E bijlage-1 4-zienswijze-IV-geanonimiseerd
Tekst van het document
m et r o p olit a n cit y c o nt e xt.
I nt e r n ati o n al j o u r n al of e n vi r o n m e nt al r e s e a r c h a n d p u bli c h e alt h, 1 8 ( 9 ), 4 4 2 9. S o b k o, T., Li a n g, S., C h e n g,
W. H., & T u n, H. M. ( 2 0 2 0 ). I m p a ct of o ut d o o r n at u r e - r el at e d a cti viti e s o n g ut
mi c r o bi ot a, f e c al s e r ot o ni n, a n d p e r c ei v e d st r e s s i n p r e s c h o ol c hil d r e n : t h e Pl a y & G r o w r a n d o mi z e d c o nt r oll e d t ri al. S ci e ntifi c r e p o rt s, 1 0 ( 1 ), 1 - 1 2. S o g a, M., E v a n s, M. J., T s u c hi y a, K., & F u k a n o, Y. ( 2 0 2 0 ). A r o o m wit h a g r e e n vi e w : t h e i m p o rt a n c e of n e a r b y n at u r e f o r
m e nt al h e alt h d u ri n g t h e C O V I D ‐1 9 p a n d e mi c. E c ol o gi c al A p pli c ati o n s, e 2 2 4 8.
T N O ( 2 0 2 0 ). htt p s : / / w w w.t n o. nl / nl / o v e r - t n o / ni e u w s / 2 0 2 0 / 1 1 / v e r z ui m k o st e n - d o o r - w e r k st r e s s - l o p e n- o p - t ot3 - 1 - milj a r d /
G e r a a d pl e e g d o p 0 1 / 1 2 / 2 0 2 1.
T ri g u e r o - M a s, M., D o n ai r e - G o n z al e z, D., S et o, E., V al e ntí n, A., S mit h, G., M a rtí n e z, D., ... & Ni e u w e n h uij s e n, M. J. ( 2 0 1 7 ). Li vi n g cl o s e t o n at u r al o ut d o o r e n vi r o n m e nt s i n f o u r E u r o p e a n citi e s : A d ult s ’ c o nt a ct wit h t h e e n vi r o n m e nt s a n d p h y si c al a cti vit y. I nt e r n ati o n al j o u r n al of e n vi r o n m e nt al r e s e a r c h a n d p u bli c h e alt h, 1 4 ( 1 0 ), 1 1 6 2. T s ai,
W. L., Sil v a, R. A., N a s h, M. S., C o c h r a n, F. V., P ri n c e, S. E., R o s e n b a u m, D. J., ... & B u c kl e y, T. J.
( 2 0 2 0 ). H o w d o n at u r al f e at u r e s i n t h e r e si d e nti al e n vi r o n m e nt i nfl u e n c e w o m e n ’s s elf - r e p o rt e d g e n e r al h e alt h ? R e s ult s f r o m c r o s s - s e cti o n al a n al y s e s of a U S n ati o n al c o h o rt. E n vi r o n m e nt al r e s e a r c h, 1 8 3, 1 0 9 1 7 6. U g oli ni, F., M a s s etti, L., C al a z a - M a rtí n e z, P., C a ri ñ a n o s, P., D o b b s, C., O st oi ć, S. K., ... & S a n e si, G. ( 2 0 2 0 ). Eff e ct s of t h e C O V I D - 1 9 p a n d e mi c o n t h e u s e a n d p e r c e pti o n s of u r b a n g r e e n s p a c e : A n i nt e r n ati o n al e x pl o r at o r y st u d y. U r b a n f o r e st r y & u r b a n g r e e ni n g, 5 6, 1 2 6 8 8 8. V a n a k e n, G. J., & D a n c k a e rt s, M. ( 2 0 1 8 ). I m p a ct of g r e e n s p a c e e x p o s u r e o n c hil d r e n ’s a n d a d ol e s c e n t s’ m e nt al h e alt h : A s y st e m ati c r e vi e w.
I nt e r n ati o n al j o u r n al of e n vi r o n m e nt al r e s e a r c h a n d p u bli c h e alt h,
1 5 ( 1 2 ), 2 6 6 8. V a n d e V el K., V a n H ol d e r b e k e M., B u e k e r s J. ( 2 0 1 9 ), A ct u ali s ati e i n di c at o r e n ‘V e rl o r e n g e z o n d e l e v e n sj a r e n ( D A L Y ’s ) d o o r bl o ot st elli n g a a n fij n st of ’ e n ‘E xt e r n e g e z o n d h ei d s k o st e n d o o r fij n st of ’, st u di e uit g e v o e r d i n o p d r a c ht v a n d e Vl a a m s e Mili e u m a at s c h a p pij, M I R A, M I R A / 2 0 1 9 / 0 6, V I T O N V V e nt e r, Z. S., B a rt o n, D. N., G u n d e r s e n, V., Fi g a ri, H., & N o w ell, M. ( 2 0 2 0 ). U r b a n n at u r e i n a ti m e of c ri si s : r e c r e ati o n al u s e of g r e e n s p a c e i n c r e a s e s d u ri n g t h e C O V I D - 1 9 o ut b r e a k i n O sl o, N o r w a y. E n vi r o n m e nt al r e s e a r c h l ett e r s, 1 5 ( 1 0 ), 1 0 4 0 7 5. Vi s s e r, K., & v a n A al st, I. N ei g h b o u r h o o d F a ct o r s i n C hil d r e n ’s O ut d o o r Pl a y : A S y st e m ati c Lit e r at u r e R e vi e w. Tij d s c h rift v o o r e c o n o mi s c h e e n s o ci al e g e o g r afi e. V o g el b e s c h e r mi n g N e d e rl a n d ( 2 0 2 0 ). S a m e n h e r st ell e n ; E e n p u bli e k s o n d e r z o e k n a a r h et b el a n g v a n n at u u r tij d e n s d e c o r o n a c ri si s i n N e d e rl a n d. htt p s : / / w w w. v o g el b e s c h e r mi n g.
