D Purmer Inventarisatie Praatplaat

Inventarisatie DE PURMER nuttig en aangenaam landschap 2.0 De gemeenten Edam-Volendam, Purmerend en

toebedeeld, met als gevolg een gedeeltelijke

Waterland hebben een inventarisatie gedaan naar de

verstedelijking van de Purmer en uiteenlopende

geschiedenis, het huidig functioneren, de opgaven en

standpunten van gemeenten over de Purmer. De

kansen van de Purmer.

inventarisatie laat zien dat zich anno 2020 een derde kantelpunt aftekent. De drie gemeenten hebben in

De Hofschuur in de Purmer (bron: www.huurdehofschuur.nl)

bron foto’s: Prijsvraag Brood en Spelen (fotograaf: Reyer Boxem)

Rode draad in deze inventarisatie vormt de

grote lijnen hetzelfde beeld over de Purmer en zien

geschiedenis. Deze laat twee duidelijke kantelpunten

meerwaarde in het gezamenlijk werken aan een

zien en geeft aanleiding voor een derde. Eerste

‘nuttig en aangenaam landschap 2.0’. Hiervoor zijn zes

kantelpunt was 1622, binnenkort precies 400 jaar

opgaven en kansen benoemd: bedrijvigheid, afmaken

geleden. Toen gingen gemeenten een voorbeeldige

van Purmerend, Purmerbos, bereikbaarheid, agrarisch

samenwerking aan met een gezamenlijke ambitie ten

hart en energie. Opgaven en kansen waar de drie

aanzien van de Purmer: na inpoldering zou hier een

gemeenten hun samenwerking op willen richten en

‘nuttig en aangenaam landschap’ komen. Tweede

en waarover zij graag verder met elkaar en agrariërs,

kantelpunt was ten tijde van het groeikernenbeleid

bewoners en ondernemers van de Purmer in gesprek

in 1963. Purmerend kreeg een grote groeiopgave

gaan.

1. BEDRIJVIGHEID Voldoende ruimte voor regionale bedrijvigheid, waardoor ongewenste woon-werkpendel wordt voorkomen •

onderzoek naar ruimtebehoefte voor regionale bedrijvigheid op korte en middellange termijn

•

optimaliseren van Baanstee Noord

•

bij mogelijke uitbreiding in Baanstee Noordoost zorgen voor een landschappelijke aansluiting

2. WONINGBOUW Purmerend focust op inbreiding en transformatie binnen bestaand stedelijk gebied, in combinatie met de laatste uitbreidingen in oostelijke richting De gemeenten Edam-Volendam en Waterland bouwen en transformeren ook vooral in en rond de eigen hoofdkernen •

de laatste uitbreidingen in de Purmer betreffen de ontwikkeling van het Golfterrein en Purmer Zuid-Zuid

•

stedelijk gebied en agrarisch hart worden beter met elkaar verbonden

3. PURMERBOS Kwaliteitsverbetering van het Purmerbos, gericht op een bovenlokale functie •

verbetering van de natuurfunctie en recreatieve functie

•

verbetering van biodiversiteit

•

verbetering van recreatieve verbindingen

4. BEREIKBAARHEID In de Purmer • versterking recreatieve verbindingen Ontwikkelingen rondom de Purmer gaan gepaard met • borgen van bereikbaarheid en doorstroming van N247, N244 en polderwegen • onderzoek naar optimaliseren openbaar vervoer in wisselwerking met bevorderen leefbaarheid, bedrijvigheid, verminderen autoverkeer en tegengaan ongewenste woon-werkpendel

5. AGRARISCH HART De Purmer is een toekomstgericht agrarisch landschap, waar het agrarisch belang primair is •

verbetering van kansen voor duurzaam agrarisch ondernemen

•

ruimte voor nieuwe perspectieven voor de agrarische sector

•

natuur en agrarische functie gaan hand in had

•

beperkt wonen op voormalige agrarische bouwpercelen

•

gemeenten en boeren gaan het gesprek aan

6. ENERGIE Ruimte voor duurzame energie onder voorwaarden en na onderzoek •

zorgvuldige inpassing van zonnepanelen op bebouwing en agrarische bouwpercelen

•

geen windmolens in de Purmer behalve op agrarische bouwpercelen waar de mogelijkheid van kleinschalige windmolens nader onderzocht wordt in het kader van de op te stellen gebiedsvisie (bron: www.middendelfland.net)

