Document · PDF

C. Memo cie SL, nav evaluatie gezondheidsbevordering aangepast op toezeggingenlijst

Commissie Algemene Zaken 18 maart 2021, gemeente PurmerendBij agendapunt: Afsprakenlijst, inclusief toezeggingen SL10.883 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 2

MEMO

Aan Van Datum Onderwerp Registratienummer Bijlage

: Commissie Samenleving : Harry Rotgans : 28 januari 2021 : Toelichting op Evaluatie gezondheidsbevordering 2018-2021 : 1541118 : rapporten jeugdcijfers GGD Purmerend en Beemster

Op donderdag 7 januari is in de commissievergadering gesproken over de raadsbrief waarin de uitvoering van de gezondheidsbevordering in Purmerend, met u is geëvalueerd. Het was fijn te merken dat de brief overwegend positief is ontvangen en dat het thema gezondheid hoog op ieders agenda staat. Wellicht júist in deze tijd, waarin een pandemie ons wereldwijd bezighoudt. Aan de vragen die u stelde en de opmerkingen die u maakte naar aanleiding van de evaluatie, is te merken dat gezondheid een breed maatschappelijk thema is. Het is lastig om het onderwerp af te kaderen, want vrijwel alle inspanning binnen het maatschappelijke domein heeft in meer of mindere mate invloed op de gezondheid van onze inwoners. Middels dit memo beantwoord ik een aantal van de gestelde vragen die ook terug te vinden zijn op de toezeggingenlijst: Onderzoek eerste 1.000 dagen TNO Child Care heeft een onderzoek gepubliceerd over de eerste 1.000 dagen van een kind (dus vanaf conceptie tot ongeveer het 2e levensjaar).

Dit onderzoek is in het Engels en is te vinden via deze link: https://www.tno.nl/en/focus-areas/healthyliving/roadmaps/youth/improving-a-child-s-future-in-the-first-1-000-days/ Daarnaast heeft TNO in augustus 2019 is een literatuurverkenning gedaan over hetzelfde onderwerp, dit is in het Nederlands: https://repository.tno.nl/islandora/object/uuid:cc5ecca69760-4264-8a3c-1eef0927e64c Jaarlijkse cijfers GGD In de bijlage vindt u de meest actuele jaarcijfers (2019) rondom gezondheid van de Purmerendse en Beemster jeugd. Op dit moment rondt de GGD een aantal grote gezondheidsonderzoeken af en deze zijn – naar alle waarschijnlijkheid – in het voorjaar 2021 beschikbaar. De GGD wil de resultaten graag aan u presenteren, waarbij gelegenheid is voor u om vragen te stellen, bijvoorbeeld over het gebruik van lachgas, overgewicht en eenzaamheid onder jongeren. Buurtblik Wordt meegenomen in de eindevaluatie of – indien passend – wordt u hier eerder over geïnformeerd. Gezinsondersteuning Er is verduidelijking gevraagd aan de PvSP over deze opmerking, omdat niet duidelijk is over welke gezinsondersteuning wordt bedoeld. Mogelijk kan ik hier de volgende commissievergadering op 4 maart 2021 op terug komen. Voorlichting preventie (vanaf groep 7) Deze ambitie is opgenomen in de onderwijsagenda binnen de pijler Gezondheid. De gesprekken hierover worden al met onderwijs gevoerd.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Beemster

Hieronder volgen de belangrijkste resultaten in de dimensies van positieve gezondheid. Mijn lichaam

Meedoen en erbij horen

drinkt elke dag meer dan 3 glazen drankjes met suiker; ZW 6%; 7%.

80%

sport wekelijks bij een club, vereniging of sportschool; ZW 77%; 75%.

83%

drinkt dagelijks minimaal één glas water; ZW 77%; 73%.

12%

is matig of ernstig eenzaam ZW 12%.

wordt regelmatig* gepest, op school of via sociale media; ZW 4%.

pest regelmatig* anderen, op school of via sociale media; ZW 2.1%.

vertoont problematisch sociale mediagebruik; ZW 11%.

83%

fietst of loopt 5 dagen per week naar school of stageplek; ZW 85%; 84%.

17%

beweegt dagelijks minstens één uur; ZW 16%; 18%.

71%

voelt zich (zeer) regelmatig moe of slaperig; ZW 68%.

Nu en later

Gevoelens en gedachten 44%

voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren; ZW 41%; 44%.

42% ervaart dat de stress van invloed is op gezondheid; ZW 49%.

48% Vmbo; ZW 53%;

49%.

52% Havo/vwo; ZW 47%;

51%. *

86% woont bij beide ouders ; ZW 82%;

voelt zich niet voldoende weerbaar; ZW 7%; 10%.

18%

heeft een verhoogd risico op psychische ongezondheid; ZW 24%.

10%

regelmatig = 2 of meer keer per maand

83%.

27% heeft nu of in het verleden een scheiding van de

ouders meegemaakt; ZW 26%.

<5 *

ervaart thuis enige/grote moeite met rondkomen; ZW 4%; 4%.

woont bij beide ouders is inclusief co-ouderschap

heeft een enkele keer tot (heel) vaak suïcidale gedachten; ZW 15%. Welbevinden en lekker in je vel

Dagelijks leven 32%

heeft de laatste 4 weken alcohol gedronken; ZW 18%; 26%.

93%

voelt zich meestal (zeer) 93%; ZW 87%; 84%.

20%

heeft de laatste 4 weken ≥5 drankjes met alcohol bij één gelegenheid gedronken (binge drinken); ZW 12%; 18%.

22%

heeft een verhoogd risico op sociaal-emotionele problemen; ZW 26%; 30%.

rookt minstens 1 keer per week; ZW 2.7%; 4%.

20%

geeft aan dat iedereen op school kan uitkomen voor zijn/haar LHBTI-geaardheid*; ZW 25%.

15%

heeft ooit hasj of wiet gebruikt; ZW 9%.

74%

kan met iemand op school praten als hij/zij ergens mee zit; ZW 78%.

heeft ooit lachgas gebruikt; ZW 6%.

90%

kan met ouder(s) praten als hij/zij ergens mee zit; ZW 89%.

70%

van de ouders gedogen alcoholgebruik van hun kinderen; ZW 65%.

‘gedogen alcoholgebruik’: ze vinden het goed, weten het niet of zeggen er niets van.

www.ggdzw.nl www.ggdzw.nl www.ggdzw.nl

LHBTI staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgenders- en intersekse personen.

1 Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Beemster GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Mijn lichaam: Gezond gewicht

Bewegen

Voeding

Slapen

83% van de jongeren fietst of loopt 5 dagen per week naar school of stageplek.

Minder dan 5 jongeren drinken dagelijks meer dan 3 glazen drankjes met suiker.

71% van de jongeren voelt zich (zeer) regelmatig moe of slaperig overdag.

17% van de jongeren beweegt dagelijks minstens één uur.

83% van de jongeren drinkt dagelijks minimaal een glas water.

13% van de jongeren slaapt niet zo goed of helemaal niet goed.

45% van de jongeren eet dagelijks groente, 33% eet dagelijks fruit.

Risicogroepen

Gewichtscijfers JGZ

Beweegrichtlijn en Slapen

● In grote lijnen eten en drinken leerlingen op het vmbo minder gezond dan leerlingen op havo/vwo. ● meisjes bewegen iets minder vaak dan jongens. ● leerlingen uit de 4e klas slapen het minst goed. ● meisjes, vierdeklassers en havo/vwoers zijn overdag meer slaperig of moe dan jongens, tweedeklassers en vmboers.

Gezond eten en voldoende beweging zijn belangrijk voor een goede gezondheid. Een verkeerde balans tussen voeding en beweging is de belangrijkste oorzaak van overgewicht. Overgewicht op jonge leeftijd vergroot de kans op overgewicht op volwassen leeftijd en kan leiden tot veel gezondheidsproblemen, zoals suikerziekte en hart- en vaatziekten.