nl / d o c s /f d a 0 1 5 7 6 - a 9 e 9 - 4f 2 e - 9 9 1f b b 3 cf d 3 9 9 4 a 4. p df ? g a = 2. 4 7 5 5 8 1 1 5. 5 3 8 0 5 0 2 9 4. 1 6 1 1 0 4 7 2 9 1 - 1 4 5 7 2 2 2 2 0 3. 1 6 0 8 7 1 9 4 4 7
7 2 | W Ot - r a p p o rt 1 4 1
V ri e s, S. d e , V a n Dill e n, S. M., G r o e n e w e g e n, P. P., & S p r e e u w e n b e r g, P. ( 2 0 1 3 ). St r e et s c a p e g r e e n e r y a n d h e alt h : st r e s s, s o ci al c o h e si o n a n d p h y si c al a cti vit y a s m e di at o r s. S o ci al s ci e n c e &
m e di ci n e, 9 4, 2 6 - 3 3.
V ri e s, S., d e & S n e p, R. ( 2 0 1 9 ). Bi o di v e r sit y i n t h e c o nt e xt of ‘bi o di v e r sit y – m e nt al h e alt h ’ r e s e a r c h. I n Bi o di v e r sit y a n d h e alt h i n t h e f a c e of cli m at e c h a n g e ( p p. 1 5 9 - 1 7 3 ). S p ri n g e r, C h a m. V ri e s, S. d e, B uij s, A. E., & S n e p, R. P. ( 2 0 2 0 ). E n vi r o n m e nt al J u sti c e i n T h e N et h e rl a n d s : P r e s e n c e a n d Q u alit y of G r e e n s p a c e Diff e r b y S o ci o e c o n o mi c St at u s of N ei g h b o u r h o o d s. S u st ai n a bilit y, 1 2 ( 1 5 ), 5 8 8 9. V ri e s, S. d e , Ni e u w e n h ui z e n,
W., F a rj o n, H., V a n Hi n s b e r g, A., & Di r k x, J. ( 2 0 2 1 ). I n w hi c h n at u r al
e n vi r o n m e nt s a r e p e o pl e h a p pi e st ? L a r g e - s c al e e x p e ri e n c e s a m pli n g i n t h e N et h e rl a n d s. L a n d s c a p e a n d u r b a n p l a n ni n g, 2 0 5, 1 0 3 9 7 2. W a n, C., S h e n, G. Q., & C h oi, S. ( 2 0 2 1 ). U n d e rl yi n g r el a ti o n s hi p s b et w e e n p u bli c u r b a n g r e e n s p a c e s a n d s o ci al c o h e si o n : A s y st e m ati c lit e r at u r e r e vi e w. Cit y, C ult u r e a n d S o ci et y, 1 0 0 3 8 3. W a n g, R., H el bi c h, M., Y a o, Y., Z h a n g, J., Li u , P., Y u a n, Y., & Li u, Y. ( 2 0 1 9 ). U r b a n g r e e n e r y a n d w ell b ei n g i n a d ult s : C r o s s - s e cti o n al m e a s u r e s.
m e di ati o n a n al y s e s o n
m e nt al
m ulti pl e p at h w a y s a c r o s s diff e r e nt g r e e n e r y
E n vi r o n m e nt al r e s e a r c h, 1 7 6, 1 0 8 5 3 5.
W e s s eli n g, J., v a n d e r Z e e, S., & v a n O v e r v el d , A. ( 2 0 1 1 ). H et eff e ct v a n v e g et ati e o p d e l u c ht k w alit eit : U p d at e 2 0 1 1. R I V M - r a p p o rt. W hit e, M. P., Elli ott, L. R.,
W h e el e r, B.
W., & Fl e mi n g, L. E. ( 2 0 1 8 ). N ei g h b o u r h o o d g r e e n s p a c e i s r el at e d t o
p h y si c al a cti vit y i n E n gl a n d, b ut o nl y f o r d o g o w n e r s. L a n d s c a p e a n d u r b a n pl a n ni n g, 1 7 4, 1 8 - 2 3. W H O ( 2 0 1 2 ).
