c-mra-agenda-3.0-2025-2028

Anders kijken, anders doen MRA Agenda 2025-2028 Definitief concept, 100%-versie MRA Agenda

Inhoudsopgave Anders kijken, anders doen: woord vooraf 

3

Behaalde resultaten

4

1. Samen kiezen voor brede welvaart 

6

2. Acht ambities voor onze metropoolregio 

9

Bijlage 1: Doorvertaling uitvoeringslijnen MRA Agenda 2020-2024

28

MRA Agenda 2025-2028

2

Anders kijken, anders doen: woord vooraf Het Nederlandse poldermodel is wereldwijd uniek en kent een lange geschiedenis. Ook onze polycentrische Randstad is bijzonder, in vergelijking met bijvoorbeeld Parijs of Londen. De samenwerking in de Metropoolregio Amsterdam (MRA) sinds 2016 past hier naadloos in.

Keuzes maken betekent ook ongemakkelijke gesprekken kunnen voeren en lastige dilemma’s benoemen in plaats van uit de weg gaan. Alleen zo dragen we bij aan meer onderling vertrouwen tussen overheid, inwoners en bedrijven. En hopelijk ook aan meer draagvlak voor te nemen besluiten.

De Metropoolregio Amsterdam is het samenwerkingsverband van de provincies Noord-Holland en Flevoland, 30 gemeenten en de Vervoerregio Amsterdam. Die combinatie is uniek in Nederland. We koesteren dat elke deelnemer kwaliteiten inbrengt die het totaal versterken.

Hoe verder?

Voor u ligt een agenda met ambities voor de toekomst van onze regio. Daarbij is brede welvaart de leidraad. Dat vraagt anders denken en doen. Het is onvermijdelijk dat wij als regio keuzes maken, want niet alles kan en niet alles kan tegelijk. Die keuzes zijn nodig vanwege de beperkte ruimte die ons ter beschikking staat. Keuzes zijn bovendien nodig vanuit het streven de brede welvaart in onze hele regio te behouden en te verhogen. Dit vraagt ook om meer verbinding tussen de thema’s. En verbinding met alle partijen. Binnen en buiten onze regio. We werken samen met onze aangrenzende regio’s en met andere stedelijke en metropoolregio’s in heel Nederland

MRA Agenda 2025-2028

De MRA heeft geen wettelijke taken en bevoegdheden: deze liggen bij de raden en Staten en de regioraad van de Vervoerregio Amsterdam (VRA). Als MRA nemen wij geen besluiten. Wel kunnen we ons scharen achter een gezamenlijke richting als de democratische organen daarmee instemmen. Als we het hebben over keuzes, dan gaat dat vaak om afspraken die we met elkaar maken voor een gezamenlijke richting. De raden en Staten worden gevraagd deze agenda te bekrachtigen. De bestuurlijke platforms zijn leidend in de uitvoering van deze MRA Agenda. Een duidelijk uitgangspunt voor deze MRA Agenda is dat de uitvoering binnen de huidige kaders blijft plaatsvinden (bestaande afspraken over de hoogte van de inwonerbijdrage en de inzet/capaciteit voor de MRA Directie conform de samenwerkingsafspraken).

3

Behaalde resultaten We werken al lange tijd succesvol met elkaar samen in de Metropoolregio Amsterdam. De afgelopen vier jaar hebben we mooie resultaten behaald. Een kort overzicht van behaalde resultaten1: In het kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur en Transport (MIRT) zijn eind 2022 afspraken gemaakt over de schaalsprong in het OV-systeem in de MRA. Dit betreft de realisatie van Zuidasdok, de verlenging van de Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp en het (deels) sluiten van de metroring van Amsterdam Sloterdijk naar Amsterdam Centraal. Voor de ontsluiting van woningbouwlocaties is door het Rijk €1,3 miljard beschikbaar gesteld. Bovendien hebben we samen met het Rijk een Multimodaal Toekomstbeeld vastgesteld dat de basis vormt voor alle toekomstige beleidsen investeringsafspraken om de MRA bereikbaar te houden. De MRA blijft zich ervoor inzetten om het metrosysteem verder uit te bouwen met de komst van de IJmeerlijn. Vanuit de Woningbouwimpuls hebben we gerichte ondersteuning geleverd aan MRAgemeenten die aanvragen hebben ingediend bij het Rijk. De succesvolle aanvragen hebben in totaal circa €185 miljoen voor projecten in

de regio opgeleverd. Deze passen in de MRA-woondeal, die we zowel in 2019 als in 2023 hebben gesloten met het Rijk. Om circulaire bouw aan te jagen hebben we als samenwerkende overheden in de MRA met ontwikkelaars, corporaties en andere stakeholders het convenant houtbouw opgesteld. Inmiddels wordt zo’n 10% van de nieuwbouw mede daardoor in hout gebouwd en zijn we onderweg naar de beoogde 20%. Ook hebben we een convenant toekomst­ bestendig bouwen opgesteld; deze aanpak is landelijk overgenomen. Met het Rijk hebben we een verstedelijkingsstrategie voor de ontwikkeling van de MRA afgesproken. Inmiddels zijn we vanuit het NOVEX-traject bezig om deze verstedelijkingsstrategie om te zetten in een uitvoeringsagenda. De langlopende samenwerking in Plabeka (platform bedrijventerreinen en kantoren) heeft geresulteerd in een onlangs vastgestelde bedrijventerreinenstrategie, waarmee we willen borgen dat er in de toekomst voldoende geschikte werklocaties zijn.

1 In bijlage 1 is aangegeven hoe de uitvoeringslijnen van de vorige MRA Agenda (2020-2024) doorwerken in deze nieuwe MRA Agenda

MRA Agenda 2025-2028

4

Een jarenlang gekoesterde wens voor een regionale ontwikkelingsmaatschappij is gerealiseerd: ROM InWest is opgericht en veel gemeenten nemen hieraan deel. Samen met de Amsterdam Economic Board en andere partijen hebben we een transitie­ versneller opgesteld voor acht thema’s – met bijbehorende acties – voor duurzame en digitale innovaties. De gemeente Amsterdam heeft dankzij de Europese subsidie ‘Kansen voor West’ (met daarin €7 miljoen) innovaties gekoppeld aan de thema’s van ‘de transitie­ versneller’ die we als MRA samen met de Board hebben opgesteld, waardoor de mogelijkheid tot investeren in de hele MRA is vergroot. Samen met partners bij overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en sociaal-maatschappelijke instellingen hebben we de afgelopen jaren vier green deals gesloten voor fiets, circulair textiel, hergebruik van plastic en circulair inkopen. Het aantal laadpalen voor elektrisch vervoer is in vier jaar door MRA Elektrisch van 4.000 naar 13.000 gestegen en daar komen de komende vijf jaar nog eens 17.000 bij. Daarmee behoudt de MRA de grootste dichtheid aan laadpalen in de hele wereld. In het onderzoek ‘Toekomstbestendige Heuvelrug Gooi en Vechtstreek’ hebben we (voordat de Rijksbrief in november 2022 verscheen) het ruimtelijke principe ‘water en bodem sturend’ toegepast. Dit geeft interessante inzichten en resultaten.

