03.1 Statenbrief transformatiemaatregelen duurzame culturele infrastructuur

Statenbrief

Datum

20 april 2021 Zaaknummer

2020-005326 Inlichtingen bij

Onderwerp

Transformatiemaatregelen duurzame culturele infrastructuur

Provincieloket 026 359 99 99 post@gelderland.nl

Ambitie en thema

Blad

•

1 van 4

Ambitie 3 Natuur en Cultuur

Portefeuillehouder

Peter Drenth Doel van deze brief

Gedeputeerde Staten verzoeken Provinciale Staten om: • de inhoud van deze brief voor kennisgeving aan te nemen (informatieplicht)

1

Inhoud voorstel (beoogd resultaat/doel)

In deze brief informeren wij uw Staten over de genomen maatregelen voor de culturele infrastructuur in het kader van de impact van Covid-19. Het gaat hierbij om de resultaten van regionaal gevoerde gesprekken en over de uitvoering van motie 20M62 - ondersteuning kleine theaters en podia.

2

Aanleiding

De gevolgen van de Covid-19 pandemie en de genomen overheidsmaatregelen hebben vanaf het begin een grote impact op de culturele sector. Naar aanleiding van een groot aantal hulpvragen vanuit culturele instellingen en gemeenten aan de provincie, is in juni 2020 besloten tot een pakket aan noodmaatregelen. Dit pakket, zoals geformuleerd in de Statenbrief PS 2020-418 van 16 juni 2020, bestond enerzijds uit verschillende specifieke regelingen, anderzijds uit de aankondiging een proces te starten met de regio’s om te verkennen wat er nodig is voor een duurzame culturele infrastructuur in Gelderland. De regionale gesprekken zijn – onder leiding van adviseurs van Cultuur Oost – opgestart en hebben geleid tot een eerste Verkenning in september 2020. Uit de Verkenning en daaropvolgende Bestuurlijke Overleggen bleek dat de behoefte vooral zit in het mogelijk maken van transformatie en innovatie in de culturele sector. Het proces is hierop voortgezet en heeft nu geleid tot een zestal inhoudelijke regionale plannen. We zien de hieronder genoemde maatregelen daarbij als een eerste stap in de richting van deze transitie. Uw Staten hebben bij motie 20M62 gevraagd om ook kleine theaters en podia met minder dan 300 zitplaatsen te ondersteunen.

3

Bestaand beleid c.q. kader

De in deze brief genoemde maatregelen vinden hun basis in: de geldende wet- en regelgeving; de kadernota ‘Gaan voor Gaaf’; de Gelderse subsidieverordeningen (Ruimte voor Gelderland, ASG) en het Coalitieakkoord ‘Samen voor Gelderland’. De kaders voor het beleid rondom cultuur en erfgoed

Datum

20 april 2021 Zaaknummer

2020-005326 Blad

2 van 4

zijn vastgelegd in de Uitgangspuntennotitie Cultuur en Erfgoed (2021). In de Uitgangspuntennotitie staat al de doelstelling geformuleerd dat wij een transformatie richting een toekomstbestendige culturele infrastructuur willen ondersteunen en dat we daar samen met de regio’s in willen optrekken. De situatie rondom Covid-19 versnelt dit proces.

