raadsmemo-1-november-2024-terugkoppeling-dak-en-thuislozentelling-regio-waterland-2023-2024

Memo gemeenteraad

Aan Van Datum Onderwerp Registratienummer

: Gemeenteraad : Chris Boer : 1 november 2024 : Terugkoppeling Dak- en thuislozentelling regio Waterland 2023-2024 : 1603968

Hierbij ontvangt u de terugkoppeling van de daklozentelling die november 2023 t/m begin januari 2024 door de GGD in opdracht van regio Waterland is uitgevoerd. Purmerend is centrumgemeente voor regio Waterland als het gaat om de maatschappelijke opvang. Werkwijze Sinds 2014 heeft de GGD – in opdracht van regio Waterland – meermaals een daklozentelling uitgevoerd. Voor deze inventarisatie is gebruik gemaakt van informatie van diverse zorg- en hulpverlenende instanties in de regio. Denk hierbij aan Algemeen Opvangcentrum Purmerend (AOP), Brijder, Parnassia, woningcorporaties, Clup Welzijn, Werkom, Odion, Bibliotheek Waterland, Politie (wijkagenten) en Leviaan. De cijfers geven een beeld van de aard, problematiek en omvang van dakloosheid in onze regio, dit helpt ons in de aanpak. Echter een duiding, verklaring en het waarom ontbreekt. En het blijft een momentopname. Met alleen een telling lossen we dakloosheid niet op; echter een goed beeld van de aard en omvang van dakloosheid is een belangrijke voorwaarde voor een gedegen aanpak van dak- en thuisloosheid. We gebruiken deze cijfers als basis voor onze gesprekken met de verschillende partijen. Samen met het beeld vanuit diverse dienstverlenende teams zoals schulddienstverlening en Wmo duiden we de cijfers en kunnen we sturen in de aanpak.

Begrippen We spreken over dakloosheid als iemand die geen vaste woon- of verblijfplaats en ook geen adres om te wonen of te logeren. Diegene staat dan ook niet met een adres ingeschreven in de Basisregistratie Personen(BRP). Iemand die thuisloos is wisselt steeds van onderdak of woonplaats. Hij of zij staat soms wel ingeschreven in de BRP. Vaak is dat op het adres van een familielid of een kennis waar iemand ook zijn of haar persoonlijke eigendommen bewaart. Personen die op het moment van de telling opgenomen zijn in een instelling, anti-kraak woning hebben, verblijven in een stichting, camping of in detentie zitten, zijn niet meegeteld in deze telling. Wat kan betekenen dat het werkelijk aantal dak- en thuislozen hoger is dan de aantallen die in deze terugkoppeling worden genoemd. Aantal dak en thuislozen fors gestegen t.o.v. vorige telling. In de daklozentelling 2023 zijn 314 mensen in regio Waterland als dak- en thuisloos geregistreerd. Dit zijn er meer dan in 2022 (168). Van deze groep zijn 98 personen dakloos en 183 personen thuisloos. 33 personen zijn in het rapport niet gespecifieerd naar categorie.

Van deze 314 personen zijn 185 mannen en 126 vrouwen. 3 mensen zijn niet als man of vrouw geregistreerd. Er verblijven 247 dak- en thuisloze mensen in de gemeente Purmerend. Van 45 personen is het onbekend waar zij verblijven. In onderstaande grafiek is de verdeling van het aantal getelde daklozen op leeftijd weergegeven.

Wat opvalt is dat 117 van de geregistreerde dak- en thuislozen jongeren zijn tussen de 18 en 24 jaar. Hiervan is meer dan de helft in de leeftijd van 20, 21 en 22 jaar, zie het kader voor de uitsplitsing van de categorie. Kinderen Er is voor gekozen om het aantal kinderen van de geregistreerde dak- en thuislozen waar mogelijk en bekend apart te registreren. Ongeveer de helft van het aantal geregistreerde dak- en thuislozen heeft geen kinderen. Van 83 personen is bekend dat zij kinderen hebben. Acht daklozen hebben hun kind(-eren) bij zich. Het gaat om 13 kinderen waarvan zeven minderjarig. Van de geregistreerde thuislozen hebben 35 mensen kinderen bij zich. Het gaat om 53 kinderen waarvan 43 minderjarig. Van 40 dak- en thuislozen is wel bekend dat zij kinderen hebben, maar is onbekend of zij hun kinderen bij zich hebben of dat die ergens anders een plek hebben om te wonen. Er zijn tijdens de telling 6 vrouwen die in verwachting waren geregistreerd. Problematiek vooral relationeel en financieel De meest voorkomende problematiek onder de geregistreerde dak- en thuislozen zijn problemen in de relationele sfeer. Dit komt voor bij 162 mensen. Daaropvolgend spelen er bij 140 mensen financiële problemen en bij 98 mensen psychiatrische problematiek. Huiselijk geweld speelt een rol bij 73 mensen, bij 68 mensen speelt verslavingsproblematiek.

49 dak- of thuislozen zijn in aanraking geweest met justitie en 26 personen hebben problemen die samengaan met een licht verstandige beperking.

