C -memo-26-september-2023-college-inzake-voorstel-regionale-werkgroep-verbonden-partijen

MEMO

Aan Van Tel. nr Datum Onderwerp Bijlagen Registratienummer

: Raad : College : : 26 september 2023 : Advies regionale raadswerkgroep in verband met wijziging Wet gemeenschappelijke regelingen : Opbrengst Regionale werkgroep Verbonden partijen : 1589066

De Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) is per 1 juli 2022 gewijzigd. De belangrijkste reden voor deze wijziging is het versterken van de democratische legitimatie. Daartoe heeft de raad een sterkere positie gekregen, door bijvoorbeeld de introductie van een actieve informatieplicht voor de gemeenschappelijke regeling richting de raad en een uitgebreidere zienswijzenregeling. Door een motie van de gemeenteraad van Wormerland is het initiatief genomen om een regionale raadswerkgroep op te richten: de Regionale werkgroep Verbonden partijen. De Regionale werkgroep heeft een voorstel geschreven om als uitgangspunt te dienen bij het aanpassen van de gemeenschappelijke regelingen aan de wetswijziging (zie bijlage). Dit voorstel is aan het college ter hand gesteld om eventuele inzichten daarbij te geven. In dit memo leest u het standpunt van het college. De bevindingen van het college kunt u meenemen bij de beoordeling van het raadsvoorstel. Per aanbeveling volgt hierna de reactie van het college. De nummering komt overeen met het nummer van de aanbeveling. 1. Actieve informatie verplichting De eerste aanbeveling is begrijpelijk. Voor sommige gemeenschappelijke regelingen geldt dat er nu vaker dan eens per kwartaal informatie wordt verstrekt. Denk aan de actieve berichten rond AB-vergaderingen en regelmatige nieuwsbrieven van de VrZW.

Het college meent dat het wenselijk is dat deze manier van informeren wordt voortgezet en stelt voor om aanbeveling 1 te lezen als “minimaal één keer per kwartaal” en aan te sluiten bij de gangbare praktijk wanneer er vaker dan eens per kwartaal actief geïnformeerd wordt. 2. Verplichte terugkoppeling aan de gemeenteraden na zienswijzetraject Aangezien de verplichting om schriftelijk en gemotiveerd een oordeel over de zienswijze te geven rechtstreeks uit de wet voortvloeit, is het niet nodig om dit in de tekst van de gemeenschappelijke regelingen op te nemen. 3. Zienswijze over het aangaan en wijzigen GR Ook voor deze aanbeveling geldt dat deze bepaling rechtstreeks uit de wet voortvloeit. Er is geen ruimte voor een afweging bij dit artikel. Dit proces moet hoe dan gevolgd worden als er sprake is van een wijziging. Opnemen in de tekst van de gemeenschappelijke regeling is dus niet nodig. 4. Zienswijze over uittreding GR Aanbeveling 4 is vergelijkbaar. De Wgr schrijft voor dat in alle GR-en bepalingen over uittreding opgenomen moeten worden. Het college onderschrijft het voorstel in die zin dat het duidelijkheid zou geven bij alle deelnemers aan een gemeenschappelijke regeling als er kaders over uittreding in de GR tekst worden opgenomen.

5. Aanpassing begrotingscyclus Het betreft hier een wettelijke wijziging die automatisch geldt voor de GR. Dit vraagt geen afweging van de raad. Het college onderschrijft dat het opstellen van een schema met aanleverdata praktisch is. Opgemerkt wordt dat in Zaanstad de wens is geuit om de kadernota in december aan te leveren (in plaats van 30 april) en de begroting eind april (in plaats van uiterlijk 12 weken voor 15 september). In de ambtelijke organisatie is dit punt voorgelegd. Dit leidt tot de volgende aanbeveling van het college: Aanlevering van de Kadernota rond 1 februari is voor Purmerend afdoende. Wat betreft de begroting steunen wij de voorgestelde termijn van uiterlijk eind april. Als de Kadernota duidelijk is over de begrotingskaders dan zou de begroting geen verrassingen meer mogen bevatten. Mocht het voor de GR-en haalbaar zijn om de genoemde stukken eerder te kunnen leveren zoals voorgesteld door Zaanstad, zou dat de gemeentelijke financials helpen met het opstellen van de P&C stukken. 6. Zienswijzeprocedure voor aangewezen besluiten Het college begrijpt aanbeveling 6 van de werkgroep, waarin wordt voorgesteld een verplichte zienswijze op te nemen voor besluiten van groot maatschappelijk belang, besluiten met belangrijke beleidswijzigingen en/of van groot financieel belang.

