04.2 Regioplan Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang
Tekst van het document
Samen thuis op de Noord-Veluwe Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
Samen thuis op de Noord-Veluwe Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
Datum: 18 december 2019
2
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
Voorwoord Iedereen een eigen, veilige plek. Dat is waarvoor we
Door samen de schouders eronder te zetten, kunnen
ons in de zes Noord-Veluwse gemeenten al jarenlang
we mensen weer zo gewoon mogelijk mee laten doen.
hard maken. Dit doen we door samenwerking te stimu-
Ondanks de komende periode van grote veranderin-
leren, onderling vertrouwen en open zijn naar elkaar.
gen in beschermd wonen en maatschappelijke opvang,
Dit geldt voor gemeenten en zorgorganisaties onder-
blijven we in de Noord Veluwe samen optrekken. Wat
ling, maar ook in de werkrelatie tussen gemeenten en
we hebben opgebouwd bouwen we samen verder uit.
zorgorganisaties.
Samen zijn we thuis in de Noord-Veluwe.
Ik ben trots op het werk dat we doen in de Noord-
Gert Jan van Noort
Veluwe. We zoeken de mens achter de problematiek.
Wethouder gemeente Harderwijk
Het bereiken van deze mensen gebeurt op vele manieren. Eén van de mooie voorbeelden is de Veluwe Games. Een sportevenement voor mensen met kwetsbaarheden. Zij komen letterlijk in beweging en ontmoeten andere mensen. Door sport en bewegen kunnen mensen weer meedoen in de samenleving. Een ander voorbeeld is een groep mensen die samen een theatervoorstelling heeft gemaakt over het thema eenzaamheid en dit op diverse plaatsen heeft gespeeld. Ook mooi is de in gang gezette beweging met ervaringsdeskundigen. Er zijn naast deze nog veel andere mooie voorbeelden.
3
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
Inhoudsopgave SAMENVATTING INLEIDING 1. 1.1
5 6
BESCHERMD WONEN EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG IN BEELD
7
Beschermd wonen en maatschappelijke opvang
7
4.
WAT IS ER NODIG?
16
4.1 Ontwikkelopgaven voor het realiseren van de ambities
16
4.2 Nauwe samenwerking in de Noord-Veluwe
17
4.3 Ontwikkelpad op hoofdlijnen
17
BIJLAGE 1 – CIJFERS IN BEELD
19
BIJLAGE 2 - BEGROTING 2020 BESCHERMD WONEN EN MAATSCHAPPELIJK OPVANG
20
1.2 Hoe is het georganiseerd?
7
1.3 Hoe ziet het eruit?
8
1.4 Hoe werkt het?
8
1.5 Wat kost het?
8
BIJLAGE 3 – ZO DOEN WIJ DAT!
21
2.
9
BIJLAGE 4 – DELEN VAN ERVARINGSVERHALEN
22
DE KOERS VOOR DE KOMENDE JAREN
2.1 Van instellingen naar wonen in de wijk
9
2.2 Ontwikkelingen beschermd wonen en maatschappelijke opvang
10
2.3 Gemeenten aan zet
10
2.4 Uitdagingen andere terreinen
11
3.
12
NOORD-VELUWSE AMBITIES
3.1 Nieuwe verhouding aanbodgericht en vraaggericht
12
3.2 Preventie en vroegsignalering
13
3.3 Op weg naar passende woonplekken
13
3.4 Kwaliteit en continuïteit van ondersteuning
14
3.5 Transformatie van het aanbod
14
3.6 Inzet ervaringsdeskundigen
14
3.7 Samenwerking en verbinding: lokaal en regionaal
14
4
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
LIJKE NTWIK O
K
VE
EN
IN G EL
LA
N DE
WOORDE T LIJ N A R
MEE R
NC
EK E
EN ED KH
W WO E N EN I N D
ONZ
R D OO
NA
AR
IJK
FINA
E IE
EE L V L
EN ED RH
VAN
N IN INSTE E L N O
EN NG LI
W
Samenvatting
AL
EN
A A NT K O WO ORDEN L
5 Beschermd wonen en maatschappelijke opvang als vangnet...
LDOENDE O V
K
O
DE
LA
O W ER I CHTE ANT
N
OMGEVING
GS
A D
A VR
RD EN
N LE
STA PV
O
-STAP ONTW R I O
KE
EN
AG G
M
NEMEN VAN E E
HT
N NPLEKKE
persoonlijke situatie niet (volledig) zelfstandig kunnen wonen.
DING AAN U BO HO R E
RIC GE D
W OO
NIEUW EV
...voor mensen die vanwege psychische problemen of een complexe
P L E HE T ONTWIKK
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
Inleiding De Noord-Veluwe pakt het samen aan! Na eerdere (be-
LEESWIJZER
leids)plannen in de Noord-Veluwe en de vraag vanuit
Dit plan is een coproductie van aanbieders, cliënten,
het Rijk om een regionaal samenwerkingsplan aan te
woningcorporaties, ambtenaren uit de regio, inwoners,
leveren, is dit hét moment om regionale ambities te for-
vrijwilligers en buurtbewoners. Na twee drukbezoch-
muleren en de samenwerking opnieuw vast te leggen.
te inspiratiebijeenkomsten en diverse interviews met
Zowel de samenwerking tussen gemeenten, tussen
stakeholders heeft een klein comité van ambtenaren
(zorg)organisaties en tussen gemeenten en (zorg)orga-
en (zorg)organisaties zich gebogen over de ambities.
nisaties.
Daarna is er een bijpraatmoment geweest voor een breed publiek. De uiteindelijke tekst is tot stand ge-
MISSIE EN VISIE
komen na een kritische review van onder andere er-
We staan voor een samenleving waar voor iedereen
varingsdeskundigen en een gezamenlijk advies van
een thuis is. Ook kwetsbare mensen kunnen zo zelf-
de adviesraden sociaal domein. Zo doen we dat in de
standig mogelijk leven, leren, werken en wonen. In de
Noord-Veluwe: Samen!
Noord-Veluwe werken we als gemeenten samen met onze partners en inwoners aan het vergroten van de
Het regio- en beleidsplan beschrijft de Noord-Veluwse
zelfredzaamheid en de deelname van kwetsbare men-
aanpak op beschermd wonen en maatschappelijke op-
sen in onze samenleving. De inzet van ervaring en er-
vang van de toekomst. Door het plan heen zijn linkjes
varingsdeskundigen vinden we belangrijk. We streven
naar verdiepende onderzoeken en lokale voorbeelden
ernaar om mensen zo lang mogelijk in hun eigen leef-
verwerkt voor iedereen die meer wil weten.
omgeving te laten meedoen. Belangrijk hiervoor is een eigen woonplek. Dit doen we door samen op te trek-
De komende vier jaar staan in het teken van verande-
ken, over grenzen van domeinen heen te kijken en vra-
ren. Daarvoor is een nog bredere betrokkenheid nodig
gen van kwetsbare inwoners vroegtijdig en breed op
dan nu al bestaat. Meer dan voorheen wordt er samen-
te pakken. We zijn ons bewust dat het sociaal domein
gewerkt met de beleidsterreinen veiligheid en wonen.
in beweging is en dat veranderen en innoveren de ko-
En nog belangrijker: de inzet van ervaringsdeskundi-
mende jaren noodzakelijk is.
gen bij zowel beleidsontwikkeling als ondersteuning is niet meer weg te denken.