W H O Q O L U s e r M a n u al ( W H O / H I S / H S I R e v. 2 0 1 2. 0 3 ).
htt p s : / / a p p s. w h o.i nt /i ri s / r e s t / bit st r e a m s / 1 1 0 1 2 9 / r et ri e v e W H O ( 2 0 1 7 ). U r b a n g r e e n s p a c e s : a b ri ef f o r a cti o n. htt p s : / / w w w. e u r o. w h o.i nt / S p ac es E N
W H O
d at a / a s s et s / p df fil e / 0 0 1 0 / 3 4 2 2 8 9 / U r b a n - G r e e n -
w e b 3. p df % 3 F u a = 1
W H O ( 2 0 1 7 b ). U r b a n g r e e n s p a c e i nt e r v e nti o n s a n d h e alt h ; a r e vi e w of i m p a ct s a n d eff e cti v e n e s s. C o p e n h a g e n: W H O ( 2 0 2 1 ).
W H O R e gi o n al Offi c e f o r E u r o p e.
S o ci al i s ol ati o n a n d l o n eli n e s s a m o n g ol d e r p e o pl e : a d v o c a c y b ri ef. G e n e v a :
W o rl d H e alt h
O r g a ni z ati o n . Wi rt z, P. H., & v o n K ä n el, R. ( 2 0 1 7 ).
P s y c h ol o gi c al st r e s s, i nfl a m m ati o n, a n d c o r o n a r y h e a rt di s e a s e. C u r r e nt
c a r di ol o g y r e p o rt s, 1 9 ( 1 1 ), 1 - 1 0. W ol c h, J. R., B y r n e, J., & N e w ell, J. T h e c h all e n g e of
P. ( 2 0 1 4 ). U r b a n g r e e n s p a c e, p u bli c h e alt h, a n d e n vi r o n m e nt al j u sti c e :
m a ki n g citi e s ‘j u st g r e e n e n o u g h’. L a n d s c a p e a n d u r b a n pl a n ni n g, 1 2 5, 2 3 4- 2 4 4.
Y o u, Y., & P a n, S. ( 2 0 2 0 ). U r b a n V e g et ati o n Sl o w s D o w n t h e S p r e a d of C o r o n a vi r u s Di s e a s e ( C O V I D ‐1 9 ) i n t h e U nit e d St at e s. G e o p h y si c al R e s e a r c h L ett e r s, 4 7 ( 1 8 ), e 2 0 2 0 G L 0 8 9 2 8 6. Y s e b a e rt, T., K o c h, K., S a m s o n, R., & D e n y s, S. ( 2 0 2 1 ). G r e e n w all s f o r
miti g ati n g u r b a n p a rti c ul at e
m att e r
p oll uti o n — A r e vi e w. U r b a n F o r e st r y & U r b a n G r e e ni n g, 5 9, 1 2 7 0 1 4. Y u a n, Y., H u a n g, F., Li n, F., Z h u, P., & Z h u, P. ( 2 0 2 1 ). G r e e n s p a c e e x p o s u r e o n o ut c o m e s i n ol d e r a d ult s : a s y st e m ati c r e vi e w a n d
m o rt alit y a n d c a r di o v a s c ul a r
m et a - a n al y si s of o b s e r v ati o n al st u di e s. A gi n g Cli ni c al
a n d E x p e ri m e nt al R e s e a r c h, 3 3 ( 7 ), 1 7 8 3 - 1 7 9 7. Z h a n g, Y., M a v o a, S., Z h a o, J., R a p h a el, D., & S mit h, M. ( 2 0 2 0 ). T h e a s s o ci ati o n b et w e e n g r e e n s p a c e a n d a d ol e s c e nt s’ m e nt al w ell - b ei n g : A s y st e m ati c r e vi e w. I nt e r n ati o n al j o u r n al of e n vi r o n m e nt al r e s e a r c h a n d p u bli c h e alt h, 1 7 ( 1 8 ), 6 6 4 0.
B el ei d s d e n k e n o v e r st e d elij k g r o e n e n g e z o n d h ei d
| 73
V e r a nt w o o r di n g
W Ot - r a p p o rt : 1 4 1 B A P S - p r oj e ct n u m m e r : W O T - 0 4 - 0 1 0 - 0 3 7. 2 2 W ett elij k e O n d e r z o e k st a k e n N at u u r & Mili e u ( W O T N & M ) h e c ht g r ot e w a a r d e a a n d e k w alit eit v a n o n z e ei n d p r o d u ct e n. E e n r e vi e w v a n d e r a p p o rt e n o p w et e n s c h a p p elij k e k w alit eit d o o r e e n r ef e r e nt
m a a kt
st a n d a a r d o n d e r d e el uit v a n o n s k w alit eit s b el ei d. Dit p r oj e ct w e r d b e g el ei d d o o r R o s ali e v a n D a m ( W a g e ni n g e n E n vi r o n m e nt al R e s e a r c h,
W ett elij k e
O n d e r z o e k st a k e n N at u u r & Mili e u ) e n M a a rt e n v a n S c hi e ( Pl a n b u r e a u v o o r d e L e ef o m g e vi n g ). D e a ut e u r s b e d a n k e n b ei d e n v o o r h u n c o n st r u cti e v e bij d r a g e a a n h et t ot st a n d k o m e n v a n d e z e r a p p o rt a g e.
