D-memo-stand-van-zaken-(e)sports-tech-campus-ontwikkeling

MEMO

Aan Van Datum Onderwerp Registratienummer

: Leden van de gemeenteraad : Wethouder Hegger : 10 januari 2023 : Stand van zaken (e)sports Tech Campus ontwikkeling : 1579177

Inleiding In 2040 is De Koog de plek waar het talent van morgen wordt opgeleid en waar ze hun dromen kunnen najagen. De plek waar je kunt starten en doorgroeien als ondernemer, waar je kunt experimenteren en leren. Waar je elkaar kunt ontmoeten en waar verbindingen ontstaan. De plek waar je je energie kwijt kunt in de vele sport- en beweegmogelijkheden en waar je stappen kunt maken in je wooncarrière. De Koog is dan de nieuwe hotspot van Purmerend en de regio. H20 heeft enkele jaren geleden het initiatief gelanceerd voor een (e)sports Tech Campus op De Koog. Een eerste stap is inmiddels gezet in de vorm van een esports Arena met bedrijfsruimte voor esports en tech gelieerde bedrijven, start-ups en onderwijsinstellingen. H20 heeft een ambitieus Masterplan opgesteld. Als gemeente hebben wij hierop een eerste, positieve reactie gegeven waarbij de ambitie is gedeeld om gezamenlijk met stakeholders een volwaardige Campus te ontwikkelen waar onderwijs, bedrijfsleven, sportverenigingen en wonen samen komen in een florerend (innovatie) ecosysteem. Ondertussen wordt de Campusontwikkeling regionaal en landelijk geagendeerd via MRA, gemeente Amsterdam en EdamVolendam, EZK en de EU via een resolutie op de agenda van het Europese Parlement.

In het coalitieakkoord 2022-2026 “Samen op Koers” heeft de gemeente Purmerend de ambitie uitgesproken om op De Koog een Campus te ontwikkelen gericht op esports, gaming en creatieve technologie. Hiermee wil de gemeente niet alleen een boost geven aan de regionale economie, maar ook een plek creëren die van maatschappelijke meerwaarde is voor haar inwoners. Economische Visie 2040, Sportvisie en Onderwijsagenda In de Economische Visie 2040 is IT/esports als één van de pijlers opgenomen waar de gemeente de komende jaren op gaat inzetten. In de uitvoeringsagenda van de economische visie is de actie ‘Tech stimuleren in samenwerking met esports ontwikkeling’ benoemd. Hierin ziet de gemeente kansen voor Purmerend als tech/esports stad. Ook in de Sportvisie “Sport in beweging” is esports, in combinatie met fysieke sporten, opgenomen als kansrijke ontwikkeling. Het samenvoegen van nieuwe en conventionele sporttoepassingen zorgt voor een innovatieve, uitdagende sport- en (be)leefomgeving dat verschillende (nieuwe) doelgroepen activeert en met elkaar in verbinding brengt. Volgens de Onderwijsagenda biedt een campus met vele start-ups voor het middelbaar beroepsonderwijs mogelijkheden voor stageplaatsen en meer verbinding met de praktijk, vooral voor de ICT-opleidingen. Bovendien kan de (e)sports Tech Campus een bijdrage leveren aan het curriculum van het voortgezet onderwijs.

Gaming en aantrekken van (jong) talent Gaming is een van de snelst groeiende industrieën in de wereld en is inmiddels groter dan de muziek en filmindustrie bij elkaar. En hoewel bijna alle jonge mensen het elke dag doen, stadions uitverkocht zijn door fans die naar esports willen kijken en steeds meer corporates grote bedragen investeren in gaming en esports, heeft gaming nog steeds heeft bij veel mensen een negatief imago. Wij geloven dat gaming een brug is naar allerlei nieuwe vormen van tech/educatie en innovatieve oplossingen om echte (wereld)problemen aan te pakken. Maar ook voor problemen dichtbij. VR/AR (Virtual Reality/Augmented Reality) toepassingen kunnen bijvoorbeeld in de gezondheidszorg een rol spelen in eenzaamheid, mentale