65 personen ervaren op één van de bovenstaande gebieden problemen. Bij 178 mensen spelen 2 of meer problemen. Dit kan uitlopen tot een combinatie van alle hierboven genoemde problemen. Multi-problematiek Bij een kleinere zeer kwetsbare groep daklozen kun je stellen dat bij een opeenstapeling van problemen, die vaak elkaar negatief beïnvloeden, er sprake is van multi-problematiek zoals financiële problematiek, verwaarlozing, sociaal isolement, verward gedrag. Het gaat hierbij om mensen die niet eenvoudig zelf de weg naar hulp weten te vinden, of de zorg juist mijden. Zij leiden een onregelmatig, stressvol en onzeker bestaan en zijn onvoldoende in staat om in de eigen bestaansvoorwaarden te voorzien. Deze groep mensen maken met grote regelmaat aanspraak op het AOP en zie we ook vaak overlast gevend terug op verschillende plekken binnen de gemeente. Conclusie van de cijfers Er is een stijging te zien van het totaal aantal dak- en thuislozen ten opzichte van 2022. Van 168 mensen in de vorige telling naar 314 mensen in de huidige telling. We zien dat dit in lijn is met de landelijke trend. Maar dat maakt het niet minder zorgelijk. Onder de getelde groep dak- en thuislozen is een grote groep jongeren (117). Er zijn in 2023 bijna vier keer zoveel dak- en thuislozen in de leeftijd van 19-24 jaar geteld.

Daarnaast is te zien dat de doelgroep met zwaardere problematiek nergens terecht kan binnen de regio Waterland. Oplossingsrichtingen 1. Korte lijnen Stichting Algemeen Opvangcentrum Purmerend (AOP) biedt tijdelijk opvang en begeleiding aan dak- en thuislozen met of zonder kinderen die niet meer thuis (kunnen) wonen, hun onderkomen dreigen te verliezen en/of niet in staat zijn zich op eigen kracht in de maatschappij te handhaven. We zien dat het aantal dak- en thuislozen in deze telling sterk is toegenomen, maar merken ook dat de werkwijze van het AOP en de korte lijnen tussen verschillende partijen in Purmerend, waaronder AOP, Clup Welzijn , OGGZ en de gemeente ervoor zorgt dat een groot deel van deze groep in beeld is en (in een steeds vroeger stadium) begeleiding of wachtlijstbemiddeling ontvangt. 2. Uitbreiding bedden Gezien de druk op de maatschappelijke opvang zijn we gezamenlijk met het AOP aan het kijken naar oplossingsmogelijkheden voor het uitbreiden van het aantal bedden voor volwassenen en jongeren. 3. Tijdelijke woningen De laatste jaren zijn er tijdelijke woningen toegevoegd binnen Purmerend. Deze zijn bedoeld voor Purmerenders, die om wat voor reden dan ook binnen een (korte) periode tijdelijke een dak boven het hoofd nodig hebben. Door de inzet van deze tijdelijke woningen vallen er minder inwoners tussen wal en schip.

De woningen zijn verdeeld over vijf locaties in de stad, Karekietpark (44 woningen), Etsenstraat (28 woningen), Kanaaldijk (20 woningen) en Verzetslaan (108 woningen). Op de Waterlandlaan 252 (locatie voormalig politiebureau) staan 42 woningen. Daarvan worden 21 woningen toegewezen aan Purmerenders die alleenstaande ouder zijn en minimaal 40% van de tijd zorgen voor maximaal 2 minderjarige kinderen. Een aantal Purmerenders dat bij het AOP in beeld is, heeft aanspraak kunnen maken op een tijdelijke woning waardoor er bedden vrij komen in de opvang. 4. Opvang voor jongeren en moeders met kinderen Het AOP zet ook in op jongeren, en moeders met kinderen. CASA 24 is een van de locaties waar jongeren tussen de 18 en 25 jaar kunnen verblijven. Hier zijn 26 woonplekken beschikbaar. Het voormalige sociaal logement in de Purmer-Noord is in 2023 omgevormd tot opvanglocatie waar 16 vrouwen met hun

kind(eren) die met spoed onderdak nodig hebben terecht kunnen. Ze kunnen hier op adem komen en worden (intensief) begeleid naar een zelfstandig bestaan. Meer uitleg hierover volgt tijdens de raadsinformatiebijeenkomst van 5 november. 5. Preventie Voorkomen van dakloosheid is altijd beter dan proberen die op te lossen. Daarom willen we nog meer inzetten op het verstreken van het preventieve veld. Want zonder ‘thuis’ verergeren problemen in de regel alleen maar. Dat ‘thuis’ vormt juist een belangrijke basis om aan die problemen te kunnen werken. Dat betekent ook dat we de bestaanszekerheid moeten verbeteren, armoede, geldzorgen en schulden moeten aanpakken, zinvolle dagbesteding en hulp bij (dreigende) sociale- en relationele problemen moeten bieden. Dit doen wij nog meer in te zetten op preventie en de samenwerkingspartners in het ‘voorveld’ die aanwezig zijn in de wijken van Purmerend. Deelname aan ETHOS-Light telling Voor deze telling is gebruik gemaakt van dezelfde definitie voor dakloosheid als de ETHOS-Light methode. Deze definitie wordt in Europa gezien als de best onderbouwde manier om dakloosheid te meten. Echter is de methodiek van ETHOS-Light niet toegepast. In Nederland zijn er inmiddels 2 telrondes geweest waarbij in verschillende regio’s deze telmethode gebruikt is. Sinds afgelopen 9 oktober zijn de resultaten van de tweede telronde beschikbaar.

Bij een eerste analyse van de resultaten komt wederom een positief resultaat naar voren. Het college ziet hierin voldoende aanleiding om ons bij een eerstvolgende beschikbare telronden aan te melden. Raadsinformatiebijeenkomst 5 november Op 5 november is er een raadinformatiebijeenkomst gepland, hier geeft de GGD ZW en het AOP uitleg over de telmethode (GGD) en de uitvoering van het huidige beleid (AOP). Ik nodig u van harte uit op deze bijeenkomst.