A k k o o r d R ef e r e nt f u n cti e :
O n d er z o e k er
n a a m:
Wi e b r e n K ui n d e r s m a
d at u m :
4 j a n u a ri 2 0 2 2
A k k o o r d E xt e r n c o nt a ct p e r s o o n f u n cti e :
O n d e r z o e k s m e d e w e r k e r R ui mt elij k e P r o c e s s e n & M o d ell e ri n g
n a a m:
M a a rt e n v a n S c hi e
d at u m :
2 8 a p ril 2 0 2 2
A k k o o r d I nt e r n c o nt a ct p e r s o o n n a a m:
R o s ali e v a n D a m
d at u m :
5 - 5 -2 0 2 2
B el ei d s d e n k e n o v e r st e d elij k g r o e n e n g e z o n d h ei d
| 75
Bijl a g e 1
G e s p r e k sl ei d r a a d
G r o e n b el ei d v o o r v e r s c hill e n d e f u n c ti e s v a n g r o e n 1.
K u nt u h et b el ei d v a n u w o r g a ni s ati e s c h et s e n t e n a a n zi e n v a n st e d elij k g r o e n ?
W el k e f u n cti e s v a n g r o e n
zij n e e n s p e e r p u nt ( bij v. kli m a at, bi o di v e r sit eit, g e z o n d h ei d ) ? 2.
I s h et d e n k e n o v e r w el k e f u n cti e s g r o e n k a n h e b b e n i n d e af g el o p e n 1 0 j a a r v e r a n d e r d ? I n h o e v e r r e h e eft c o r o n a g el ei d t ot e xt r a b el ei d s m ati g e a a n d a c ht ?
3.
W el k e bij d r a g e k a n g r o e n i n d e st a d
( v ol g e n s dit b el ei d ) l e v e r e n a a n h et kli m a at b e st e n di g
maken van de
st a d, h et v e r g r ot e n v a n bi o di v e r sit eit i n d e st a d e n g e z o n d h ei d s b e v o r d e ri n g i n d e st a d ? G r o e n v o o r g e z o n d h ei d e n 4.
w el zij n b e w o n e r s
K u nt u k o rt b e s c h rij v e n h o e d e a a n d a c ht v a n g r o e n v o o r w el zij n / g e z o n d h ei d i n h et b el ei d v a n u w o r g a ni s ati e zi c h h e eft o nt wi k k el d ?
5.
W at i s h et vi g e r e n d b el ei d ?
W el k e p r o c e s s e n w o r d e n v e r o n d e r st el d d a a r bij e e n r ol t e s p el e n, d. w. z. l a n g s w el k e w e g k o m e n di e w el zij n s - b e v o r d e r e n d e eff e c t e n t ot st a n d / h o e w e r kt h et ?
6.
Ki e st u w o r g a ni s ati e i n dit v e r b a n d v o o r e e n b e p a al d t y p e g r o e n w a a r
m et n a m e o p i n g e z et z o u
m o et e n
w o r d e n ? E n z o j a, w a a r o m ? 7.
Ki e st u w o r g a ni s ati e al s h et o m g r o e n v o o r g e z o n d h ei d e n w el zij n g a at
m et n a m e v o o r b e p a al d e
d o el g r o e p e n ? 8.
W at b e s c h o u wt u / u w o r g a ni s ati e al s k w alit ati ef g o e d g r o e n al s h et g a at o m g e z o n d h ei d / w el zij n v a n b e w o n e r s ? V e r s c hilt d e i n v ulli n g hi e r v a n af h a n k elij k v a n d e o n d e r s c h ei d e n b e v ol ki n g s g r o e p ?
Ri si c o ’s, f u n c ti e c o m bi n a ti e s e t c. 9.