De Gezondheidsraad geeft de volgende beweegrichtlijnen voor kinderen (4 tot 18 jaar): doe dagelijks minstens een uur aan matig intensieve inspanning. Langer, vaker en/ of intensiever bewegen geeft extra gezondheidsvoordeel. Doe minstens driemaal per week spieren botversterkende activiteiten. En voorkom veel zitten!

De JGZ van de GGD bepaalt jaarlijks lengte en gewicht van leerlingen op het vo. Hieruit blijkt dat in Beemster rond de 22% van de jongeren uit de 1e en 2e klas van voortgezet onderwijs (ernstig) overgewicht heeft, regionaal is dit 19%.

Goede nachtrust is essentieel voor een goede psychische en lichamelijke gezondheid. Slecht slapen kan bijvoorbeeld leiden tot overgewicht, stemmingsproblemen en ADHDsymptomen. Slaapduur en slaapproblemen zijn gerelateerd aan overgewicht.

Vergelijking met de regio

Aanbevelingen Bewegen is goed voor de mentale en fysieke gezondheid. Een flink deel van de jongeren beweegt niet regelmatig. Enkele mogelijkheden om hen te verleiden dit wel te doen: De financiële regelingen om bewegen en sport voor minder draagkrachtige mensen te stimuleren, beter bekend te maken. Bewegen meer integreren in het dagelijks leven van jongeren. De omgeving van jongeren zo inrichten dat deze stimuleert om te bewegen. Slapen verdient aandacht. Slaapvoorlichting, slaap hygiëne en gedragsmatige aanpakken zijn hierbij aanknopingspunten.

Vergelijking in de tijd

2019 gunstiger dan 2010: ● Fietst of loopt dagelijks naar school of stageplek (83% versus 66%) 2019 (ongeveer) gelijk aan 2010: ● Eet dagelijks groente (45% versus 30%) ● Eet dagelijks fruit (33% versus 40%) Niet uitgevraagd in 2010: ● Beweegt dagelijks minimaal een uur. ● Kwaliteit slapen, slaperig overdag.

www.ggdzw.nl

Beemster gunstiger dan regio ● Drinkt dagelijks > 3 glazen drankjes met suiker ( < 10 versus 6%) Beemster (ongeveer) gelijk aan ZW ● Drinkt dagelijks minimaal 1 glas water (83% versus 77%) ● Eet dagelijks groente (45% versus 40%), eet dagelijks fruit (33% vs 36%) ● Ontbijt ≥ 5 dagen per week ( 84% versus 78%) ● Fietst of loopt dagelijks naar school of stageplek (83% versus 85%) ● Beweegt dagelijks minstens één uur (17% versus 16%) ● Voelt zich regelmatig overdag slaperig (71% versus 68%) ● Slaapt niet zo goed of helemaal niet goed (13% versus 17%)

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Beemster GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Dagelijks leven: Alcohol, roken en drugs

Alcohol

Roken

Drugs

Lachgas

32% van de jongeren heeft in de laatste 4 weken alcohol gedronken.

Minder dan 5 jongeren roken minstens 1 keer per week.

15% van de jongeren heeft ooit hasj of wiet gebruikt.

Minder dan 5 jongeren hebben ooit lachgas gebruikt.

20% van alle jongeren heeft in de laatste vier weken aan bingedrinken gedaan. Dat wil zeggen dat ze tenminste 1x vijf of meer drankjes hebben gedronken bij één gelegenheid

Bij minder dan 5 jongeren wordt in huis gerookt waar de jongere bij is.

Minder dan 5 jongeren hebben in de laatste 4 weken hasj of wiet gebruikt.

Vmbo-ers gebruiken meer genotmiddelen In grote lijnen komt roken en het gebruik van alcohol, e-sigaret, lachgas en hasj of wiet meer voor bij ● 4e − dan bij 2e klassers. ● vmbo-ers dan bij havo/vwo-ers. Daarnaast komt alcoholgebruik meer voor bij westerse dan bij niet-westerse jongeren. Voor roken en drinken zijn er geen verschillen tussen jongens en meisjes. Jongens gebruiken vaker dan meisjes e-sigaretten, lachgas en hasj of wiet.

Invloed ouders op alcoholgebruik en roken

Ouders blijken invloed te hebben op het alcoholgebruik van hun kinderen. Het gaat bijvoorbeeld om voorbeeldgedrag van de ouders, het stellen van regels over alcohol en monitoring door ouders. Uit de Gezondheidsmonitor Jeugd blijkt dat 65% van de ouders, van de jongeren die ooit alcohol hebben gedronken, het drinken van alcohol gedogen. Onder gedogen verstaan we dat ouders het goed vinden, er niets van zeggen of het niet weten. Als minimaal één ouder rookt is de kans groter dat de kinderen ook gaan roken, dan bij niet-rokende ouders. Ook als een broer of zus rookt, is deze kans groter. In regio Zaanstreek-Waterland wordt bij vmbo-ers en niet-westerse jongeren vaker in huis gerookt.

Vergelijking in de tijd

2019 gunstiger dan 2010: ● Alcoholgebruik afgelopen maand (32% versus 44%) ● Bingedrinken afgelopen maand (20% versus 59%)

2019 ongeveer gelijk aan 2010: ● Hasj of wiet ooit (15% versus 12%) ● Ouders gedogen alcoholgebruik van hun kind (70% versus 63%)

Niet uitgevraagd in 2010: ● Lachgas, e-sigaret

www.ggdzw.nl

Lachgas

Lachgas is een medicinaal middel voor tijdelijke verdoving. De voedingsindustrie gebruikt lachgas ook als drijfgas, bijvoorbeeld voor slagroomspuiten. Er is daardoor makkelijk aan te komen. Jongeren gebruiken het om een tijdelijke roes te krijgen. De bewustzijnsdaling lijkt een beetje op dronkenschap. Lachgas beïnvloedt de waarneming (vervorming van beeld en geluid) en geeft een gevoel van bijnabewustzijnsverlies. Zodra er met de inname van lachgas wordt gestopt, verdwijnt het effect binnen 5 minuten. Tijdelijk zuurstoftekort veroorzaakt vermoedelijk een deel van de ongewenste effecten zoals duizeligheid (46%), verwardheid (27%) en hoofdpijn (25%). De kans op klachten neemt toe naarmate de jongere lachgas vaker gebruikt.

Vergelijking met de regio

Aanbevelingen

Beemster (ongeveer) gelijk aan ZW ● Bingedrinken afgelopen maand (20% versus 12%) ● Ouders gedogen alcoholgebruik van hun kind (70% versus 65%) ● Rookt ≥ 1 keer per week (< 10 versus 2.7%) ● Hasj of wiet ooit (15% versus 9%) ● Lachgas ooit (< 10 versus 6%) ● Roken in huis in de afgelopen 7 dagen met de jongere erbij (< 10 versus 15%)

Een deel van de jongeren in de regio gebruikt genotmiddelen, terwijl de wetgeving 18 jaar als minimumleeftijd stelt. Er zijn landelijk verschillende interventies die lokaal ingezet kunnen worden, maatregelen zoals de Rookvrije generatie, bewustwordingscampagnes zoals IkPas en Stoptober, en schoolinterventies zoals de Gezonde School en Helder op school.

Beemster minder gunstig dan ZW ● Alcoholgebruik in de laatste maand (32% versus 18%)

Uit de Gezondheidsmonitor Jeugd blijkt dat 17% van de jongeren in Beemster vindt dat er op school meer aandacht zou moeten worden besteed aan alcohol, roken en drugs.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Beemster GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Gevoelens en gedachten, welbevinden

Sociaal-emotionele gezondheid (SDQ) 18% van de jongeren heeft een verhoogde SDQ-score: 22% loopt risico op sociaal-emotionele problemen, 8% loopt ernstig risico hierop.

Stress en prestatiedruk

Suïcide

44% van de jongeren voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren.

10% van de jongeren heeft een enkele keer tot en met heel vaak suïcidale gedachten.

42% van de jongeren ervaart dat de stress van invloed is op hun gezondheid en welbevinden.

Landelijke nota

9% van de jongeren voelt zich niet voldoende weerbaar.

