D-memo-bijlage-bij-de-begroting-2023-2026-toelichting-op-de-stelpost-investeringsagenda

MEMO

Aan Van Tel. nr Datum Onderwerp Registratienummer

: Gemeenteraad van Purmerend : College van B&W : : 13 september 2022 : Bijlage bij de begroting 2023-2026, Toelichting op de stelpost investeringsagenda : 1574570

Bij de begroting van 2022 zijn de eerste contouren van de investeringsagenda geschetst. De afgelopen jaren zijn veel ambities en opgaven die voortkomen uit de behoefte van de stad bepaald en vastgesteld, zoals bijvoorbeeld het programma 2040. Als vervolg op deze vastgestelde ambities is een eerste lijst met investeringen opgesteld. Deze lijst helpt ons inzicht te geven in de concrete opgaven die we de komende jaren verwachten, wanneer we deze moeten uitvoeren en welke kosten ermee gemoeid zijn. De investeringsagenda is ook een middel om vanuit een breder kader afwegingen en keuzes te kunnen maken. In de programmabegroting 2023-2026 is een structurele stelpost opgenomen voor toekomstige investeringen. Met dit memo lichten wij graag toe waarom deze stelpost is opgenomen en welke investeringen er onder vallen. Waarom een stelpost? De normale programmabegroting loopt vier jaar maar als college kijken wij graag verder vooruit. Enerzijds om rekening te houden met de groei van de stad en toekomstige ontwikkelingen. Anderzijds om ook richting onze (regionale) samenwerkingspartners aan te geven dat wij serieus aan de slag zijn met de ontwikkeling van onze stad. Rekening houden met de groei van de stad Purmerend heeft in 2017 in het programma 2040 de ambitie gesteld om de komende tijd 10.000 woningen te bouwen.

Volgens de bevolkingsprognose groeit Purmerend de komende 18 jaar (tot en met 2040) met ongeveer 12.000 – 13.000 inwoners, afhankelijk van de levensverwachting en toekomstige huishoudenssamenstelling. Deze inwoners hebben ook voorzieningen nodig. Ze willen bijvoorbeeld sporten, recreëren en de kinderen gaan naar school. Sommige van deze voorzieningen zoals het bouwen van een school of het verbeteren van het openbaar vervoer kennen een lange aanlooptijd voordat ze gerealiseerd zijn. Daarnaast groeien we niet overal in de stad even hard. In de Weidevenne zullen er bijvoorbeeld nauwelijks inwoners bijkomen terwijl we juist in Wheermolen, Gors en Overwhere groeien1. Daarnaast zal mogelijk de Oostflank ontwikkeld gaan worden. De roep om meer wijkgerichte en grootstedelijke voorzieningen neemt daarom toe. Zeker nu Purmerend naar verwachting in 2028 de 100.000 plus inwonersgrens zal passeren.

1

Zie afbeelding 1: Een actualisatie van de onderliggende bevolkingsprognose volgt in het najaar.

Samen aan de slag met samenwerkingspartners Purmerend staat de komende jaren voor grote opgaven maar gelukkig staan we er niet alleen voor. We investeren samen met onze partners zoals bijvoorbeeld het Rijk, de Provincie, ProRail, NS en de Vervoerregio. Door ruimte te reserveren in onze begroting geven wij richting onze partners aan dat we serieus zijn in onze ambities en creëren we draagvlak voor cofinanciering. Wat valt er onder de stelpost? De stelpost is bewust geen duidelijke toerekening aan enkele specifieke projecten. Dat komt door de dubbele onzekerheid die in de financiële planning zit. De eerste onzekerheid is die van het wat. Hoe verder een investering in de tijd van ons afstaat. Hoe onzekerder het is dat deze investering tot uitvoering komt en hoe onzekerder de uiteindelijke vorm daarvan is. De tweede onzekerheid is die van de financiën. Omdat we op lange termijn niet weten hoe de economie zich zal ontwikkelen en wat de inflatie en rentestanden doen weten we nog niet precies hoe veel een investering die ooit in de toekomst plaats zal moeten vinden gaat kosten. Deze onzekerheden zijn hieronder schematisch weergegeven:

