Presentatie 12 januari 2022 introductie Participatiebeleid Purmerend

Participatiebeleid Purmerend Introductie

Inhoud 1. De Participatiewet 2. De doelgroep 3. De uitvoering in Purmerend 4. De rol van Werkom 5. Welke ontwikkelingen zien we? 6. Herijking Werkom 7. Voorgestelde koers 8. Financiën 9. Proces tot besluitvorming

1. De Participatiewet • Invoering van de Participatiewet in 2015; een van de decentralisaties • Inclusieve samenleving als streven • Meer mensen -ook met arbeidsbeperking- aan het werk • Gemeenten verantwoordelijk voor een brede doelgroep • Maar wel met een flinke bezuiniging vanuit het Rijk op de re-integratiemiddelen en de WSW

2. De doelgroep De groep mensen die gemeenten moeten ondersteunen is diverser en ‘complexer’ geworden. Vanuit de wet kunnen we een aantal doelgroepen onderscheiden: • Klassieke bijstandsgerechtigden (nieuw regulier); deze groep heeft de gemeente altijd al begeleid • Mensen met een arbeidsbeperking (indicatie banenafspraak), waaronder jongvolwassenen (voormalig Wajong); deze groep groeit binnen de Participatiewet • Mensen met een indicatie beschut werk (nieuw beschut); deze groep groeit • Oude beschut werk (Wsw); deze groep neemt af en is in 2050 nihil

Wat zien we in de praktijk? • Een grote diversiteit aan mensen • Een groeiende groep die langdurige begeleiding nodig heeft • Groepen die veel aandacht nodig hebben zijn mensen met een arbeidsbeperking, jongeren en statushouders • Veel mensen met een rugzakje • Statushouders die opnieuw moeten beginnen • Een groep mensen die altijd een vangnet nodig heeft • Gebrek aan vaardigheden en/of opleiding die nodig zijn • Kortom; een complexe opgave

3. De uitvoering in Purmerend

4.De rol van Werkom • Leerwerkbedrijf van Zaanstad en Purmerend • Opgericht in 2018; samenvoeging van gemeente Purmerend, Zaanstad en Sociale Werkvoorziening Baanstede • Verbinding tussen vraag en aanbod • Doel is zoveel mogelijk mensen (duurzaam) naar de arbeidsmarkt te helpen en daar te houden; • Begeleiding van werknemers met indicatie banenafspraak en werkgevers op de werkvloer

• Beschutte werkplekken voor wie dat nodig heeft • Werkleertrajecten binnen en buiten Werkom • Voor arbeidsbemiddeling samenwerking met het Werkgeversservicepunt (WSP)

5. Welke ontwikkelingen zien we? • De doelgroep is veranderd als gevolg van wetswijzigingen • Binnen Werkom wordt de sw-doelgroep kleiner en minder productief • De doelgroep “nieuw beschut werk” groeit, maar het aantal is kleiner dan de sw-doelgroep • Steeds meer mensen hebben intensieve en langdurige begeleiding nodig • De groep statushouders heeft een specifieke en hoge begeleidingsbehoefte • Mismatch tussen werkzoekenden en de arbeidsmarkt • Inclusieve arbeidsmarkt is nog in ontwikkeling • Dit alles heeft invloed op de inhoud van het werk van Werkom en op de financiën • Financieringsmodel van Werkom is sinds de oprichting niet veranderd • Spanningsveld tussen “productie” en “ontwikkeling van mensen”

6. Herijking Werkom Een herijking is nodig vanuit inhoudelijk en financieel perspectief; 1. Hoe ondersteunen we zoveel mogelijk inwoners zo duurzaam mogelijk naar de reguliere arbeidsmarkt? 2. Hoe houden we de voorziening Werkom -op langere termijnbetaalbaar?

Herijking en scenario’s • Herijking is ingezet halverwege 2020 nadat de begroting van Werkom niet sluitend bleek als gevolg van ontwikkelingen binnen de doelgroep (uitstroom sw=minder omzet) • Inhoudelijk aangevlogen • De raden zijn op meerdere momenten meegenomen en om input gevraagd • 4 scenario’s: 1. 2. 3. 4.