gezondheid, dementie en het meer laten bewegen van onze inwoners. Via gamingsimulatie kunnen situaties voor bedrijven worden nagebootst en bijvoorbeeld het onderwijs op een toegankelijke manier worden aangeboden. De economische als de maatschappelijke toepassingsmogelijkheden zijn oneindig. Waar de meeste branches grote moeite hebben om jongeren te bereiken, werkt esports en gaming als een magneet om jongeren te binden en uiteindelijk te interesseren voor een baan in gaming, ICT en (creative) tech. Elk bedrijf zal in enige vorm een techbedrijf worden. Daardoor zien we niet alleen kansen voor de bedrijven die op de Campus gevestigd zijn, maar kansen voor alle bedrijven in Purmerend en de (MRA) regio. Ook helpt gaming en (creative) tech aan de vernieuwing van het onderwijs, omdat we onderwijs en jongeren hiermee dichter bij elkaar kunnen brengen. Met gamingsimulatie en serious gaming kunnen situaties levensecht worden nagebootst waardoor je praktijksituaties beter kunt oefenen. Met het onderwijs op de Campus willen we een interessante, inclusieve basis creëren voor (jong) talent van verschillende leerniveaus in de samenleving. Door in te zetten op de ontwikkeling van de juiste skills en meer maatwerkonderwijs te kunnen bieden dat aansluit bij de belevingswereld van jongeren kunnen we impact maken voor Purmerenders van nu en in de toekomst.

En vergeet daarbij niet de werknemers van de vele bedrijven die bijgeschoold moeten worden. Hierbij zien wij Purmerend als MBO-stad juist als unieke kans. ‘Handjes’ en praktische toepassingsmogelijkheden zijn hard nodig voor onze toekomstige arbeidsmarkt. De (e)sports Tech Campus kan hierbij processen en zaken versnellen, faciliteren en hierdoor bijdragen aan de vele technische banen die nodig zijn in de toekomst. Daarnaast heeft de Campus de potentie om de sport- en beweegparticipatie te verhogen door sporten aantrekkelijker te maken met combinaties van innovatieve toepassingen in een open, vitale sporten (be)leefomgeving. Een Campus met een aantrekkelijke (be)leefomgeving die bruist van de sportieve – en culturele activiteiten draagt vervolgens weer bij aan de verbindingen en kruisbestuivingen die nodig zijn voor een vitaal (innovatie) ecosysteem. Van buiten naar binnen Het coalitieakkoord geeft de houding en werkwijze duidelijk weer zoals we als gemeente met kansrijke initiatieven vanuit de samenleving omgaan: luisterend, meedenkend, faciliterend, verbindend en indien nodig regisserend. Dit, om kansen in de samenleving een stapje verder te helpen. De ontwikkeling van een (e)sports Tech Campus is een initiatief die gestart is vanuit de samenleving door een aantal ondernemers met een droom.

Een droom die niet alleen voor een handjevol ondernemers interessant is, maar waar voor de gehele gemeente, het bedrijfsleven, het onderwijs, de sport én in het bijzonder jongeren en talenten kansen liggen. Een Campus met een vitaal ecosysteem kan immers bijdragen aan economische groei, talentontwikkeling, werkgelegenheid en talloze actuele en toekomstige maatschappelijke opgaven. Voor de ontwikkeling van de Campus is dan ook bewust gekozen om niet te starten met afgebakende kaders, structuren en afspraken. Er is gekozen om de ontwikkeling van de Campus samen met stakeholders op te bouwen en organisch te laten groeien: het zogenoemde ‘van buiten naar binnen werken’. Door eerst samen op zoek te gaan naar het waarom en te verkennen waar de kansen en behoeften liggen, creëren we een breed draagvlak en intrinsieke motivatie voor de ontwikkeling van de Campus. De Campus wordt van ons allemaal. Onderdeel van Gebiedsvisie de Koog Naast de organisatie (orgware) en programmering (software) van de Campus vormt de fysieke, ruimtelijke ontwikkeling van het gebied, de gebouwen en de faciliteiten (hardware) een essentieel onderdeel. Gebiedsvisie De Koog schetst een toekomstperspectief met de kaders en kansen waarbinnen de ontwikkeling kan plaatsvinden.