4

Argumenten/afwegingen/risico’s

Voorafgaand aan de gesprekken met de regio’s hebben wij als randvoorwaarde meegegeven dat zij voorstellen konden uitwerken die gericht moeten zijn op verduurzaming van de culturele infrastructuur. In de bijlage treft u de opbrengsten van de regiogesprekken en onze analyse. Uit de regionale gesprekken en daaropvolgende Bestuurlijke Overleggen bleek dat de behoefte vooral zit in het mogelijk maken van transformatie en innovatie in de culturele sector. Vanuit de regio’s is een zestal inhoudelijke regionale plannen opgeleverd. We onderscheiden daarin de behoefte om maatregelen gericht op duurzaam herstel die we nu kunnen nemen en maatregelen die nog nader uitgewerkt moeten worden. Ons College heeft daarom besloten om nu een drietal maatregelen te treffen en daarnaast te bezien op welke onderdelen ons reguliere beleid voor cultuur en erfgoed moet worden geactualiseerd. Maatregelen gericht op duurzaam herstel Wethouders gaven tijdens de gesprekken aan zelf de verantwoordelijkheid te voelen voor hun culturele infrastructuur. Dit vraagt veel van de gemeenten. De mogelijkheid om vervolgens ook nog inhoudelijk in de cultuur- en erfgoedinstellingen te kunnen investeren voor innovatie en transitie wordt dan lastig. Ook omdat dit vaak over grenzen van instellingen en gemeenten heen gaat. Op dat onderdeel hebben zij hulp van de provincie gevraagd. Wij willen deze vraag beantwoorden.

Centraal in onze maatregelen staat dan ook een provinciale transitieregeling. Deze regeling biedt financiering en ondersteuning aan organisaties en makers voor het onderzoeken, ontwerpen en uitvoeren van een idee dat transformatie mogelijk maakt. Hierin zullen zij vervolgens ook worden begeleid. Voor deze transitieregeling stellen wij 3 miljoen euro beschikbaar. Een volgende maatregel is het beschikbaar stellen van coördinatie. Doel van deze maatregel is het binnen regio’s en tussen instellingen en makers aanvullende raad en vooral ook daad beschikbaar te stellen. Om dergelijke inzet is vanuit meerdere regio’s gevraagd. De opdracht kan verschillen per regio maar moet wel gebaseerd zijn op het mogelijk maken van de transformatieopgave. Hiertoe zullen wij waar nodig de opdracht aan Cultuur Oost, Erfgoed Gelderland en Rijnbrink aanpassen. Ten behoeve van deze coördinatie en de mogelijkheid om activiteiten uit te voeren stellen wij 1 miljoen euro beschikbaar. Een derde maatregel gaat over de verdere uitwerking van de verhaallijnen in het kader van geschiedenis en identiteit. Hierbij maken wij de verbinding met de doorontwikkeling van het provinciale museumbeleid. Wij stellen een bedrag van € 600.000 beschikbaar voor concrete activiteiten in dit kader. Daarnaast verkennen we hoe Erfgoed Gelderland op dit punt ingezet kan worden.

Deze ontwikkeling van verhaallijnen sluit aan bij het provinciaal beleid voor recreatie en toerisme.

Datum

20 april 2021 Zaaknummer

2020-005326 Blad

3 van 4

Naar een verdere uitwerking van het provinciaal beleid Met deze maatregelen verwachten wij snel in te kunnen spelen op vragen die vanuit de regio’s worden gesteld en die daarbij ook passen in de beleidsuitgangspunten zoals we die zelf geformuleerd hebben. We realiseren ons daarbij wel dat dit nog maar een eerste stap is in de richting van daadwerkelijke transitie en transformatie naar een duurzame culturele infrastructuur. Daarvoor is het verdere samenspel van overheden nodig. Vanuit verschillende regio’s wordt aan de provincie de oproep gedaan om actief deel te nemen aan deze gezamenlijke opgave. We pakken die handschoen op. Ons streven naar een duurzame culturele infrastructuur was immers al als een van de ambities uit onze Uitgangspuntennotitie geformuleerd. Ons eigen beleid zullen we dan ook tegen het licht houden en waar nodig actualiseren.