6
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
1
Beschermd wonen en maatschappelijke opvang in beeld 1.1 BESCHERMD WONEN EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG
De uitvoering is sinds 2015 vormgegeven in 43 regio’s,
Gemeenten zijn op grond van de Wet maatschappelij-
nanciële middelen ontvangt van het Rijk. De gemeen-
ke ondersteuning 2015 (Wmo) verantwoordelijk voor
ten Harderwijk, Putten, Nunspeet, Oldebroek, Elburg
het bieden van beschermd wonen en maatschappelij-
en Ermelo (Noord-Veluwe) vielen onder centrumge-
ke opvang. De wettelijke definities zijn als volgt gefor-
meente Zwolle. Om de aanpak van beschermd wonen
muleerd:
en maatschappelijke opvang meer te kunnen richten
waarbij de centrumgemeente van iedere regio de fi-
De gemeenten Harderwijk, Putten, Nunspeet, Oldebroek, Elburg en Ermelo
op ondersteuning in de eigen omgeving en meer ruimBESCHERMD WONEN (BW): wonen in een accommoda-
te te laten ontstaan om Noord-Veluwse accenten te
tie van een instelling met daarbij behorende toezicht
zetten, hebben de Noord-Veluwse gemeenten Harder-
en begeleiding, gericht op het bevorderen van zelfred-
wijk, Putten, Nunspeet, Oldebroek, Elburg en Ermelo
zaamheid en participatie, het psychisch en psychoso-
in 2017 in overleg met centrumgemeente Zwolle be-
ciaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch
sloten als zelfstandige regio verder te gaan. In dit plan
ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of
wordt verwezen naar deze zes gemeenten als de regio
maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar
Noord-Veluwe.
voor de cliënt of anderen, bestemd voor personen met psychische of psychosociale problemen, die niet in
1.2 HOE IS HET GEORGANISEERD?
staat zijn zich op eigen kracht te handhaven in de sa-
Harderwijk is sinds 1 januari 2018 (plaatsvervangend)
menleving (Wmo 2015).
centrumgemeente. Dit houdt in dat Harderwijk namens de regiogemeenten regie voert op beschermd wonen
MAATSCHAPPELIJKE OPVANG (MO): onderdak en bege-
en maatschappelijke opvang. Zij ontvangt hiervoor de
leiding voor personen die de thuissituatie hebben ver-
financiële middelen via Zwolle.
laten, al dan niet in verband met risico’s voor hun veiligheid als gevolg van huiselijk geweld, en niet in staat
In september 2019 heeft de gemeente Zeewolde bij de
zijn zich op eigen kracht te handhaven in de samenle-
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) aangege-
ving (Wmo 2015).
ven dat zij in de toekomst mogelijk willen aansluiten bij de regio Noord-Veluwe. Een eventuele overstap van Zeewolde naar de regio Noord-Veluwe wordt nader onderzocht.
7
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
1.3 HOE ZIET HET ERUIT?
voor de maatwerkvoorzieningen beschermd wonen
Er is een centrale uitgangcommissie die de aanvragen
In de regio Noord-Veluwe zijn in 2019 248 beschermd
(GGZ) en maatschappelijke opvang voor de regio
beoordeelt. In de commissie hebben een afgevaarde
wonen-plekken gesubsidieerd. Daarnaast zijn er 148
Noord-Veluwe. Zorgorganisaties of cliënten maken
van de woningcorporaties, een afgevaardigde van de
mensen die met hun persoonsgebonden budget (pgb)
melding bij de Centrale Toegang voor een plek voor
zorgorganisaties en de GGD NOG zitting.
beschermd wonen hebben ingekocht 1. De beschermd
beschermd wonen. De Centrale Toegang beoordeelt
wonen-plekken zijn verdeeld over de regio. Er zijn ze-
of de cliënt in aanmerking komt voor beschermd wo-
1.5 WAT KOST HET?
ventien zorg in natura-aanbieders in de Noord-Veluwe.
nen. Als de cliënt in aanmerking komt, ontvangt hij of
De Noord-Veluwse gemeenten kopen al meerdere ja-
Daarnaast werken we op dit moment samen met enke-
zij van de GGD NOG een beschikking. Daarnaast wordt
ren zorg en ondersteuning in ten behoeve van de maat-
le grote pgb-zorgaanbieders en meerdere kleine, inci-
er met ingang van 2020 onder regie van de GGD NOG
schappelijke opvang. De laatste jaren is dat verbreed met
dentele, pgb-zorgaanbieders.
gestart met een toewijzingstafel. De toewijzingstafel
een gezamenlijke subsidiëring van Kansrijk Wonen en de
stuurt op de beste match tussen de vraag van de cliënt
Proeftuin Eperweg. Dit bedrag wordt jaarlijks vastgesteld
en de beschikbare plekken voor beschermd wonen.
en is voor 2020 vastgesteld op ruim 600.000 euro.
de nachtopvang voor dak- en thuislozen, de daginloop
De voortgang en kwaliteit van beschermd wonen-tra-
Daarnaast ontvangt Harderwijk als plaatsvervangend
en -activering en de doorstroomvoorzieningen (bege-
jecten worden gemonitord door middel van kwali-
centrumgemeente in 2020 ruim 25 miljoen euro via
leid wonen).
teitstoetsing, trajectbewaking en toezicht.
Zwolle van het Rijk voor voorzieningen beschermd
Binnen de maatschappelijke opvang wordt samengewerkt met drie organisaties. Met elkaar organiseren zij
wonen en maatschappelijke opvang in de regio Van de aanmeldingen voor beschermd wonen en
MAATSCHAPPELIJKE OPVANG
Noord-Veluwe (172.800 inwoners). Harderwijk zet hier-
maatschappelijke opvang in 2018 is het grootste deel
De Centrale Toegang fungeert ook als onafhankelijk
van maximaal 2,5% in voor regionale uitvoeringskosten.
alleenstaand en zonder kinderen. Daarna volgt een
toegangsorgaan voor dak- en thuislozen en cliënten
De rest komt ten behoeve van beschermd wonen en
kleinere groep die op moment van aanmelden woon-
met meervoudige problematiek naar de maatschappe-
maatschappelijke opvang. De begroting voor 2020 staat
achtig is bij ouders. Verder valt aan de leeftijdsopbouw
lijke opvang, zorg en hulpverlening die zij nodig heb-
in de bijlage.
op dat een groot deel van de mensen die zijn aan-
ben. Cliënten worden hiervoor (meestal) aangemeld
gemeld in 2018 jonger zijn dan 26 jaar (BW 32%; MO
door een zorgaanbieder.
In de regio Noord-Veluwe werken we op dit moment met subsidiëring en gebruiken we de zorgzwaartepakket-
24%), gevolgd door mensen in de categorie 26-35 jaar oud (BW 25%; MO 27%). Een overzicht van de aanmel-
CENTRALE UITGANG
ten, zoals deze in het verleden door het Centrum Indi-
dingen in 2016, 2017 en 2018 staat in de bijlage.
GGD NOG en woningcorporaties hebben in 2017 afge-
catiestelling Zorg (CIZ) werden afgegeven. De komende
sproken dat woningcorporaties een bepaald aantal wo-
jaren ontwikkelen we inkoop en uitvoering en ontstaat
1.4 HOE WERKT HET?
ningen beschikbaar stellen voor uitstroom beschermd
mogelijk een andere vorm van financiering, die beter
BESCHERMD WONEN
wonen en maatschappelijke opvang. De GGD NOG
aansluit bij de maatwerkantwoorden die toenemend ge-
Sinds 2015 organiseert de GGD Noord- en Oost-Gel-
coördineert sinds september 2017 de Centrale Uitgang
vraagd worden. De voorbereiding hierop is gestart, in sa-
derland (GGD NOG) de regionale Centrale Toegang
voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang.
menwerking met gemeenten en zorgorganisaties.