Bij het opstellen van de visie zijn alle belanghebbende partijen, zoals ondernemers, eigenaren, H20, sportverenigingen, scholen, omwonenden en woningbouwcorporaties betrokken. Het uitgebreide participatieproces van De Koog en de vele gesprekken met de stakeholders rondom het convenant zorgen voor een goede relationele basis die we nodig hebben voor het vervolg.

2

Verschil tussen een traditionele campus en een innovatiedistrict Hoewel we vaak spreken over een campus -omdat dit een begrip is waar de meesten van ons een beeld bij hebben- bouwen we eigenlijk aan een innovatie-ecosysteem binnen een innovatiedistrict. Dat is de reden dat wij de term innovatie-ecosysteem steeds vaker benoemen bij de Campusontwikkeling. Dit is om aan te geven dat we aan meer ‘bouwen’ dan alleen een traditionele campus. Maar waarin verschillen innovatiedistricten van scienceparken/campussen? Hieronder de definities en een overzicht van de (accent)verschillen. Campus Exact ruimtelijk begrensd gebied waarin onderzoekers van kennisinstellingen en bedrijven intensief met elkaar samenwerken op het gebied van R&D en innovatie, met als magneet een manifeste kennisdrager (bijv. universiteit, academisch ziekenhuis). Voorbeelden: Amsterdam Science Park, High Tech Campus Eindhoven, Leiden Bio Science Park. Innovatiedistrict Vaak binnenstedelijk gelegen, goed bereikbaar gebied, met een mix van bedrijvigheid (qua sectoren, omvang en leeftijd), kennisinstellingen, werk -, woon -, recreatie- en winkelmogelijkheden en voorzieningen, hetgeen leidt tot een ecosysteem van innovatie, dat het voortbrengen van ideeën faciliteert en commercialisering daarvan bevordert. Voorbeelden: StrijpS in Eindhoven, Rotterdam Innovation District, Innovation District Zuidas.

Traditionele campus

Innovatiedistrict

Focus

Ontwikkeling en exploitatie van hoogwaardige wetenschappelijke en/of technologische kennis

Magneet Profiel Locatie

Manifeste kennisdrager(s) Academische omgeving Aan rand van de stad en greenfield

Functies

Mix van kennisinstellingen en bedrijven

Organisatie & Management

Veelal vanuit een enkele kennisdrager (bijv. universiteit)

Exploitatie van toepassingsgerichte kennis via interactie van bedrijven, kennispartners en gebruikers/consumenten Breed innovatie-ecosysteem Bedrijfs- en innovatieve omgeving “Binnenstedelijk” (met vaak herstructurering bestaande locatie) Mix van bedrijven, kennisinstellingen, creatieve bedrijvigheid, zakelijke diensten, ondersteunende voorzieningen en functies als wonen en recreatie/toerisme Privaat-publieke structuur

Innovatie-ecosystemen en slimme specialisaties Als we het hebben over innovatie ecosystemen zijn er veel verschillende definities die gehanteerd worden. Het komt er ongeveer op neer dat het gaat om de actoren binnen het ecosysteem en de interactie, samenwerking en uitwisseling/kennisdeling. Dit kunnen grote en kleine bedrijven zijn, (kennis)instellingen, overheden en consumenten die uiteindelijk het ontwikkelde product of dienst gaan gebruiken. Een innovatie-ecosysteem is een (grotendeels) zelfregulerend netwerk waarin vertegenwoordigers van de vier O’s (ondernemers, overheid, onderwijs, onderzoek) samenwerken om de vruchtbare grond/mogelijkheden te creëren voor kansrijke innovaties. Vaak is een gezamenlijke uitdaging zoals een maatschappelijke opgave, en/of een gezamenlijke basis (regio, sector) het uitgangspunt van de samenwerking. Slimme specialisaties is een term die door de EU in 2014 is geïntroduceerd en overgenomen door het Rijk en de regio’s. De term slimme specialisaties geeft het eigenlijk al aan dat het van belang is dat het innovatie-ecosysteem focus gaat aanbrengen. Keuzes die ‘slim’ afgestemd zijn met de actoren, met