Vmbo-leerlingen meer risico op sociaal-emotionele problemen Vmbo-leerlingen hebben een grotere kans op sociaal-emotionele problemen dan havo/vwo-leerlingen (27% versus 18%). Als we binnen de SDQ naar de subschalen kijken dan lopen vooral meisjes meer risico op emotionele problemen. Jongens, tweedeklassers en vmbo-ers lopen het meeste risico op gedragsproblemen. Serieuze suïcidegedachten komen meer voor bij meisjes, vmbo-ers, jongeren die niet bij beide ouders wonen en jongeren waar thuis moeite is met rondkomen.

Stress en prestatiedruk Het lijkt alsof jongeren steeds meer druk voelen om te presteren. Deze druk kan leiden tot stress en burn-out (klachten). Ervaren stress geeft risico op gezondheidsproblemen en beïnvloedt daarmee ook de kwaliteit van leven van jongeren. Jongeren ervaren op verschillende vlakken (zeer) vaak stress: 29% door school of huiswerk. < 5 jongeren door situatie thuis. 8% door eigen problemen. 11% over wat anderen van hem/ haar vinden. 20% door alles wat hij/zij moet doen. 44% door één of meer factoren. Vooral meisjes en havo/vwo-leerlingen ervaren (veel) stress.

Vergelijking in de tijd

2019 ongeveer gelijk aan 2010: ● Suicide gedachten (10% versus 17%) ● Kans op psychische ongezondheid (MHI-5), gericht op angst en depressie (13% versus 14%) ● Risico op sociaal-emotionele problemen (SDQ) (18% versus 14%) Niet uitgevraagd in 2010: ● Stress ● Weerbaarheid ● Zich gelukkig voelen

www.ggdzw.nl

Vergelijking met de regio Beemster (ongeveer) gelijk aan ZW ● Voelt zich (zeer) gelukkig (93% versus 87%) ● Voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren (44% vs 41%) ● Risico op sociaal-emotionele problemen (SDQ) (18% versus 24%) ● Kans op psychische ongezondheid (MHI-5), gericht op angst en depressie (13% versus 18%) ● Voelt zich voldoende weerbaar (91% versus 93%) ● Heeft afgelopen jaar weleens tm (heel) vaak suïcide gedachten (10% versus 15%)

De overheid wil in de landelijke nota volksgezondheid 2020-2024 de druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongeren met voorrang aanpakken. Er komt onder andere nader onderzoek naar de aard, omvang en determinanten van het probleem. Projecten om de weerbaarheid te vergroten, zoals het project ‘welbevinden op school’ worden geïntensiveerd. Sporten beweegaanbod dient versterkt. Er komt extra inzet op risicogroepen, zoals jongeren met ouders die verslaafd zijn of langdurige lichamelijke of psychische problemen hebben. Vanuit de monitor zijn cijfers beschikbaar over ‘jonge mantelzorgers’.

Aanbevelingen Sociaal-emotioneel welbevinden staat voor lekker in je vel zitten en gepast sociaal gedrag vertonen. Jongeren die lekker in hun vel zitten hebben meer zelfvertrouwen en zijn weerbaarder. Jongeren zijn beter in staat om te leren en zichzelf te ontwikkelen als ze zich veilig voelen en zichzelf kunnen zijn op school. Zorgen voor een positief en sociaal veilig schoolklimaat is dus een eerste belangrijke stap in het bevorderen van welbevinden van leerlingen. Scholen kunnen hierbij gebruik maken van de Gezonde School-aanpak. In Beemster geeft 23% van de jongeren aan dat hun school meer aandacht zou moeten besteden aan pesten, discriminatie en agressief gedrag. 29% vindt dat school meer aandacht zou moeten besteden aan stress, mindfulness en meditatie.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Beemster GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Lekker in je vel: Relaties en seksualiteit

Veilig vrijen

Seksuele diversiteit

Sexting

15% van de jongeren heeft weleens geslachtsgemeenschap gehad.

80% van de jongeren vindt homoseksualiteit normaal.

Van de seksueel actieve jongeren vrijen < 10 jongeren onveilig.

20% vindt homoseksualiteit erg raar of verkeerd.

Minder dan 5 jongeren hebben in de laatste 6 maanden een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf naar iemand anders gestuurd.

20% van de jongeren geeft aan dat iedereen op school kan uitkomen voor zijn/ haar seksuele geaardheid.

Risicogroepen bij relaties en seksualiteit Jongens en niet-westerse jongeren vrijen vaker niet veilig dan meisjes en westerse jongeren.

Jongens, vmbo-ers en niet-westerse jongeren vinden homoseksualiteit vaker niet normaal, raar of verkeerd dan meisjes, havo/vwo-ers en westerse jongeren. Er is geen specifieke risicogroep voor sexting.

Vergelijking in de tijd

2019 gunstiger dan 2010: ● Vindt homoseksualiteit normaal (80% versus 59%) 2019 ongeveer gelijk aan 2010: ● Heeft geslachtsgemeenschap gehad (15% versus 18%) Niet uitgevraagd in 2010: ● Eerlijk uitkomen voor LHBTI op school ● Sexting

www.ggdzw.nl

Vergelijking met de regio Beemster (ongeveer) gelijk aan ZW ● Heeft geslachtsgemeenschap gehad (15% versus 10%) ● Vindt homoseksualiteit normaal (80% versus 73%) ● Heeft een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf verstuurd (< 10 jongeren versus 4%) ● Is van mening dat je op school eerlijk uit kan komen voor LHBTI (20% versus 26%)

Sexting

Sexting is het versturen van seksueel getinte berichten, foto’s of filmpjes van jezelf via smartphone, computer of tablet. Omdat het online is, kan de ontvanger het ook doorsturen naar anderen voor wie het niet bedoeld is. Dit kan per ongeluk, maar ook met opzet om te pesten of wraak te nemen. Sexting roept veel emoties op. Het kan namelijk verstrekkende gevolgen hebben, omdat je geen controle hebt op de online beelden.

Aanbevelingen Er is een ruime keus aan interventies die seksueel risicogedrag voorkomen of verminderen. Ze bevorderen bijvoorbeeld condoom- en anticonceptiegebruik, het testen van soa’s of gaan seksuele grensoverschrijding tegen. Mogelijke maatregelen zijn voorlichting en schoolinterventies, zoals de Gezonde School om de kennis over anticonceptiemiddelen en de seksuele weerbaarheid te bevorderen. 10% van de jongeren vindt dat school meer aandacht zou moeten besteden aan relaties en seksualiteit. Om dit te doen kunnen scholen ter ondersteuning gebruik maken van de landelijke Gezonde School subsidie.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Beemster GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Onderzoek en resultaten

In het najaar van 2019 heeft GGD Zaanstreek-Waterland de Gezondheidsmonitor Jeugd uitgevoerd op de reguliere scholen voor voortgezet onderwijs in de regio. Alle scholen deden mee. Leerlingen vulden online een vragenlijst in met allerlei vragen over hun gezondheid, welzijn en leefstijl. Op basis van de gegeven antwoorden ontvingen de leerlingen individueel advies op maat. De resultaten van het onderzoek zijn weergegeven in rapportages per school. De aan de school verbonden arts of verpleegkundige van de JGZ en een adviseur Gezondheidsbevordering van de GGD hebben samen met een afvaardiging van de betreffende school de rapportage besproken ten behoeve van het schoolgezondheidsbeleid. Dit is deels gebeurd met behulp van videobellen en deels live. Alle GGD'en hebben de Gezondheidsmonitor uitgevoerd. Daarom zijn er naast wijk-, gemeente- en regiocijfers ook landelijke cijfers. We hebben per gemeente 2 soorten resultaten:  Een regio-factsheet met regiotabellen. Hierin staan de belangrijkste resultaten voor Zaanstreek-Waterland in de dimensies van positieve gezondheid. We vergelijken de resultaten van de regio met Nederland. En we vergelijken de resultaten van 2019 met die van 2010, omdat in deze jaren de Gezondheidsmonitor anoniem is uitgevoerd. Daarnaast noemen we welke jongeren meer risico lopen op minder gewenst gedrag, op sociaal-emotionele- en welzijnsproblemen.

