijvoorbeeld voor niet agrarische nevenactiviteiten) is een goed alternatief nu de boeren zo plotseling om moesten schakelen. Zo willen wij de Puttense boeren een kans op een vitaal bedrijf geven die past bij de kwaliteiten en de passie die deze boeren hebben. Over de vraag of er structurele aanpassingen aan ons beleid wenselijk zijn willen we aan de hand van het functieveranderingsbeleid met u in gesprek treden. Evaluatie functieveranderingsbeleid Op dit moment wordt ambtelijk de laatste hand gelegd aan deze evaluatie en deze zal u eind 1 e kwartaal, begin 2e kwartaal worden aangeboden. De evaluatie biedt u de kans uw visie met betrekking tot functieverandering en het bieden van tijdelijke en definitieve mogelijkheden in het buitengebied naar voren te brengen. Hoe nu verder? Uit de onder punt 1 genoemde elementen volgt vanzelf het tijdpad. De meeste trajecten zijn al gaande of starten binnenkort.

In het voorjaar zullen wij de evaluatie van het functieveranderingsbeleid aan u voorleggen. Voor de zomer zullen wij u betrekken bij de aanpak, de aandachtspunten en het opstellen van de omgevingsvisie. Met de pilot Veenhuizerveld en de samenwerking op de Noord Veluwe inzake de Gelderse Maatregelen Stikstof zoeken we naar mogelijkheden voor een toekomstbestendig buitengebied. Wij zullen u hierover inhoudelijk in het tweede kwartaal 2021 nader informeren. Bij deze actieve strategie vinden wij de inbreng en stem van de inwoners van ons buitengebied essentieel. Wij stellen ons open voor vragen en verzoeken waarbij coaching en het faciliteren van nieuwe ontwikkelingen belangrijke pijlers zijn. Wij vertrouwen u hiermee voor dit moment voldoende te hebben geïnformeerd en gaan graag met u met de genoemde bouwstenen aan de slag. [1] Zie het CLM-rapport Natuurinclusieve landbouw hinderende wet- en regelgeving dat in opdracht van LNV is verricht en is gepubliceerd in april 2020. [2] Zie het Rapport van Motivaction in opdracht van LNV': De beleving van de transitie naar kringlooplandbouw', gepubliceerd 26 augustus 2020. Kennisnemen In deze brief vindt u informatie over de mogelijkheden van de Puttense agrarische bedrijven voor nu en in de toekomst.

5 van 6

Bijlagen •

Excelbestand 'Veehouderijen in Putten', documentnummer 1249350.

Hoogachtend, burgemeester en wethouders van Putten,

mr. F.E. Contant,

H. A. Lambooij,

secretaris

burgemeester

6 van 6