03.10 Bijlage 1.5 Toekomstscenario’s Omgevingsvisie Putten 2040

Koersbepaling Omgevingsvisie Putten 2040

Inleiding De uitdagingen opgehaald in fase 1 vragen om een vernieuwende manier van denken en een bepaalde innovatieslag. Dat strookt niet direct met het idee van ‘behouden en beschermen wat er is’. In Putten willen we de spreekwoordelijke ‘stip op de horizon’ met elkaar gaan bepalen. Maar wat willen we wel meenemen in onze toekomstdroom, en wat willen we ook nadrukkelijk niet? Een methode om dit gesprek aan te gaan is aan de hand van een aantal scenario’s. Scenarioplanning is het ontwikkelen, vergelijken en anticiperen op mogelijke toekomstscenario’s. Toekomstonderzoek wordt vaak bedreven door overheden en bedrijven in het kader van strategische beleidsvorming. Door per thema een aantal opties uit te werken vormen zich drie eigen denkrichtingen naar de toekomst. De verschillende opties bespreken we met heel de omgeving. Dit zijn de verplichte ketenpartners, maatschappelijke partners en de samenleving. Aan de hand van de inbreng van de omgeving toetsen we de scenario’s, schaven we ze bij en sorteren we voor op keuzes! Het is nadrukkelijk niet de bedoeling om straks te kiezen voor een scenario A, B of C. Het doel van de scenario-planning is een beeld te krijgen van de specifieke elementen van de scenario’s waar mogelijk veel draagvlak voor is. Voor de koersbepaling in fase 2 hebben we drie scenario’s uitgewerkt:

Binnen deze scenario’s is het (als) Vanouds scenario de meest conservatieve/traditionele vorm. Het Vernieuwende scenario bevat de meest progressieve en innovatieve ideeën. In de volgende pagina’s zijn per thema een aantal denkrichtingen uitgewerkt. Hierin is ook een bepaalde getraptheid aangebracht. Wat in het meest conservatieve scenario is opgenomen kan ook wel onderdeel worden van het Vernieuwende scenario. Andersom is dit minder waarschijnlijk. Het (als) Vanouds scenario bevat ambities die eigenlijk nu al wel bekend zijn of al gevat zijn in beleid en keuzes. Het Verfrissende en Vernieuwende scenario doen daar nog een schepje bovenop. Bij het nadenken over de koers voor de komende 20 jaar mag namelijk best worden gedroomd! Want wie niet durft te dromen is geen realist.

Denkrichting 1. (als) Vanouds Putten

Groen -

-

Het huidige groene karakter behouden Er is een traditionele buitendienst met beperkte budgetten voor groen. Dit houdt in dat we inzetten op simpel en makkelijk te onderhouden groen, bijvoorbeeld een traditioneel beheerd gazon en standaard wadi’s, met minimale beplanting. Bewoners stimuleren hun tuinen te vergroenen Ecologische-/recreatieve verbinding maken i.c.m. natuurlijke landbouw ter hoogte van Veenhuizerveld Het ontwikkelen van een groen kruispunt op Nulde en Horst; recreatief-natuurlijke verbinding

Landbouw -

Passief beleid op de verandering van de sector – initiatief vanuit boeren Veehouderijen uitfaseren rondom de Veluwe en landgoederenzone, in een zone van 250 meter. Agrariërs zoveel mogelijk behouden als landschapsdragers Inzetten op biologisch telen Koppeling maken met functieveranderingsbeleid

Duurzaamheid Hittestress -

De leefomgeving minimaal aanpassen zodat de volksgezondheid niet verslechterd

Wateropvang -

De leefomgeving minimaal aanpassen zodat wateroverlast en droogte leefbaar zijn.

Gebruik energie -

Isoleren en energie besparen in de gebouwde omgeving

Energie opwekken -

Zoekgebieden van de RES 1.0 voor zon en wind behouden Het plaatsen van 1 windmolen langs de A28 Zonnepanelen op daken, vraag gestuurd beleid Technieken zonder impact op landschap en aanblik dorp Isoleren en energie besparen in de gebouwde omgeving Warmtepompen/Warmtenet/Wko Kennis delen door voorlichting te geven

Mobiliteit -

De gebouwde omgeving aanpassen zodat duurzaam verkeer (fiets, voet, ov, elektrische voertuigen) gestimuleerd wordt.

