c-bijlage-verkenning-effecten-knippen-nieuwstraat-plantsoengracht

Bijlage 2: Verkenning effecten verkeersknip Nieuwstraat / Plantsoengracht Op 28 november 2024 heeft het college aan de raad voorgesteld om het voorkeursprogramma voor de Schapenmarkt vast te stellen. Het college kreeg de opdracht om het voorkeursprogramma verder uit te werken en daarbij te komen tot een voorstel voor een grondexploitatie. Voor het verder uitwerken van het voorkeursprogramma heeft het college de mogelijkheden en onmogelijkheden van een verkeersknip op de route Plantsoengracht – Nieuwstraat verder in beeld gebracht. Hierbij is aandacht besteed aan: - De verkeerskundige gevolgen; - De economische gevolgen; - De landschappelijke gevolgen. Samengevat is het advies om bij het ontwerpen aan de Schapenmarkt als uitgangspunt een ‘zachte’ knip te hanteren, waarbij doorgaand verkeer over de route niet meer mogelijk is voor gemotoriseerd verkeer, maar waarbij voor nood- en hulpdiensten nog wel een route beschikbaar blijft. Verkeerskundige gevolgen: 1. Het aantal verkeersbewegingen op route Plantsoengracht / Nieuwstraat is in de huidige situatie ongeveer 2.300 per etmaal, waarvan 13% (299) doorgaand verkeer. Het gemeentelijk verkeersmodel laat zien dat zonder verdere maatregelen het aantal verkeersbewegingen in 2040 toeneemt tot ongeveer 4.400 per etmaal, waarvan 40% (1.760) doorgaand verkeer. We noemen dit de autonome situatie.

Als gevolg van een knip op de Schapenmarkt zal het doorgaande verkeer in de toekomst via de route Gedempte Where / Gedempte Singelgracht moeten rijden. Daar komt een deel van het bestemmingsverkeer voor de Nieuwstraat of Plantsoengracht bij, in het geval dit bestemmingsverkeer vanaf de andere zijde van de knip komt aanrijden. Op basis hiervan is de verwachting dat in 2040 in totaal 2.600 verkeersbewegingen extra over de route Gedempte Where / Gedempte Singelgracht komt te rijden als gevolg van de knip. Ten opzichte van de autonome verkeersintensiteiten die in 2040 zijn berekend voor de route Gedempte Where / Gedempte Singelgracht betekent de knip bij de Schapenmarkt een toevoeging van 5% tot 16% extra verkeer. 2. De verkeersintensiteiten op de hoofdroute Westerstraat - Gedempte Singelgracht – Gedempte Where – Purmersteenweg nemen in de autonome situatie tot en met 2040 over het algemeen sterk toe. Op de Westerstraat neemt het aantal verkeerbewegingen per etmaal toe van 8.500 tot 14.700 (+6.200 / +73%), op de Gedempte Singelgracht van 11.000 naar 15.800 (+4.800 / +43%), op de Gedempte Where van 21.000 naar 23.300 (+2.300 / +11%) en op de Purmersteenweg van 13.100 naar 13.000 (-100 / -0,8%). Door deze autonome verkeersgroei, in combinatie met een grote hoeveelheid kruisingen op korte afstand, is sprake van een slechte verkeersafwikkeling.

Er ontstaan lange wachttijden bij de kruispunten en er is risico op terugslag naar andere kruispunten. Met een knip bij de Schapenmarkt zal deze verkeersafwikkeling verder verslechteren, hoewel de toename procentueel beperkt is zoals onder punt 1 aangegeven. 3. De toename van het verkeer op de hoofdroute en de verkeersafwikkeling die hierdoor ontstaat vraagt in alle gevallen om een stadsbrede aanpak, om de verkeersdrukte als geheel te verlagen. Een oplossingsrichting hiervoor is het verminderen van het doorgaand verkeer, niet voor niets een van de uitgangspunten voor zowel de gebiedsontwikkeling WaterlandKwartier, als programma Binnenstad. Hiervoor wordt op dit moment, in het kader van het multimodaal netwerkkader, onderzoek gedaan voor heel Purmerend. Waarmee in kaart gebracht wordt welke maatregelen genomen kunnen worden om de verkeersintensiteiten als geheel te laten dalen.