Wanneer er verschil van mening is tussen raden en de GR of een onderwerp onder deze omschrijving valt, moet duidelijk zijn wie daar over kan beslissen. Dit kan bijvoorbeeld een besluit van alle raden zijn of van het AB van de GR. Het lijkt praktischer om deze beslissing (vooralsnog) bij het AB van de GR te leggen, nu dat minder afzonderlijke besluiten en minder tijd vraagt. Aanvulling uit de regio: Het college heeft via de ambtelijke weg vernomen dat het college van Wormerland een aanvullende aanbeveling aan de raad van Wormerland heeft meegegeven. Deze aanbeveling ziet op het instellen van een zienswijzeprocedure bij de jaarstukken/jaarrekening. Bij de begroting(swijzigingen) is een zienswijze namelijk al wel wettelijk verplicht, maar bij de jaarstukken/jaarrekening niet. Het college adviseert de raad om met name bij de begroting sturing te geven en niet in te zetten op meer zienswijzemomenten. Het college stelt voor om de voorlopige jaarrekeningconsequenties als vast onderdeel te betrekken in de Kadernota. Om die reden lijkt het naar voren halen van de Kadernota naar december ook geen goed idee. 7. Gemeenschappelijke Adviescommissie Over aanbeveling 7 is geen unaniem standpunt vanuit de regionale raadswerkgroep. Om een adviescommissie in te stellen is er een unaniem besluit nodig. Voor het instellen van een adviescommissie hoeft de tekst van de GR niet gewijzigd te worden.

Dit kan al op grond van de wet. Denkbaar is dat tijdens de evaluatie van de GR bekeken wordt of er behoefte bestaat aan een adviescommissie voor een of meer GR-en, maar uiteraard kan ook tussentijds door de raden initiatief worden genomen om een adviescommissie in te stellen. 8. Het recht van onderzoek Deze aanbeveling is overbodig. De mogelijkheid van onderzoek naar het gevoerde bestuur van de GR evenals onderzoek door de gezamenlijke rekenkamers (naar het bestuur van de GR) vloeit al voort uit de wet (zie artikel 155g Gemeentewet). Het instrument kan worden ingezet wanneer daar behoefte aan is. De regels voor onderzoek zijn te vinden in de Gemeentewet. Het is niet nodig bepalingen hierover op te nemen in de tekst van de GR, aangezien het in hogere wetgeving al geregeld is. 9. Evalueren

De aanbeveling van de werkgroep wordt gesteund. Hoewel eens per vier jaar evalueren voldoende zou moeten zijn, kan het college zich voorstellen dat er regelingen zijn waarbij het wenselijk is om vaker te evalueren, zodat er tijdens de bestuursperiode (en raadsperiode) bijgestuurd kan worden. 10. Burgerparticipatie De werkgroep ziet graag dat (in ieder geval) voor de regelingen Recreatieschap Twiske Waterland, Vervoerregio Amsterdam, GGD ZW en Veiligheidsregio ZW een mogelijkheid tot burgerparticipatie wordt opgenomen in de tekst van de GR. De aanbeveling van de werkgroep is niet uitgewerkt in onderwerpen waarover burgerparticipatie mogelijk is. Dit betekent dat er per GR beoordeeld moet worden of het toegevoegde waarde heeft om bepalingen over burgerparticipatie op te nemen en of de participatie/inspraak via de GR organisatie loopt of via de deelnemende raden. Het college meent dat de afweging van het al dan niet opnemen van burgerparticipatie aan de gemeenschappelijke regelingen zelf is.

Opbrengst Regionale werkgroep Verbonden partijen

Datum bijeenkomst

3 juli 2023

Voorzitter

Mevrouw P.J.M. Fens (Wormerland) ☒ Openbaar

☐ Geheim

Onderwerp Opbrengst regionale werkgroep verbonden partijen Kern van het voorstel Op 1 juli 2022 is de Wet Gemeenschappelijke Regelingen gewijzigd (WGR). Het doel van de wijzigingen is meer grip op Gemeenschappelijke Regelingen door de raden. De gewijzigde wet geeft de raden meer instrumenten in handen. Een deel van de betreffende keuzes is verplicht en een deel is facultatief. Tijdens de Regionale Raadsleden Bijeenkomst van 15 februari 2023 is een oproep gedaan aan de raden om het voortouw te nemen om samen te komen tot invulling van de mogelijke wijzigingen van de regelingen. Deze oproep heeft geresulteerd in een Regionale Werkgroep Verbonden partijen. Deze werkgroep is vormvrij. Deelnemers van de regionale werkgroep zijn afkomstig uit de raden van Edam-Volendam, Waterland, Zaanstad, Purmerend en Wormerland. Deze werkgroep heeft nagedacht over de concrete invulling van uit de wetwijziging WGR voortvloeiende keuzes voor een viertal gemeenschappelijke regelingen, te weten: GR Recreatieschap Twiske-Waterland, GR GGD Z-W, GR Vervoerregio Amsterdam, GR Veiligheidsregio Z-W. De opbrengst van de besprekingen van deze werkgroep is hieronder beschreven. Afgesproken is om de opbrengst van de werkgroep ter besluitvorming aan de raden in de regio aan te bieden.