Zi et u o o k g e z o n d h ei d s ri si c o ’s v a n
m e e r g r o e n / m e e r bi o di v e r sit eit i n d e st a d ? Z o j a, w el k e ? E n h o e g r o ot
s c h at u di e ri si c o ’s i n ? 1 0. W at w e e r h o u dt u w o r g a ni s ati e e r v a n o m
m e e r b el e ef b a a r g r o e n i n d e di r e ct e w o o n o m g e vi n g t e
r e ali s e r e n ( al s dit w el w e n s elij k w o r dt g e v o n d e n ) ? V o o r w el k e k e u z e s zi et u w o r g a ni s ati e zi c h g e st el d ? 1 1. H o e w o r dt bi n n e n u w o r g a ni s ati e g e d a c ht o v e r f u n cti e c o m bi n ati e s ( n at u r e - b a s e d s ol uti o n s ) ? B e nt u hi e r o pti mi sti s c h o v e r of v e r w a c ht u d at dit l a sti g i s ? 1 2. H o e d e n kt
m e n bi n n e n u w o r g a ni s ati e d at h et
m o m e nt e el st a at
m et h et a a n b o d v a n b el e ef b a a r g r o e n i n
d e di r e ct e w o o n o m g e vi n g i n N e d e rl a n d ? 1 3. M et w el k e a n d e r e v o r m e n v a n r ui mt e g e b r ui k st rij dt g r o e n i n d e st a d o m d e r ui mt e ? Bli k o p d e t o e k o m s t 1 4. Vi n dt u d at e r o p dit
m o m e nt v ol d o e n d e a a n d a c ht i s v o o r st e d elij k g r o e n v o o r w el zij n ? Of i s e r
a a n d a c ht v o o r n o di g ? Z o j a, w at zi et u al s
m e er
m o g elij k h e d e n o m st e d elij k g r o e n v o o r w el zij n v a n b e w o n e r s
h o g e r o p d e b el ei d s a g e n d a t e k rij g e n ? 1 5. O p w el k e b el a n g rij k g e a c ht e p u nt e n zi et u d e g r o ot st e o n z e k e r h ei d ?
W a ar o v er z o u u gr a a g
m e e r k e n ni s
e n i n f o r m ati e a a n g e r ei kt k rij g e n ?
B el ei d s d e n k e n o v e r st e d elij k g r o e n e n g e z o n d h ei d
| 77
Bijl a g e 2
G eï nt e r vi e w d e p e r s o n e n
Naa m
O r g a ni s a ti e
F u n c ti e
Vi n c e nt v a n d e r G u n
BZK
St r at e gi s c h a d vi s e u r
H e st e r d e B o e r
Ien W
S e ni o r b el ei d s m e d e w e r k e r Kli m a at a d a pt ati e
S u s a n A rt s
L NV
B el ei d s m e d e w e r k e r G r o e n i n d e st a d
Ni c ol e S c h ell
V WS
D o s si e r h o u d e r p r o g r a m m a G e z o n d e g r o e n e L e ef o m g e vi n g
G e e rtj e
Wijt e n
J a c c o S c h u ur k a m p
A m st e r d a m
T r e k k e r G r o e n vi si e 2 0 2 0 - 2 0 5 0
Den Haag
T r e k k e r A g e n d a g r o e n v o o r d e st a d
R o b H e n d ri k s
Ut r e c ht
B el ei d s a d vi s e u r v o o r d e af d eli n g G r o e n
J u r ri ë n V o s
Ei n d h o v e n
A d vi s e u r G r o e n
I n g ri d B ol h ui s
G r o ni n g e n
P r o g r a m m a m a n a g e r L e ef k w alit eit St a d s o nt wi k k eli n g
G ui d o H u m m el
G r o ni n g e n
B el ei d s a d vi s e u r
Li n d a Rij n b o utt - Bl a a s
Al m e r e
A d vi s e u r l a n d s c h a p, g r o e n e n w at e r
P et e r P o st
Al m e r e
St r at e gi s c h a d vi s e u r af d eli n g St a d s r ui mt e
T o n V er h o e v e n
Nij m e g e n
B el ei d s a d vi s e u r G r o e n e n Kli m a at a d a pt ati e
H o u kj e Hi b m a
A m e r sf o o rt
A d vi s e u r r ui mt elij k e o nt wi k k eli n g e n r e c r e ati e
Janneke Koekoek
A m e r sf o o rt
T r e k k e r uit v o e ri n g G r o e n vi si e
B el ei d s d e n k e n o v e r st e d elij k g r o e n e n g e z o n d h ei d
| 79
Bijl a g e 3
Rij k s b el ei d st e d elij k g r o e n
D e z e bijl a g e b e v at e e n o ri ë n t ati e o p h et rij k s b el ei d o mt r e nt st e d elij k g r o e n. G e r a a d pl e e g d zij n b el ei d s st u k k e n di e a a n d a c ht g e v e n a a n dit o n d e r w e r p v a n uit d e bi n n e n h et o n d e r z o e k o n d e r s c h ei d e n p e r s p e cti e v e n : bi o di v e r sit eit, kli m a at a d a pt ati e, w el zij n / g e z o n d h ei d v a n
m e n s e n e n ‘o v e ri g e
m oti v ati e s ’. H et
g a at d a a r bij o m rij k s b el ei d d at i s v a st g el e g d i n b el ei d s n ot a ’s e n a n d e r s o o rti g e p u bli c ati e s, w a a ri n d e m e e rj a r e n vi si e
van
mi ni st e ri e s ( L N V, I e n M, V W S, B Z K ) i s v a st g el e g d. Uit v o e ri n g s p r o g r a m m a ’ s b e h o r e n d
bij d e g e r a a d pl e e g d e st u k k e n zij n ni et b e st u d e e r d . E n o o k s a m e n w e r ki n g e n
m et b et r o k k e n h ei d v a n d e
R ij k s o v e r h ei d, z o al s G r e e n d e al s e n P a rti ci p ati et af el s, zij n ni et b e k e k e n. E n k el r e c e nt e st u k k e n zij n
m e e g e n o m e n. Al s c rit e ri u m hi e r v o o r i s p u bli c ati e ( d at u m ) v a n af 2 0 1 7
a a n g e h o u d e n. I n di e n h et vi g e r e n d b el ei d b et r eft, zij n o o k b el ei d s n ot a ’s di e uit g e b r a c ht zij n v o o r 2 0 1 7 m e e g e n o m e n. A a n v ull e n d zi j n K a m e r b ri e v e n v a n d e v e r a nt w o o r d elij k e
mi ni st e r s g e r a a d pl e e g d, w a a ri n d e v o o rt g a n g v a n
b el ei d w o r dt g e r a p p o rt e e r d. T ot sl ot zij n i n g e di e n d e st u k k e n v a n i n di vi d u el e T w e e d e K a m e rl e d e n g e r a a d pl e e g d :
m oti e s, a m e n d e m e nt e n e n i niti ati ef v o o r s t ell e n. O o k hi e r p r et e n d e r e n w e g e e n v oll e di g h ei d.