1. De gesubsidieerde plekken zijn voor heel 2019, pgb-trajecten zijn niet per definitie voor een heel jaar.
8
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
2
De koers voor de komende jaren In de visie van Dannenberg staat de sociale inclusie2
wonen en maatschappelijke opvang georganiseerd
2.1 VAN INSTELLINGEN NAAR WONEN IN DE WIJK
zijn. Er zijn daarnaast een aantal ontwikkelingen die in-
Op verzoek van de Vereniging van Nederlandse Ge-
traal. Bij nieuwe hulpvragen vormen woonplekken met
vloed hebben op de koers voor de komende jaren. Die
meenten (VNG) heeft de commissie Dannenberg in no-
(flexibele) bescherming in de wijk het uitgangspunt.
worden in dit hoofdstuk uiteengezet.
vember 2015 een adviesrapport uitgebracht met daarin
Een 24-uurs beschermd wonen-voorziening blijft be-
Inhoudelijk ontwikkelen beschermd wonen en maat-
een visie op beschermd wonen in de toekomst, aanbe-
schikbaar. Deze visie wordt onderschreven in de regio
schappelijke opvang in dezelfde richting (2.1). De ont-
velingen voor een financieel verdeelmodel en samen-
Noord-Veluwe. Ook kwetsbare mensen wonen zoveel
wikkelingen in financiering verschillen echter (2.2). Dit
werking tussen gemeenten.
mogelijk in de wijk, in plaats van in instellingen. Het
In het vorige hoofdstuk is toegelicht hoe beschermd
vraagt om regievoering van de gemeenten (2.3).
van mensen met een verstoorde zelfregulatie cen-
uitgangspunt is geïntegreerd, inclusief wonen, waarbij
2. Commissie Dannenberg: “Geïntegreerd, inclusief wonen, waarbij cliënten als burgers deel uitmaken van het maatschappelijke verkeer. De trend van inclusie is ook in andere domeinen in de samenleving waarneembaar, zoals in het (passend) onderwijs en de arbeidsmarkt.”
9
Ruimte voor een quote. Of zo iets...
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
mensen deel uitmaken van de samenleving en deze
naast een nieuw, objectief verdeelmodel voor de finan-
ken. De verhouding lokaal-regionaal wordt nog belang-
samenleving mede zorg draagt voor deze kwetsbare
ciële middelen ontwikkeld. De middelen zijn nu over
rijker.
mensen. Dit vraagt om passende ondersteuning voor
de centrumgemeenten verdeeld op basis van historie.
deze kwetsbare mensen. Daarnaast is er in de samen-
Er is een ingroeipad van tien jaar (2022-2031) om de
Het Rijk verwacht dat alle regio’s eind 2019 concrete
leving aandacht nodig voor de beeldvorming over di-
verdere doordecentralisatie goed te laten verlopen. De
uitvoeringsafspraken beschikbaar hebben, met een
verse groepen kwetsbare mensen.
gemeenten in de Noord-Veluwe hebben de intentie uit-
planning voor de realisatie van deze afspraken per 1
gesproken hierin samen op te trekken.
januari 2021. Dit plan moet in ieder geval de volgende
2.2 ONTWIKKELINGEN BESCHERMD WONEN EN MAATSCHAPPELIJKE OPVANG
De verwachting is dat de regio Noord-Veluwe door de
• Inhoudelijke visie op hoe ondersteuning aan de doel-
Er zijn landelijke ontwikkelingen die invloed hebben
uitname Wlz en door het objectieve verdeelmodel min-
groep van beschermd wonen en maatschappelijke
op het (regionale) beleid beschermd wonen en maat-
der middelen zal ontvangen vanuit het Rijk dan nu het
opvang in de regio vormgegeven zal worden, met de
schappelijke opvang. Zo komt er een wijziging in de
geval is. Er gaan ook minder mensen beroep doen op
uitwerking van de acht condities voor sociale inclusie
Wet langdurige zorg (Wlz), waardoor een deel van de
beschermd wonen. Hoe de verhouding tussen de af-
uit het advies van Commissie Dannenberg.
mensen en de financiële middelen van de Wmo naar
name van mensen in beschermd wonen en de afname
• Verdeling van verantwoordelijkheden tussen ge-
de Wlz over worden gedragen. Daarnaast wordt er
van het budget is, wordt in de loop van 2021 duidelijk.
meenten in de regio.
onderdelen bevatten:
gestart met de verdere doordecentralisatie van beschermd wonen.
• Verdeling van het beschikbare budget en financiële DOORDECENTRALISATIE MAATSCHAPPELIJKE OPVANG
risico’s.
De maatschappelijke opvang wordt niet voor 2026
• Wijze waarop samengewerkt gaat worden tussen ge-
OPENSTELLING WLZ VOOR GGZ-CLIËNTEN
doorgedecentraliseerd. De financiële middelen voor
meenten binnen de regio.
Door een wijziging in de openstelling van de Wlz, kan
maatschappelijke opvang blijven voorlopig verdeeld
• Wijze waarop samengewerkt gaat worden met ande-
een deel van de cliënten beschermd wonen vanaf
over de centrumgemeenten.
re betrokken partners binnen de regio.
2021 aanspraak maken op de Wlz. Het Rijk schat in dat
• Wijze waarop de overgangsfase tussen de nieuwe en
dit landelijk geldt voor ongeveer 10.000 mensen die nu
2.3 GEMEENTEN AAN ZET
oude verdeling van financiële middelen vormgegeven
zorg krijgen uit de Wet maatschappelijke ondersteu-
Sinds 2007 werken de zes Noord-Veluwse gemeen-
wordt en hoe hierbij geborgd wordt dat bestaande en
ning (Wmo) of Zorgverzekeringswet (Zvw). Dit betekent
ten samen op het gebied van beschermd wonen en
nieuwe cliënten weten waar ze aan toe zijn.
dat het aantal mensen in beschermd wonen via de ge-
maatschappelijke opvang. In 2018 is deze samenwer-
meenten zal afnemen. Dit gaat een uitname uit het nu
king verstevigd. Sinds dat jaar beschikt de Noord-Velu-
Dit regio- en beleidsplan voldoet samen met de herijk-
beschikbare Wmo-budget betekenen.
we zelf over de middelen voor beschermd wonen en
te samenwerkingsovereenkomst en het convenant met
maatschappelijke opvang en is Harderwijk (plaatsver-
de zorgorganisaties aan de verwachtingen die het Rijk
DOORDECENTRALISATIE BESCHERMD WONEN
vangend) centrumgemeente. Dit is goed verlopen. Nu
stelt.
Regiogemeenten zijn per 2022 deels verantwoordelijk
de doordecentralisatie voor de deur staat, is het van
voor de inkoop van beschermd wonen. Er wordt daar-
belang de onderlinge samenwerking verder te verster-
10
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
2.4 UITDAGINGEN ANDERE TERREINEN In de komende jaren verbeteren en versterken we de samenwerking met de beleidsterreinen wonen, jeugd, veiligheid, schulden en financiën. Uit de cijfers blijkt bijvoorbeeld dat instroom beschermd wonen en maatschappelijke opvang voor een groot deel uit jongvolwassenen bestaat. Samenwerking met jeugd om instroom zoveel mogelijk te beperken is noodzakelijk. Dit vraagt om meer betrokkenheid bij elkaars beleidsontwikkelingen en meer vanzelfsprekende samenwerkingen op casusniveau: 1 gezin, 1 plan, 1 regisseur. In de Noord-Veluwe betekent dit dat binnen al deze beleidsterreinen lokale en regionale afstemming plaats moet gaan vinden. Meer specifiek zijn de veranderingen met de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg (Wvggz) en de ontwikkelingen rondom de aanpak van mensen met verward gedrag van invloed op beschermd
11
wonen en maatschappelijke opvang.