Biodiversiteit - De huidige biodiversiteit van alle gebieden beschermen en behouden Gesloten grondstofstromen -

Toewerken naar een zo volledig mogelijk circulaire economie in 2050 De niet hernieuwbare grondstoffen zoveel als mogelijk vervangen voor hernieuwbare grondstoffen

Recreatie -

Recreatieve voorzieningen toevoegen in bossen Recreatiecluster Nulde versterken Gastvrije ontvangsten; Putterpoorten Recreatiezonering en bezoekersmanagement; balans tussen recreatie en natuur Kwaliteitsimpuls van de bestaande vakantieparken Huidige kwaliteiten beter promoten: de unieke combinatie tussen de Veluwe en de randmeren

Bereikbaarheid -

-

Afwaardering Engweg naar 30 km/u Rondweg Putten-Zuid opnieuw bekijken; kleine variant. Deze ontwikkeling zal overlast van geluid en luchtkwaliteit kunnen verminderen. Er is beperkt openbaar vervoer en wordt niet proactief ingezet op verandering Inrichten van de bebouwde kom

Wonen -

-

Ruimte bieden aan een inwoneraantal van maximaal 26.000 inwoners. Geen nieuwe grootschalige woningbouwlocaties aanwijzen. Halvinkhuizen doorontwikkelen in huidige vorm o Ambachtstraat is een transformatielocatie naar wonen o Flexwonen en Tiny Houses op kleine schaal realiseren. Kwaliteitsverbetering (duurzaamheid, gezondheid) van woningen en woonomgevingen o Nieuwbouwlocaties worden gebouwd als 0 op de meter-woning gerealiseerd.

Bedrijven/economie -

-

Herstructurering van bestaande bedrijventerreinen Ambachtstraat transformeren naar wonen: bedrijven verplaatsen naar Henslare. Verbeteren van de bereikbaarheid naar bedrijventerreinen Minimaliseren van overlast voor omwonenden

Gezondheid -

Landelijke gezondheidsnormen naleven Rookvrije ruimtes stimuleren op plekken waar veel kinderen komen Uitvoering van sport en beweegakkoord Putten Verbeteren fysiek toegankelijke buitenruimte, die uitnodigt tot ontmoeten en bewegen

Cultuur -

-

Kunst en cultuur dragen bij aan de beleving van Putten. Kwaliteitsimpuls voor bestaande musea en erfgoedinstellingen. Culturele voorzieningen (‘culturele laag’) toevoegen aan bestaande recreatieve voorzieningen en structuren Enkele evenementen en cultuurvoorzieningen behouden zoals; wagenoptocht van Koningsdag, kermis, zomermarkt, Boom-in festival, Puttense sport marathon. Bij Putterpoorten bezoekers direct attenderen op culturele voorzieningen.

Sociaal -

Omzien naar elkaar is belangrijk (Kerkelijke) ontmoeting voor iedereen blijven stimuleren.

Denkrichting 2. Verfrissend Putten

Groen -

-

Versterken van groenstructuren met grotere variatie aan planten en meer verbindingen. Centrum vergroenen, klimaatadaptief en hittebestendig maken Nieuwe groeninrichting bij groot onderhoud oude wijken, genoeg ruimte voor ecologische bermen Vergroenen van bedrijventerreinen Als gemeente een goed voorbeeld geven met betrekking tot groene inrichting openbare ruimte en hierin investeren (o.a. hogere beheerbudgetten) o Openbaar groen in eigen beheer geven van omwonenden o Ecologisch beheer: bloemrijke /insectvriendelijke bermen en akkerranden o Wadi’s maken met beplanting die bijdraagt aan biodiversiteit Natuurlijke ecologische verbinding tussen Veluwe, Nulde en Randmerenzone Het ontwikkelen van een groen kruispunt op Nulde en Horst; recreatief-natuurlijke verbinding Overgangszone aan bosrand maken voor ecologie

