presentatie-provincie-nh-bestuurlijke-bijeenkomst-stikstofaanpak-25-januari-2023

Wormer- en Jisperveld & Kalverpolder

Eilandspolder & polder Mijzen

Twee integrale gebiedsprocessen met stikstofopgaven.

Opzet presentatie I.

Waarom een integraal gebiedsproces

II.

Opgaven in deelgebieden

III. Hoe gaan we het doen IV. De stikstof opgave

I. Aanleiding Waarom een integraal gebiedsprogramma Laag-Holland?

• Landelijk gebied in Nederland staat onder druk door o.a. klimaatverandering, bevolkingsgroei en intensieve landbouw. • Veel opgaven komen bij elkaar in Laag-Holland: natuur, landbouw, water, bodemdaling, klimaat, recreatie en landschap.

• Integraal gebiedsprogramma om die opgaven in deze regio te realiseren, in onderlinge samenhang en in samenwerking met de stakeholders.

I. Aanleiding Relatie met het PPLG (Provinciaal Programma Landelijk Gebied) Waarom ook alweer een NPLG en een PPLG? • Niet meer van ‘stofjescrisis naar stofjescrisis’ (CO2, stikstof, nitraat, …) en groeiend besef van Europese normering (derogatie, KRW, Natura2000). • Rijk gaat meer sturen, met als doel: ‘onontkoombare resultaten’

• Provincies wordt gevraagd: • NPLG-doelen uit te werken in een provinciaal programma (= het PPLG) • via integrale gebiedsontwikkeling (samen met partners) uitvoering te verzorgen • 1 juli 2023 concept + adaptief programmeren (PPLG 2023, PPLG 2024, PPLG 2025, etc.)

I. Aanleiding PPLG Waarom: Perspectief Vitaal Landelijk Gebied 2035 • inspirerend, optimistisch getoonzet perspectief • over zowel ecologisch en hydrologisch systeemherstel als landbouw • goede voorbeelden op het podium

Wat: Doelendocument • uitwerking en ruimtelijke vertaling NPLG-doelen • aangevuld met provinciale doelen (integraliteit!) • leidt tot een opdracht voor vijf grote gebiedsprogramma’s

Hoe: Realisatiestrategie • hoe pakken we gebiedsontwikkeling aan en hoe werken we samen? • aanvraag middelen uit Transitiefonds en capaciteitsborging in provinciale organisatie

Gebiedsprogramma Laag-Holland: opsplitsing in13 deelgebieden 1 van de 5 PPLG-gebieden -> Eilandspolder (nr. 3 op de kaart) en N2000 habitatrichtlijn. -> Wormer- en Jisperveld & Kalverpolder (nr. 9 op de kaart) en N2000 habitatrichtlijn.

-> Beemster (nr. 4 op de kaart)

II. Doel en beoogd resultaat Doel gebiedsproces:

Robuuste, vitale en toekomstbestendige polders: klimaatbestendig, biodivers en beheerbaar. Hoe? In samenwerking met belanghebbenden, die fysiek in de gebieden aanwezig zijn en/of invloed hebben op de polder, tot een integraal gebiedsplan komen waarin zowel ‘wat’ als ‘hoe’ aan bod komen. Gewenst resultaat: Wettelijke opgaven gerealiseerd: natuur, water klimaat Zoveel mogelijk andere opgaven ingepast: landbouw, recreatie en landschap, energie.

Integrale doelstellingen en resultaten WETTELIJK 1. Afronding Natuurnetwerk Nederland “NNN” en de natuurverbindingen in 2027 2. Natura 2000 instandhoudingsdoelen, waaronder afname van stikstofuitstoot en –neerslag 3. Waterkwaliteit vanuit de KRW-opgave 4. Klimaat: daling van broeikasgassen door een vermindering van veenoxidatie

AANVULLEND (Gebiedsprogramma LaagHolland) 1. Agri en food

a) Transitie naar kringloop (Landbouwakkoord) b) Economisch gezond c) Beheer van het gebied 2. Landschap en cultuurhistorie 3. Bezoek en beleving 4. Energie

III. Aanpak Hoe wordt het aangevlogen en wanneer? 3 fases: I.

Verkenningsfase -> Ontwikkelvisie inclusief uitvoeringstrategie + Plan van Aanpak vervolgfase

II.

Planvormingsfase

III. Realisatiefase

Wat & wanneer: Verkenningsfase eindigt (eind 2023 (WJV en KP) en medio 2024 (EP en PM))

Het Gebiedsproces als Tom Pouce • Beleidsopgaven en theoretische kennis • Eigenaren, gebruikers en ervaringskennis • Het gebiedsproces als verbindender

Verkenningsfase Relatie opbouwen

Gedeelde werkelijkheid

Gedeelde opgaven

Gedeelde probleemstelling

Gedeelde oplossingsrichtingen

✓Ambtelijke gesprekken -> belangen inzichtelijk. • Keukentafel gesprekken • Bestuurlijk overleg

✓Beheercheck 1+2 ✓Ecologische visie • Kennisagenda (veenmosrietlanden,

• Gedeelde waarden, gedeelde ambitie • Opgaven compleet (taart vergroten /

• Vanuit gedeelde opgaven • Afbakening gebiedsproces

5 sporen waaronder: • Rol agrarische bedrijven • Grondstrategie • Individuele en gebiedsinvestering en • Natuurinrichting, infrastructuur en watersysteem • …….