W at b et r eft K a m e r st u k k e n v a n i n di vi d u el e K a m e rl e d e n ( m oti e s, a m e n d e m e nt e n, i niti ati ef w et s v o o r st ell e n ) i s d e s el e cti e b e p e r kt t ot d e r e c e nt e st u k k e n ( v a n af 2 0 1 7 ) di e n a st e m mi n g zij n a a n g e n o m e n d o o r d e T w e e d e K a m e r. I n d e s a m e n v att e n d e T a b el B 3. 1 i s w e e r g e g e v e n w el k e st u k k e n zij n b e k e k e n. O m d at h et vi g e r e n d b el ei d h et r el e v a nt st i s, zij n d e z e b o v e n a a n i n d e t a b el w e e r g e g e v e n. D e st u k k e n v a n T K- l e d e n st a a n i n d e o n d e r st e t a b el h elft. D e st u k k e n zij n o p g e n o m e n i n c h r o n ol o gi s c h e v ol g o r d e ( r e c e nt st e b o v e n a a n ), w a a r m e e o nt wi k k eli n g e n i n d e tij d i n zi c ht elij k w o r d e n. I n g r o e n i s w e e r g e v e n v a n uit w el k e i n v al s h o e k e n ( bi o di v e r sit eit, kli m a at a d a pt ati e, w el zij n v o o r b e w o n e r s, o v e ri g e i n v al s h o e k e n ) st e d elij k g r o e n w o r dt b e n a d e r d.
I n di e n e e n i n v al s h o e k d o mi n a nt e r i s d a n d e a n d e r e , i s d at i n d e kl e u r s c h a k e ri n g a a n g e g e v e n : d o n k e r g r o e n st a at v o o r v e el a a n d a c ht, li c ht g r o e n v o o r b e p e r kt e a a n d a c ht. H et ( kl e u r ) o o r d e el i s g e b a s e e r d o p d e s y st e m ati s c h e s c r e e ni n g v a n d e ( b el ei d s ) st u k k e n o p cit at e n o v e r d e m oti v ati e v a n a a n d a c ht v o o r g r o e n. D e r e s ult at e n hi e r v a n zij n v o o r el k b el ei d s st u k a p a rt w e e r g e g e v e n v a n af T a b el B 3. 2. W a a r
m o g elij k i s d a a r bij o o k v e r m el d of i n h et st u k b el ei d st h e o ri e ë n zij n g e n o e m d di e d e
a a n d a c ht v o o r g r o e n v a n uit d e b et r eff e n d e i n v al s h o e k
m oti v e r e n.
P e r b el ei d s st u k i s w e e r g e g e v e n : • T y p e b el ei d s st u k ( bij v o o r b e el d n ot a, k a m e r b ri ef, • I n di e n e r / a ut e u r / v e r a nt w o o r d elij k e
m oti e et c . )
mi ni st e ri e ( s )
• St at u s e n e v e nt u e el l o o ptij d • S a m e n v atti n g / k e r n • A a n d a c ht v o o r g r o e n v a n uit el k v a n d e o n d e r s c h ei d e n i n v al s h o e k e n, i n cl u si ef a r g u m e nt ati e bij b el ei d st h e o ri e ë n • E v e nt u e el g e n o e m d e uit v o e ri n g s p r o g r a m m a ’ s • O p m e r ki n g e n / a a n d a c ht s p u nt e n
B el ei d s d e n k e n o v e r st e d elij k g r o e n e n g e z o n d h ei d
| 81
V e r s c h e n e n d o c u m e nt e n i n d e r e e k s R a p p o rt e n v a n d e
W e t t eli j k e O n d e r z o e k s t a k e n N a t u u r & Mili e u
1 2 0
1 3 2
V elt h of, G. L.,
W. B u s si n k ,
W. v a n Dij k, P.
G r o e n e n dij k, J. F. M. H uij s m a n s,
S c h r ö d e r, T h. V. V elli n g a e n O. O e n e m a ( 2 0 1 3 ). P r ot o c ol g e b r ui k s v o o r s c h rift e n di e rlij k e
m e st,
1 3 3
E n e r gi e k e z o e kt o c ht e n n a a r v e r d u u r z a mi n g i n l a n d b o u w e n v o e d s el ; P a r a di g m a' s e n p r a ktij k e n.