Landbouw -

Minder intensieve veehouderij, kleinere veestapel, hogere kwaliteit vlees Veehouderijen uitfaseren rondom de Veluwe en landgoederenzone, een 500 meter zone Ecologische akkerranden Korte ketens tussen boerenproductie en lokale consument (bijv. boerderijwinkels stimuleren) Landelijk en provinciaal beleid doorvoeren: kringlooplandbouw stimuleren Plussenbeleid, groeien onder strenge voorwaarden

Duurzaamheid Hittestress -

De leefomgeving minimaal aanpassen zodat de volksgezondheid verbeterd

Wateropvang -

De leefomgeving aanpassen zodat overstromingen en droogte maximaal eens per tijdseenheid plaatsvindt

Gebruik energie -

Naast Isoleren en energie besparen in de gebouwde omgeving, gebruik maken van nieuwe technieken om efficiënter met energie om te gaan, zoals smartgrid

Energie opwekken -

Zoekgebieden voor wind en zon uitbreiden, welke vastgelegd zullen worden in toekomstige besluiten omtrent de RES Het plaatsen van 1-3 windmolens langs A28 Grootschalige plaatsing zonnepanelen op de grote oppervlaktes van de daken van bedrijven (proactief stimuleren), Keizerswoert en Hoge Eng verduurzamen De gemeente als energiebedrijf Actief nieuwe initiatieven ondersteunen die de opwekking van energie in de lokale omgeving invullen. Waterstof gebruiken om grootschalige energie overschotten op te kunnen slaan en af te vangen uit het energienet

Mobiliteit - Niet duurzaam verkeer te ontmoedigen in de gebouwde omgeving. Biodiversiteit - Onderzoeken waar de biodiversiteit het sterkst onder druk staat & in deze gebieden aanpassingen uitvoeren welke deze druk verlagen. Gesloten grondstofstromen - Zoveel mogelijk lokale grondstoffen gebruiken - Betere afvalscheiding, afval ophalen en scheiden van grondstofstromen en afvalscheidingsstation upgraden

Recreatie -

-

Op kwaliteit boven kwantiteit inzetten qua recreatievoorzieningen Gastvrije ontvangsten: Putterpoorten Vitale vakantieparken, recreatieondernemers stimuleren en aantrekken. Voedingsbodem voor innovatieve ideeën creëren. Open blik, open processen: meer flexibiliteit in procedures Recreatiecluster Nulde uitbreiden met meer dagrecreatie; kanoën, waterski, surfschool Landgoederen als belevenisbos/tuin: landgoed een plek om te ontmoeten en of educatieve programma’s Archeologisch belevingscentrum op Schovenhorst (over ontstaan Veluwe) i.c.m. kleinschalig openluchtmuseum Recreatiezonering en bezoekersmanagement; balans tussen recreatie en natuur Grotere budgetten voor recreatiemanagement, handhaving en controle Huidige kwaliteiten beter promoten: de unieke combinatie tussen de Veluwe en de randmeren

Bereikbaarheid -

Afwaarderen Engweg naar 30 km/u Betere verbinding tussen het station en centrum: wandel, fiets, OV en qua beleving Betere buslijnen, pendelbussen, belbussen inzetten op minder goed bereikbare plekken Elektrisch rijden (fiets, auto, step), uitgebreid laadpalennetwerk. Proactief plaatsen. Rondweg Putten-Zuid opnieuw bekijken; brede variant Het centrum een voetgangerszone maken Autogebruik ontmoedigen rondom scholen Lage parkeernorm hanteren zodat je autobezit terugdringt + tweede auto/parkeervergunning alleen tegen betaling Witte fietsenplan (deelfietsen) uitrollen in Putten

Wonen -

Ruimte bieden aan een inwoneraantal van maximaal 28.000 inwoners. Onderzoek waar uitbreiding mogelijk is: o Halvinkhuizen door ontwikkelen; met meer ruimte voor hogere bouwlagen o Ambachtstraat is een transformatielocatie naar wonen. o Sloop-nieuwbouw van verouderde corporatiewoningen. Nieuwe woonvormen voor terug: betaalbaar voor starters en senioren. o Flexwonen en Tiny Houses op grotere schaal realiseren. o Aan de rand van het centrum ruimte voor 4-laagse appartementencomplexen.