Geïntegreerd, inclusief wonen. Dat vraagt om passende ondersteuning.
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
3
Noord-Veluwse ambities Hoewel de financieringsstromen van beschermd wo-
Deze kanteling vraagt een andere manier van denken,
In lijn met bovenstaande spreken we niet meer over
nen en maatschappelijke opvang verschillen, komen
een andere benadering van mensen en prioritering in
‘de doelgroep’, maar over ‘mensen’.
de inhoudelijke ambities overeen. In dit hoofdstuk be-
het vinden van antwoorden. We hanteren de volgende
schrijven we aan de hand van zeven pijlers de ambities
uitgangspunten:
Samen met de ketenpartners in de Noord-Veluwe gaan
op het gebied van beschermd wonen en maatschap-
• De volgorde van antwoorden: wonen en financiën
we bovenstaande ambitie vertalen in een plan van
pelijke opvang voor de komende jaren:
moeten direct bij de start opgepakt worden, naast de
aanpak. Er is een verander- en innovatiebudget be-
1. Nieuwe verhouding aanbodgericht en vraaggericht
juiste ondersteuning.
schikbaar gesteld om deze ontwikkeling te versnellen.
2. Preventie en vroegsignalering
• Sommige mensen hebben tijdelijk ondersteuning no-
Daarnaast is gezamenlijke inzet op het realiseren van
3. Op weg naar passende woonplekken
dig, anderen hebben complexe problemen. Hoe klei-
voldoende woonruimte essentieel. De samenwerking
4. Kwaliteit en continuïteit van de ondersteuning
ner de mate waarin iemand nog grip heeft op het or-
met het domein Wonen is ingezet en het onderwerp
5. Transformatie van het aanbod
ganiseren van de primaire behoeften, hoe groter de
staat op de agenda, maar de resultaten moeten ge-
6. Inzet van ervaringsdeskundigen
mate van ondersteuning.
oogst worden. Hier ligt vooral een lokale verantwoor-
7. Samenwerking en verbinding
• We praten met cliënten in plaats van over cliënten.
delijkheid in de samenwerking tussen gemeenten en
Dat betekent dat de cliënt aan tafel zit, behalve als dat
woningcorporaties.
3.1 NIEUWE VERHOUDING AANBODGERICHT EN VRAAGGERICHT We zoeken naar nieuwe verhoudingen tussen aanbodgerichte antwoorden en vraaggerichte antwoorden. De huidige focus van beschermd wonen en maatschappelijke opvang is gericht op iemand die bij een (zorg)organisatie ondersteuning krijgt. We benaderen mensen als cliënt en zoeken antwoorden in zorg. Hoewel het gaat om mensen die niet zelfstandig in hun primaire behoeften kunnen voorzien, is niet altijd (eerst) zorg nodig. In sommige gevallen zal er vooral behoefte zijn aan een dak boven het hoofd en voldoende financiële middelen om rond te komen. In veel gevallen is het voorzien in die primaire behoeften net zo urgent als het vinden van een zorgoplossing.
echt niet mogelijk is. Dan is er iemand uit het netwerk, een cliëntondersteuner, bewindvoerder of mentor.
12
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
3.2 PREVENTIE EN VROEGSIGNALERING
realiseren en mensen zo zelfstandig mogelijk te laten
Een belangrijke ambitie is om zoveel mogelijk te voor-
wonen. Het advies van de commissie Dannenberg on-
komen dat mensen in beschermd wonen en maatschap-
derschrijven we.
Wmo-begeleiding
BW
MO
pelijke opvang terechtkomen. Lokaal zetten we in op vroegsignalering en preventie. Zo is er aandacht voor
We gaan ons hard maken voor passende woonplek-
jeugd, om de instroom van jongvolwassenen te beper-
ken. Een regionale stap die we hierin nemen is het ont-
ken. Daarnaast wordt er lokaal ingezet op netwerkver-
koppelen van wonen en zorg. De afhankelijkheid van
sterking, dagbesteding en sport. Een continuüm van
zorg(aanbieders) wordt dan kleiner, omdat huurcontrac-
onderwijs, opleiding, vrijwilligerswerk en betaald werk is
ten op naam van de persoon komen, niet op die van
voor de zelfbepaling van mensen cruciaal en is daarom
de instelling. Wonen wordt hierdoor genormaliseerd,
standaard onderwerp van gesprek bij elke inwoner waar
waardoor er ruimte ontstaat voor nieuwe woonplekken.
we mee te maken hebben. Onmisbaar zijn in dit verband
Daarnaast wordt er lokaal ingezet op maatwerkwonin-
laagdrempelige inloopcentra in de wijk voor ontmoeting,
gen. De gemeenten hebben in beeld om welke mensen
activiteiten en steun bij dagelijkse vragen. Welzijnswerk
het gaat en welke maatwerkoplossing nodig is.
NU
Beschermd Thuis Wmobegeleiding
BW
MO
is bij uitstek een partner om lokaal mee samen te werken op het gebied van preventie en vroegsignalering.
We werken toe naar een ‘beschermd thuis’, zie de afbeel-
En wanneer iemand uitstroomt uit beschermd wonen en
ding hieronder. De huidige beschermd wonen-voorzie-
maatschappelijke opvang, is er aandacht voor financiën
ningen blijven bestaan, maar we vullen de voorkant aan
om een terugval te voorkomen.
met een tussenvariant beschermd thuis. Het toekomst-
13
beeld is dat de klassieke beschermd wonen-plekken af In elke gemeente is aandacht voor effectieve schuld-
kunnen nemen. Wanneer dat kan gebeuren is afhankelijk
dienstverlening, beschermingsbewind en varianten
van diverse factoren, waaronder landelijke ontwikkelin-
daarvan (bijvoorbeeld budgetbeheer). Door vroeginter-
gen. Om dit te realiseren werken we samen met zorgaan-
ventie moet voorkomen worden dat mensen door (oplo-
bieders, woningcorporaties en investeerders. Er moet
pende) huurschulden hun zelfstandige huisvesting kwijt-
een gezamenlijke ambitie opgesteld worden met wonen
raken. In de Noord-Veluwse gemeenten wordt hier al op
en zorg. Hiervoor zijn de eerste stappen gezet en de am-
ingezet in samenwerking met woningcorporaties. Beke-
bitie is om dit de komende vier jaar uit te bouwen.
ken wordt of huisuitzettingen bij particuliere huurders kunnen worden voorkomen.