3

andere ecosystemen en regio’s zodat er een uniek profiel ontstaat. Veel regio’s zijn momenteel bezig met regionale slimme specialisatiestrategieën; zo ook de MRA in het kader van de Verstedelijkingsstrategie. Dit om ecosystemen onderling ook complementair te laten zijn i.p.v. concurrerend. Voor onze Campus worden we door de MRA/Amsterdam geholpen om samen met de actoren van het innovatie-ecosysteem en de ecosystemen Techlands en IJmond te kiezen voor een slimme specialisatie met een duidelijk profiel van onze Campus om zo een betere positionering en focus te krijgen. En nationaal op de agenda te komen bij het Rijk. Living labs De zogenoemde ‘fieldlabs’ of ‘living labs’ zien wij ook graag terugkomen op de Campus. Fieldlabs zijn praktijkomgevingen waarin bedrijven en kennisinstellingen doelgericht innovatieve oplossingen ontwikkelen, testen en implementeren. Ze vormen een experimentele (be)leefbare omgeving waarin mensen deze oplossingen leren toe te passen. Fieldlabs versterken de verbindingen tussen onderzoek, onderwijs, beleid en implementatie (met o.a. gebruikers, inwoners). Met de pilot VR training voor honk- en softbalvereniging Flying Petrels is reeds een eerste stap gezet in de richting van een fieldlab. De Campus kan een plek worden voor het toepassen van wetenschappelijke inzichten in de praktijk, bijvoorbeeld via een link met de UVA of TU Delft.

Purmerend hoeft daarvoor geen eigen universiteit te hebben. Een goede relatie met universiteiten/hoogleraren die kennis willen toepassen in de praktijkomgeving (bedrijven) op onze Campus kan al een enorme kans zijn. Door hoogleraren te verbinden aan de Campus, en wellicht onderzoeksruimtes beschikbaar te stellen voor PhD programma’s, verstevig je het onderwijs/kennisdeel van de Campus. Door de link met de praktijk kunnen wij het direct koppelen aan de lokale werkgelegenheid/bedrijvigheid. Voor placemaking in de buurt (denk daarbij bijvoorbeeld aan de combinatie van gezondheidsprogramma’s met VR/AR voor ouderen in de buurt) zien wij ook kansen met living labs, juist ook vanwege de aanwezigheid van de fysieke sport(verenigingen). Met de Campusontwikkeling willen wij aansluiten bij de definitie van innovatiedistrict. De stadse Campus als onderdeel van de stad en de omgeving waarbij we met alle relevante stakeholders werken aan het innovatie-ecosysteem. De Campus is niet fysiek begrensd en daarmee niet alleen beperkt tot De Koog. Op De Koog zien we wel het hart van de Campus. Ook andere delen van Purmerend/ Zaanstreek-Waterland regio en de MRA kunnen profiteren en zijn onderdeel van het bredere innovatie-ecosysteem.

Innovatie-ecosysteem: Hardware, software en orgware Bij onze Campus proberen we partijen uit de werelden van overheid, onderwijs, onderzoek, sport (verenigingen) en bedrijfsleven slim te laten samenwerken zodat ze aanvullend zijn op elkaar en een klimaat scheppen dat innovatie en economische ontwikkeling versnelt. En daarbij de randvoorwaarden schept die voor innovatie nodig zijn. Campusontwikkeling draait om het verbinden van mensen, met als doel het faciliteren en vitaal houden van een ecosysteem van bedrijven en organisaties. Campusmanagement heeft daarbij vooral als doel het stimuleren en faciliteren van ontmoetingen. Ontwikkeling en beheer van een campus vergen een geïntegreerde aanpak van software, orgware en hardware. We onderscheiden: • de hardware: het gebied, de gebouwen en de faciliteiten. Hier zit een directe link met de uitwerking van de gebiedsontwikkeling en de tijdelijke initiatieven. • Bij de software gaat het over de mensen en de activiteiten op de Campus en in de context van de Campus (communitybuilding). • Kern van de orgware is het ‘matchen’ van software en hardware door het organiseren van de juiste mensen, instellingen en bedrijven op de juiste plek en op het juiste moment. Ook de governance is hier een onderdeel van.