1 2 3
Dij k e m a, K. S.,
1 3 4
V e r z a n d v o o rt, S. ( 2 0 2 1 )
a ct u ali s ati e 2 0 2 0 - 2 0 2 1 e n t o e p a s si n g ;
J. J. J o n g s m a ( 2 0 1 3 ). F ri e s e e n G r o ni n g e r
D e el g e bi e d e n G el d e r s e V all ei - Z ui d e n - W e st e n
k w el d e r w e r k e n : M o nit o ri n g e n b e h e e r 1 9 6 0 - 2 0 1 0
V el u w e - Z ui d
Sil vi s, H. J. a n d C. M. v a n d e r H ei d e ( 2 0 1 3 ). E c o n o mi c
1 3 5
n at u u r
Ott b u r g, F. G. W. A. & C. A. M. v a n S w a a y ( 2 0 1 4 ). 1 3 6
I V e n V v a n d e H a bit at ri c htlij n i n N e d e rl a n d
v a n Hi n s b e r g, P. M. v a n E g m o n d, G. J. M a a s ( 2 0 2 2 ).
Bijl s m a, R. J., J. A. M. J a n s s e n, E. J.
Wit, H. D. R o el of s e n, A.
N at u u r v e r k e n ni n g 2 0 5 0 – S c e n a ri o N at u u ri n cl u si ef
W e e d a & J. H. J. 1 3 7
M attij s s e n, T. J. M., M. Vi s s c h e r, M.
W. G a n z e v o o rt,
Pl eijt e ( 2 0 2 2 ). M o nit o ri n g v a n b u r g e r -
b e t r o k k e n h ei d bij n at u u r ; Citi z e n s ci e n c e e n d o el g r o e p - p a n el s
B o e r d e, T. A., A. T. d e Bl a eij, B. H. M. El a n d s, H. C. M. 1 3 8
B o e r, T. A. d e e n F. L a n g e r s ( 2 0 2 2 ). M a at s c h a p p elij k
( 2 0 1 4 ). M a at s c h a p p elij k d r a a g vl a k v o o r n at u u r e n
d r a a g vl a k v o o r n at u u r i n 2 0 2 1 e n t r e n d s i n h e t
n at u u r b el ei d i n 2 0 1 3
d r a a g vl a k .
M attij s s e n, T. J. M., A. E. B uij s, B. H. M. El a n d s & R. I.
1 3 9
B o u w m a, I. M., J. G. N u e si n k, M. C. v a n Ri el,
v a n D a m ( 2 0 1 5 ). D e b et e k e ni s v a n g r o e n e
J. A. V e r a a rt, J. L. M. D o n d e r s, R. M. A.
b u r g e ri niti ati e v e n ; a n al y s e v a n k e n m e r k e n e n
R. P o u w el s ( 2 0 2 2 ). D e s a m e n h a n g t u s s e n d e K a d e r ri c htlij n
St a k e h ol d e r p e r c e pti o n s i n
r el ati o n t o c h a n g e s i n t h e
W at e r e n d e V o g el - e n
v e r di e p e n d e st u di e i n z e s d e el g e bi e d e n .
W e g m a n, H. A. M. M e e u w s e n & L. M.
J o n e s - W alt e r s ( 2 0 1 6 ).
W e g m a n,
H a bit at ri c htlij n ; E e n l a n d elij k e a n al y s e e n e e n
I. M. B o u w m a, J. L. M. D o n d e r s, D. A. K a m p h o r st, J. Y F ri s s el, R. M. A.
1 4 0
m a n a g e m e nt of N at u r a
H e n n e k e n s, S. M., J. H oltl a n d, N. M. v a n R o oij e n, G. W. W.
W a m eli n k &
W. A. O zi n g a ( 2 0 2 2 ). Pl a nt e n
2 0 0 0 sit e s a n d t h e c a u s e s a n d c o n s e q u e n c e s of
al s i n di c at o r e n v o o r p H e n G V G ; E e n v e r g elij ki n g
change
v a n h et I T E R A TI O - e n
A s u r v e y i n E n gl a n d, Fl a n d e r s, F r a n c e a n d
t h e N et h e rl a n d s
W a m eli n k - i n di c at o r s y st e e m
v o or p H e n G V G
V elt h of, G. L., F. H. Ki st e n k a s, P. G r o e n e n dij k,
1 4 1
V ri e s, S. d e ., D. A. K a m p h o r st, F. L a n g e r s ( 2 0 2 2 ).