MRA Agenda 2025-2028

5

1

Samen kiezen voor brede welvaart

Onze metropool kent een rijke schakering aan gemeenschappen, landschappen en bedrijven. Rijk in diversiteit én in samenhang. De regio is onze gezamenlijke grond. We hebben een belangrijke plek in Nederland en op het internationale toneel. Dat brengt verantwoordelijkheid met zich mee. Met deze agenda zetten we nadrukkelijk in op verbetering van de brede welvaart voor iedereen. Onze uitgangspositie is sterk. Nederland behoort tot de top als het gaat om brede welvaart. We hebben het relatief goed en horen als MRA economisch en in levensstandaard bij de topregio’s van Europa. Maar die positie is in de toekomst niet vanzelfsprekend. Om onze ambities te realiseren, zullen we fundamentele keuzes moeten maken en investeringen moeten doen. Dat doen we vanuit het besef dat we Nederland als geheel nodig hebben voor alle opgaven waar we voor staan. We moeten elkaars kracht, kansen en mogelijkheden benutten om als land sterk te staan voor de toekomst. De bevolking van de MRA blijft voorlopig groeien. We willen die groei benutten om de onderscheidende kwaliteiten van de metropoolregio verder te versterken. Om dat te bereiken, zetten we de meerkernige structuur van complementaire steden en dorpen verder kracht bij, comform ons gezamenlijke verstedelijkingsconcept. Dit concept blijft een belangrijke bouwsteen. Tussen die steden en dorpen liggen prachtige landschappen.

De schoonheid en nabijheid daarvan is een unieke kracht van onze metropool, waarmee we ons werkelijk onderscheiden van andere metropolen. Amsterdam is het kloppend hart van onze meerkernige metropool,

MRA Agenda 2025-2028

met grote aantrekkingskracht. Amsterdam kan echter niet functioneren zonder de rest van onze regio. En buiten Amsterdam maken de deelregio’s, elk met eigen kwaliteiten, onze regio tot een sterke metropool. Met diverse woonmilieus, landschappen, industrie, zee- en luchthaven en nog zoveel meer. Juist door elkaar aan te vullen vormen we een krachtige regio met grote kansen op versterking van de meerkernige ontwikkeling. Door klimaatverandering staat de leefbaarheid in onze regio onder druk. De woningnood remt de mogelijkheden van vooral de jongere generatie. Het energienet bereikt zijn grens en gaat er soms al overheen (zie bijvoorbeeld de situatie in Almere). Ook onze zoetwatervoorraad staat onder druk door de stijgende zeespiegel en bodemdaling. En we weten allemaal dat de manier waaróp onze economie momenteel groeit, hier mede debet aan is. Tel hier de schaarste in ruimte, middelen en arbeidskrachten bij op en je weet dat onze samenwerking zich heeft te richten op oplossingen die geen van ons afzonderlijk kan realiseren. Samenwerking en verbinding zijn nodig en logisch in onze samen­ hangende metropool. En dat doen we ook al aan verschillende tafels, zoals de NOVEX-gebieden.

6

Daarnaast zien we grote urgente maatschappelijke opgaven. Zoals rond het behoud van het cultuur­ historische open veenweidelandschap. De beschikbare ruimte knelt. Als we alle ambities uit deze agenda onverkort en tegelijk de ruimte willen geven, dan weten we zeker dat dat niet past. We zullen de ambities ook in hun samenhang moeten wegen en faseren. Dat is een ingewikkelde opgave. De afwegingen die daarbij gemaakt moeten worden, vragen om vervolgstappen door de platforms binnen de MRA om dillema’s in beeld te brengen. We zien ons geplaatst voor een aantal grote dilemma’s op het terrein van arbeid, wonen, energie, financiële middelen en fysieke ruimte. Wat kunnen en willen we (ruimtelijk) nog wel mogelijk maken en wat niet? Dus stel: als we voorop willen blijven lopen in de digitalisering, dan minder glastuinbouw en meer datacenters? Of juist geen ruimtevreters meer en daarmee geen logistieke centra en datacenters meer in onze regio? Minder woningbouw of meer waterberging? Minder kwaliteit in ons landschap of meer werklocaties? We moeten keuzes maken en we willen dat doen met het oog op verbetering van onze brede welvaart. Het CBS definieert brede welvaart als volgt: ‘Brede welvaart betreft de kwaliteit van leven hier en nu en de mate waarin deze ten koste gaat van de brede welvaart van latere generaties of die van mensen elders in de wereld’.

Onder kwaliteit van leven verstaat het CBS ‘alles wat mensen van waarde vinden’. Naast materiële welvaart gaat het daarbij om gezondheid, onderwijs, milieu en leefomgeving, sociale cohesie, persoonlijke ontplooiing en (on)veiligheid.

MRA Agenda 2025-2028

Voor ons is brede welvaart geen abstract containerbegrip. Eerder hebben wij in de MRA-samenwerkingsafspraken drie thema’s geselecteerd waarmee wij richting en invulling geven aan brede welvaart: a. De meest inventieve regio van Europa, met de best opgeleide bevolking b. Een regio voor iedereen, naar de menselijke maat c. Een duurzaam verbonden regio Deze drie thema’s hangen nauw met elkaar samen. Om recht te doen aan brede welvaart als leidraad moeten wij telkens nagaan hoe de balans tussen deze drie thema’s wordt bewaard. Dit betekent keuzes maken en ‘afruilen’. In het Meerjaren Uitvoeringsprogramma is een start gemaakt acties inzichtelijk te maken; dit document is daarmee de start voor een bestuurlijk gesprek over afwegingen en integraliteit. a. De meest inventieve regio van Europa & de best opgeleide bevolking De MRA is een van de meest welvarende regio’s in Europa. Het economische profiel van onze regio is breed. Er is geen enkele sector die echt domineert. Het mkb vormt de basis van onze economie. Daarnaast is creativiteit kenmerkend voor onze regio. De creatieve en innovatieve kracht van de regio wordt mede mogelijk gemaakt door sterke digitale infrastructuur. Sterk groeiende onderdelen in onze economische structuur bundelen we rond media (inclusief e-sports en gaming), tech, data, artificial intelligence en life sciences & health.

We zien ook meer dwarsverbanden, zoals tussen media en AI.

7

We kunnen echter niet achterover leunen. Onze regionale economie is relatief gevoelig voor economische voor- én tegenspoed, er is krapte op de arbeidsmarkt, de groei van arbeidsproductiviteit neemt af en onze positie als digitale hub in Europa staat onder druk. Tegelijkertijd gaan de geopolitieke ontwikkelingen ook niet aan onze regio voorbij. We willen een aantrekkelijk vestigingsklimaat behouden, verspreid over de hele regio. Vanuit brede welvaart geredeneerd: voor welke sectoren en onder welke voorwaarden? In het kader van brede welvaart hebben we het in onze regio nadrukkelijk over groene innovatie in meer traditionele domeinen, zoals in de haven en de industrie. We willen de groenste industriezone van Europa zijn, door bijvoorbeeld met bedrijven in het Noordzeekanaalgebied (in lijn met het ontwikkelperspectief NZKG) en samen met het Rijk afspraken te maken over versnelde verduurzaming. Tata Steel IJmuiden kan alleen op duurzame wijze een plek hebben in een gezonde leefomgeving. Gezondheid en leefbaarheid zijn essentieel voor brede welvaart en randvoorwaardelijk voor de (economische) ontwikkeling en verstedelijking van de MRA. Circulariteit, de kansen van offshore wind en de energietransitie hebben grote invloed op de toekomst van onze havens. Dit vraagt om tijdig handelen.

Voor waterstof zijn er grote kansen, zowel in het Noordzeekanaalgebied als in Flevoland (Energy Hub). Ook voor de ontwikkeling naar een circulaire economie zijn er goede kansen in de regio; zo ondersteunen we bijvoorbeeld het innovatiecluster C-District in Haarlem.