-

Kwaliteitsverbetering van woningen en woonomgevingen: o Nieuwbouwlocaties wordt energieneutraal gebouwd. o Meer budget en expertise inzetten om het Puttense karakter te behouden: strengere beeldkwaliteit regels. Specifieke voorschriften voor: architectuur, openbare ruimte, materialisatie. o Meer voorzieningen in de wijken in plaats van gecentraliseerd.

Bedrijven/economie -

Verplaatsing van milieubelastende bedrijven die gevestigd zijn op Keizerswoert Ambachtstraat transformeren naar wonen: bedrijven verplaatsen naar Henslare. Beter gebruik maken van publiek private samenwerkingen Vrachtwagenparkeerplaats toevoegen

Gezondheid -

-

Positieve gezondheid als leidraad bij het (her)inrichten van de openbare ruimte Meer ontmoetingsplekken creëren in de openbare ruimte Openbare ruimte inrichten om bewegen te stimuleren en inspireren. Groen, voorzieningen voor beweging en ontmoeting. Zaken als calisthenics, freerunning parcours of extra skatebaanpark toevoegen in Putten (focus op tieners en jongvolwassenen). Overlastvrije zijdes van woningen. Elke woning heeft minsten één zijde zonder overlast op het gebied van geluid, geur, licht, straling. Hout stook toestaan, maar hele heldere instructies en kwaliteitseisen voor kachels.

Cultuur -

-

Cultuur gebruiken als verbindende factor; ruimte, sociaal en Puttense identiteiten. Levendigheid creëren (o.a. in het centrum) o evt. meer evenementen; bijvoorbeeld een ijsbaan in het centrum in de winter o meer horecavoorzieningen plaatsen Stimuleren cultureel ondernemerschap, meer en meer divers cultureel aanbod in Putten. Hierbij inzetten op kwaliteit boven kwantiteit. Combineren van sectoren en multifunctioneel inzetten van voorzieningen/accommodaties. Meer voorzieningen voor jeugd in de vrijetijdssector o Plaatsen van een laagdrempelig jongerencafé in Putten; inzetten als bijvoorbeeld plek voor muziek Opzetten van een Cultuurlint Putten: bezoekers uitnodigen tot serieel bezoeken van locaties kunst en cultuur Puttense landgoederen maken tot belevingsplaats voor kunst en cultuur Creatief centrum/ bezoekerscentrum maken i.c.m. archeologisch Belevingscentrum

Sociaal -

Toegankelijkheid verbeteren voor mensen met een beperking

Denkrichting 3. Vernieuwend Putten

Groen -

-

Radicale vergroening: o Hoogwaardig groen vanuit buitengebied/Veluwe de wijken intrekken o Grootschalige nieuwe boomaanplant: concrete ambitie voor extra aantal bomen noemen in 2040; koppelen aan de zoekgebieden voor nieuwe natuur in de landgoederenzone. o Pilotprojecten hoogwaardige vergroening: specifieke locaties aanwijzen waar radicaal vergroend kan worden. o Nieuwe bebouwing en verharding compenseren met extra openbaar groen: een bomennorm en een percentage groen norm hanteren. Streven naar een bepaald percentage bladoppervlakte in de gemeente o Groene daken en groene muren/ verticale tuinen stimuleren o Opzetten bomenfonds met herplantlocaties. Koppelen aan tiny forest en maak onderscheid tussen binnen de bebouwde kom en buiten de bebouwde kom. Zoek naar soorten die diepgeworteld zijn en kunnen tegen verdroging. Het ontwikkelen van een groen kruispunt op Nulde en Horst; recreatief-natuurlijke verbinding Cultuurhistorische inventarisatiekaart gebruiken als basis voor nieuwe hagen; houtwallen creëren Ecologische-/ recreatieve verbinding i.c.m. natuurlijke landbouw ter hoogte van Veenhuizerveld

Landbouw -

-

Veehouderijen uitfaseren rondom het Natura-2000 gebied en landgoederenzone, een 1000 meter zone Boerenbedrijven verbreden met nevenactiviteiten (recreatie, energie, natuur); multifunctioneel landgebruik en koppelkansen benutten. Insectenboeren; het kweken van meelwormen of sprinkhanen In gesprek met de boeren: experimenteerruimte bieden aan ondernemers Boeren vergoeden voor ecosysteemdiensten; koppelen aan energieboeren

Duurzaamheid Hittestress -

Preventief hittestressgebieden in de omgeving definiëren en actief aanpassen

Wateropvang -

Preventief overstromingsgebieden en gebieden met droogte definiëren en actief aanpassen.