4

Hardware Ontwikkeling en exploitatie vastgoed Ontmoetingsruimtes Ontwikkeling en exploitatie van (onderzoeks) faciliteiten Site management

Software/Orgware Ontwikkeling Innovatie-ecosysteem Campusorganisatie Business development Community building Netwerkvorming Acquisitie Marketing & communicatie Innovatieprogramma

Waarom bouwen we aan een Campus? Tijdens diverse gesprekken en sessies bleek dat de stakeholders behoefte hebben aan – en kansen zien in een Campus met een vitaal ecosysteem voor het bieden van innovatieve oplossingen voor allerlei economische en maatschappelijk vraagstukken. Zo zien zij kansen in het meer bereiken en binden van jonge talenten, maar de Campus kan ook de tekorten van technisch personeel op de arbeidsmarkt verkleinen en (een baan in) techniek interessanter maken. Daarnaast biedt de Campus kansen om het onderwijs te vernieuwen en voor goed opgeleid personeel te zorgen dat beter aansluit op de arbeidsmarkt. Ook zien de stakeholders potentie in de Campus om de sport- en beweegparticipatie te verhogen door sporten aantrekkelijker te maken met combinaties van innovatieve toepassingen in een open, vitale sporten (be)leefomgeving. Een Campus met een aantrekkelijke (be)leefomgeving dat bruist van de sportieve – en culturele activiteiten draagt vervolgens weer bij aan de verbindingen en kruisbestuivingen die nodig zijn voor het (innovatie) ecosysteem. En het helpt in de doelstelling dat Purmerend in 2040 een complete stad is met een sterke sleutelpositie binnen de polycentrische Metropoolregio Amsterdam. Convenant met gezamenlijke visie en doelen Vanuit de gedeelde ambities en behoeften ontstond al gauw de wens om samen op te trekken en te komen tot een convenant.

Met een gezamenlijk convenant willen we bereiken dat er een breed gedragen visie op de (e)sports Tech Campus komt. Het convenant omvat onder meer de missie, visie, ambities, doelstellingen en de rollen/bijdragen van alle stakeholders. De visie en doelen zijn hieronder kort weergegeven. Visie Met de Campusontwikkeling werken we aan een complete stad. We creëren werkgelegenheid & economische groei doordat nauwe samenwerking tussen onderwijs, sport, trekkers als H20, PurmerValley en bedrijfsleven leidt tot een cultuur van innovatie en zorgt voor een gezond economisch klimaat. Door in te zetten op het aantrekken, vasthouden en binden van (jong) talent werken we aan de toekomstbestendigheid van Purmerend. De Campusomgeving wordt een bruisende, inspirerende (coole) plek waar het aantrekkelijk is om te werken, sporten, wonen, leren en ontmoeten. Ons doel is om de (e)sports Tech Campus te laten uitgroeien tot een plek waar je bij wilt horen, met ambitie en uitstraling die past bij het Purmerend van de toekomst. Dat doen we met de stakeholders maar ook collega gemeenten in de regio en de provincie Noord-Holland.

De Campus is geslaagd als duizenden talenten geïnspireerd worden tot het najagen van hun dromen, bedrijven makkelijk toegang hebben tot innovaties en het vinden van goed opgeleide werknemers en tot slot Purmerenders trots vertellen -aan elkaar en daarbuiten- over de unieke plek waar je kunt werken, wonen, sporten, leren en ontmoeten. De Campus gaat Purmerend op de kaart zetten! De doelen: • Arbeidsmarkt en werkgelegenheid versterken; • synergie bewerkstelligen, kansen benutten met/ tussen de stakeholders en kennis delen via open

5

• • • • • • •

innovatie; werken aan economische groei; jongeren binden aan Purmerend; sport en onderwijs vernieuwen; bijdragen aan oplossen van maatschappelijke en economische vraagstukken; maatschappelijk en economisch toegevoegde waarde creëren; bruisende, inspirerende en (be)leefbare plek creëren; Purmerend (inter)nationaal op de kaart zetten.