E. M. P. M. v a n B o e k el e n O. O e n e m a ( 2 0 1 8 ).
B el ei d s d e n k e n o v e r st e d elij k g r o e n e n g e z o n d h ei d ;
W ett elij k i n st r u m e nt a ri u m v o o r
En de
l a n d b o u w m a at r e g el e n o m w at e r k w alit eit t e
v a n uit h e t o n d e r z o e k .
v e r b et e r e n
R e ali s ati e v a n n ut ri ë nt e n d o el st elli n g e n
uit d e K a d e r ri c htlij n
W at e r
1 4 2
m at e w a a ri n dit zi c h l a at o n d e r b o u w e n
S c h el h a a s, M. J., S. T e e u w e n, J. Ol d e n b u r g e r, G. B e e r k e n s, G. V el e m a, J. K r e m e r s, B. L e ri n k, M. J.
W e st e ri n k, J., D. A. K a m p h o r st, E. d e
Wit, C. M. v a n
P a ul o, H. S c h o o n d e r w o e r d,
W. D a a m e n, F. D ol st r a,
d e r H ei d e, T. A. d e B o e r e n A. L. G e r rit s e n ( 2 0 1 8 ).
M. L u si n k, K. v a n T o n g e r e n, T. S c h olt e n, l.
Van
P r uij st e n, F. V o n c k e n, A. P. P. M. Cl e r k x ( 2 0 2 2 ).
m e e r d e r e k a nt e n b e k e k e n
Een
m e e r v o u di g
a n al y s e - & e v al u ati e k a d e r v o o r b el ei d g e ri c ht o p
Z e v e n d e N e d e rl a n d s e B o si n v e nt a ri s ati e ; M e t h o d e n
m a at s c h a p p elij k e
e n r e s ult at e n .
m a at t e 1 3 1
W. Ni e u w e n h ui z e n, G. H. P. Di r k x, R.
P o u w el s, B. d e K n e gt, E. d e
eff e ct e n v a n 2 6 4 i niti ati e v e n i n N e d e rl a n d
1 3 0
B r e m a n B. C.,
e n v e r s p r ei di n g s g e bi e d v a n s o o rt e n v a n bijl a g e I I,
d e B a k k e r, C. S. A. v a n K o p p e n e n A. E. B uij s
1 2 9
H o ut k a m p, J. M., A. M. S c h mi dt e n P. J. F. M. V e r w eij ( 2 0 2 1 ). R efl e cti e P B L - r e k e ni n st r u m e nt a ri u m v o o r
N at u r a 2 0 0 0 - h a bit att y p e n i n N e d e rl a n d
1 2 8
B o d e m k a a rt e n
G e o m o rf ol o gi s c h e K a a rt v a n N e d e rl a n d :
v o o r o p p e r vl a kt e e n v e r s p r ei di n g s g e bi e d v a n
1 2 7
B r o u w e r, F., M a a s, G., T e uli n g, K., H a r k e m a, T. e n
Ni c ol ai, H. J o n g e ri u s, H. K e e g st r a, H. J. V e n e m a &
S c h a mi n é e ( 2 0 1 4 ). G u n sti g e r ef e r e nti e w a a r d e n
1 2 6
E e n v o o rl o pi g e a n al y s e v a n d e
d e g e bi e d s g e ri c ht e uit v o e ri n g
W. E. v a n D ui n, E. M. Dij k m a n, A.
G u n sti g e r ef e r e nti e w a a r d e n v o o r p o p ul ati e o m v a n g
1 2 5
W., D. A. K a m p h o r st, F. H. Ki st e n k a s
g e v ol g e n v o o r d e d e c e nt r ali s ati e n a a r p r o vi n ci e s e n
vi e w p oi nt s o n e c o s y st e m s e r vi c e s 1 2 4
K ui n d e r s m a,
h e t n at u u r b el ei d
B a k k e r, E. d e, H. D a g e v o s, E. v a n Mil, P. v a n d e r Wi el e n, I. T e rl ui n & A. v a n d e n H a m ( 2 0 1 3 ).
1 2 2
W. d e, J. L. M. D o n d e r s ( 2 0 2 1 ). V e rt r o u w e n i n
( 2 0 2 1 ). D e g e v ol g e n v a n d e sti k st of a a n p a k v o o r
v e r si e 1 0 1 2 1
H a a s,
n at u u r b el ei d ? N a a r e e n t y p ol o gi e v a n v e r z e t
W. A. J. v a n P ul, J. J.
maken
b et r o k k e n h ei d bij n at u u r ; o p
m et b e h ul p v a n k a a rt e n
G e r rit s e n, P., D. J. J.
W al v o o rt, M. K n ott e r s ( 2 0 2 1 ).
K a rt e ri n g g r o n d w at e r s pi e g el di e pt e i n l a a g F ri e sl a n d ; A ct u ali s ati e v a n e e n d e el v a n h et g r o n d w at e r s pi e g el di e pt e m o d el v a n d e B a si s r e gi st r ati e O n d e r g r o n d ( B R O )
B el ei d s d e n k e n o v e r st e d elij k g r o e n e n g e z o n d h ei d
| 91