De woningmarkt staat onder immense druk. We willen iedereen in de regio een fijn thuis kunnen bieden in complete en leefbare steden en dorpen. We moeten de groei van het aantal huishoudens bijbenen, woningen toevoegen en daarmee de oplopende prijzen het hoofd bieden. Tegelijkertijd willen we ervoor zorgen dat al deze nieuwe inwoners (bij voorkeur in hun deelregio) kunnen werken en dat ons mobiliteitsnetwerk en het groen/blauwe netwerk klaar zijn voor deze groei. In internationaal perspectief vormen we een sociaal evenwichtige regio waarin verschillen in levensstandaard relatief gezien klein zijn. En toch kunnen de verschillen binnen de regio of binnen een gemeente groot zijn. We zien ook dat gelijke kansen onder druk staan. Zowel sociaal-maatschappelijk als economisch is het van groot belang dat iedereen in de regio mee kan doen. c. Een duurzaam verbonden regio Met onze ligging hebben we een ijzersterke positie in Nederland, Europa en de rest van de wereld. Maar ons internationaal knooppunt vraagt ook om voortdurende aandacht, bijvoorbeeld voor interna­tionaal treinverkeer en een duurzaam gebruik van Schiphol, met een kleinere impact op de leefomgeving. Ook in digitaal opzicht zijn we een wereldwijd knooppunt.

Om dit alles mogelijk te maken zullen we het uiterste moeten doen om samen met onderwijs, kennisinstellingen en bedrijfsleven afspraken te maken over de ontwikkeling van onze beroeps­ bevolking. We willen de best opgeleide beroeps­ bevolking op alle niveaus (MBO, HBO, WO), afgestemd op de behoefte van de arbeidsmarkt. Voor technische en digitale beroepen is een extra inspanning nodig. Levenslang ontwikkelen is cruciaal.

Met het Multimodaal toekomstbeeld hebben we voor onze regio een perspectief op de nood­ zakelijke systeemsprong voor de mobiliteit binnen onze regio, randvoorwaardelijk voor onze woningbouwambities. Duurzame mobiliteit is de kern, met zo veel mogelijk inzet op fiets en OV. Dit is echter niet overal in onze regio de oplossing. In delen van onze regio is en blijft de auto een onmisbare schakel. We zien de druk op het wegennet toenemen. Flexwerken, digitalisering, circulaire economie, nieuwe vormen van logistiek en mobiliteit; ons wonen en het karakter van onze economie veranderen. Dit leidt ook tot andere wensen rond woon- en werklocaties, (fysieke) infrastructuur en de wijze waarop alles met elkaar is verbonden.

b. Een regio voor iedereen, naar de menselijke maat Elke metropool wil economisch floreren en optimaal verbonden zijn met de rest van de wereld. Onze regio onderscheidt zich internationaal door de menselijke maat die we bieden en de nabijheid van sociale en culturele voorzieningen. De woonmilieus en landschappen zijn divers (kust, duinen, polders, bos, heide, plassen) en dit maakt onze regio aantrekkelijk voor onze inwoners en bezoekers. De leefbaarheid is echter niet overal op voldoende niveau en voor een gezondere leefomgeving in onze regio zijn grotere stappen nodig.

Dat vraagt om investeringen, zowel in het hart als op alle flanken binnen onze regio, ook voor de schaalsprong in het OV. Er zijn ook andere maat­ regelen nodig, bijvoorbeeld in fiscale regels. Daarvoor moeten wij aandacht vragen bij het Rijk en nauw met onze nationale partners samenwerken. Op het verbeteren van de woon-werkbalans hebben we wel zelf invloed. De spits concentreert zich nu te eenzijdig rond Amsterdam en Schiphol. Meer woningen verspreid over de hele regio betekent ook het realiseren van meer werk(locaties) nabij deze woongebieden. Daarmee brengen we de pendel meer in balans.

MRA Agenda 2025-2028

8

2

Acht ambities voor onze metropoolregio

De meest inventieve regio, waarin de menselijke maat wordt bewaard en versterkt en tegelijkertijd duurzaamheid voorop staat, ontstaat niet vanzelf. Dat vereist werk, en vooral regionale samenwerking. Het vereist duidelijke prioriteitstelling aan de hand van een ambitieuze agenda. De drie thema’s hebben we geconcretiseerd in acht ambities, waarmee wij de brede welvaart voor onze bevolking en onze regionale gemeenschappen willen beschermen en versterken.

MRA Agenda 2025-2028

9

MRA Agenda 2025-2028

10

1

We willen een klimaatneutrale en circulaire regio zijn in 2050

De stijgende zeespiegel en afwisselende periodes van droogte en extreme regenval zijn inmiddels ‘het nieuwe normaal’. Klimaatverandering afremmen en ons aanpassen aan de gevolgen die er nu al zijn, is een noodzakelijke opgave die impact heeft op alles wat we doen in onze regio. Tegelijkertijd zijn veel mensen bezorgd over de kosten van klimaatbeleid en de verdeling daarvan. Dit betekent investeren om ons mobiliteitssysteem, de gebouwde omgeving en onze industrie duurzaam vorm te geven. Daartoe willen wij de groenste industriezone van Europa worden en heeft een toekomstbestendig energiesysteem hoge prioriteit. De huidige problemen met netcongestie bedreigen ons vestigingsklimaat, onze duurzaamheidsambities, onze woningbouwplannen en onze welvaart. Duurzaamheid, klimaatadaptie en circulariteit bestaan niet meer náást al het overige; ze zijn randvoorwaardelijk geworden. We moeten niet alleen ‘duurzame dingen doen’, maar vooral dingen duurzaam doen. Als vervolg op de afspraken uit het Klimaatakkoord en het Nationaal Programma Circulaire Economie maken we in de MRA duurzame keuzes. Circulariteit is de basis voor alle gebiedsontwikkelingen in de MRA, zowel in nieuw als in bestaand gebied. Maar circulariteit is geen doel op zichzelf, maar een middel gericht op beperking van de CO2-uitstoot en uitputting van de aarde.

Voor een samenhangende duurzame energie- en grondstoffentransitie moeten MRA-overheden (met partners) samenwerken en lokale initiatieven verbinden. Dat gebeurt nu nog onvoldoende. We kiezen nog te vaak voor oplossingen die op termijn nieuwe problemen creëren, zoals zonnepanelen met PFAS of windturbines die niet herbruikbaar zijn. Door als regio mee te doen aan een Europese pilot op het gebied van lokale voedselketens (‘foodCLIC’) ontstaan er kansen. Voedsel Verbindt helpt de regio toekomstbestendig te maken en draagt bij aan sociale cohesie, gezond voedsel en internationale samenwerking.

MRA Agenda 2025-2028

Deze ambitie kan worden waargemaakt door: • De uitstoot van CO2 in de MRA zo veel mogelijk te beperken (uiterste inspanning, wetende dat nul uitstoot wellicht onhaalbaar is). Daarvoor is de energietransitie cruciaal, hetgeen bijvoorbeeld in het ontwikkelperspectief voor het NZKG is uitgewerkt; • Als regio naar vermogen bijdragen aan de opgaven voor de RES-regio’s om hernieuwbare energie op te wekken in de MRA; • Meer in te zetten op energiebesparing om zo de energie-efficiëntie in onze regio sneller te laten groeien (onder meer via ons netwerk GasTerug); • Met het Rijk en met de netbeheerders goede afspraken te maken over de ruimtelijke keuzes die nodig zijn om ons energiesysteem toekomstbestendig te maken en het gebruik van slimme energieoplossingen te stimuleren voor woningbouw, verduurzaming economie en geëlektrificeerde mobiliteit; • Samen met het bedrijfsleven verder te werken aan de verduurzaming van bedrijventerreinen en de mogelijkheden om bedrijventerreinen als energiehubs te gaan benutten.

