01.1 Brief aan de heer P. Drenth van de provincie Gelderland

Provincie Gelderland Gedeputeerde P. Drenth Postbus 9090 6800 GX ARNHEM

Zaaknummer: 1269123 Documentnummer: 1269128

Onderwerp

Archeologisch Belevingscentrum

Verzonden: 15 maart 2021

‘Veluws Verleden’

Putten, 15 maart 2021

Geachte heer Drenth, Met deze brief informeren wij, wethouders Erfgoed van de gemeenten Apeldoorn, Epe, Ermelo, Nunspeet en Putten, u over ons plan om een Archeologisch Belevingscentrum Veluwe te realiseren. Wij denken dat wij hiermee ook invulling kunnen geven aan provinciale ambitie om de regionale culturele infrastructuur te versterken. Wens Het was al langer de wens om op de Veluwe een uitnodigend grafheuvelcentrum te realiseren. Op een plek en manier die past in het landschap én bij deze tijd. Waar bezoekers het verhaal van de grafheuvels en het landschap op een aantrekkelijke manier kunnen beleven. Waar het dagelijks leven in de prehistorie, de gebruiken en rituelen met technieken van nu tot leven komen.

Inspiratie en haalbaarheid In 2017 hebben de gemeenten Apeldoorn en Epe, Erfgoed Gelderland opdracht gegeven een inspiratiedocument voor een grafheuvelcentrum Veluwe op te stellen. Dit inspiratiedocument ‘Beleef de prehistorie op de Veluwe’ wordt gebruikt om de wens voor een grafheuvelcentrum onder de aandacht te brengen bij stakeholders. In vervolg hierop is in opdracht van de gemeente Apeldoorn, Epe, Ermelo, Nunspeet en Putten eind 2019 een haalbaarheidsstudie voor een grafheuvelcentrum Veluwe uitgevoerd. Varianten en focus In de haalbaarheidsstudie zijn drie varianten onderzocht: Small, Medium en Large. Deze zijn gepresenteerd aan de bestuurders van de vijf betrokken gemeenten en aan verschillende stakeholders waaronder de provincie Gelderland. Daarbij kwam naar voren dat het eigenlijk zou moeten gaan over meerdere verhalen binnen het belevingsgebied Veluwe in plaats van alleen het verhaal van de grafheuvels. De focus zou dus van een grafheuvelcentrum Veluwe naar een Archeologisch Belevingscentrum Veluwe (ABC Veluwe) verlegd moeten worden. Een ander punt dat naar voren kwam is dat een grafheuvelcentrum geen concurrent mag worden van de al bestaande musea en voorzieningen.

Het archeologisch verhaal van de Veluwe Met een ABC Veluwe wordt het archeologische Verhaal van de Veluwe, als onderdeel van het Verhaal van Gelderland, verteld over verschillende tijdsperioden, langs verschillende verhaallijnen en in meerder gemeenten. Daarbij gebruikmakend van de al bestaande erfgoed-infrastructuur en -locaties. Zo ontstaat er een nieuwe variant die small is qua locatie, medium qua inhoud en large qua verhaal. Er zijn al ideeën over welk verhaal in welke gemeente het best tot zijn recht komt. Daarbij kun je bijvoorbeeld denken aan ‘jagers/verzamelaars in het Veluws landschap’, ‘de eerste boeren en hun grafheuvels’, ‘oog in oog met de Romeinen’, ‘de ijzersterke middeleeuwen’ en ‘hoe de mens in het landschap ingreep’. In de onderstaande info-graphic zijn deze verhaallijnen visueel weergegeven.

2 van 4

De Veluwe op 1 Het realiseren van een ABC Veluwe sluit aan bij het beleid van de provincie Gelderland om de komende jaren de Veluwe een belangrijke kwaliteitsimpuls te geven. Daarbij wordt rekening gehouden met en gebruik gemaakt van het stamkapitaal: natuur, landschap en erfgoed. De Veluwe is daarbij onderverdeeld in verschillende belevingsgebieden. Het ABC Veluwe past perfect in het concept van de Veluwse belevingsgebieden. Daarbij zijn in ieder geval deze vijf gemeenten van belang. De verdere uitwerking wordt in samenspraak met de Veluwe op 1 vormgegeven.

3 van 4

Maar het ABC Veluwe staat niet op zichzelf. Het kan meerdere doelen dienen die we op de Veluwe willen realiseren. •

Zo kan het bijdragen aan de recreatiezonering: daar waar drukte mogelijk is, kan je de recreant verleiden naartoe te gaan

•

Het kan de toeristenstroom spreiden over de seizoenen: ook in het vroege voorjaar en het najaar valt er iets interessants te beleven.

•

Het draagt bij aan de content-ontwikkeling voor een ander type toerist

•

Het kan de Poorten naar de Veluwe met inhoud laden

•

Het kan de regionale culturele infrastructuur versterken, niet alleen voor de toerist ook voor de inwoners van de Veluwe

Wat vragen we van de provincie Gelderland? Als gemeenten zijn we de aanjagers van dit initiatief, maar we zullen niet de uitvoerders worden. Met de mogelijke erfgoedlocaties en partners starten we in het voorjaar van 2021 gesprekken om te inventariseren wie mee wil werken aan het realiseren van het ABC Veluwe. Met deze erfgoedlocaties en partners willen we in een toekomstbestendig netwerk over vier jaar tot een concrete uitvoering komen. Hiervoor stellen we als gemeenten gezamenlijk een uitvoeringsagenda op. Zo hebben we over vier jaar een duidelijk beeld hoe het ABC Veluwe vormgegeven gaat worden. In deze vier jaar doen we meer dan alleen het opstellen van een uitvoeringsagenda. We beginnen met content-ontwikkeling voor het ABC Veluwe, ondersteunen educatieve en participatieve projecten (zoals Sporen zoeken in het landschap en Erfgoed Gezocht), inventariseren we de meerwaarde van een mobiele ArcheoHotspot en sturen we aan op een aanschaf daarvan en maken het belevingsgebied Veluws Verleden ook buiten beter beleefbaar. Wij hopen dat ook de provincie Gelderland het bovenregionale belang van dit initiatief onderkent en ziet hoe een ABC Veluwe kan bijdragen aan het Verhaal van Gelderland. Voor het versterken van deze regionale culturele infrastructuur vragen we de provincie daarom om een bijdrage van €400.000 over een periode van 4 jaar.

Met vriendelijke groet, Mede namens de wethouders Van Vierssen, Aalbers, de Haan en Storteboom van de gemeenten Apeldoorn, Epe, Ermelo en Nunspeet

R. Koekkoek Wethouder Cultuur en Erfgoed, gemeente Putten

4 van 4