4. Het kruispunt Nieuwstraat – Westerstraat functioneert nog in de huidige situatie. Wachttijden langer dan 20 seconden worden verkeerskundig als knelpunt gezien. In de autonome situatie in 2040 zonder knip is de wachttijd in 2040 al meer dan 20 seconden, waardoor automobilisten vanuit de Nieuwstraat naar verwachting vaker gevaarlijke manoeuvres zullen uitvoeren om sneller in te voegen op de route Westerstraat – Gedempte Singelgracht. Het nemen van maatregelen op dit kruispunt is daarom ook al in de autonome situatie aan te raden. Het negatieve effect wordt verder versterkt door het uitvoeren van de knip op de route Nieuwstraat – Plantsoengracht. 5. Door de autonome verkeersgroei op de hoofdroute Westerstraat - Gedempte Singelgracht – Gedempte Where – Purmersteenweg en de verslechterende verkeersafwikkeling die hierdoor ontstaat, wordt het netwerk voor hulpdiensten en openbaar vervoer minder robuust en zullen de aanrijtijden vergroten. De route Nieuwstraat – Plantsoengracht wordt gezien als alternatieve route voor deze diensten, die met een verkeersknip verdwijnt. De hulpdiensten adviseren om deze reden negatief over een volledige verkeersknip en adviseren om een calamiteiten route beschikbaar te houden. Deze route hoeft geen autoweg te zijn, een fietspad met voldoende afmeting bijvoorbeeld voldoet ook. 6.

Het invoeren van een rotondemodel als verkeerskundige maatregel om de doorstroming in het centrum van Purmerend te verbeteren, waarbij de route Plantsoengracht / Nieuwstraat benodigd is, wordt door de verkeerskundige knip bij de Schapenmarkt beperkt mogelijk. 7. Bevoorrading vereist ruimte voor vrachtwagens zowel om er te komen als te kunnen laden en lossen, de knip brengt hierin beperkingen met zich mee, in de verdere ontwerpen moet hier rekening mee worden gehouden. 8. De conclusie vanuit verkeerskundig perspectief is dat de autonome situatie zonder knip al leidt tot langere reistijden, verminderde doorstroming en een verslechtering van de verkeersveiligheid in het centrum. Het maken van een verkeerskundige knip op de Plantsoengracht/Nieuwstraat verslechtert de verkeerssituatie en sluit het toepassen van een rotondemodel uit. Het verminderen van de verkeersintensiteit in het centrum en op de omliggende wegen wordt gezien als kansrijke oplossing voor de verwachtte verkeersproblematiek. Zowel, de gebiedsontwikkeling Waterland Kwartier, het programma Binnenstad als het Mobiliteitsplan stellen dat het centrumgebied goed toegankelijk moet blijven voor bestemmingsverkeer, terwijl doorgaand verkeer zoveel mogelijk wordt geweerd.

Een vermindering van de verkeersintensiteit in het centrum en op de omliggende wegen draagt bij aan de ambitie om het centrum autoluwer maar wel goed bereikbaar te maken. Er wordt dan ook geadviseerd te onderzoeken hoe de knip functioneert in samenhang met maatregelen om doorgaand verkeer uit de binnenstad te weren. Dit onderzoek moet in kaart brengen welke aanvullende ingrepen nodig zijn om te voorkomen dat de knip bestaande knelpunten vergroot en hoe een evenwichtige verdeling van verkeersstromen kan worden gewaarborgd. Daarbij moet ook worden bekeken welke effecten de knip heeft op logistieke bewegingen en de bereikbaarheid van belangrijke voorzieningen, zoals het Willem Eggertcentrum en omliggende bedrijven. Economische gevolgen: 1. Vanuit economisch perspectief is vooral de impact op de bereikbaarheid van de binnenstad het belangrijkste, zowel voor bezoekers als voor de logistiek. Vanuit het multimodaal netwerkkader wordt ingezet op een ‘goedbereikbare autoluwe binnenstad’, wat inhoudt dat doorgaand verkeer geweerd wordt maar dat het bestemmingsverkeer voor de binnenstad alle ruimte heeft. In die zin lijkt de impact van een verkeersknip ter hoogte van de Schapenmarkt op de bereikbaarheid van de

binnenstad minimaal. Voor het overige is het vooral een mobiliteitsvraagstuk. Waarbij als aandachtpunten wordt meegeven: zorg voor alternatieven voor autogebruik (bijv. openbaar vervoer, parkeervoorzieningen aan de rand van de stad), goede doorstroming en de bereikbaarheid (bevoorrading), goede afwikkeling van het doorgaande verkeer naar bijvoorbeeld de wijken mede ter voorkoming van (economische) overlast aldaar, tijdig informeren van de bedrijven die hun logistiek moeten aanpassen maar ook voor het informeren van bezoekers over de nieuwe situatie, goede calamiteiten route en tijdens de bouw ludieke momenten inplannen in verband met mogelijke omzetdaling. Naast deze aandachtspunten voor wat mobiliteit en bereikbaarheid betreft, kan een knip gevolgen hebben voor de evenementen in de binnenstad, zoals de warenmarkt en draverij. 2. Als de bovenstaande aandachtspunten goed vervolg krijgen, wegen de voordelen op tegen de nadelen. Vanuit economisch perspectief zijn bij een knip de volgende kansen aanwezig in het verbeteren van de leefbaarheid.