Ook geven we per onderwerp actuele achtergrondinformatie. Per onderdeel sluiten we af met aanbevelingen. De bundel tabellen geeft alle resultaten voor de regio weer.  Een gemeente-factsheet met gemeentetabellen. Deze factsheet heeft dezelfde opbouw als de regio-factsheet. De bundel tabellen geeft alle resultaten voor de gemeente weer. Voor de gemeenten Zaanstad, Purmerend en EdamVolendam komen er ook wijkrapportages.

In dit document geven we de resultaten weer van de 134 tweede- en vierdeklassers uit Beemster die hebben meegedaan aan de Gezondheidsmonitor Jeugd 2019. Achtergrondinformatie over de Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 en de bronnen die zijn gebruikt voor deze rapportage, kunt u vinden op onze website.

Colofon Uitgave: GGD Zaanstreek-Waterland, Epidemiologie, Beleid en Gezondheidsbevordering, Zaandam, september 2020. Auteurs: Monique Heemskerk, Anne Kramer, Carin Bosma, Cora Knol, Janneke Meijering Met dank aan de scholen voor voortgezet onderwijs en aan de leerlingen voor hun medewerking. Voor meer informatie kunt u mailen naar epi@ggdzw.nl Overname van gegevens is toegestaan, mits voorzien van de volgende bronvermelding: Factsheet Beemster, Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren 2019. GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020.

www.ggdzw.nl

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Beemster GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Resultaten Gezondheidsmonitor Jeugd voor de gemeente Beemster In de tabel wordt per indicator het percentage jongeren weergegeven dat voldoet aan de betreffende indicator, met de onder- en de bovengrens van het 95%-Betrouwbaarheidsinterval (B.I.). Dat B.I. geeft aan dat indien deze meting 100 maal wordt herhaald, de gemeten waarde 95 maal binnen het interval zal liggen dat wordt aangegeven. De overige 5 keer zal het percentage buiten het interval liggen. Hoe kleiner dit interval, hoe preciezer de schatting van de werkelijke waarde is. Het interval wordt kleiner naarmate het gemeten percentage gebaseerd is op een groter aantal jongeren: de meting wordt dan betrouwbaarder. Significantie De vetgedrukte cijfers geven een significant verschil aan. Voor de gemeentepercentages is een vergelijking gemaakt tussen de gemeente ten opzichte van de regio, zonder betreffende gemeente. De percentages zijn afgerond, alleen bij percentages die kleiner zijn dan 3% wordt één decimaal weergegeven. Als bij een vergelijking tussen 2 groepen de 2 betrouwbaarheidsintervallen elkaar niet overlappen is er sprake van een significant verschil tussen de 2 groepen.

Beemster

Beemster BI laag

Beemster BI hoog

Regio zonder Beemster

Regio zonder Beemster BI laag

Regio zonder Beemster BI hoog

Zaanstreek-Waterland totaal

Is (zeer) gelukkig

87.59

96.43

85.54

87.49

Is (zeer) ongelukkig

2.5

2.11

3.01

2.5

Ervaart (zeer) goede gezondheid

85.64

95.3

85.3

87.3

Slaapt niet zo goed of helemaal niet goed

8.39

20.95

16.24

18.43

Voelt zich regelmatig overdag slaperig¹

62.91

78.72

67.01

69.67

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door school of huiswerk

21.06

38.73

29.4

32.07

Welbevinden

Beemster

Beemster BI laag

Beemster BI hoog

Regio zonder Beemster

Regio zonder Beemster BI laag

Regio zonder Beemster BI hoog

Zaanstreek-Waterland totaal

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door situatie thuis

2.56

12.92

6.08

7.54

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door eigen problemen

4.63

14.42

8.66

10.35

Voelt zich (zeer) vaak gestrest over wat anderen van hem/haar vinden

6.84

17.99

10.47

12.32

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door alles wat hij/zij moet doen

13.35

28.65

19.37

21.68

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren

34.36

53.18

42.91

Ervaart dat stress van invloed is op gezondheid en welbevinden

31.97

53.73

47.51

50.81

Heeft verhoogde kans op psychische ongezondheid (MHI-5)

8.35

20.61

17.24

19.43

Voelt zich voldoende weerbaar

84.24

94.64

92.11

93.61

Risico op sociaal-emotionele problemen (SDQ-totaalscore)

11.99

25.35

22.28

24.79

Emotionele problemen

15.06

29.8

25.15

27.68

Gedragsproblemen

16.82

31.91

25.95

28.54

Heeft afgelopen jaar weleens/heel vaak suïcidale gedachten

5.62

15.64

14.18

16.21

Heeft afgelopen jaar af en toe/ heel vaak suïcidale gedachten

1.46

8.61

5.97

7.38

Vindt het op school (hartstikke) leuk

41.92

60.5

47.76

50.63

Is recent thuis gebleven wegens ziekte

31.26

49.86

40.66

43.51

Heeft de laatste 4 weken gespijbeld

5.71

18.89

11.56

13.51

Welbevinden, schoolomgeving

Beemster

Beemster BI laag

Beemster BI hoog

Regio zonder Beemster

Regio zonder Beemster BI laag

Regio zonder Beemster BI hoog

Zaanstreek-Waterland totaal

Is het afgelopen jaar ziek gemeld (door ouder of jongere zelf) terwijl niet ziek

24.09

41.97

33.35

36.11

Is regelmatig gepest¹

2.65

11.7

2.88

3.96

Is regelmatig online gepest¹

2.1

1.74

2.58

2.2

Pest zelf regelmatig anderen¹

1.5

1.19

1.88

1.5

Pest zelf regelmatig online¹

1.3

1.04

1.69

1.4

Kan met iemand praten op school

63.55

81.86

77.06

79.46

Heeft scheiding van ouders meegemaakt

19.27

37.45

25.23

27.81

Voelt zich begrepen door ouders

75.03

90.18

82.46

84.6

Kan met ouders praten als hij/ zij ergens mee zit

82.11

95.08

88.48

90.25

Is een jonge mantelzorger

9.93

23.09

13.58

15.66

Sport wekelijks bij een club, vereniging of sportschool

71.25

86.1

75.8

78.29

Beweegt dagelijks minstens één uur

11.25

25.59

15.44

17.61

Fietst of loopt dagelijks naar school of stageplek

74.11

89.5

83.83

86.07

75.12

89.95

76.72

79.14

Welbevinden, thuis

Bewegen en sport

Voeding Ontbijt 5 of meer dagen per week

Beemster

Beemster BI laag

Beemster BI hoog

Regio zonder Beemster

Regio zonder Beemster BI laag

Regio zonder Beemster BI hoog

Zaanstreek-Waterland totaal

Eet dagelijks fruit

43.37

34.34

37.15

Eet dagelijks groente

35.25

55.5

38.67

41.53

Drinkt dagelijks minimaal 1 glas water

74.93

88.79

75.9

78.34

Drinkt dagelijks > 3 glazen drankjes met suiker

5.09

6.49

Drinkt max. 1 blikje energiedrank per dag

93.49

99.33

94.26

95.55

Heeft ooit gerookt (een hele sigaret of meer)

6.58

19.63

5.64

7.05

Rookt nu 1 of meer keer per week

1.71

11.69

2.7

2.23

3.22

2.7

Heeft ooit een e-sigaret gerookt

15.72

31.48

21.08

23.56

Rookt nu 1 of meer keer per week een e-sigaret

1.9

1.5

2.29

1.8

Heeft de laatste maand alcohol gedronken

23.17

41.94

17.36

19.67

Heeft de laatste maand vijf of meer drankjes met alcohol bij één gelegenheid gedronken (binge drinken)