Daarbij dient er ruimte te blijven voor hoge milieucategorie bedrijventerreinen, met inspanning op verduurzaming; • De verdeling van de lusten en lasten van het klimaatbeleid en de energietransitie beter in balans te krijgen; • Als overheden al in 2030 het goede voorbeeld te geven door maximaal circulair in te kopen; • Op korte termijn een stevige impuls te geven aan een sterke publiek-private samenwerking op het gebied van circulair textiel; • Er samen voor te zorgen dat uiterlijk in 2050 afvalstromen uit de MRA zo veel mogelijk op een duurzame wijze worden hergebruikt of benut; • Ons in te spannen voor het stimuleren van duurzaam ontwerp van producten en diensten en dat hergebruik of reparatie van producten en diensten vanzelfsprekend zijn (de import van spullen is verantwoordelijk voor meer dan 70% van onze CO2-emissies); • Te komen tot lokale voedselketens die bijdragen aan een circulaire regio, onze ambitie is om ten minste een kwart van ons voedsel lokaal te produceren en te consumeren.

11

MRA Agenda 2025-2028

12

2

We versterken de (digitale) concurrentie- en innovatiekracht van de MRA om bij te dragen aan de transities die nodig zijn

Onze sterke en veelzijdige economie hebben we voor een deel te danken aan de grote innovatie- en concurrentiekracht van de regio. We hebben als regio veel kennis in huis dankzij het netwerk van universiteiten, hogescholen, MBO- en beroeps­ opleidingen en het grote aantal startups en scale-ups. We stimuleren innovatieve ecosystemen en proberen campusvorming op belangrijke innovatieve thema’s te bevorderen. Als samenwerkende overheden werken we met de Amsterdam Economic Board en regionale ontwikkelingsmaatschappijen in de regio samen met het bedrijfsleven, kennis- en sociaal-maatschappelijke instellingen. Belangrijke thema’s zijn artificial intelligence, duurzame digitale infrastructuur, veilig datadelen, hoogwaardige maakindustrie, life sciences and health (inclusief preventie) biobased en modulair bouwen, slimme mobiliteit, waterstof en slimme energiesystemen. De innovatieve handelsgeest, internationale oriëntatie, open economie en onze positie als digitale hub in Europa hebben ervoor gezorgd dat we het onveranderd goed doen in de rangorde van meest concurrerende en innovatieve regio’s. Buitenlandse bedrijven zijn hier gevestigd of overwegen dat te gaan doen; (arbeids)migranten zijn een logisch en onmisbaar onderdeel van onze maatschappij en delen van het regionale bedrijfsleven richten zich op buitenlandse markten.

Bij het ondersteunen van nieuwe buitenlandse bedrijven kijken wij naar de bijdrage aan brede welvaart. Ook met het ondersteunen van ondernemers bij hun internationalisering richten we ons primair op bedrijven die een bijdrage kunnen leveren aan een duurzamere en socialere samenleving. Europa en de wereld staan ook niet stil. Om als MRA ons toekomstig verdienvermogen te borgen en de transities waar we voor staan soepeler en sneller te laten verlopen, moeten we steviger inzetten op research & development, digitale systemen en toegepaste innovatie.

MRA Agenda 2025-2028

Deze ambitie kan worden waargemaakt door: • Samen met de Amsterdam Economic Board en regionale ontwikkelingsmaatschappijen in de MRA (Horizon en ROMInWest) krachtige coalities te vormen van bedrijven, kennisen onderwijsinstellingen, maatschappelijke organisaties en overheden om de grote transities vorm te geven; • Met elkaar en met het Rijk het gesprek te voeren over hoe we onze positie als digitale hub in Europa kunnen behouden en welke digitale infrastructuur nodig is om onze digitale ambities te kunnen realiseren; • Op basis van deelregionale economische profielen in te zetten op het versterken van de innovatiekansen, ecosystemen en de samenwerking in de deelregio’s; en waar nodig maatregelen te nemen om de innovatiesystemen te versterken en te borgen in de NOVEX en binnen de MRA. En daarbij de vorming en doorontwikkeling van campussen en PPSsamenwerkingen te bevorderen, zeker ook in de deelregio’s waar de kennisinfrastructuur (op alle opleidingsniveaus) versterking vraagt; • Het regionale mkb te ondersteunen bij hun internationaliseringsambities en bij het aantrekkelijk blijven voor internationaal talent.

• R&D-activiteiten bij onze partners waar mogelijk te stimuleren en beschikbare kennis over te dragen aan ons regionale mkb; • De vorming en doorontwikkeling van campussen en PPS-samenwerkingen te bevorderen, zeker ook in de deelregio’s waar de kennisinfrastructuur versterking vraagt.

13

MRA Agenda 2025-2028

14

3

We willen tekorten op de arbeidsmarkt verminderen en toekomstbestendig werk bieden aan huidige en nieuwe inwoners waardoor zij zich kunnen (blijven) ontwikkelen (door een optimale aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt)

De economie draait goed in de MRA. De werkloosheid is laag, de arbeidsparticipatie neemt toe en de economische groei is relatief hoog. Tegelijkertijd (voor)zien we in een aantal sectoren zorgelijke tekorten op de arbeidsmarkt die inmiddels een rem vormen op de economische groei. Of het nu gaat om de zorg, het onderwijs of de vraag naar technici; de ambities die we als MRA hebben zijn in veel gevallen afhankelijk van een goed functionerende arbeidsmarkt, met zo weinig mogelijk tekorten. Passend werk is een belangrijke bouwsteen voor brede welvaart. Hoe mensen zich kunnen ontplooien en ontwikkelen en in welke mate zij kunnen voorzien in hun levensonderhoud is van groot belang voor de kwaliteit van leven. We streven daarom naar een evenwichtige en inclusieve arbeidsmarkt, met een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Vanuit het perspectief van de ondernemer en medewerker kijken we naar de werking van de arbeidsmarkt en wat nodig is om transities mogelijk te maken. In dit licht moeten we aandacht hebben voor mogelijke nieuwe onderwijsinstellingen, bijvoorbeeld een extra onderwijsinstelling in Almere en Lelystad, gericht op de vraag die in deze deelregio bestaat.

MRA Agenda 2025-2028

Deze ambitie kan worden waargemaakt door: • Het publieke onderwijs beter aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt; • Als overheden samen te werken met andere stakeholders om de instituties in de arbeidsmarkt zo goed mogelijk te laten samenwerken; • Samen met bedrijfsleven, kennisinstellingen en sociaal-maatschappelijke instellingen te komen tot afspraken over/acties voor het verminderen van tekorten in de sectoren van publieke dienstverlening (zoals het OV). De MRA wil haar rol als regionale regisseur hier beter in uitoefenen; • Het onbenut arbeidspotentieel op alle niveaus (inclusief talentontwikkeling) te identificeren en beter aan te laten sluiten op de arbeidsmarkt; • Zicht te houden op het functioneren van en ontwikkelingen op de regionale arbeidsmarkt, op tekorten en op de match tussen onderwijs en arbeidsmarkt; • De huidige arbeidskrachten mee te nemen in de digitale ontwikkelingen.