……)

• Provinciale opgaven concreet (PPLG)

I n d i v i d u e l e

specificeren met opgaven stakeholders)

t r a j e c t e n

Ontwikkelvisie, uitvoeringstrategie + plan van aanpak vervolgfase

Betrokken partijen in de werkgroep: •

Gemeente Wormerland, Zaanstad (WJVK), Alkmaar en Koggenland (EP en PM)

•

Gemeente Purmerend vanuit externe werking N2000 (stikstof)

•

Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier (HHNK)

•

Terreinbeherende organisaties: Natuurmonumenten (Wormer- en Jisperveld) en Staatsbosbeheer (Kalverpolder, Eilandspolder en polder Mijzen) en Landschap NoordHolland (Eilandspolder)

•

Agrarische Natuur Vereniging Water, Land en Dijken en ANV Hollands Noorden

•

LTO Noord en Land van Leeghwater

Buiten de werkgroep •

Stichting Kalverpolder, Vrijwilligers van de Poelboerderij, Vogelwerkgroep Alkmaar, stichting Open polders, de eilanders

Bestuurlijke afstemming De Regiegroep Laag-Holland is als een bestuurlijk gremium ingesteld om alle dynamiek binnen de regio Laag Holland te kanaliseren en regie te voeren over het totaal aan programma, projecten en processen. Zaanstad, Wormerland en Purmerend nemen deel aan de regiegroep. We stellen voor om enkele malen per jaar voor elk deelgebied een bestuurlijk overleg te laten plaats vinden om de voortgang en koers te blijven bewaken. De overheden nemen deel in de stuurgroepen voor WJV & K en EP & PM.

Samenwerking op de werkvloer

Gebiedstafels: openbare bijeenkomsten ter informatievoorziening naar eigenaren, bewoners en gebruikers.

Veldwerk: individuele gesprekken met eigenaren en agrariërs.

Verminderen van de stikstofuitstoot

Wat is de uitdaging? • De Europese Vogel- en habitatrichtlijn schrijft voor dat bijzondere natuur (in N2000-gebieden) beschermt moet worden. • Verschillende factoren bedreigen de natuur in N2000-gebieden, bijv.: o Stikstofneerslag o Verdroging o Waterkwaliteit o Natura 2000-gebied onvoldoende verbonden met andere natuurgebieden

• Vergunningverlening loop vast als bescherming van deze natuur niet voldoende geborgd is.

N2000-gebied: Eilandspolder

N2000-gebied: Wormer- en Jisperveld & Kalverpolder

Waarom is NH3 en NOx een probleem? NH3

NOx

NH3

NH3

Veenmosrietland in Wormeren Jisperveld & Kalverpolder

NOx

NH3

NOx

NOx

NOx NH3

NH3

Algemene soorten worden nog algemener, bijzondere soorten verdwijnen

Veenmosrietland in Wormeren Jisperveld & Kalverpolder

Waar komen NH3 en NOx vandaan?

Grijze Duinen Kalkarm KDW: 714 mol/ha/jaar

Wormer- en Jisperveld & Kalverpolder

Locatie stikstof overbelaste natuur • Paars is stikstof overbelast • Dit betreft veenmosrietland en vochtige heide.

Eilandspolder

Locatie stikstof overbelaste natuur • Paars is stikstof overbelast • Gaat met om veenmosrietland

Aanpak voor vermindering stikstof • Voor Wormer- en Jisperveld & Kalverpolder en Eilandpolder mestaanwending grootste bijdrage aan stikstofneerslag gevolgd door stikstofuitstoot uit stallen. Andere bronnen zijn bijv. wegverkeer, scheepvaart, industrie, luchtvaart. • Elke sector moet bijdragen aan vermindering van stikstofuitstoot, deze bijdrage moet evenredig zijn aan de stikstofneerslagbijdrage van de sector. • Staand beleid (bijv. milieubeleid industrie, energieakkoord, Schone Lucht Akkoord) leidt tot afname van vooral NOx. Aanvullend daarop aanpak voor verdere stikstofvermindering.

Aanpak voor vermindering stikstof • Het Rijk → Aanpak voor piekbelasters (in afstemming met provincie), normeren en beprijzen verduurzaming, versterken toestemmingverlening, beschikbaar stellen financiële middelen voor gebiedsprogramma provincie; • Provinciebreed (volgende slide) • Gebiedspecifiek (het gebiedsproces)

*PPLG = Provinciaal Programma Landelijk Gebied

Voorbeelden provinciebrede aanpak • Regietafel PPLG* en Stikstof (gemeenten vertegenwoordigd via wethouder Wessel Breunesse, Gem. Zaanstad); • Aanvullend tafelgesprekken per sector;

• Onderzoek verlaging snelheid provinciale wegen; • Gesprekken over reductiemogelijkheden met 10 grootste uitstoters in industrie (vergunde stikstofruimte Tata Steel aangescherpt);

• Faciliteren verduurzaming met subsidie, coaching, onderzoek.

Informatievoorziening Bestuurlijk en ambtelijk: via regiegroep, PPLG-tafel, stuurgroep en werkgroep Projectpagina’s gebiedsprocessen op de provinciale website Grondeigenaren en gebruikers: Nieuwsmail Brieven aan specifieke doelgroepen

Individuele gesprekken Gebiedsbijeenkomsten voor alle belangstellenden

Informatievoorziening

Provinciale webpagina voor stikstof

Nieuwsbrief Natuurversterking en stikstof Platformbijeenkomsten stikstof met Omgevingsdienst

WVTTK & afsluiting