Doel is, om daar waar mogelijk, een eenduidig standpunt binnen de regio te formuleren ten aanzien van de keuzes die volgen uit de wetwijzigingen WGR.

Voorgesteld besluit De Raad besluit: 1. de adviezen van de regionale werkgroep verbonden partijen 1 tot en met 10 te onderschrijven; 2. het raadsbesluit terug te koppelen aan de regionale werkgroep verbonden partijen, waarna de volgende Gemeenschappelijke Regelingen: - Recreatieschap Twiske-Waterland - Vervoerregio Amsterdam - Gemeenschappelijke Gezondsheidsdienst Z-W - Veiligheidsregio Z-W worden geïnformeerd over de onderschreven adviezen. Bijlagen Wet gemeenschappelijke regelingen 1 juli 2022

Nieuwe instrumenten van de WGR en advies van de werkgroep

Verplichte wijzigingen: 1. Actieve informatie verplichting Bestaande informatiestromen via het lid van het Dagelijks Bestuur of het Algemeen Bestuur blijven bestaan. Nieuw is de actieve informatieplicht vanuit het Bestuur van de GR richting de raad. Het gaat daarbij over alle informatie die de raad nodig heeft om zijn taak goed te kunnen vervullen. Advies werkgroep over actieve informatieverplichting: Met betrekking tot de genoemde 4 Gemeenschappelijke Regelingen wordt geadviseerd: 1x per kwartaal informeert het Bestuur de raden over belangrijke ontwikkelingen (terugblik en naar de toekomst toe) Voor de GR Vervoersregio wordt voorgesteld de informatie te stroomlijnen met de vergaderdata van de Regioraad. 2. Verplichte terugkoppeling aan de gemeenteraden na zienswijzetraject Het Bestuur GR moet schriftelijk en gemotiveerd aan de raden laten weten wat al dan niet wordt overgenomen van de zienswijze. Advies werkgroep over terugkoppeling na zienswijze: Met betrekking tot de genoemde 4 Gemeenschappelijke Regelingen wordt geadviseerd de terugkoppeling op te nemen in de Regelingen. 3. Zienswijze over het aangaan en wijzigen GR Deze wijziging is slechts van toepassing daar waar het een collegeregeling betreft. Deze verplichte wijziging is dus niet van toepassing voor de GR Recreatieschap Twiske Waterland en de Vervoersregio Amsterdam.

Advies werkgroep over het aangaan en wijziging GR: Geadviseerd wordt de zienswijzebepaling op te nemen in de GR VrZW en de GR GGD-ZW.

Pagina 2/5

Nieuwe instrumenten van de WGR en advies van de werkgroep 4. Zienswijze over uittreding GR Het is verplicht om afspraken te maken over de gevolgen van uittreding, de voorwaarden waaronder een deelnemer kan uittreden en bepalingen over de gevolgen van uittreding voor het vermogen van de GR. Advies werkgroep uittreding GR: Geadviseerd wordt om afspraken omtrent uittreding op te nemen in de 4 genoemde GR. Aan de besturen van de GR wordt gevraagd een tekstvoorstel voor te bereiden en aan de gemeenteraden voor te leggen. 5. Aanpassing begrotingscyclus Het betreft een technische aanpassing van verplichte aanleverdata. Advies werkgroep over aanpassing van de begrotingscyclus: Aan de besturen van de GR wordt gevraagd naar een schema met daarin opgenomen de aanleverdata van stukken en data van in te leveren zienswijze, waarbij rekening wordt gehouden met gangbare recesperioden. Aan de griffies wordt gevraagd om onderlinge afstemming over behandeling in de raden.