Vervolgstappen Nu we in nauwe samenwerking met alle stakeholders van de Campus een eerste belangrijk fundament leggen met het convenant en de ruimtelijke inpassing in de (concept) gebiedsvisie, gaan we na ondertekening van het convenant (februari 2023) snel verder aan de slag met de uitwerking voor het innovatie-ecosysteem. Daarnaast is het pionieren, uitproberen, lobbyen en uitzetten van kansen en bouwen van relaties en/of creëren van mogelijkheden zowel aan de fysieke kant van de Campus, als aan de kant van het innovatie-ecosysteem, tijdrovend. Ook de communicatie rondom de Campusontwikkeling en de placemaking van het gebied vraagt de nodige capaciteit. Uiteraard past er binnen de uitwerking van dit traject een duidelijke afbakening van rollen en verantwoordelijkheden. Als we dit als gemeente goed willen aanpakken behoren daar ook voldoende middelen (tijd/capaciteit/prioriteit en geld) bij. Externe financiering en ook (rijks)subsidies vormen eveneens onderdeel van de uitwerking. Voor nu zijn we als gemeente met name regisseur, facilitator en op onderdelen initiator. Deze rol kan in de verdere uitwerking op onderdelen veranderen. Met de positieve energie die de samenwerking met alle partners voortbrengt wordt een (actie)plan opgesteld. Tevens gaan we aan de slag gaan met de governance.

Regionale verbindingen MRA Voor wat betreft de regionale inbedding van de Campus lopen er momenteel gesprekken met EZK, MRA, de Provincie en gemeente Amsterdam om de Campus regionaal en landelijk meteen een goede positie te geven. Ook kijken we naar de relaties met EU waar esports & gaming inmiddels via een resolutie op de agenda van het Europese Parlement staat en financiering hiervoor wordt uitgewerkt. Vanuit de verstedelijkingsstrategie wil de MRA (Amsterdam) graag verder aan de slag met slimme specialisatiestrategie samen met de Board, ROMs, Amsterdam in Business, en Chief Technology Officer & Economische Zaken Amsterdam. Daarvoor maken we stappen om de samenwerking te verkennen met Techlands (Zaanstad) en Techport (IJmond). Deze 3 tech ecosystemen ten noorden van het IJ kwamen naast de esports & tech als positief en kansrijk uit de bus bij een MRA Erasmus (ECE) onderzoek over innovatie-ecosystemen. Ook gaan we de toepassingsmogelijkheden vanuit de wetenschap UVA van Deeptech (AI en Kwantum) in deze 3 ecosystemen verkennen. We zien Purmerend als een unieke locatie om wetenschap toe te passen in de (MBO) praktijk. De MRA zal hiervoor een nader onderzoek financieren. Communicatie Communicatie gaat gedaan worden vanuit de Campusorganisatie zodat het van alle stakeholders is en iedereen zich daar achter kan en moet scharen.

We willen er hiermee voor zorgen dat de communicatie een eigen gezicht heeft, een bepaalde vrijheid in communiceren en dat niet iedereen kijkt naar de gemeente om het te regelen. We hebben een praatplaat ontwikkeld om alle stakeholders op dezelfde lijn te krijgen betreffende de uitgangspunten voor het convenant. Naar aanleiding van deze praatplaat ging het schrijven en overeenstemming krijgen over het convenant een stuk makkelijker. Om elke stakeholder ook letterlijke aanwezigheid te geven in het convenant, en aandacht te geven aan de belangrijke plek van esports/gaming in het convenant, hebben we voor iedereen een avatar ontwikkeld. Om het convenant te presenteren richting de achterban van de stakeholders zijn we bezig met een concept waarin de praatplaat en avatars een centrale rol hebben. Tevens gebruiken we de avatars voor bijeenkomsten om continue het gaming aspect onder de aandacht te brengen en te houden.

6

7