12.8

28.62

11.51

13.51

Heeft ooit wiet of hasj gebruikt

8.57

23.74

7.86

9.48

Heeft de laatste maand wiet of hasj gebruikt

2.3

11.54

3.76

4.96

Heeft ooit harddrugs gebruikt

2.0

1.6

2.41

2.0

Heeft ooit lachgas gebruikt

4.38

17.85

5.39

6.76

Heeft in de afgelopen 4 weken lachgas gebruikt

1.9

1.51

2.32

2.0

Alcohol, roken en drugs

Beemster

Beemster BI laag

Beemster BI hoog

Regio zonder Beemster

Regio zonder Beemster BI laag

Regio zonder Beemster BI hoog

Zaanstreek-Waterland totaal

Woont in een -altijd- rookvrij huis

67.41

84.7

74.81

77.3

Roken in huis de afgelopen 7 dagen, met de jongere erbij (binnen)

5.15

18.64

14.29

16.37

Er wordt thuis gerookt - binnen of buiten

12.7

30.03

25.65

28.36

Heeft geslachtsgemeenschap gehad

9.16

24.09

9.46

11.24

Heeft geen seks gehad of altijd condooms gebruikt

87.15

96.82

94.31

95.6

Heeft ongewenste seksuele ervaring gehad

3.88

5.09

Vindt homoseksualiteit normaal

70.89

86.1

72.03

74.61

Is van mening dat je op school eerlijk uit kan komen voor LHBTI³

13.48

29.74

23.56

26.02

Heeft een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan een ander gestuurd

3.12

4.16

Relaties en seksualiteit

Mediawijsheid Vertoont problematisch sociale mediagebruik

4.81

16.44

9.88

11.69

Vertoont problematisch gamegedrag

2.42

10.88

3.82

5.09

Heeft soms tot altijd last van het gehoor na luisteren van muziek

18.37

37.7

20.65

23.09

Heeft tijdens en/of na schoolfeest last van gehoor

4.21

17.66

5.35

6.72

Heeft tijdens en/of na een feest / festival last van gehoor

8.94

26.39

8.6

10.37

Heeft tijdens en/of na luisteren van muziek met oortjes / koptelefoon last van gehoor

5.19

20.44

8.46

10.14

Gebruikt oordoppen op plekken met harde muziek

21.58

43.57

27.92

31.01

Fysieke veiligheid

1 ‘Regelmatig’ is 2 of meer keer per maand 2 'Gedogen' is dat ouders het goed vinden, er niets van zeggen, of het niet weten. 3 De afkorting ‘LHBTI’ staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen. ~ = Minder dan vijf jongeren hebben dit antwoord gegeven. In de tabel worden resultaten op basis van minder dan 5 jongeren niet weergegeven.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Purmerend

Hieronder volgen de belangrijkste resultaten in de dimensies van positieve gezondheid. Mijn lichaam

Meedoen en erbij horen

drinkt elke dag meer dan 3 glazen drankjes met suiker; ZW 5%; 7%.

75%

sport wekelijks bij een club, vereniging of sportschool; ZW 78%; 75%.

72%

drinkt dagelijks minimaal één glas water; ZW 79%; 73%.

13%

is matig of ernstig eenzaam ZW 12%.

wordt regelmatig* gepest, op school of via sociale media; ZW 4%.

89%

fietst of loopt 5 dagen per week naar school of stageplek; ZW 84%; 84%.

17%

beweegt dagelijks minstens één uur; ZW 16%; 18%.

68%

voelt zich (zeer) regelmatig moe of slaperig; ZW 69%.

2.5% pest regelmatig* anderen, op school of via sociale

media; ZW 2.1%.

12% *

voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren; ZW 41%; 44%.

52% ervaart dat de stress van invloed is op gezondheid; ZW 48%.

53% Vmbo; ZW 53%;

49%.

47% Havo/vwo; ZW 47%;

51%. *

80% woont bij beide ouders ; ZW 82%;

voelt zich niet voldoende weerbaar; ZW 8%; 10%.

25%

heeft een verhoogd risico op psychische ongezondheid; ZW 22%.

15%

regelmatig = 2 of meer keer per maand

Nu en later

Gevoelens en gedachten 44%

vertoont problematisch sociale mediagebruik; ZW 10%.

83%.

28% heeft nu of in het verleden een scheiding van de

ouders meegemaakt; ZW 26%.

5% *

ervaart thuis enige/grote moeite met rondkomen; ZW 4%; 4%.

woont bij beide ouders is inclusief co-ouderschap

heeft een enkele keer tot (heel) vaak suïcidale gedachten; ZW 15%. Welbevinden en lekker in je vel

Dagelijks leven 16%

heeft de laatste 4 weken alcohol gedronken; ZW 20%; 26%.

87%

voelt zich meestal (zeer) 87%; ZW 87%; 84%.

10%

heeft de laatste 4 weken ≥ 5 drankjes met alcohol bij één gelegenheid gedronken (binge drinken); ZW 13%; 18%.

26%

heeft een verhoogd risico op sociaal-emotionele problemen; ZW 26%; 30%.

21%

geeft aan dat iedereen op school kan uitkomen voor zijn/haar LHBTI-geaardheid*; ZW 26%.

76%

kan met iemand op school praten als hij/zij ergens mee zit; ZW 79%.

88%

kan met ouder(s) praten als hij/zij ergens mee zit; ZW 90%.

1.8% rookt minstens 1 keer per week; ZW 3.0%;

4%.

heeft ooit hasj of wiet gebruikt; ZW 9%.

heeft ooit lachgas gebruikt; ZW 6%.

vertoont problematisch gamegedrag; ZW 4%.

* 60% van de ouders gedogen alcoholgebruik van hun kinderen; ZW 67%.

LHBTI staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgenders- en intersekse personen.

‘gedogen alcoholgebruik’: ze vinden het goed, weten het niet of zeggen er niets van.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Purmerend GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Mijn lichaam: Gezond gewicht

Bewegen

Voeding

Slapen

89% van de jongeren fietst of loopt 5 dagen per week naar school of stageplek.

7% van de jongeren drinkt dagelijks meer dan 3 glazen drankjes met suiker.

68% van de jongeren voelt zich (zeer) regelmatig moe of slaperig overdag.

17% van de jongeren beweegt dagelijks minstens één uur.

72% van de jongeren drinkt dagelijks minimaal een glas water.

17% van de jongeren slaapt niet zo goed of helemaal niet goed.

42% van de jongeren eet dagelijks groente, 34% eet dagelijks fruit.

Risicogroepen

Gewichtscijfers JGZ

Beweegrichtlijn en Slapen

● In grote lijnen eten en drinken leerlingen op het vmbo minder gezond dan leerlingen op havo/vwo. ● Meisjes bewegen iets minder vaak dan jongens. ● Leerlingen uit de 4e klas slapen het minst goed. ● Meisjes, vierdeklassers en havo/vwoers zijn overdag meer slaperig of moe dan jongens, tweedeklassers en vmboers.

De JGZ bepaalt jaarlijks lengte en gewicht van leerlingen op het vo. Hieruit blijkt dat in 2019 22% van de jongeren uit de 1e en 2e klas (ernstig) overgewicht heeft. Regionaal is dit 19%. Binnen Purmerend verschilt het overgewichtpercentage van 16% in Centrum en Gors tot 29% in Overwhere, Wheermolen.

Vergelijking met de regio

Vergelijking in de tijd

2019 gunstiger dan 2010: ● Fietst of loopt dagelijks naar school of stageplek (89% versus 77%) ● Eet dagelijks groente (42% versus 35%) 2019 (ongeveer) gelijk aan 2010: ● Eet dagelijks fruit (34%) Niet of op een andere manier uitgevraagd in 2010: ● Beweegt dagelijks minimaal een uur ● Kwaliteit slapen, slaperig overdag

www.ggdzw.nl

Purmerend gunstiger dan ZW ● Fietst of loopt dagelijks naar school of stageplek (89% versus 84%) Purmerend (ongeveer) gelijk aan ZW ● Drinkt dagelijks > 3 glazen drankjes met suiker (7% versus 5% ● Eet dagelijks groente (42% versus 40%) en eet dagelijks fruit (34% vs 36%) ● Beweegt dagelijks minstens één uur (17% versus 16%) ● Slaapt niet zo goed of helemaal niet goed (17% versus 17%) Purmerend minder gunstig dan ZW ● Drinkt dagelijks minimaal 1 glas water (72% versus 79%) ● Ontbijt ≥ 5 dagen per week (74% vs 79%)

Slapen verdient aandacht. Slaapvoorlichting, slaap hygiëne en gedragsmatige aanpakken zijn hierbij aanknopingspunten.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Purmerend GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Dagelijks leven: Alcohol, roken en drugs

Alcohol

Roken

Drugs

Lachgas

16% van de jongeren heeft in de laatste 4 weken alcohol gedronken.