15

MRA Agenda 2025-2028

16

4

We willen voldoende, passende, bereikbare en toekomstbestendige werklocaties in de nabijheid van (potentiële) werkenden

Onze sterke en veelzijdige economie is geen vanzelfsprekendheid. Een factor die hierop van grote invloed is, is de fysieke ruimte die we hebben voor economische ontwikkeling: de werklocaties. Dat gaat over bedrijventerreinen, kantoren, gemengde woon-werklocaties enz. We willen op een aantal plekken bouwen aan ecosystemen of campussen ontwikkelen. We willen ruimte bieden aan start-ups en scale-ups, die soms vragen om andere typen werklocaties dan bestaande bedrijven. Bedrijventerreinen hebben een maatschappelijke functie en dragen bij aan brede welvaart. Zij zijn goed voor een kwart van de werkgelegenheid en kunnen een essentiële rol spelen bij de grote transitieopgaven, zoals de wateropgave, energietransitie, circulaire economie en vergroening van de leefomgeving. De ruimte voor werklocaties staat onder druk als gevolg van de behoefte aan nieuwe woningen. Zo’n 500 hectare bedrijventerreinen zijn – of zullen binnenkort – getransformeerd (worden) in woon­ gebieden. Daarbij verwachten we de komende jaren een tekort van zo’n 1000 hectare bedrijventerreinen terwijl de circulaire economie ook nieuwe ruimte in zal nemen. Dit betekent dat we keuzes moeten maken. Niet door ruimte voor wonen en werken (of natuur en werken) tegenover elkaar te zetten, maar wél door in de hele ruimtelijke puzzel de ruimte voor werken nadrukkelijk te betrekken.

Deze ambitie kan worden waargemaakt door: • Ons in te spannen om dynamiek in de markt mogelijk te maken, de balans in vraag náar en aanbod ván werklocaties zo optimaal mogelijk te laten zijn en daarbij te streven naar een frictieleegstand van circa 8%; • Het huidige totale oppervlak aan bedrijventerreinen (per 1 september 2024) in omvang proberen vast te houden en bestaande bedrijventerreinen toekomstbestendig te maken (o.m. via intensivering en duurzaamheidsmaatregelen), nieuwe terreinen toekomstbestendig te ontwikkelen en serieus werk te maken van het realiseren van aantrekkelijke gecombineerde woonwerkgebieden; • De deelregionale economische profielen te koppelen aan de werklocaties om daarmee invulling te geven aan het soort bedrijvigheid en werkgelegenheid; • Wonen, werken en voorzieningen in elkaars nabijheid te houden en te ontwikkelen vanuit het perspectief van brede welvaart.

We verkennen daarom gezamenlijk waar we ruimte houden of vinden voor werklocaties. Daarbij horen ook goede afspraken over de huidige werklocaties. De recent opgestelde Bedrijventerreinenstrategie MRA vormt het vertrekpunt voor het gesprek samen met de nog op te stellen Kantorenstrategie MRA. De keuzes met betrekking tot werklocaties moeten ook worden gemaakt in samenhang met woon­ locaties, zodat een goede woon-werkbalans wordt gecreëerd.

MRA Agenda 2025-2028

17

MRA Agenda 2025-2028

18

5

We willen leefbare steden en dorpen met voldoende, betaalbare, bereikbare en toekomstbestendige woningen, in een gezonde leefomgeving

De uitdagingen op de woningmarkt zijn groot. Het tekort aan woningen is nijpend, de wachtlijsten voor sociale huurwoningen zijn lang en we hebben in de regio een grote opgave om bijzondere doelgroepen te huisvesten. De huidige markt zorgt voor onvoldoende aanbod aan betaalbare woningen, waardoor het tekort blijft oplopen. Samenwerking met marktpartijen, woningbouwcorporaties, institutionele beleggers en andere belanghebbenden is daarbij cruciaal. Voor een leefbare metropoolregio is meer nodig dan alleen het toevoegen van woningen. Het gaat om steden én dorpen met een gezonde leefomgeving en een goede leefkwaliteit. Als MRA hebben we een gezamenlijke opgave om te werken aan de realisatie van meer passende en bereikbare woningen. Ook zorgen we er gezamenlijk voor dat de kleine kernen in de MRA voldoende voor­ zieningen kunnen behouden om vitaal en leefbaar te blijven. Dit doen we door nieuwe woningen te bouwen op toekomstbestendige locaties waarbij we invulling geven aan alle randvoorwaarden, zoals netcongestie, bereikbaarheid, water en bodem, en door daarnaast de bestaande voorraad beter te benutten. Hierbij is aandacht voor de risico’s ten aanzien van waterveiligheid, waterschade en de beschikbaarheid van zoet- en drinkwater.

We hebben in de MRA een gezamenlijke opgave om de woningvoorraad beter passend te maken voor een vergrijzende bevolking en de opgave om bijzondere doelgroepen te huisvesten. Over al deze opgaven zijn door het Rijk en de regio afspraken gemaakt in het ontwikkelperspectief (november 2021) en in de Woondeal MRA (maart 2023), onze gemeenschappelijke basis voor de uitvoering. De komende jaren blijft deze samenwerking met en lobby richting het Rijk van groot belang.

MRA Agenda 2025-2028

Deze ambitie kan worden waargemaakt door: • Voldoende nieuwe woningen te bouwen in de periode 2020-2030, minstens 175.000, oftewel 17.500 per jaar, en de woningvoorraad daarnaast op andere manieren te laten groeien, zodat de MRA in 2030 minstens 1.300.000 woningen telt; • Passende woningen te bouwen die kwalitatief geschikt zijn voor diverse doelgroepen en hier regionaal afspraken over te maken; • Bereikbare woningen te bouwen die goed ontsloten zijn door onder andere het OV en gunstig liggen ten opzichte van werklocaties (verbeteren woon-werkbalans) en voorzieningen; • Alle nieuwe gebiedsontwikkelingen toekomstbestendig te realiseren waterrobuust/ klimaatbestendig/- adaptief, energieneutraal, zo veel mogelijk circulair en op een manier die bijdraagt aan de gezondheid van inwoners en natuur; • Groen/blauwe netwerken, recreatiemogelijkheden en landschapsontwikkeling mee te laten groeien met de verstedelijking (zie ook ambitie 6 en 7); • Nabijheid en diversiteit van culturele voorzieningen (inclusief bibliotheken) gelijke tred te laten houden met groeiende inwoneraantallen; • De bestaande woonwijken te herstructureren zodat ze hetzelfde niveau hebben – qua passendheid en toekomstbestendigheid – als de woningen die na 2023 zijn toegevoegd; • Te werken aan het verbeteren van een gezonde leefomgeving, zoals minder geluidsoverlast en schonere lucht (bijvoorbeeld door gezamenlijk te

werken aan de leefkwaliteit rondom Schiphol); • Gezamenlijk invulling te geven aan de afspraken die we als MRA hebben gemaakt met het Rijk in de Woondeal over het vergroten van het aanbod van betaalbare woningen en een evenwichtigere verdeling ervan over de regio.

19

MRA Agenda 2025-2028

20

6

We behouden en (waar mogelijk) versterken de kwaliteit van ons landschap en cultuurhistorisch erfgoed

Onze bossen, heides, plassen, kust, polderlandschappen en veenweidegebieden zijn ‘de longen’ van onze stedelijke regio. We hebben maar liefst twee nationale parken in de MRA, met Zuid-Kennemerland en Nieuw Land (het grootste door mensenhanden gemaakte natuurgebied van de wereld). De kwaliteit en nabijheid van onze landschappen maken onze metropoolregio uniek. Dat geldt ook voor de aanwezigheid van vele historische steden en dorpen en ander cultuur­ historisch erfgoed (industrieel, waterstaatkundig, ter verdediging, immaterieel) in onze regio. Landschappen en erfgoed dragen zo sterk bij aan onze brede welvaart. Niet alleen sociaal-maatschappelijk maar ook economisch. We danken er een belangrijk deel van onze grote nationale en internationale aantrekkingskracht aan. Deze kwaliteiten vragen om bescherming en versterking, als tegenwicht voor de stedelijke verdichting waarop een toenemend beroep wordt gedaan. Dat is cruciaal voor de leefbaarheid in onze regio. Daarnaast is het versterken van onze groenblauwe omgeving noodzakelijk voor het verbeteren van de biodiversiteit en onze waterhuishouding (waaronder adaptatie, waterkwaliteit, voldoende beschikbaarheid van drinkwater). Hoe kunnen we verantwoord groeien zonder onze landschappen aan te tasten, onze identiteit te verliezen of in te boeten op ons welzijn? Dat is de uitdaging. Samenhangende keuzes zijn nodig.