Scenario 1: Financieel kader is leidend: gemeenten gaan niet méér betalen dan in 2021 (snelle krimp) Scenario 2: Voortzetten dienstverlening 2022 (gedempte krimp) Scenario 3: Differentiëren, doorontwikkelen (krimp en meer focus op reintegratie) Scenario 4: Behoud productiebedrijf en re-integratie voor iedereen (geen krimp)

Scenario’s samengevat • Alle scenario’s kosten extra geld • Scenario 1; kostenneutraal (wél frictiekosten), maar steeds minder mensen kunnen geholpen worden. De organisatie krimpt snel • Scenario 2; voortzetting van wat we doen met 75 ontwikkelbanen om de uitstroom van sw’ers te dempen. Er ontstaat krimp, maar inhoudelijk verandert er te weinig om tegemoet te komen aan de ontwikkelingen • Scenario 3; volgt de autonome ontwikkelingen, minder werkleertrajecten binnen maar meer werkleertrajecten buiten de muren van Werkom. Meer focus op arbeidsmobiliteit. Kleinere, maar solide beschutte werkomgeving blijft bestaan • Scenario 4; voortzetting van de huidige infrastructuur. Uitstroom sw’ers wordt volledig opgevuld met ontwikkelbanen. Levert altijd een spanning tussen productie draaien en focus op ontwikkeling

Ontwikkelbanen? • Tijdelijk dienstverband op basis van loon • Voor mensen die klaar zijn om te werken, maar nog geen betaalde baan kunnen vinden • Niet door het Rijk gefinancierde banen • Maatschappelijke waarde hoger dan de kosten • Pilot bij Werkom; monitoren wat de kosten en baten zijn • Verschillende manieren om dit vorm te geven: Voorbeeld Post NL: begeleiding en loonkosten betaald door Werkom, werkgever betaalt de loonsom via detachering en draagt financieel bij aan de begeleiding = kostendekkend Voorbeeld: Werkom als werkgever. Kosten zijn relatief hoog, maar wel maatschappelijke baten

Werkleertraject? • Zowel binnen Werkom als buiten Werkom zijn werkleertrajecten mogelijk • Binnen Werkom in de verschillende bedrijfsonderdelen • Focus ligt op leren en ontwikkelen • Mensen zijn nog niet “jobready” en kunnen nog geen minimumloon verdienen • Nu: max. 6 maanden • Knelpunt: soms is meer tijd nodig om iets te leren • Oplossing: verlenging van het traject (max. 2x3 maanden), waarbij gericht wordt gewerkt aan opleiding en/of vaardigheden, alleen als dit passend is

7. Voorgestelde koers • Scenario 3+: doorontwikkeling Werkom naar een Sociaal Ontwikkelbedrijf Beschut binnen werken wanneer het nodig is (mensen met een indicatie hebben een passende werkplek) Diversiteit aan mogelijkheden buiten Werkom voor wie dat kan Focus op arbeidsmobiliteit Focus op innovatie en samenwerking Volgt de ontwikkelingen van de doelgroep Mogelijkheid tot verlenging werkleertraject tot max. 12 maanden + pilot ontwikkelbanen voortzetten om te monitoren of dit effectief is

8. Financiën • Overeenkomstig landelijke trend, oplopend tekort in de meerjarenbegroting. Voorlopig beeld:

• Oorzaken: stijging aantal mensen met hogere begeleidingsbehoefte en omzetdaling (als gevolg van daling wsw) • Voor 2022 geen extra middelen nodig. Afgelopen jaren is hiervoor gereserveerd door Werkom • Voor 2023 heeft Werkom wel extra middelen nodig (€499.094), maar die zitten al in de begroting van de gemeente (uitwerking bij de kadernota) • Vanaf 2024 extra geld nodig voor Werkom. Deze middelen zijn al gereserveerd in de gemeentelijke begroting (€ 1 miljoen structureel) en worden betrokken bij de kadernota

Financiën samengevat • Korte termijn: geen extra financieel beslag op basis van huidige cijfers en systeem • Langere termijn: • Wel financiële consequenties voor gemeentelijke begroting, maar er is al een stelpost hiervoor opgenomen • Met behulp van Berenschot meer inzicht krijgen in de financiën en de effecten, mede op basis van benchmark en te komen tot een ander bekostigingsmodel

9. Proces tot besluitvorming • We trekken tijdens hele proces samen op met Werkom en gemeente Zaanstad • Belangrijk dat er een eenduidig besluit komt • 19 jan gezamenlijke raadsbijeenkomst met Zaanstad meningsvormend • 3 feb Commissie maatschappelijk • 17 feb Besluit Raad

Vragen????