1622 - het begin

voorbeeldige samenwerking

nuttig en aangenaam landschap

droogmakerij

gemeenschappelijke waarden

• samenwerking • bundeling kapitaal, kennis en capaciteit ondern

ook hier was weer veel variaƟe in. De tekening op de linker pagina toont heel schemaƟsch weergegeven de toestand in 1906. Aan de zuidkant van de Purmer was er sprake van relaƟef kleine afstanden tussen de erven, aan de noordkant was er juist meer ruimte.

perspectief

• nuttig en aangenaam landschap

acties

• inpoldering De Purmer • inrichting • exploitatie

Schilderij van Cornelis Holsteyn, Portret van een familie, olieverf op linnen, gedateerd 1637. Het huis dat hier afgebeeld is zou de buitenplaats Westwijck in de Purmer zijn. Bron: RKD-Nederlands InsƟtuut voor Kunstgeschiedenis.

De Purmer wordt door Edam en Monnickendam aangelegd (Purmerend en Ilpendam sluiten zich aan) 5.3.2 Het erf van een buitenplaats

De typische indeling van het erf van een buitenplaats in de Purmer is niet overgeleverd. Sowieso is er erg weinig informaƟe over hoe buitenplaatsen in de Purmer eruit hebben gezien en welke bebouwing hier stond. PlaƩegronden en aĩeeldingen van het erf van Purmerse buitenplaatsen zijn niet overgeleverd. Enige, mogelijke, uitzondering hierop vormt het schilderij van de 17e eeuwse schilder Cornelis Holsteyn, dat de buitenplaats Westwijck af zou beelden. Het toont dat vóór het huis een in

omvang footprint gebouwen in m2 langs de Westerweg in 1906 volgens het GIS-onderzoek

het resultaat is een nuttig (landbouw) en aangenaam (landgoederen, harmonie) landschap

Cultuurhistorische verkenning droogmakerij De Purmer

35

1963 - een kantelpunt Purmerend gaat groeien

emend e overhe id

spanning en conflict verstedelijking 1963 is een kantelpunt dat zorgt voor spanning en conflict • • • •

1963 GS: Purmerend moet woningbouw opvangen 1966: tweede nota, groeien van 15.000 tot 100.000

2020 - en nu? veel én weinig veranderd

lappendeken De Purmer wordt beheerd door EdamVolendam, Purmerend en Waterland. De drie gemeenten werken met elkaar samen via MRA regio Zaanstreek-Waterland.

aan de oostzijde van de Middentocht is het agrarisch landgebruik vrijwel gelijk gebleven

Doordat de Purmer beleidsmatig open is gehouden dreigt het een verzamelbak te worden voor alle opgaven in de regio. Nieuwe coalities en samenwerkingsverbanden kunnen vanuit gezamelijke waarden een nieuw perspectief schetsen voor de Purmer.

regelg evende overhe id

De Purmer is geregeld onderwerp voor discussie.

2020 - een volgende kantelpunt

hoe voorkomen we dat de Purmer een verzamelbak van ruimteclaims wordt?

wel vs. niet mogen uitbreiden Purmerend: wordt regionale kern... ...met zwaarwegende taken daardoor: cultuurverschil

nieuwe coalities

vanaf 1980 zijn aan de westzijde van de Middentocht nieuwe woonwijken, bedrijventerreinen, bos en een golfterrein aangelegd

opgaven en trends leggen druk op de Purmer

taakste llende overhe id

voorbeeldige samenwerking 2.0

verzamelbak gemeenschappelijke waarden

• sterke geschiedenis • agrarisch buitengebied • samenwerking

ondern

emend e overhe id

perspectief

• nuttig en aangenaam landschap 2.0 • planologische duidelijkheid

acties

• inventarisatie • gezamenlijke vervolgstappen