Voor de MRA is daarbij, in lijn met het beleid van de rijksoverheid, de brede water­ opgave en bodemgesteldheid sturend.

MRA Agenda 2025-2028

Deze ambitie kan worden waargemaakt door: • Landschap bij groei als kwetsbare waarde te onderkennen en zo veel mogelijk beschermend te handelen; • Bij groei van verstedelijking ook landschappelijke kwaliteit te laten meegroeien, in samenhang met noodzakelijke investeringen en rekening houdend met de versterking van de natuurwaarden en biodiversiteit; • Water en bodem sturend te laten zijn bij ruimtelijke keuzes (waaronder ruimte voor piekwaterberging); • Natuurwaarden en biodiversiteit te versterken; • Ons cultuurhistorisch erfgoed duurzaam en toekomstbestendig te beschermen en onderhouden; • Landschappen en cultuurhistorisch erfgoed verantwoord toegankelijk te maken voor onze inwoners en bezoekers (in samenhang met ambitie 7); • Te streven naar zo veel mogelijk verbinding tussen de groenblauwe gebieden om de ecologische waarde zo veel mogelijk te verbeteren.

21

MRA Agenda 2025-2028

22

7

We willen dat het (inter)nationale toerisme en de recreatiemogelijkheden bijdragen aan de leefkwaliteit van al onze inwoners

Toerisme is nog steeds een hot topic in de MRA en de uitdagingen zijn, na een tijdelijke dip door corona, de afgelopen jaren alleen maar groter geworden. Toerisme blijft de komende jaren wereldwijd groeien, ook bij ons. Maar wat voor soort toerisme willen we juist aantrekken en in welke deelregio willen we wat? Hoe kunnen we de balans vinden in gebieden waar de druk op de ruimte te groot is? De metropoolregio stuurt op een duur­ zame ontwikkeling van toerisme, rekening houdend met overtoerisme, waarbij we economie, ruimte, recreatie, natuur, klimaat, samenleving, cultuur en leefomgeving in samenhang bekijken. Daarbij proberen we drukke plekken te ontlasten door spreiding en vraagsturing. We willen toerisme zo veel mogelijk laten bijdragen aan de maatschappelijke opgaven en brede welvaart in de MRA. Sommige plekken binnen de MRA zijn op bepaalde momenten te druk - denk hierbij aan Amsterdam en de Zaanse Schans -, terwijl we op andere plekken juist meer bezoekers willen aantrekken, zoals in Purmerend, Haarlemmermeer, Lelystad en Almere. Bezoekers dragen sterk bij aan de nabijheid en kwaliteit van culturele voorzieningen die we in onze regio hebben. We beschikken daardoor over een breed aanbod aan culturele voorzieningen, waarvan veel van internationaal topniveau.

Musea, theatervoorstellingen, festivals en concerten vergroten de aantrekkingskracht van onze regio als plek om te wonen of een bedrijf te vestigen. Bij een aantrekkelijke regio horen ook recreatieve voorzieningen en gebieden. Bij groeiende verstedelijking en bezoekersaantallen zien we echter dat de druk oploopt. Op mooie dagen is bijvoorbeeld de bereikbaarheid van onze kust een groot probleem. Er moet voldoende ruimte voor recreatie zijn voor onze inwoners, in de nabijheid van hun woning. Deze ruimte moet meegroeien met de groei van het aantal inwoners. Spreiding is daarbij van groot belang, zodat de druk op bepaalde bestaande gebieden kan worden verlicht.

MRA Agenda 2025-2028

Deze ambitie kan worden waargemaakt door: • Te stimuleren dat een groter deel van de internationale verblijfsbezoekers de MRA buiten Amsterdam bezoekt of hier verblijft, hier meer tijd besteedt en meer geld uitgeeft (gekoppeld aan meerkernige ontwikkeling); • Spreiding aan te jagen van verblijfsaccommodaties en dagattracties en hierdoor enerzijds de deelregio’s economisch te laten profiteren en anderzijds de druk op Amsterdam af te laten nemen; • Aan te jagen dat bestaand toeristisch vastgoed wordt verduurzaamd en nieuw toeristisch vastgoed duurzaam wordt gebouwd; • De koppeling met kunst en cultuur in de hele regio te versterken; • Bereikbaarheid en instandhouding van recreatiegebieden te verbeteren door herkenbare ‘landingsplaatsen’ aan de kust en in de groenblauwe natuur; • Voor de bestaande en verdere verstedelijking te zorgen dat inwoners van de MRA groene recreatieruimte binnen maximaal een kwartier fietsen kunnen bereiken; MRA-dekkende netwerken te realiseren voor wandelen, fietsen en varen, zowel korte als lange afstandsroutes; • Gebieden met een te hoge recreatiedruk te ontlasten (door deze uit te breiden of door gebieden in de omgeving (door) te ontwikkelen); • (Inter)nationale bezoekers en recreanten meer mogelijkheden te geven om gebruik te maken van de trein en ander openbaar vervoer; • Initiatieven gericht op talentontwikkeling van jongeren in de cultuur te

stimuleren; • Bij nieuwe ruimtelijke opgaven culturele voorzieningen aan de voorkant mee te nemen om ervoor te zorgen dat het aanbod overal voldoende is en blijft; • In beeld te krijgen wie wel en wie nog niet worden bereikt door de culturele infrastructuur; • De toegankelijkheid van de culturele sector te vergroten.

23

MRA Agenda 2025-2028

24

8

We willen dat eenieder zich op toekomstbestendige en betaalbare wijze kan verplaatsen in de MRA en dat we het logistieke vervoer en de internationale connectiviteit verduurzamen

Brede welvaart betekent óók dat iedereen mee kan doen, dat mobiliteit rechtvaardig is. Jezelf verplaatsen moet dus toegankelijk, gastvrij, begrijpelijk en betaalbaar zijn. Zowel in de steden als in de (lint) dorpen, woonwijken en op bedrijventerreinen. Hoe je ook reist, in elk gebied moeten diverse opties zijn met een redelijke reistijd en bewoners moeten kunnen kiezen welke manier het beste bij hen past. In het Multimodaal Toekomstbeeld zijn zeven principes afgesproken die ook gelden in deze agenda. Dat zijn: 1. Verstedelijking afstemmen op kwaliteit van bereikbaarheid en nabijheid 2. Afremmen en spreiden van mobiliteitsgroei 3. Verbeteren van stedelijke en regionale fietsnetwerken 4. Ontwikkelen van regionale hubs 5. Goederenvervoer als integraal onderdeel 6. Ontvlechten van openbaar vervoer 7. Ringen draaiende houden Goede verbindingen zijn essentieel voor het leven en wonen in bestaande en nieuwe woongebieden, in alle deelregio’s van de MRA. Het aantal inwoners en banen in de MRA blijft groeien. Er is alleen geen ruimte om de mobiliteit mee te laten groeien, zoals we dat in het verleden deden. We zetten dan ook in op meer nabijheid in de meerkernige regio en daarmee op een betere woon-werkbalans. We willen blijven investeren in verbindingen om onze regio ook in de toekomst goed te verbinden met de rest van de wereld.