3.4 KWALITEIT EN CONTINUÏTEIT VAN ONDERSTEUNING
3.3 OP WEG NAAR PASSENDE WOONPLEKKEN
Ons doel is om kwalitatief hoogwaardige zorg te blij-
De ambitie is om voldoende passende woonplekken te
ven leveren. Kwalitatief hoogwaardige zorg vraagt om
STRAKS
Toewerken naar een tussenvariant ‘beschermd thuis’
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
meer inzicht in de kwaliteit van zorgaanbieders. Met de
bestaat uit een multidisciplinair team van zorg en vei-
3.6 INZET ERVARINGSDESKUNDIGEN
aanbieders van zorg in natura zitten we regelmatig aan
ligheid. Er is ’s nachts telefonische bereikbaarheid,
De ambitie is dat de rol van ervaringsdeskundigen als
tafel, met aanbieders die werken vanuit pgb’s zitten we
maar er kan ook een bezoek gebracht worden. Als
vanzelfsprekend wordt ervaren. Ervaringsdeskundigen
nog te weinig om tafel. Daar gaan we de komende ja-
zorgvragers bellen met de Noord-Veluwe nachtdienst,
zijn vitaal voor het herstelproces van cliënten en verdie-
ren op inzetten.
krijgen zij de aandacht. Deze aandacht zorgt ervoor
nen daarom een centralere rol in het ondersteuningsnet-
dat er ’s nachts minder problemen zijn.
werk van individuele cliënten. In de regio wordt steeds meer gebruik gemaakt van ervaringsdeskundigen: men-
Persoonsgebonden budgetten (pgb’s) zijn een belangrijk aandachtspunt. Met behulp van een pgb kan
Transformatie van het aanbod naar zowel beschermd
sen die zelf te maken hebben gehad met een (psychi-
iemand zelf zijn of haar zorg inkopen. Er leven veel
thuis (3.3) en lokale preventie (3.2) is nodig om in-
sche) onbalans – daarop weten te reflecteren – en een
vragen van cliënten, ouders, zorgaanbieders en ge-
stroom bij beschermd wonen en maatschappelijke
opleiding hebben gevolgd om anderen te kunnen helpen
meenten over de inzet van pgb. We zullen daar ge-
opvang waar mogelijk te beperken. Dit vraagt een
bij herstel.
zamenlijk kaders voor opstellen. Het gaat vooral om
verandering van gemeenten en zorgorganisaties. Dat
de vraag wanneer pgb wel/niet ingezet kan worden
betekent dat er de komende tijd ingezet wordt op in-
Lokaal zijn ervaringsdeskundigen actief. Een voorbeeld
en wanneer een aanvraag of organisatie afgewezen
noveren, experimenteren en nieuwe arrangementen
hiervan is het Praktijkhuis Noord-Veluwe. Dit is een plek
wordt.
ontwikkelen. De wens is om omdenken meer te be-
waar kwetsbare mensen, ervaringsdeskundigen en men-
lonen. “Het anders doen” vraagt lef van aanbieders
sen met ervaringskennis het beste in elkaar naar boven
Daarnaast willen we dat er zoveel mogelijk zorggeld
en vertrouwen van gemeenten. Voorbeelden van om-
halen. Er wordt aan het Praktijkhuis gewerkt met het ge-
naar de zorg gaat. We gaan sturen op slimme samen-
denken worden actief gedeeld. Samen denken we in
loof in de toegevoegde waarde van mensen die vanuit
werking. Wmo-ondersteuning en beschermd wonen/
(vraaggestuurde) oplossingen. Om deze transformatie
hun eigen ervaringen anderen verder kunnen helpen. Het
maatschappelijke opvang worden nu nog los van el-
te versnellen is er een verander- en innovatiebudget
Praktijkhuis is de motor om ervaringsdeskundigheid een
kaar gefinancierd. Ondersteuning vanuit beschermd
beschikbaar gesteld in de regio Noord-Veluwe en zijn
structurele plek te bieden in de regio Noord-Veluwe.
wonen en ondersteuning vanuit de lokale Wmo ko-
er subsidies aangevraagd bij ZonMW.
worden. De komende jaren moeten deze twee syste-
Binnen de beoogde transformatie van het aanbod
3.7 SAMENWERKING EN VERBINDING: LOKAAL EN REGIONAAL
men bij elkaar gebracht worden, zodat er op- en afge-
krijgt ook differentiatie de komende vier jaar prioriteit.
We hebben oog voor de samenleving en de omgeving.
schaald kan worden op basis van wat nodig is. Dat is
Jongvolwassenen tussen 16-27 jaar zijn een uitdaging
We zoeken samenwerking en verbinding op verschillen-
efficiënter en effectiever.
voor de Noord-Veluwe. Er is een toename van deze
de niveaus.
men dichter bij elkaar en kunnen soms geïntegreerd
groep te zien in beschermd wonen, maatschappelijke
3.5 TRANSFORMATIE VAN HET AANBOD
opvang en bij team VIA (Bemoeizorg). Het ontwikkelen
GEMEENTEN
De ambitie is om het aanbod te transformeren. Een
van trainingshuizen voor jongvolwassenen is belang-
Lokale inzet waar mogelijk, regionaal waar nodig. Ie-
voorbeeld van transformatie is de ontwikkeling van de
rijk. Daarnaast gaan we door met goede initiatieven zo-
mand woont in één van onze gemeenten en krijgt, in-
Noord-Veluwe nachtdienst. Deze regionale nachtdienst
als Doorbraak en Kansrijk Wonen.
dien nodig, ondersteuning van deze gemeente. Daar
14
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
waar de lokale ondersteuning niet toereikend is, wordt gekeken naar wat regionaal georganiseerd kan worden.
GEZAMENLIJKE TAKEN/OPGAVEN (LOKAAL EN REGIONAAL KOMT SAMEN)
De uitgangspunten voor de onderwerpen die lokaal en
-G oede opschaling en afschaling van zorg (wat kan er lokaal ingezet worden en wat moet regionaal, hoe bereik je een goede overgang). - Samenwerking centrale uitgang en lokale teams (ook jeugd) -L okale signaalfunctie voor eventuele problemen/ongeregeldheden in het beschermd wonen en maatschappelijke opvang en een goede verbinding met de regio om deze signalen gezamenlijk op te pakken.
regionaal worden opgepakt staan in de lijst hieronder. Deze lijst kan wijzigen als (landelijke/regionale/lokale) ontwikkelingen daarom vragen. Zo gaan we bijvoorbeeld op een aantal onderwerpen onderzoeken of de verantwoordelijk in de toekomst deels lokaal belegd kan worden. Hoe de samenwerking verder wordt vormgegeven, wordt toegelicht in hoofdstuk vier. Lokale inzet op het vergroten van welzijn is nodig om iedereen zo goed mogelijk mee te laten doen. Onder welzijn verstaan wij dat iemand meedraait in de samenleving. Als iemand daar (bijvoorbeeld) op economisch of sociaal gebied hulp of ondersteuning bij nodig heeft, wordt hier lokaal op geacteerd. Dat kan door het inzetten van maatwerkvoorzieningen Wmo, welzijnswerk en kerken. Daarnaast is de verbinding met andere beleidsterreinen (wonen, jeugd, veiligheid, schulden en financiën) zowel lokaal
REGIONAAL
LOKAAL
- Inkoop van maatschappelijke opvang - Vroegsignalering en preventie ter voormultiproblematiek, EPA, verward gedrag. - Inkoop van Beschermd wonen en geclus- koming van instroom beschermd wonen Hierbij gaat het om netwerkversterking, terd wonen en maatschappelijke opvang: lokale sobehoud van (vrijwilligers)werk, ontmoe-T oegang beschermd wonen en maatciale infrastructuur versterken om lokaal tingsgelegenheden creëren, praktijkhuis. schappelijke opvang eerder te kunnen signaleren en multipro- - Leefbaarheid en acceptatie in de wijk/ - Centraal organiseren van back-office blematiek te herkennen en waar mogelijk dorp en buurtversterking waar nodig - Bemoeizorg (team VIA) escalatie te voorkomen (GGZ-expertise in - Een gestroomlijnde lokale aanpak als - Samenwerking Zorgkantoor lokale teams, ervaringsdeskundigen iniemand uit het beschermd wonen (of an- Ambulantisering GGZ zetten, casusregie, samenwerking medidere verblijf) uitstroomt. -K waliteitsverbetering (trajectbewaking, sche en sociale domein, voorkomen van - Goede lokale samenwerking tussen inkwaliteitscontrole en toezicht) en leren huisuitzettingen) formele ondersteuning en welzijn, lokale van elkaar - Inclusieve samenleving creëren voor alle teams en tweedelijns organisaties. inwoners en daarbij aandacht hebben - Samenhangend beleid (woonvisie, veiligvoor kwetsbare mensen met heid etc.)