Minder verkeersdrukte, minder geluidsoverlast en een betere luchtkwaliteit kunnen gepaard gaan met een betere verblijfskwaliteit voor fietsers en voetgangers, wat kan leiden tot een aantrekkelijkere binnenstad voor bewoners, toeristen/ recreanten en winkelend publiek (vooral kansrijk voor lokale bedrijven en kleinschalige ondernemers die zich richten op voetgangers en fietsers, zoals de horeca, detailhandel). Andere mogelijke neveneffecten zijn potentieel hogere vastgoedwaarden, minder onderhoudskosten en ongevallen. Landschappelijke gevolgen: 1. Vanuit landschapsperspectief vormen de wegen Plantsoengracht en Nieuwstraat in de huidige situatie een barrière voor voetgangers vanaf of naar de Populierenstraat. De barrière wordt versterkt doordat op de Plantsoengracht 50 km/u gereden kan worden. Een knip verandert de beleving ter plekke en geeft de mogelijkheid de routing aan te passen in positieve zin. 2. Ook de relatie tussen Schapenmarkt, Bolwerk en singel kan in positieve zin versterkt worden. Een versmalling van de huidige weg geeft mogelijkheden om de groene rand van de singel te verbreden. Eventueel kunnen de plantsoenen aangepast worden om de groeiruimte van de bomen te verbeteren en om meer belevingskwaliteit en verblijfskwaliteit toe te voegen. Aandachtpunt daarbij is het waarborgen van voldoende sociale veiligheid. Dat geldt ook voor de Schapenmarkt zelf.

Dit advies wordt meegenomen in de ontwerpfase. Conclusie en advies: De afweging van alle belangen en inzichten leidt tot de conclusie dat een harde knip in de autonome situatie op de route Plantsoengracht/Nieuwstraat onwenselijk is. Dit verzwakt de betrouwbaarheid van aanrijtijden voor nood- en hulpdiensten, beperkt openbaar vervoer en verminderd de robuustheid van het verkeersnetwerk in het centrum. Een zachte knip is voor de nood- en hulpdiensten een goede oplossing. Echter kan de knip niet los gezien worden van de noodzaak om doorgaand verkeer uit de binnenstad te weren. Om ongewenste effecten te voorkomen, moet worden onderzocht hoe de knip en het weren van doorgaand verkeer effectief kunnen worden gecombineerd. Dit vraagt om een integrale aanpak waarbij verkeersstromen en mobiliteitsmaatregelen in samenhang worden bekeken. Alleen door deze afstemming kan worden gewaarborgd dat de knip geen negatieve gevolgen heeft voor de bereikbaarheid, verkeersveiligheid en leefbaarheid van de binnenstad. Om bovenstaande redenen wordt voorgesteld om bij het ontwerpen aan de Schapenmarkt als uitgangspunt een ‘zachte’ knip te hanteren, waarbij doorgaand verkeer over de route niet meer mogelijk is voor gemotoriseerd verkeer, maar waarbij voor nood- en hulpdiensten nog wel een route beschikbaar blijft.

Aanvullend voordeel van een zachte knip is dat het bij het van ontwerpen voor de Schapenmarkt makkelijker is om het voorkeursprogramma, waaronder 195 parkeerplaatsen, te realiseren. Zonder een verkeersknip ontbreekt de ruimte om de volledige 195 parkeerplaatsen te compenseren. Er zou dan een bovengrondse of ondergrondse parkeerlaag moeten worden toegevoegd, wat een aanvullende investering

vergt. Door voor een ‘zachte’ knip te kiezen, waarbij doorgaand verkeer wordt geweerd maar waar nooden hulpdiensten toegang tot een doorgaande route behouden, kan het voorkeursprogramma naar verwachting nog worden gerealiseerd, door met een creatief ontwerp het parkeergebouw te optimaliseren. Daarbij ontstaat met de zachte knip nog altijd een aaneengesloten voetgangers- en fietsgebied waarbij doorgaand autoverkeer niet langer domineert. Er ontstaat een aaneengesloten verblijfsgebied met verbindingen tussen de Koemarkt, Schapenmarkt, Bolwerk en Singel, wat zorgt voor een opwaardering van de verblijfskwaliteit in dit deel van de binnenstad van Purmerend.