We richten ons daarbij op duurzame mobiliteit en het verminderen van CO2-uitstoot, waarbij we erkennen dat personeelstekorten een extra uitdaging vormen. We willen dit met name bereiken door flink in te zetten op duurzame, gezonde en emissieloze mobiliteit – van hoogwaardig OV en deelmobiliteit tot lopen en (e)-fietsen (met doorfietsroutes) – om een gezonde leefstijl te stimuleren en de CO2-uitstoot terug te dringen. Samen met het bedrijfsleven en het Rijk nemen we ook gedragsmaatregelen. Goederenvervoer - regionaal en internationaal, licht en zwaar - is belangrijk voor onze (distributie) economie en een randvoorwaarde voor een goed functionerende MRA. Maar het geeft ook verdringing op ons regionaal mobiliteitsnetwerk voor inwoners en een belasting voor de leefkwaliteit en de verkeersveiligheid. Om goederenvervoer en logistiek op een duurzame, veilige, efficiënte en concurrerende manier een plek te (blijven) geven zoeken we samen met het bedrijfsleven, overheden

MRA Agenda 2025-2028

en maatschappelijke organisaties de juiste ruimtelijke keuzes. Dit moet niet alleen binnen de logistiek zelf, maar ook ‘aan de voorkant’ van onze verstedelijkings- en bereikbaarheidsopgaven. De komende jaren zal er een grote groei rond goederen zijn en dit kan niet allemaal op het spoor. Hierdoor moet er ingezet worden op alternatieve oplossingen, zoals buisleidingen of binnenvaart. De mainport Schiphol, onze havens en Greenport Aalsmeer zijn belangrijke motoren van de regionale én nationale economie; bronnen van inter­nationale werkgelegenheid en brandpunten van internationaal transport. Ook de nabijheid van een van de grootste internetknooppunten ter wereld (AMS-IX) - een digitale mainport - maakt de regio tot een aantrekkelijke vestigingslocatie voor (internationale) bedrijven (waaronder datacenters). Deze economische motoren kennen een keerzijde voor de verduurzaming en de leefbaarheid van onze regio. Voor Schiphol zijn meer internationale treinen en een zo schoon en stil mogelijke luchtvaart nodig voor een meer duurzame toekomst. De spanning zit potentieel in de wens tot behoud van de kwaliteit van het netwerk.

Deze ambitie kan worden waargemaakt door: • Te werken vanuit de zeven principes van het MTB (zie bovenstaande opsomming, waarbij het STOMP-principe leidend is); • Te investeren in vormen van publieke mobiliteit* zodat in elke deelregio verschillende vervoersopties zijn (*publieke mobiliteit is een verzamelnaam voor openbaar vervoer, flexvervoer en deelmobiliteit); • De schaalsprong voor het regionale openbaar vervoer te realiseren, dit is randvoorwaardelijk voor de verstedelijking binnen de MRA. Hiervoor moet grotendeels nog bekostiging en bemensing komen vanuit de betrokken partijen. Hieraan werken de komende jaren is hierdoor van groot belang. Projecten waar het over gaat zijn: Zuidasdok, Noord/Zuidlijn naar Hoofddorp, Ringlijn naar Haven-Stad, aanleg van de IJmeerlijn (mogelijke koppeling met Lelylijn), het volledig sluiten van de Ringlijn en daarnaast is er voor wat betreft het OV ook aandacht voor HOV-corridors naar Zaanstad en Haarlem; • De kwaliteit van het (wegen)netwerk te onderhouden en klimaatadaptief te maken; • Verbeteringen in het fietsnetwerk en -gebruik, ook via de Greendeal Fiets; • Mobiliteitsgedrag te beïnvloeden met mijden en spreiden van de spits;

25

• Te zorgen dat het aandeel van het besteedbaar inkomen dat mensen kwijt zijn aan reizen redelijk blijft (mobiliteitsrechtvaardigheid; ook gekoppeld aan het verbeteren van de woon-werkbalans); • De hoeveelheid fijnstof en geluidsoverlast als gevolg van mobiliteit te minimaliseren; • Het aantal gewonden en doden als gevolg van deelname aan het verkeer te laten dalen; • Openbaar vervoer (publieke mobiliteit) als wenkend alternatief voor de auto te ontwikkelen; • Het bundelen van stromen te bevorderen en binnenstedelijk zo veel mogelijk passende, schone en veilige logistiek te stimuleren, onder andere door logistieke hubs aan te leggen; • De mogelijkheden van water, spoor en buisleidingen optimaal te benutten en de benodigde infrastructuur op orde te brengen, ook voor goederenvervoer; • De betrouwbaarheid van het goederenvervoer te borgen door het slim benutten van de beschikbare capaciteit (onder andere door het mijden van spitsen). Een laad-infrastructuur voor de logistieke sector te realiseren in de MRA (elektriciteit, waterstof of andere energiebronnen); • In te zetten op goede alternatieven voor het vliegtuig met internationale treinen ter vervanging van korte en middellange vluchten binnen Europa; • Ruimte te maken op nationale spoorroutes van en naar de MRA door uitvoering te geven aan ambities uit het nationaal Toekomstbeeld OV 2040.

MRA Agenda 2025-2028

26

MRA Agenda 2025-2028

27

Bijlage 1:

Doorvertaling uitvoeringslijnen MRA Agenda 2020-2024 In onderstaand overzicht maken we per uitvoeringslijn uit de vorige MRA Agenda inzichtelijk hoe we het betreffende onderwerp of de daarmee samenhangende activiteiten of programma’s een plek hebben gegeven in de nieuwe MRA Agenda (of het Meerjaren Uitvoeringsprogramma). 0.1 Samenbindende visie op de regio en de samenwerking Hoe we samenwerken in de MRA is opgenomen in de Samenwerkingsafspraken. Waarop we ons richten is opgenomen in deze nieuwe MRA Agenda, die is opgebouwd uit inhoudelijke ambities voor de langere termijn. 0.2 Samenwerking Rijk en EU In de vorige MRA Agenda ging deze uitvoeringslijn vooral over onze lobby- en public affairs-activiteiten. Voor vrijwel alle ambities in de nieuwe agenda is lobby zeer wezenlijk. We operationaliseren dat per ambitie in het Meerjaren Uitvoeringsprogramma, en we stemmen onze acties af in de PHO’s, Platforms en het MRA Bestuur. 0.3 De MRA als netwerkorganisatie In de vorige MRA Agenda ging deze uitvoeringslijn over de samenwerking met de Amsterdam Economic Board, de ROM InWest en over congressen en conferenties. Met de nieuwe MRA Agenda zetten we dit uiteraard door, waar nodig geïntensiveerd. 0.4 Kennishuis MRA In de huidige agenda gaat deze uitvoeringslijn vooral over kennisdeling. Idem, zie 0.3.

0.5 Verantwoording In de vorige MRA Agenda bestond deze uitvoerings-lijn vooral uit de communicatieinspanningen die we doen in het kader van transparantie en draagvlak voor de samenwerking. Idem, zie 0.3.