als regionaal een belangrijk aandachtspunt voor de aankomende jaren. Situaties die nu nog worden opgelost binnen een intramurale omgeving, zien we lokaal meer terug. ZORGKANTOOR
De komende jaren zetten we (regionaal) in op de samenwerking met het zorgkantoor. In de Noord-Veluwe is dat Zilveren Kruis. Het vraagt nog een nadere verkenning om focus aan te brengen in de samenwerking en deze te bestendigen. Het gaat vooral om cliënten die tussen wal en schip vallen.
REGIONAAL, MAAR MOGELIJK OP TERMIJN (2022-2023) LOKAAL
LOKAAL, MAAR GEZAMENLIJK OPPAKKEN
- Ontwikkeling beschermd thuis - Wmo-inkoop (voorwaarden klaar maken - Voldoende betaalbare woningen creë- Inkoop van beschermd thuis voor zwaardere doelgroep, waakvlamren, maatwerkwoningen en eventueel - Toegang tot beschermd thuis functie bij uitstroom, begeleiding van ook opvang -D eel van de uitvoering maatschappelijke vrijwilligers, flexibel op- en afschalen van opvang individuele begeleiding, voorkomen perverse prikkel, uitstroomvoorzieningen)
15
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
4
Wat is er nodig? In het vorige hoofdstuk zijn de ambities voor de ko-
2. DRAAGVLAK EN BEGRIP ONDER INWONERS
4. FINANCIËN
mende vier jaar toegelicht. We kunnen deze ambities
Zelfstandiger wonen door kwetsbare mensen vraagt
Er is sprake van een geleidelijke verschuiving in geld-
niet alleen realiseren. In dit hoofdstuk staan de ontwik-
ook iets van hun omgeving (bijvoorbeeld de straat,
stromen beschermd wonen (van centrumgemeente
kelopgaven voor het realiseren van de ambities (4.1),
de buurt, de familie). Dit is een samenspel tussen ver-
naar regiogemeenten). Daarnaast zal een deel van
hoe de Noord-Veluwse gemeenten samenwerken (4.2),
schillende (lokale) partijen, waar ruimte moet zijn voor
de beschermd wonen-middelen naar de Wlz overge-
hoe de inkoop van de zorg georganiseerd is (4.3) en
verschillende belangen. De omgeving kan versterkend
heveld worden. De middelen voor maatschappelijke
hoe het ontwikkelpad voor de regionale samenwerking
werken, maar ook een tegenkracht zijn. Eén van de be-
opvang blijven regionaal belegd. De Noord-Veluwse
eruitziet (4.4).
langrijkste randvoorwaarden om de beweging van be-
ambities kunnen we alleen realiseren als er voldoende
schermd wonen naar een beschermd thuis te kunnen
4.1 ONTWIKKELOPGAVEN VOOR HET REALISEREN VAN DE AMBITIES
maken is draagvlak en begrip in wijken en buurten. Dit
Er zijn een aantal randvoorwaarden om de ambities uit
in lokale kranten, het aanwijzen van contactpersonen
het vorige hoofdstuk te realiseren:
in de wijk, met elkaar in gesprek te gaan en door erva-
pakken we aan door het delen van ervaringsverhalen
ringsdeskundigen in te zetten. 1. VOLDOENDE ZELFSTANDIGE WOONRUIMTE
Er is voldoende (betaalbare) zelfstandige woonruim-
3. SAMENWERKING TUSSEN GEMEENTEN EN ORGANISA-
te nodig waar mensen met begeleiding kunnen wo-
TIES
nen. Dit vraagt om integraal gemeentelijk beleid en
We versterken elkaar in de Noord-Veluwe en zet-
afspraken met onder andere woningcorporaties. Op
ten de samenwerking voort. De ambities kunnen we
dit moment mogen woningcorporaties niet huren van
niet alleen realiseren. De samenwerking binnen de
particuliere verhuurders. Door meer samen te werken
Noord-Veluwe en de (zorg)organisaties is noodzakelijk
met particuliere ontwikkelaars is het mogelijk op korte
voor het slagen van dit plan. De samenwerking tussen
termijn woningen/units te bouwen. Door het uitwerken
de Noord-Veluwse gemeenten wordt voortgezet (4.2).
van business cases kunnen particuliere ontwikkelaars
Er is daarnaast een vernieuwd convenant opgesteld
gestimuleerd worden om te investeren in tijdelijke wo-
met de (zorg)organisaties, waarin we de verantwoor-
ningen. Een praktijkvoorbeeld hiervan is de Proeftuin
delijkheid nemen om ons ook de komende jaren geza-
Eperweg in Nunspeet.
menlijk op de Noord-Veluwse ambities te richten.
Samenwerking is noodzakelijk voor het slagen van dit plan
16
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
middelen zijn om te innoveren, te experimenteren en
de landelijke ontwikkelingen, moeten we samen bepa-
te leren. Hiervoor is een verander- en innovatiebudget
len hoe de toekomstige samenwerking eruitziet.
beschikbaar gesteld en zijn subsidies aangevraagd. Het zoeken naar deze vernieuwde samenwerking ge5. LOKALE VERSTEVIGING
beurt gezamenlijk. Een (beleids)regisseur vanuit Harder-
De transformatie van beschermd wonen naar be-
wijk bewaakt het overzicht, de ontwikkelingen, verbindt
schermd thuis vraagt om afstemming over lokale en
de mensen en organisaties. Daarnaast blijft subsidiëring,
regionale verantwoordelijkheden. De verantwoordelijk-
bedrijfsvoering, juridische zaken, monitoring, afgeven
heid voor het bieden van juiste ondersteuning wordt
van beschikkingen en opstellen van verantwoording
meer lokaal belegd. Dit betekent iets voor de lokale
plaatsvinden vanuit Harderwijk. De Centrale Toegang en
infrastructuur. Daarnaast is er lokale capaciteit nodig
de Centrale Uitgang blijven belegd bij GGD NOG.
voor de verbinding met het lokale veld en om de ontwikkelingen te borgen.
4.3 ONTWIKKELPAD OP HOOFDLIJNEN Er is op dit moment nog veel onduidelijk over de effec-
4.2 NAUWE SAMENWERKING IN DE NOORD-VELUWE
ten van een nieuw financieel verdeelmodel en de uit-
De Noord-Veluwe werkt al jarenlang nauw samen. Met
maken daarom een ontwikkelpad voor de komende ja-
de overgang van de middelen van centrumgemeen-
ren. In dit ontwikkelpad komen verschillende besluitvor-
te Zwolle naar plaatsvervangend centrumgemeente
mingsmomenten terug. Hierdoor wordt de samenwer-
Harderwijk, is een samenwerkingsovereenkomst op-
king regelmatig heroverwogen, om zo de best passende
gesteld tussen de zes gemeenten. Deze samenwer-
regionale samenwerking te houden. Daarnaast evalue-
kingsovereenkomst bevat afspraken over taken en
ren we ieder half jaar de voortgang van de ambities en
bevoegdheden, lokale beleidscapaciteit, financiën, over-
de ontwikkelopgaven. Aan de hand hiervan kunnen we
legstructuur en monitoring en evaluatie. De samenwer-
de koers bijstellen als dat nodig is.
name van Wmo middelen ten behoeve van de Wlz. We
king tussen de Noord-Veluwse gemeenten wordt voortgezet. Hiervoor is een samenwerkingsovereenkomst
Het ontwikkelpad voor de komende jaren staat afge-
opgesteld.
beeld op de volgende pagina.