Gebruik energie -

Gebouwen die inefficiënt hun energie gebruiken vernieuwen

Energie opwekken -

Meer (3-8) windmolens in Putten – lokaal eigendom maken (relatie RES) Keizerswoert en hoge Eng; energie hub met smartgrid, opwekken en slimme omgang warmte Energietuinen plaatsen: zonnepanelen in combinatie met natuurontwikkeling, recreatie, etc. Zonnepanelen op water onderzoeken Verticale zonnepanelen in het buitengebied Zonne energie opwekken op het land; zoekgebied zonnevelden RES De gemeente als een energiebedrijf. Circulair materiaalgebruik in bebouwing en openbare ruimte Alternatieve brandstoffen (o.a. waterstof en biodiesel) station binnen de gemeente Beperkte restricties voor micro windturbines

Mobiliteit -

Maximale inzet op duurzame brandstoffen voor voertuigen (waterstof, biodiesel etc.)

Biodiversiteit - Heel de omgeving actief aanpassen om de biodiversiteit te verhogen Gesloten grondstofstromen -

Zoveel als mogelijk de waarde van het oorspronkelijke product behouden na de levensduur van het product.

Recreatie -

Nieuwe innovatieve concepten voor dagrecreatie stimuleren als gemeente (zoals klim bos of kanovijver) Recreatiecluster Nulde uitbreiden met meer dagrecreatie; kanoën, waterski, surfschool Kleinschalige duurzame camping/glampings aan randen van Veluwe. I.c.m. verduurzamen landbouw. Archeologisch belevingscentrum op Schovenhorst (over ontstaan Veluwe) i.c.m. kleinschalig openluchtmuseum Veerverbinding naar Flevoland of Amsterdam maken Recreatieve verbinding Randmeren – Veluwe Gastvrije ontvangsten; Putterpoorten Meer proactief opstellen om verschillende doelgroepen aan te trekken

Bereikbaarheid -

-

Rondweg Putten-Zuid opnieuw bekijken; brede versie Afwaarderen Engweg naar 30 km/u Openbare ruimte anders inrichten, prioriteit aan langzaam verkeer. Gescheiden stromen. Aantrekkelijke groene routes, wandelroutes en fietsroutes. Autovrij centrum maken Deelconcepten: deelauto als vervanging van de (tweede) auto. Elektrische fiets en elektrische step/scooter breed introduceren Engweg shared space: fietsvoorrangsstraat Fietsstructuur aanpassen aan grotere intensiteit, o.a. fietssnelwegen Alternatieve brandstoffen (o.a. waterstof en biodiesel) station binnen de gemeente. Aanleg van transferium; overstapstation verschillende modaliteiten. Een onderdoorgang van het spoor maken tussen Hoef en Bijsteren

Wonen -

Ruimte bieden aan een inwoneraantal van maximaal 30.000 inwoners. Verdichting en inbreiding verder oppakken op plekken waar kwaliteitsverbetering kan optreden. Onderzoek waar uitbreiding mogelijk is. Potentiële nieuwe uitbreiding- en transformatielocaties: o Noordkant Putten o Husselsesteeg o Extra uitbreiding bij Halvinkhuizen; evt. sportvelden transformeren naar woonlocaties t.b.v. doorontwikkeling Halvinkhuizen o Extra uitbreiding bij Huinen

o o

-

Ambachtstraat transformeren naar wonen: bedrijven verplaatsen naar Henslare. Zeven lagen in woonwijken Sligro terrein, verhuld met hoge beplanting. Ook kansen in Halvinkhuizen tegen de boomranden benutten. o Kleinschalige woonontwikkeling bij Koudhoorn o Grootschalig uitrollen van Tiny Houses (e.v.t. extra inkomstenbron boeren). Nieuwbouwlocaties worden energieleverend gebouwd Kansen voor woonzorgconcepten (Krachtighuizen) Voorzieningen in centrum op pijl houden. Door groter inwoneraantal meer draagkracht voor nieuwe sportieve of culturele voorzieningen. Sterk inzetten op decentralisering van voorzieningen: dagelijkse voorzieningen op loopafstand.