1.8% van de jongeren rookt minstens 1 keer per week.

9% van de jongeren heeft ooit hasj of wiet gebruikt.

7% van de jongeren heeft ooit lachgas gebruikt.

10% van alle jongeren heeft in de laatste vier weken aan bingedrinken gedaan. Dat wil zeggen dat ze tenminste 1x vijf of meer drankjes hebben gedronken bij één gelegenheid.

Bij 18% van de jongeren wordt in huis gerookt. waar de jongere bij is.

4% heeft in de laatste 4 weken hasj of wiet gebruikt.

Invloed ouders op alcoholgebruik en roken

Ouders blijken invloed te hebben op het alcoholgebruik van hun kinderen. Het gaat bijvoorbeeld om voorbeeldgedrag van de ouders, het stellen van regels over alcohol en monitoring door ouders. Uit de Gezondheidsmonitor Jeugd blijkt dat 65% van de ouders, van de jongeren die ooit alcohol hebben gedronken, het drinken van alcohol gedogen. Onder gedogen verstaan we dat ouders het goed vinden, er niets van zeggen of het niet weten. Als minimaal één ouder rookt is de kans groter dat de kinderen ook gaan roken, dan bij niet-rokende ouders. Ook als een broer of zus rookt, is deze kans groter. In regio Zaanstreek-Waterland roken vmbo-ers en niet-westerse jongeren vaker in huis.

Vergelijking in de tijd

2019 gunstiger dan 2010: ● Alcoholgebruik afgelopen maand (16% versus 54%) ● Bingedrinken afgelopen maand (10% versus 69%) ● Rookt minstens 1 keer per week (1.8% versus 12.4) ● Hasj wiet ooit (9% versus 18%) 2019 ongeveer gelijk aan 2010: ● Hasj wiet afgelopen maand (4% versus 7%) Niet uitgevraagd in 2010: ● Lachgas, e-sigaret

www.ggdzw.nl

2.6% heeft in de laatste 4 weken lachgas gebruikt.

Lachgas Lachgas is een medicinaal middel voor tijdelijke verdoving. De voedingsindustrie gebruikt lachgas ook als drijfgas, bijvoorbeeld voor slagroomspuiten. Er is daardoor makkelijk aan te komen. Jongeren gebruiken het om een tijdelijke roes te krijgen. De bewustzijnsdaling lijkt een beetje op dronkenschap. Lachgas beïnvloedt de waarneming (vervorming van beeld en geluid) en geeft een gevoel van bijnabewustzijnsverlies. Zodra er met de inname van lachgas wordt gestopt, verdwijnt het effect binnen 5 minuten. Tijdelijk zuurstoftekort veroorzaakt vermoedelijk een deel van de ongewenste effecten zoals duizeligheid (46%), verwardheid (27%) en hoofdpijn (25%). De kans op klachten neemt toe naarmate de jongere lachgas vaker gebruikt.

Vergelijking met de regio

Aanbevelingen

Purmerend gunstiger dan ZW ● Alcoholgebruik afgelopen maand (16% versus 20%)

Purmerend (ongeveer) gelijk aan ZW ● Rookt nu ≥ 1 keer per week (1.8% versus 3%) ● Bingedrinken afgelopen maand (10% versus 13%) ● Heeft ooit wiet of hasj gebruikt (9% versus 9%) ● Heeft ooit lachgas gebruikt (7% versus 6%) Purmerend minder gunstig dan ZW ● Roken in huis in het bijzijn van de jongeren (18% versus 14%)

Uit de Gezondheidsmonitor Jeugd blijkt dat 20% van de jongeren in Purmerend vindt dat er op school meer aandacht zou moeten worden besteed aan alcohol, roken en drugs.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Purmerend GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Gevoelens en gedachten, welbevinden

Sociaal-emotionele gezondheid (SDQ) 25% van de jongeren heeft een verhoogde SDQ-score: 26% loopt risico op sociaal-emotionele problemen, 12% loopt ernstig risico hierop.

Stress en prestatiedruk

Suïcide

44% van de jongeren voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren.

15% van de jongeren heeft een enkele keer tot en met heel vaak suïcidale gedachten.

52% van de jongeren ervaart dat de stress van invloed is op hun gezondheid en welbevinden.

Landelijke nota

5% van de jongeren voelt zich niet voldoende weerbaar.

Stress en prestatiedruk Het lijkt alsof jongeren steeds meer druk voelen om te presteren. Deze druk kan leiden tot stress en burn-out (klachten). Ervaren stress geeft risico op gezondheidsproblemen en beïnvloedt daarmee ook de kwaliteit van leven van jongeren. Jongeren ervaren op verschillende vlakken (zeer) vaak stress: 32% door school of huiswerk. 7% door situatie thuis. 9% door eigen problemen. 11% over wat anderen van hem/haar vinden. 22% door alles wat hij/zij moet doen. 44% door één of meer factoren. Vooral meisjes en havo/vwo-leerlingen ervaren (veel) stress.

Vergelijking in de tijd

2019 gunstiger dan 2010: ● Suïcide gedachten (15% versus 21%) 2019 ongeveer gelijk aan 2010: ● Psychische ongezondheid (MHI-5) gericht op angst en depressie (18% versus 22%) ● Risico op sociaal-emotionele problemen (SDQ) (25% versus 23%) Niet uitgevraagd in 2010: ● Stress ● Weerbaarheid ● Zich gelukkig voelen

www.ggdzw.nl

Vergelijking met de regio Purmerend gunstiger dan ZW ● Voelt zich voldoende weerbaar (95% versus 92%) Purmerend (ongeveer) gelijk aan ZW ● Risico op sociaal-emotionele problemen (SDQ) (25% vs 22%) ● Voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren (44% vs 41%) ● Ervaart dat stress van invloed is op gezondheid en welbevinden (52% vs 48%) ●Heeft afgelopen jaar weleens tot heel vaak suïcide gedachten (15% vs 15%) Purmerend minder gunstig dan regio ● Voelt zich voldoende weerbaar (5% versus 8%)

De overheid wil in de landelijke nota volksgezondheid 2020-2024 de druk op het dagelijks leven bij jeugd en jongeren met voorrang aanpakken. Er komt onder andere nader onderzoek naar de aard, omvang en determinanten van het probleem. Projecten om de weerbaarheid te vergroten, zoals het project ‘welbevinden op school’ worden geïntensiveerd. Sport- en beweegaanbod dient versterkt. Er komt extra inzet op risicogroepen, zoals jongeren met ouders die verslaafd zijn of langdurige lichamelijke of psychische problemen hebben. Vanuit de monitor zijn cijfers beschikbaar over ‘jonge mantelzorgers’.

Aanbevelingen Sociaal-emotioneel welbevinden staat voor lekker in je vel zitten en gepast sociaal gedrag vertonen. Jongeren die lekker in hun vel zitten hebben meer zelfvertrouwen en zijn weerbaarder. Jongeren zijn beter in staat om te leren en zichzelf te ontwikkelen als ze zich veilig voelen en zichzelf kunnen zijn op school. Zorgen voor een positief en sociaal veilig schoolklimaat is dus een eerste belangrijke stap in het bevorderen van welbevinden van leerlingen. Scholen kunnen hierbij gebruik maken van de Gezonde Schoolaanpak. In Purmerend geeft 26% van de jongeren aan dat hun school meer aandacht zou moeten besteden aan pesten, discriminatie en agressief gedrag. 32% vindt dat school meer aandacht zou moeten besteden aan stress, mindfulness en meditatie.