Harderwijk ontvangt als plaatsvervangend centrumgemeente de regionale middelen beschermd wonen en maatschappelijke opvang vanuit Zwolle. We willen de samenwerking in de Noord-Veluwe behouden. Gezien
17
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
2019 WANNEER
DOOR
2022
WAT
Decembercirculaire Rijk 2019
Bekendmaking indicatie uitname Wlz
WANNEER
DOOR
WAT
Januari 2022 Juli 2022
2020
Noord-Veluwe
Meicirculaire 2022 Rijk
WANNEER
DOOR
WAT
Begin 2020
Noord-Veluwe
Starten met planvorming realiseren ambities Publicatie uitname per centrumgemeente per 1-1-2021 Bekendmaking financieel verdeelmodel BW Regionale verkenning effecten verdeelmodel en uitname Wlz voor de Noord-Veluwe Regionaal besluit over samenwerking in aanloop naar de verdere doordecentralisatie Evalueren voortgang ambities
Meicirculaire 2020 Rijk Meicirculaire 2020 Rijk Zomer 2020
Oktober 2020
December 2020
Noord-Veluwe
Noord-Veluwe
Noord-Veluwe
December 2022
2023
Ontwikkelpad
WANNEER
DOOR
WAT
Voorjaar 2023
Noord-Veluwe
Juli 2023
Noord-Veluwe
Starten met opstellen herijkt regionaal plan BW/MO Evalueren voortgang ambities
18 2024 - 2031
2021 WANNEER
Noord-Veluwe
BW-middelen worden (deels) objectief verdeeld Evalueren voortgang ambities Tweede bijstelling van bedrag uitname Wlz Evalueren voortgang ambities
DOOR
Januari 2021
WAT BW-middelen nog historisch verdeeld Uitname naar Wlz
Januari 2021 Meicirculaire 2021
Rijk
Juli 2021
Noord-Veluwe
Oktober 2021
Noord-Veluwe
December 2021
Noord-Veluwe
Eerste bijstelling bedrag uitname Wlz Evalueren voortgang ambities Opmaken stand van zaken: Is er een heroverweging van de samenwerking of financiële stromen nodig? Evalueren voortgang ambities
WANNEER
DOOR
WAT
Januari 2024
Noord-Veluwe
2026
Rijk
Nieuw regionaal plan BW/ MO gereed Besluit doordecentraliseren MO Einde ingroeipad verdeelmodel
2031
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
Bijlage 1 - Cijfers in beeld 1%
2%
350 299
300
0-18
8%
277
250
19-25
8%
233
30%
200
15%
150
122
110
100
84
14%
26-35 36-45
17%
25%
50
56-65
17%
27%
65+
0 2016
BW
2017
2018
Leeftijd aanmeldingen BW 2018
19-25 26-35 36-45
46-55 12%
24%
0-18
46-55 56-65 65+
Leeftijd aanmeldingen MO 2018
MO
Tabel 1: Aantal aanmeldingen voor beschermd wonen (BW) en maatschappelijke
Tabel 2: Aantal aanmeldingen voor BW en MO in 2018, uitgesplitst naar leeftijd.
opvang (MO) in 2016, 2017 en 2018. Gegevens van de GGD NOG.
Gegevens van GGD NOG.
In bovenstaande tabel is het aantal aanmeldingen3 voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang in de Noord-Veluwe weergegeven. Van de 219 unieke personen die in 2018 zijn aangemeld voor beschermd wonen, is het grootste deel alleenstaand en zonder kinderen (166 personen). Daarna volgt een groep van 27 personen die op moment van aanmelden woonachtig is bij ouders. Ook voor de aanmeldingen maatschappelijke opvang is de meerderheid van de mensen alleenstaand, zonder kinderen. Verder valt aan de leeftijdsopbouw op dat een groot deel van de mensen die zijn aangemeld in 2018 jonger zijn dan 26 jaar (BW 32%; MO 24%), gevolgd door mensen in de categorie 26-35 jaar oud (BW 25%; MO 27%). In 2018 zijn er voor beschermd wonen meer herindicaties aangevraagd (104) dan nieuwe aanvragen (93).
3. Sommige mensen zijn binnen hetzelfde kalenderjaar nogmaals aangemeld, bijvoorbeeld door herindicatie.
19
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
Bijlage 2 - Begroting 2020 Beschermd Wonen en Maatschappelijk Opvang
INKOMSTEN BW Decentralisatie-uitkering
22.353.307
CAK eigen bijdragen Beschermd Wonen
600.000
INKOMSTEN MO Decentralisatie-uitkering
2.752.417
INKOMSTEN GEMEENTEN (LOKALE BIJDRAGEN) Gemeente Oldebroek
94.452
Gemeente Elburg
99.090
Gemeente Nunspeet
104.984
Gemeente Harderwijk
151.969
Gemeente Ermelo
113.079
Gemeente Putten
96.948
Subtotaal inkomsten gemeenten
660.522
TOTAAL INKOMSTEN
26.366.246
UITGAVEN ZORG Subsidie voorzieningen in natura BW
14.458.934
Persoonsgebonden budget Beschermd Wonen
4.337.680
Buitenregionale plaatsingen BW
300.000
Subsidie MO-voorzieningen
1.865.022
Subsidie Verslavingszorg
371.801
Subsidie MO GGD
449.210
Proeftuin Eperweg
220.000
Kansrijk Wonen
270.000
Maatschappelijke Zorg projecten Noord Veluwe
305.000
Reservering Regionale middelen BW en MO
3.234.599
Uitgaven zorg
20
25.812.246
UITVOERINGSKOSTEN BW-CENTRUMGEMEENTE Kosten beleidsregie (0,6 Fte)
60.000
Back-office Meerinzicht (2,8 Fte)
221.000
Front-office GGD
273.000
Uitvoeringskosten
TOTAAL UITGAVEN SALDO
554.000 26.366.246
0
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
Bijlage 3 – Zo doen wij dat!