Vorm

Mate van onzekerheid

Nu

Kosten

Toekomst

Nu

Begroting

Onderdeel

Nog buiten het zicht Investeringsagenda

Samenstelling van de stelpost: In de begroting 2023-2026 is rekening gehouden met een stelpost van € 925.000 voor 2025 en € 1.850.000 voor 2026. Dit is omdat we niet alle investeringen in één keer zullen doen maar dit langzaam opbouwen. De kapitaallasten tellen daardoor bij elkaar op. De bovenstaande stelposten zijn de kapitaallasten voor een jaarlijks met € 20 miljoen toenemende investering. Van € 20 miljoen in 2024, € 40 miljoen in 2025. Naar uiteindelijk een totaalbedrag van € 60 miljoen voor investeringen in 2026. Op het moment dat de raad besloten heeft over een investering op de investeringsagenda kan deze gefinancierd worden uit de stelpost. Op het moment van besluiten is er dan ook meer zicht op de daadwerkelijke kosten. Bij de voorgenomen investeringen komt meer kijken dan alleen de kapitaallasten. Bij elke voorgenomen investering zal een financiële onderbouwing worden opgesteld. Uit deze onderbouwing blijkt wat de exacte kapitaallasten van de voorgenomen investering is (Afschrijvingstermijn conform de financiële verordening) en de rente op dat moment. Daarnaast kan er ook nog sprake zijn van bijkomende kosten en opbrengsten. Te denken valt aan kosten inzake meerjarenonderhoud, eigenaarslasten etc.; bij opbrengsten kan bijvoorbeeld gedacht worden aan (huur)inkomsten. De investeringsagenda zelf wordt ieder jaar nader uitgewerkt.

Daardoor schuift de onzekerheid, maar ook de toenemende zekerheid, van de kosten telkens een jaar op. We verwerken continu de laatste ontwikkelingen en inzichten en nemen deze mee bij de behandeling van de kadernota. Van belang daarbij is dat de voorgenomen investeringen zo reëel mogelijk worden gepland op basis van de ambtelijke capaciteit en het beslag op de gemeentelijke middelen. Scherpte is nodig en ook bestuurlijke keuzes over wat prioriteit heeft. Ook in de markt is sprake van stijgeng van kosten van bouwmaterialen en schaarste aan beschikbare aannemers. Tot slot: Een extra kanttekening bij de investeringsagenda is dat de voorgenomen investeringen leiden tot het aantrekken van leningen door de gemeente. Dit heeft gevolgen voor de schuldpositie (solvabiliteitsratio) van de gemeente en de kapitaallasten zullen door de oplopende rente naar verwachting ook stijgen. Mede om die reden is het van belang zoveel mogelijk met eigen vermogen te financieren; hierdoor is het van groot belang de algemene reserve op een zo hoog mogelijk niveau te brengen en te houden.

Inhoud van de investeringsagenda: De investeringsagenda bevat op dit moment een lijst van 26 investeringen met een totaalbedrag van € 81 miljoen verdeeld over vijf programma’s. Daarnaast is er een lijst van 28 investeringen waar er nog onvoldoende zicht op de vorm en de kosten is om er een concreet bedrag aan te hangen maar die wij wel in het achterhoofd houden. Stelpost van de kapitaallasten samenhangend met de €60 miljoen euro investeringen is niet voldoende om de hele lijst van € 81 miljoen euro aan investeringen te dekken, maar dat hoeft ook niet. Met cofinanciering en subsidies is het mogelijk om de kosten van een investering verder omlaag te krijgen en een groot deel van de investeren zijn grote meerjarige projecten. Doordat we voor 2024 een stelpost opnemen om de kapitaallasten van € 20 miljoen aan investeringen te dekken hebben we de ruimte om de eerste investeringen in de begroting op te nemen. Zo kunnen we jaarlijks aan een tranche van investeringen uitvoering geven en de rest van de investeringen op de lijst houden voor het jaar erop.

2 Samenleving 5 Bereikbaarheid 6 Beheer Openbare Ruimte 9 Economie Eindtotaal

€ 24.400.000 € 36.000.000 € 8.300.000 € 12.300.000 € 81.000.000

2

De gedetailleerde inhoud van de investeringsagenda zullen we later in een besloten sessie met de raad bespreken.

2

Bedragen in de totaallijst zijn afgerond