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Purmerend GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Lekker in je vel: Relaties en seksualiteit

Veilig vrijen

Seksuele diversiteit

Sexting

13% van de jongeren heeft weleens geslachtsgemeenschap gehad.

76% van de jongeren vindt homoseksualiteit normaal.

Van de seksueel actieve jongeren vrijt 50% onveilig.

24% vindt homoseksualiteit erg raar of verkeerd.

4% van de jongeren heeft in de laatste 6 maanden een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf naar iemand ander gestuurd.

21% van de jongeren geeft aan dat iedereen op school kan uitkomen voor zijn/haar seksuele geaardheid.

Risicogroepen bij relaties en seksualiteit Jongens en niet-westerse jongeren vrijen vaker niet veilig dan meisjes en westerse jongeren.

Vergelijking in de tijd

2019 veranderd t.o.v. 2010: ● Heeft geslachtsgemeenschap gehad (13% versus 25%) 2019 gunstiger dan 2010: ● Vindt homoseksualiteit normaal (76% versus 55%) 2019 ongeveer gelijk aan 2010: ● Vrijt niet altijd veilig (50% versus 44%) Niet uitgevraagd in 2010: ● Eerlijk uitkomen voor LHBTI op school ● Sexting

www.ggdzw.nl

LHBTI LHBTI-scholieren (lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgenders en intersekse personen) krijgen vaker te maken met grensoverschrijdend gedrag dan heteroscholieren. Uit de 'Handreiking LHBTiemancipathie' blijkt dat zij ruim twee keer zo vaak worden gepest en twee keer vaker te maken krijgen met sociaal geweld. Ze maken drie tot zeven keer meer grof geweld en seksueel geweld mee. De cijfers uit de Gezondheidsmonitor Jeugd tonen aan dat er op het voortgezet onderwijs nog winst valt te behalen op de acceptatie van seksuele diversiteit. Uit landelijk onderzoek blijkt dat zelfmoord onder lesbische, homo- en biseksuele jongeren 4,5 keer vaker voorkomt dan onder heteroseksuele jongeren. Vergelijking met de regio Purmerend anders dan ZW ● Heeft geslachtsgemeenschap gehad (13% versus 10%) Purmerend (ongeveer) gelijk aan ZW ● Heeft niet altijd condooms gebruikt, of weet het niet meer (50% versus 49%) ● Vindt homoseksualiteit normaal (76% versus 73%) ● Heeft een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf verstuurd (4% versus 4%)

Sexting Sexting is het versturen van seksueel getinte berichten, foto’s of filmpjes van jezelf via smartphone, computer of tablet. Omdat het online is, kan de ontvanger het ook doorsturen naar anderen voor wie het niet bedoeld is. Dit kan per ongeluk, maar ook met opzet om te pesten of wraak te nemen. Sexting roept veel emoties op. Het kan namelijk verstrekkende gevolgen hebben, omdat je geen controle hebt op de online beelden.

Aanbevelingen Er is een ruime keus aan interventies die seksueel risicogedrag voorkomen of verminderen. Ze bevorderen bijvoorbeeld condoom- en anticonceptiegebruik, het testen van soa’s of gaan seksuele grensoverschrijding tegen. Mogelijke maatregelen zijn voorlichting en schoolinterventies, zoals de Gezonde School om de kennis over anticonceptiemiddelen en de seksuele weerbaarheid te bevorderen. 12% van de jongeren vindt dat school meer aandacht zou moeten besteden aan relaties en seksualiteit. Om dit te doen kunnen scholen ter ondersteuning gebruik maken van de landelijke Gezonde School subsidie.

Purmerend minder gunstig dan ZW ● Is van mening dat je op school eerlijk uit kan komen voor LHBTI (21% versus 26%)

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Purmerend GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Onderzoek en resultaten

In dit document geven we de resultaten weer van de 1218 tweede- en vierdeklassers uit Purmerend die hebben meegedaan aan de Gezondheidsmonitor Jeugd 2019. Achtergrondinformatie over de Gezondheidsmonitor Jeugd 2019 en de bronnen die zijn gebruikt voor deze rapportage, kunt u vinden op onze website.

Colofon Uitgave: GGD Zaanstreek-Waterland, Epidemiologie, Beleid en Gezondheidsbevordering, Zaandam, september 2020. Auteurs: Monique Heemskerk, Anne Kramer, Carin Bosma, Cora Knol, Janneke Meijering Met dank aan de scholen voor voortgezet onderwijs en aan de leerlingen voor hun medewerking. Voor meer informatie kunt u mailen naar epi@ggdzw.nl Overname van gegevens is toegestaan, mits voorzien van de volgende bronvermelding: Factsheet Purmerend, Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren 2019. GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020.

www.ggdzw.nl

Gezondheid, welzijn en leefstijl van jongeren in Purmerend GGD Zaanstreek-Waterland, september 2020

Resultaten Gezondheidsmonitor Jeugd voor de gemeente Purmerend Significantie De vetgedrukte cijfers geven een significant verschil aan. Voor de gemeentepercentages is een vergelijking gemaakt tussen de gemeente ten opzichte van de regio, zonder betreffende gemeente. De percentages zijn afgerond, alleen bij percentages die kleiner zijn dan 3% wordt één decimaal weergegeven. Geslacht

Klas

Opleidingsniveau

Afkomst

Totaal

jongens

meisjes

klas 2

klas4

vmbo

havo/ vwo

westers

niet-westers

Totaal Purmerend

Totaal regio

Is (zeer) gelukkig

Is (zeer) ongelukkig

2.2

1.9

1.6

2.4

2.6

2.5

Ervaart (zeer) goede gezondheid

Slaapt niet zo goed of helemaal niet goed

Voelt zich regelmatig overdag slaperig¹

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door school of huiswerk

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door situatie thuis

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door eigen problemen

Voelt zich (zeer) vaak gestrest over wat anderen van hem/haar vinden

Welbevinden

Geslacht

Klas

Opleidingsniveau

Afkomst

Totaal

jongens

meisjes

klas 2

klas4

vmbo

havo/ vwo

westers

niet-westers

Totaal Purmerend

Totaal regio

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door alles wat hij/zij moet doen

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren

Ervaart dat stress van invloed is op gezondheid en welbevinden

Heeft verhoogde kans op psychische ongezondheid (MHI-5)

Voelt zich voldoende weerbaar

Risico op sociaal-emotionele problemen (SDQ-totaalscore)

Emotionele problemen

Gedragsproblemen

Heeft afgelopen jaar weleens/heel vaak suïcidale gedachten

Heeft afgelopen jaar af en toe/ heel vaak suïcidale gedachten

Heeft suïcidale gedachten met iemand gedeeld

Geslacht

Klas

Opleidingsniveau

Afkomst

Totaal

jongens

meisjes

klas 2

klas4

vmbo

havo/ vwo

westers

niet-westers

Totaal Purmerend

Totaal regio

Vindt het op school (hartstikke) leuk

Is recent thuis gebleven wegens ziekte

Heeft de laatste 4 weken gespijbeld

Is het afgelopen jaar ziek gemeld (door ouder of jongere zelf) terwijl niet ziek

Is regelmatig gepest¹

2.3

2.4

2.5

2.8

Is regelmatig online gepest¹

2.4

1.5

2.5

1.5

1.6

2.4

2.1

1.7

2.0

2.2

Pest zelf regelmatig anderen¹

2.6

1.3

2.2

1.8

2.2

1.6

2.2

1.5

1.9

1.5

Pest zelf regelmatig online¹

2.1

1.1

2.0

2.2

0.9

1.4

2.3

1.6

1.4

Kan met iemand praten op school

Heeft scheiding van ouders meegemaakt

Voelt zich begrepen door ouders

Kan met ouders praten als hij/ zij ergens mee zit

Welbevinden, schoolomgeving

Welbevinden, thuis

Geslacht

Klas

Opleidingsniveau

Afkomst

Totaal

jongens

meisjes

klas 2

klas4

vmbo

havo/ vwo

westers

niet-westers

Totaal Purmerend

Totaal regio

% 14

% 15

% 13

% 14

% 13

% 14

% 15

Sport wekelijks bij een club, vereniging of sportschool

Beweegt dagelijks minstens één uur

Fietst of loopt dagelijks naar school of stageplek

Ontbijt 5 of meer dagen per week

Eet dagelijks fruit

Eet dagelijks groente

Drinkt dagelijks minimaal 1 glas water

Drinkt dagelijks > 3 glazen drankjes met suiker

Drinkt max. 1 blikje energiedrank per dag

2.2

2.8

Is een jonge mantelzorger Bewegen en sport

Voeding

Alcohol, roken en drugs Heeft ooit gerookt (een hele sigaret of meer)