21
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
Bijlage 4 – Delen van ervaringsverhalen “Ik dacht: je ontloopt me”
SARIAN PLEIT VOOR MEER ACCEPTATIE VAN MENSEN MET VERWARD GEDRAG
chose van mijn zoon duurde ongeveer een jaar. In die
Sinds zijn pubertijd heeft haar zoon de diagnose schi-
naar Bosnië. Daar openbaarde zijn manisch depressi-
zofrenie. Twintig jaar later raakt het haar nog als ze er
viteit zich. Tot die tijd was het bij hem nooit gekomen
over praat. Sarian (64 jaar) pleit voor meer acceptatie
tot een uitbarsting. Voor mij vielen de puzzelstukjes op
van mensen met verward gedrag. Mét aandacht voor
zijn plaats. Binnen een jaar had ik ineens twee psychia-
de naasten van deze mensen. “Het is mijn missie ge-
trisch patiënten in het gezin.”
tijd was ik nog getrouwd: mijn man was uitgezonden
worden. We moeten door de vooroordelen heen breken. Dat kan alleen maar als mensen weten hoe de
Haar huwelijk hield geen stand. “Mijn ex-man had er
vork in de steel zit.”
veel moeite mee dat zijn zoon ook een aandoening had. Daar konden we samen niet over praten. Hij ver-
“Vanaf dag één ben ik heel open en eerlijk naar de
oordeelde onze zoon: ‘doe toch eens normaal’, zei
buitenwereld geweest. Ik zie dat er bij naasten veel
hij. Maar hij is niet normaal, hij is ziek. Ik was er enorm
schaamte is. Mensen durven er niet voor uit te komen
door op mijn ziel getrapt. Die tijd herinner ik me als één
dat hun partner of familielid een psychiatrische aan-
zware worsteling. Voor ons samen, maar ook voor mij
doening, autisme, hersenletsel of wat dan ook heeft.
alleen. Ik heb mijn man altijd naar eer en geweten ge-
Ze zijn huiverig omdat je al snel een stempel krijgt: je
steund, ook in zijn ziekte. Maar we leefden uiteindelijk
wordt op het gedrag aangekeken en afgerekend. Want
als twee vreemden in huis. In 2007 zijn we gescheiden.
je ziet aan de buitenkant vaak niets aan iemand. Dan is
Hij is nu geëmigreerd en ik zorg alleen voor mijn zoon.”
de gedachte: hij of zij moet gewoon normaal doen. Als iemand dat niet doet, dan had je je kind beter moeten
GROOTHEIDSWAAN EN VERNIELINGEN
opvoeden. Maar zo werkt het niet.”
Sarian vertelt hoe mensen op haar reageerden als ‘moeder van’: “Toen mijn zoon nog niet in een instelling
TWEE GEZINSLEDEN MET EEN DIAGNOSE
woonde, deed hij wel gekke dingen in het dorp. Ruiten
Ze is alleenstaand en heeft twee zoons van 40 en 38
intrappen bijvoorbeeld. Dat deed hij ook in ons eigen
jaar oud. De jongste zoon heeft inmiddels een geluk-
huis. Dat hakte er behoorlijk in bij mij. Ik begrijp dat zijn
kig gezin, de oudste kreeg de diagnose schizofrenie
gedrag angst oproept, maar mensen hebben snel hun
toen hij 19 jaar was. “De aanloop naar de eerste psy-
oordeel klaar zonder te weten wat er aan de hand is. Ik
22
Regio- en beleidsplan - Beschermd wonen en maatschappelijke opvang - Noord-Veluwe 2020-2023
merkte dat mensen met andere ogen naar mij keken.
EEN RIJK MENS DANKZIJ STEUN VAN ANDEREN
dere tips zijn bijvoorbeeld altijd in ‘ik’ persoon praten.
Sommigen kozen ineens een ander pad in de winkel. Ik
Ondanks dat het niet altijd gemakkelijk is geweest,
Niet: ‘dat doe jij verkeerd’, maar: ‘ik zou het zo doen
dacht: je ontloopt me. Het liefst wilde ik wegkruipen in
voelt Sarian zich naar eigen zeggen een schatrijk
omdat dat makkelijker is’. Dat zijn belangrijke tips om
mijn schulp. Maar je moet de confrontatie aan durven
mens. “Ik heb een lieve familie en vriendenkring. In zul-
mee te geven. Ook voor medewerkers bij gemeente,
gaan en open en eerlijk blijven. Zodat ze weten dat hij
ke tijden leer je wie je vrienden zijn. Als naaste heb jij
woningstichting of politie die veel in contact komen
geen crimineel is, maar een verward en ziek persoon
óók ondersteuning nodig, anders trek je het niet.”
met personen met verward gedrag. Goede voorbeel-
die hulp nodig heeft.”
Ze geeft lezingen over stigmatisering. Dat is een uit-
den kent ze ook. Mijn zoon heeft in een psychose wel
weg voor haar machteloosheid: “Ik wil graag een
eens gezegd tegen een wijkagent: ‘Er zit een crimineel
Haar zoon is zich er niet bewust van dat mensen hem
steentje bijdragen. Ik kan mijn zoon niet helpen of be-
op mijn bank, die mij wil vermoorden’. Waarop de wijk-
anders benaderen. “Hij heeft geen ziekte-inzicht. Hij
ter maken. Ik kan er wel voor hem zijn. Hoe je dat doet
agent zijn knuppel pakte en de onzichtbare crimineel
heeft grootheidswanen. Hij kan alle computers in de
zonder jezelf te verliezen, dat moet je leren. In het be-
uitschakelde.”
wereld besturen, is directeur van alles en iedereen. En
gin ging ik iedere dag naar hem toe. Nu ga ik er één
iedereen is gek, behalve hij. Ik heb diepe bewondering
keer in de week heen: afhankelijk van zijn situatie is
voor het feit dat hij ondanks zijn angsten nooit depres-
dat een bezoekje van een uur of soms maar vijf minu-
Stigma van psychische aandoeningen
sief is geweest.”
ten.”
Psychische aandoeningen horen bij het le-
“Met mijn lezingen kan ik iets doen. Ik leg uit wat de
ven. 40% van ons krijgt er ooit zijn leven zelf
Voorheen woonde hij een tijd zelfstandig, tegenwoor-
ander kan doen, want de ander kan zich machteloos
mee te maken, of anders gaat het om ie-
dig in een instelling. Dat geeft haar rust. “Hij is chro-
voelen als hij of zij geconfronteerd wordt met naasten
mand uit je naaste omgeving. In beide situ-
nisch psychotisch en kampte met enorme angsten.
of familieleden van mensen met verward gedrag. Ik be-
aties kan de impact op je leven enorm zijn.
Vorig jaar heeft hij meegedaan met een pilot voor een
nadruk altijd: ga naar mensen toe. Liever je ongemak-
Veel mensen ervaren stigmatisering als nóg
nieuw medicijn. Zijn angsten zijn daardoor gelukkig
kelijkheid benoemen dan ervoor weglopen. Zeg sim-
erger dan de aandoening zelf, vooral van-
afgenomen, maar de psychose is nog steeds in alle
pelweg: ik weet niet wat ik moet zeggen, maar weet
wege de schaamte die het oplevert. Mensen
heftigheid aanwezig. Dat kan niet onder controle wor-
dat ik er voor je ben.”
vermijden hulp en het zit herstel in de weg. Tweederde van de mensen stopt zelfs hele-
den gebracht. En dus zijn er nog steeds excessen. Zo heeft hij laatst nog een deur geforceerd en hij trapt
DE CURSUS GRIP OP VERWARDHEID
maal met activiteiten uit angst voor stigmati-
nog steeds ruiten in. Ondanks zijn psychose is hij heel
Ze volgde de training Grip op verward gedrag. “Dat
sering.
open en eerlijk. Tegen de verzorging ook. Hij zegt
was heel interessant, al was er voor mij weinig nieu-
het als hij drugs heeft gebruikt. En als hij iets vernield,
we informatie. Belangrijk is om personen met verward
komt hij terug om zijn excuses aan te bieden. Hij legt
gedrag altijd respectvol te benaderen. Niet iemand
uit waarom hij dat deed in alle hevigheid van zijn psy-
ontlopen, een grote mond geven of uitschelden. Maar
chose.”
gewoon doen zoals je zelf behandeld wil worden. ‘Luisteren zonder oordelen’ is een kreet uit training. An-
Bron: www.samensterkzonderstigma.nl
23