Facultatieve wijzigingen 6. Zienswijzeprocedure voor aangewezen besluiten Het wordt mogelijk om in de GR op te nemen dat een zienswijzeprocedure is vereist bij voorgenomen besluiten. Te denken aan beleidswijzigingen die van groot maatschappelijk belang zijn, dan wel grote financiële consequenties behelzen. Advies werkgroep inzake zienswijze aangewezen besluiten: Geadviseerd wordt deze zienswijzeprocedure op te nemen in de 4 genoemde Gemeenschappelijke Regelingen voor besluiten van groot maatschappelijk belang, besluiten met belangrijke beleidswijzigingen en/of van groot financieel belang zijn. 7. Gemeenschappelijke Adviescommissie De voorgestelde commissie bestaat uit raadsleden van de deelnemende gemeenten. Om een adviescommissie in te stellen is instemming van alle deelnemende raden noodzakelijk. De commissie heeft als taak het Algemeen Bestuur te adviseren en kan een adviserende/voorbereidende rol spelen bij besluitvorming. Advies werkgroep inzake Adviescommissie: Binnen de regionale werkgroep is geen gemeenschappelijk standpunt geformuleerd, terwijl unanimiteit is vereist voor het opnemen van deze wijziging. . 8.

Het recht van onderzoek Er zijn twee mogelijkheden met betrekking tot het recht van onderzoek: de gezamenlijke raden kunnen een onderzoek instellen naar het gevoerde bestuur van de GR, daarnaast kunnen de gezamenlijke rekenkamers onderzoek doen naar het bestuur van de GR. Advies werkgroep inzake recht van onderzoek: Geadviseerd om deze mogelijkheid op te nemen in de 4 genoemde Gemeenschappelijke Regelingen.

Pagina 3/5

Nieuwe instrumenten van de WGR en advies van de werkgroep 9. Evalueren Het is verplicht om afspraken over al dan niet evalueren op te nemen in de GR. Het staat de deelnemers vrij hoe dit te regelen. Afzien van evaluatie dient ook te worden vastgelegd in de GR. Advies werkgroep inzake evalueren: Geadviseerd wordt om de mogelijkheid tot evalueren op te nemen in de regelingen met een termijn van 4 jaar, waarbij het uitgangspunt zou moeten zijn om deze evaluatie voor de gemeenteraadsverkiezingen te laten plaatshebben. De frequentie van de actieve informatieplicht en de zienswijzen over aangewezen besluiten zouden in ieder geval onderdeel moeten uitmaken van de evaluatie. 10.Burgerparticipatie Het is verplicht om afspraken op te nemen over of en zo ja, op welke wijze burgers de mogelijkheid krijgen tot inspraak over bepaalde onderwerpen. Burgerparticipatie is slechts van toegevoegde waarde indien er spraken is van lokaal beleid waar het Algemeen Bestuur zeggenschap over heeft. Advies werkgroep inzake burgerparticipatie: Geadviseerd wordt om de mogelijkheid tot burgerparticipatie op te nemen in de genoemde 4 Gemeenschappelijke Regelingen. Voorgesteld wordt om de uitvoering ervan over te laten aan het Bestuur van de diverse regelingen.

Vervolg Het voorstel van de Regionale Werkgroep Verbonden Partijen wordt aan de gemeenteraden uit de regio ter besluitvorming aangeboden. Beoogd wordt om daar waar mogelijk binnen de regio te komen tot een eenduidig standpunt over de wijzigingen die voorvloeien uit de wijziging WGR daar waar het de vier genoemde regelingen betreft. Gevraagd wordt om de uitkomsten van de bespreking in de raden terug te koppelen naar de regionale werkgroep verbonden partijen. De besturen van de 4 genoemde Gemeenschappelijke Regelingen zullen vervolgens over de uitkomsten worden geïnformeerd.

Aan de Regionale Werkgroep Verbonden Partijen hebben deelgenomen: Wormerland

Elly Fens (voorzitter) Yvonne de Boer Hans Kramer Wam Cornelissen Gerard Rozemeijer

Edam-Volendam

Jan Koning Emile Karregat Quinty van der Zee

Pagina 4/5

Waterland

Victor Pons Henk van Berkum

Zaanstad

Anna de Groot Nick Hendriks Melchior Mattens

Purmerend

Piet van Huizen

Concept raadsbesluit (geadviseerd door de regionale werkgroep verbonden partijen) De raad van de gemeente, gezien het voorstel van de Regionale Werkgroep Verbonden Partijen d.d. 3 juli 2023, Besluit 1. de adviezen van de regionale werkgroep verbonden partijen met betrekking tot de invulling van de wijzigingen WGR 1 tot en met 10 te onderschrijven; 2. het raadsbesluit terug te koppelen aan de regionale werkgroep verbonden partijen, waarna de volgende Gemeenschappelijke Regelingen: - Recreatieschap Twiske-Waterland - Vervoerregio Amsterdam - Gemeenschappelijke Gezondsheidsdienst Z-W - Veiligheidsregio Z-W worden geïnformeerd over de onderschreven adviezen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de Raad van de gemeente ………, gehouden op de griffier,

Pagina 5/5

de voorzitter,