Bedrijven/economie -

-

Nieuw industrieterrein bij Nulde A28. Alle bedrijven op termijn vanuit Putten dorp naar dit nieuwe terrein. Bedrijventerrein ontwikkelen grens met Nijkerk (Smidspol) Vervuilende bedrijven met negatief effect op milieukwaliteit weren binnen bepaalde cirkel van woningen. Actief beleid op verplaatsen bedrijven die niet ideaal zijn voor woonomgeving Nieuwe bedrijven toetsen op overlast op woonomgeving. Meer voorzieningen bij Krachthuizen; een multifunctioneel centrum Maximaal gebruik maken van publiek private samenwerkingen; bedrijven die sponsoren in de openbare ruimte Bij het aangaan van overeenkomsten met partijen vragen we altijd wat men bijdraagt aan maatschappelijke opgaven (SROI)

Gezondheid -

Gezondheid als belangrijkste ambitie voor Putten; Positieve Gezondheid centraal stellen Putten een rookvrije gemeente maken Aansluiten bij het Schone Lucht Akkoord Continue monitoring geluidsbelasting en geurbelasting in gehele gemeente, met als doel onder het WHO-niveau te blijven. Bepaalde ongezonde bedrijven/ horeca weren en gezonde alternatieven stimuleren. Vergunningverlening baseren op gezondheidsbescherming en bevordering. Bij aanleg of herinrichting woonwijken zijn goede en veilige wandel- en fietsvoorzieningen belangrijker dan parkeervoorzieningen of toegankelijkheid voor auto’s. Door ontwikkelen van sportcluster bij Halvinkhuizen

Sociaal/cultuur -

-

Meer voorzieningen voor jeugd in de vrijetijdssector. Activiteiten voor jongeren stimuleren: ontmoetingsplekken zoals sportverenigingen, hangplekken en uitgaansgelegenheden (jeugddisco); in samenspraak met jongeren In het centrum van Putten richten op ontmoeting en vrijetijdsbesteding voor jongeren; evenementen en horeca valt hier ook onder. Ontmoeting stimuleren door openbare ruimte in te richten voor ontmoeting en kwaliteit van de omgeving. Focus op inclusiviteit bij het opzetten van voorzieningen en oprichten van evenementen. Maak hierbij maximaal gebruik maken van het Inclusiepanel. Proactief inzetten op kwaliteitsverbetering kunst en cultuur Kunst en cultuur nadrukkelijk inzetten als middel op sociaal en recreatief terrein

Conclusie Voorgaande ambities, ideeën en uitgewerkte denkrichtingen dienen te worden uitgewerkt naar een aantal scherpe vragen die we kunnen voorleggen aan de omgeving. Hieronder laten we zien aan welk soort vragen wij zitten te denken: Voorbeeldvraag 2e week leefomgeving – het realiseren van woningen en de bouwhoogte Vinden we dat we: 1. Vast moeten houden aan huidige bebouwingshoogte (denkrichting (als) Vanouds) 2. Op sommige plekken (rand centrum bijvoorbeeld) is bouwen tot 4 lagen hoog niet ondenkbaar (denkrichting Verfrissend) 3. Bouwen tot 7 lagen hoog (mits goed verstopt tegen bomenrand) is een goede oplossing om meer passende woningen in Putten voor Puttenaeren te realiseren (denkrichting Vernieuwend) Voorbeeldvraag 2e week leefomgeving - windmolens Vinden we dat we: 1. In het RES-zoekgebied in moeten zetten op maximaal 1 windmolen (vigerende plannen – scenario (als) Vanouds) 2. In moeten zetten op het plaatsen tot 3 windmolens (denkrichting Verfrissend) 3. In moeten zetten op het plaatsen van 3 tot 8 grote windturbines langs de A28 (mits goed ingepast in de omgeving – scenario Vernieuwend)