Geslacht

Klas

Opleidingsniveau

Afkomst

Totaal

jongens

meisjes

klas 2

klas4

vmbo

havo/ vwo

westers

niet-westers

Totaal Purmerend

Totaal regio

Rookt nu 1 of meer keer per week

2.6

0.9

0.8

2.6

2.4

1.0

2.0

1.5

1.8

2.7

Heeft ooit een e-sigaret gerookt

Rookt nu 1 of meer keer per week een e-sigaret

1.9

1.0

0.9

2.0

2.1

0.8

1.0

2.9

1.5

1.8

Heeft de laatste maand alcohol gedronken

Heeft de laatste maand vijf of meer drankjes met alcohol bij één gelegenheid gedronken (binge drinken)

Ouders gedogen alcoholgebruik van hun kind²

Heeft ooit wiet of hasj gebruikt

Heeft de laatste maand wiet of hasj gebruikt

1.2

1.6

Heeft ooit harddrugs gebruikt

2.3

1.0

1.2

2.1

1.8

1.5

1.4

2.5

1.7

2.0

Heeft ooit lachgas gebruikt

Heeft in de afgelopen 4 weken lachgas gebruikt

1.5

1.2

1.9

2.5

2.9

2.6

2.0

Woont in een -altijd- rookvrij huis

Geslacht

Klas

Opleidingsniveau

Afkomst

Totaal

jongens

meisjes

klas 2

klas4

vmbo

havo/ vwo

westers

niet-westers

Totaal Purmerend

Totaal regio

Roken in huis de afgelopen 7 dagen, met de jongere erbij (binnen)

Er wordt thuis gerookt - binnen of buiten

Heeft geslachtsgemeenschap gehad

Heeft niet altijd condooms gebruikt, of weet het niet meer

Heeft geen seks gehad of altijd condooms gebruikt

Heeft ongewenste seksuele ervaring gehad

Vindt homoseksualiteit normaal

Is van mening dat je op school eerlijk uit kan komen voor LHBTI³

Heeft een naaktfoto of seksfilmpje van zichzelf aan een ander gestuurd

2.9

Relaties en seksualiteit

Mediawijsheid Vertoont problematisch sociale mediagebruik

Geslacht

Klas

Opleidingsniveau

Afkomst

Totaal

jongens

meisjes

klas 2

klas4

vmbo

havo/ vwo

westers

niet-westers

Totaal Purmerend

Totaal regio

2.1

Heeft soms tot altijd last van het gehoor na luisteren van muziek

Heeft tijdens en/of na schoolfeest last van gehoor

Heeft tijdens en/of na een feest / festival last van gehoor

Heeft tijdens en/of na luisteren van muziek met oortjes / koptelefoon last van gehoor

Gebruikt oordoppen op plekken met harde muziek

Vertoont problematisch gamegedrag Fysieke veiligheid

Regelmatig is 2 of meer keer per maand.

'Gedogen' is dat ouders het goed vinden, er niets van zeggen, of het niet weten.

De afkorting LHBTI staat voor lesbische vrouwen, homoseksuele mannen, biseksuelen, transgender- en intersekse personen.

~ = Minder dan vijf jongeren hebben dit antwoord gegeven. In de tabel worden resultaten op basis van minder dan 5 jongeren niet weergegeven.

Resultaten Gezondheidsmonitor Jeugd voor de gemeente Purmerend weergegeven op wijkniveau Significantie De vetgedrukte cijfers geven een significant verschil aan. Voor de wijkpercentages is een vergelijking gemaakt tussen de wijk ten opzichte van de gemeente, zonder de betreffende wijk. De percentages zijn afgerond, alleen bij percentages die kleiner zijn dan 3% wordt één decimaal weergegeven. SWT Purmer Noord en Zuid

SWT Overwhere Wheermolen

SWT Centrum en Gors

SWT Weidevenne

Totaal Purmerend

308

235

186

372

1218

Is (zeer) gelukkig

Is (zeer) ongelukkig

2.6

Ervaart (zeer) goede gezondheid

Slaapt niet zo goed of helemaal niet goed

Voelt zich regelmatig overdag slaperig¹

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door school of huiswerk

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door situatie thuis

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door eigen problemen

Voelt zich (zeer) vaak gestrest over wat anderen van hem/haar vinden

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door alles wat hij/zij moet doen

Voelt zich (zeer) vaak gestrest door één of meer factoren

Ervaart dat stress van invloed is op gezondheid en welbevinden

Indicator Aantal deelnemers Welbevinden

SWT Purmer Noord en Zuid

SWT Overwhere Wheermolen

SWT Centrum en Gors

SWT Weidevenne

Totaal Purmerend

308

235

186

372

1218

Heeft verhoogde kans op psychische ongezondheid (MHI-5)

Voelt zich voldoende weerbaar

Risico op sociaal-emotionele problemen (SDQ-totaalscore)

Emotionele problemen

Gedragsproblemen

Heeft afgelopen jaar weleens/heel vaak suïcidale gedachten

Heeft afgelopen jaar af en toe/ heel vaak suïcidale gedachten

Heeft suïcidale gedachten met iemand gedeeld

Vindt het op school (hartstikke) leuk

Is recent thuis gebleven wegens ziekte

Heeft de laatste 4 weken gespijbeld

Is het afgelopen jaar ziek gemeld (door ouder of jongere zelf) terwijl niet ziek

Is regelmatig gepest¹

2.8

Is regelmatig online gepest¹

2.0

Pest zelf regelmatig anderen¹

1.9

Pest zelf regelmatig online¹

1.6

Indicator Aantal deelnemers

Welbevinden, schoolomgeving

SWT Purmer Noord en Zuid

SWT Overwhere Wheermolen

SWT Centrum en Gors

SWT Weidevenne

Totaal Purmerend

308

235

186

372

1218

Heeft scheiding van ouders meegemaakt

Voelt zich begrepen door ouders

Kan met ouders praten als hij/ zij ergens mee zit

Is een jonge mantelzorger

Sport wekelijks bij een club, vereniging of sportschool

Beweegt dagelijks minstens één uur

Fietst of loopt dagelijks naar school of stageplek

Ontbijt 5 of meer dagen per week

Eet dagelijks fruit

Eet dagelijks groente

Drinkt dagelijks minimaal 1 glas water

Drinkt dagelijks > 3 glazen drankjes met suiker

Drinkt max. 1 blikje energiedrank per dag

Indicator Aantal deelnemers Kan met iemand praten op school Welbevinden, thuis

Bewegen en sport

Voeding

SWT Purmer Noord en Zuid

SWT Overwhere Wheermolen

SWT Centrum en Gors

SWT Weidevenne

Totaal Purmerend

308

235

186

372

1218

Heeft ooit gerookt (een hele sigaret of meer)

Rookt nu 1 of meer keer per week

1.8

Heeft ooit een e-sigaret gerookt

Rookt nu 1 of meer keer per week een e-sigaret

1.5

Heeft de laatste maand alcohol gedronken

Heeft de laatste maand vijf of meer drankjes met alcohol bij één gelegenheid gedronken (binge drinken)

Ouders gedogen alcoholgebruik van hun kind²

Heeft ooit wiet of hasj gebruikt

Heeft de laatste maand wiet of hasj gebruikt

Heeft ooit harddrugs gebruikt

1.7

Heeft ooit lachgas gebruikt

Heeft in de afgelopen 4 weken lachgas gebruikt

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9851653/1