MRA Agenda 2025-2028

1.1 Regionale Economische Strategie In de vorige MRA Agenda bestond deze uitvoeringslijn grotendeels uit het opstellen van deelregionale economische profielen. In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor werklocaties. Onderdeel daarvan (in het Meerjaren Uitvoeringsprogramma) is ook het verder uitwerken van in de NOVEX MRA benoemde deelregionale profielen en voor een aantal deelregio’s verder uitwerken van de deelregionale profielen, die benut kunnen worden in de bedrijventerreinenstrategie en de kantorenstrategie. Daarnaast is een ambitie opgenomen voor het versterken van de concurrentie en innovatiekracht, die inhoudelijk ook sterk raakt aan deze uitvoeringslijn. 1.2 Werklocaties In de vorige MRA Agenda bestond deze uitvoeringslijn uit de bedrijventerreinenstrategie, Plabeka en het Projectbureau Herstructurering Bedrijventerreinen (PHB). In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor werklocaties. Alle activiteiten die onder de uitvoeringslijn voor werklocaties vallen, vallen ook onder de activiteiten die we opnemen in het Meerjaren Uitvoeringsprogramma. We gaan uitvoering geven aan de bedrijventerreinen­strategie (Plabeka 4.0 a), we stellen een kantorenstrategie op en we gaan door met Plabeka en het PHB.

28

1.3 Human Capital In de vorige MRA Agenda bestond deze uitvoeringslijn uit verschillende projecten en programma’s op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt. In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor onderwijs en arbeidsmarkt. Dit is uitgewerkt in het Meerjaren Uitvoeringsprogramma. 1.4 Aanjagen marktinitiatieven en transitieopgaven Voor deze uitvoeringslijn werken we vooral aan het onderwerp circulaire economie. In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor de circulaire regio. De activiteiten die zijn ingezet op het gebied van circulaire economie hebben een plek gekregen in het Meerjaren Uitvoeringsprogramma. 1.5 Energie-infrastructuur en datainfrastructuur Voor deze uitvoeringslijn werken we aan verschillende projecten, onderzoeken en activiteiten om ons netwerk te versterken, met name op het gebied van de energietransitie. Ook is er een beperkt aantal activiteiten uitgevoerd t.b.v. datacenters. In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor de klimaatneutrale regio en een ambitie voor het versterken van de (digitale) concurrentie- en innovatiekracht. Daarbij hoort ook een discussie over welke digitale infrastructuur er nodig is voor het realiseren van onze digitale ambities. Voor veel van de andere ambities die we hebben opgenomen is de schaarste van transportcapaciteit / netcongestie een belemmerende factor.

2.1 Verstedelijkingsstrategie In de vorige MRA Agenda hadden we voor deze uitvoeringslijn samen met het Rijk een verstedelijkingsstrategie en verstedelijkings­ concept opgesteld, en werken we nu aan de uitvoeringsagenda voor de NOVEX MRA In de nieuwe MRA Agenda hebben we geen aparte ambitie opgenomen voor de verstedelijkingsstrategie of de NOVEX: dit zijn geen opzichzelfstaande ambities, maar eerder middelen om onze ambities te verwezenlijken. Structurele afstemming- en afspraken maken met het Rijk is ontzettend belangrijk, en daarom blijven we onze inspanningen in de NOVEX prioriteit geven.

MRA Agenda 2025-2028

2.2 Wonen In de vorige MRA Agenda waren we voor deze uitvoeringslijn bezig met allerlei projecten om woningbouw te stimuleren, duurzaamheid in die woningbouw te stimuleren, tot afspraken te komen voor aandachtsgroepen, enzovoort. In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor wonen. Vanuit Brede Welvaart zal dit onderwerp ook sterker een sociale invalshoek krijgen. Ook kent deze ambitie een nadrukkelijk relatie met veel andere ambities voor bijvoorbeeld werklocaties, de klimaatneutrale regio en mobiliteit voor inwoners en bezoekers. 2.3 Landschap Voor landschap werken we aan verschillende activiteiten, variërend van onderzoeken naar bodem- en water sturend tot recreatie; gekoppeld aan de uitvoeringsagenda NOVEX. In de nieuwe agenda hebben we een ambitie voor cultuurhistorisch erfgoed en landschap opgenomen. Landschap raakt daarnaast ook aan veel andere ambities, en zal vanuit brede welvaart als waarde onderdeel uitmaken van afwegingen / keuzes die we maken bij die andere ambities. 2.4 Transitieopgaven leefomgeving In de vorige MRA Agenda ging deze uitvoeringslijn over klimaatadaptatie en de energietransitie. Het heeft sterke relaties met andere uitvoeringslijnen als bouwen en wonen en de werklocaties. In de nieuwe agenda hebben we een ambitie opgenomen voor een klimaatneutrale regio, daar valt ook klimaatadaptatie onder.

Ook eventuele activiteiten voor de energietransitie behoren daartoe. Vanuit brede welvaart willen we ervoor zorgen dat we toekomstige generaties of mensen elders niet opzadelen met de negatieve effecten van onze keuzes. 2.5 Kunst, Cultuur en Erfgoed Op dit onderwerp heeft de samenwerking gedurende de coronapandemie een andere vorm gekregen. Het oorspronkelijke PHO is weer opgestart. In de nieuwe agenda hebben we onder meer een ambitie opgenomen voor cultuurhistorisch erfgoed en landschap. Cultuur is daarnaast een belangrijke waarde bij de ambitie voor concurrentie en innovatiekracht, de ambitie voor woningen en de ambitie voor recreatie en toerisme.

29

2.6 Recreatie en Toerisme In de vorige MRA Agenda bestond deze uitvoeringslijn uit een groot aantal activiteiten, gericht op het spreiden van toerisme en het inzetten op hoogwaardig toerisme i.p.v. massatoerisme. In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor nationale en internationale bezoekers en een ambitie voor recreatie. In het platform Economie is een strategie voor Toerisme vastgesteld. Deze strategie vormt het vertrekpunt voor het Meerjaren Uitvoeringsprogramma. 3.1 Schaalsprong mobiliteitssysteem In de vorige MRA Agenda beoogden we met deze uitvoeringslijn een gezamenlijke strategie voor het mobiliteitssysteem, met aandacht voor de samenhang met andere uitvoeringslijnen als wonen, werken, duurzaamheid, etc. In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor mobiliteit voor inwoners en bezoekers, waarin we ook nadrukkelijk kijken naar andere ambities (werklocaties, wonen, etc.). Het Rijk-regioprogramma Samen Bouwen aan Bereikbaarheid blijft de basis in de uitvoering van deze ambitie. Vanuit het Multimodaal Toekomstbeeld van onze regio bepalen we onze positie. 3.2 Fiets Het doel van deze uitvoeringslijn in de huidige MRA Agenda is een samenhangend en hoogwaardig fietsroutenetwerk. In de vorige MRA Agenda was een ambitie opgenomen voor mobiliteit voor inwoners en bezoekers. Daar valt de modaliteit fiets ook onder.

3.3 Duurzame en innovatieve mobiliteit In de vorige MRA Agenda voerden we bij deze uitvoeringslijn een breed scala aan acties uit op het gebied van o.a. Smart Mobility, MAAS, verduurzaming van mobiliteit, enzovoort. In de nieuwe MRA Agenda hebben we een ambitie opgenomen voor mobiliteit voor inwoners en bezoekers en een ambitie voor het verduurzamen van goederenvervoer en logistiek en een ambitie voor het verduurzamen van de internationale connectiviteit.

MRA Agenda 2025-2028

30

MRA Agenda 2025-2028

31

Dit is een uitgave van de Metropoolregio Amsterdam Termini 179, 1025 XM Amsterdam

info@metropoolregioamsterdam.nl www.metropoolregioamsterdam.nl MRA Agenda 2025-2028

32