Daarbij zijn de volgende vragen van belang: wat wordt de positie van de regio’s ten opzichte van het provinciaal beleid; wat doen we zelf, wat kan eventueel in de regio’s en welk instrumentarium is daarbij passend? Welke onderdelen van de culturele infrastructuur zien wij als zijnde van provinciaal belang? En welke ontwikkelingen in het culturele veld vinden wij zelf zodanig belangrijk dat we ze ook willen blijven ondersteunen? Daar waar de kaders van het cultuur- en erfgoedbeleid in beeld komen, zullen uw Staten deze uiteindelijk vaststellen. Voortschrijdend proces Nu er nog steeds maatregelen van kracht zijn die het bezoek van culturele en erfgoedinstelingen verhinderen, blijft de druk op deze instellingen onverminderd groot. Ook nu voorzichtige mogelijkheden tot opening geboden worden. Wij gaan er in onze voorstellen van uit dat gemeenten (en voor sommige instellingen het Rijk) hun ondersteuning aan deze instellingen blijven geven. Pas als er enig uitzicht is op voortbestaan, kunnen ook stappen richting transformatie worden gemaakt. We blijven ons realiseren dat er sprake is van constante verandering. Voorafgaand aan de gesprekken met de regio’s hebben wij als randvoorwaarde meegegeven dat de plannen gericht moeten zijn op verduurzaming van de culturele infrastructuur. We hebben evenwel geen grenzen van inhoudelijke of financiële aard aangegeven.

Regio’s hebben zich hier dan ook niet door laten leiden. Het resultaat ervan is een veelvoud aan ingediende plannen – met een totaalvolume van zo’n € 25 miljoen. We realiseren ons dat wij met dit voorstel slechts op onderdelen de wensen vanuit de regio’s kunnen faciliteren. We gaan er dan ook van uit in de komende periode samen met de regio’s vervolgstappen te kunnen gaan maken. Openstelling regeling kleine theaters en podia Daarnaast hebben wij besloten tot het openstellen van een regeling voor kleine theaters en podia. Deze regeling – inhoudelijk identiek is aan de eerdere regeling voor grotere theaters en podia – wordt om 1 juni opengesteld. Met een groot aantal podia zijn wij inmiddels in gesprek over hun situatie. Met het openstellen van de regeling en het overleg met betrokken podia geven wij uitvoering aan uw motie 20M61. Wij hebben een subsidieplafond van € 600.000 vastgesteld.

5

Financiële consequenties

Ten behoeve van de transitiemaatregelen is een budget van € 4.000.000 nodig. Voor uitvoering van de motie 20M62 hanteren wij een subsidieplafond van € 600.000. Dit betekent dat er € 4.600.000 ten laste komen van de door uw Staten beschikbaar gestelde Covid-middelen. Een

Datum

20 april 2021 Zaaknummer

2020-005326 Blad

4 van 4

bedrag van € 600.000 voor geschiedenis en identiteit komt uit de reguliere begroting van Cultuur en Erfgoed.

6

Proces en evaluatie

Alle betrokken wethouders worden geïnformeerd over deze opbrengst en met hen blijven wij in gesprek over het vervolg. De maatregelen zelf zullen verder worden uitgewerkt. Van het proces van het aanpassen van ons eigen beleidsprogramma verwachten wij rond de zomer de eerste resultaten te kunnen presenteren. Wij zullen uw Staten over de voortgang informeren. Met deze maatregelen verwachten wij snel in te kunnen spelen op vragen die vanuit de regio’s worden gesteld en die daarbij ook passen in de beleidsuitgangspunten zoals we die zelf geformuleerd hebben. We realiseren ons daarbij wel dat dit nog maar een eerste stap is in de richting van daadwerkelijke transitie en transformatie naar een duurzame culturele infrastructuur. Hierover blijven wij met betrokken overheden en de sector in gesprek. Resultaten hiervan zullen een plek krijgen in de uitvoering van ons beleid in de komende jaren.

Gedeputeerde Staten van Gelderland John Berends - Commissaris van de Koning Pieter Hilhorst - secretaris Bijlagen:

1 Document regiorapporten duurzame culturele infrastructuur 2 Bijlage Opbrengst regiogesprekken duurzame culturele infrastructuur 3 Rapport Berenschot/VNG: Corona, cultuur en gemeente