C -bestuurlijke-reactie-21-november-2023-op-rekenkameronderzoek-zon-op-dak-en-energiebesparing

Team Ontwikkeling

Aan de rekenkamer

Uw brief van

Uw kenmerk

Ons kenmerk

Datum

1590799

21 november 2023

Onderwerp

Bestuurlijke reactie op rapport Rekenkamer Purmerend "Onderzoek Zon op dak en Energiebesparing”. Op 21 november is aan u het rekenkamerrapport "Onderzoek Zon op dak en Energiebesparing” aangeboden. Wij danken de Rekenkamer Purmerend voor het rapport en de daarin opgenomen aanbevelingen. De aanbevelingen van de rekenkamer nemen wij als college over inclusief de oplossingsrichtingen die ambtelijk zijn opgesteld. De aanbevelingen en oplossingsrichtingen vindt u hieronder. Aanbevelingen Rekenkamer. 1. Stel nieuwe doelen voor opwek duurzame energie en energiebesparing Uit dit rekenkameronderzoek is gebleken dat de doelen van Purmerend voor de opwek van duurzame energie en voor energiebesparing zijn behaald. De rekenkamer adviseert daarom om nieuwe doelen op te stellen, die ambitieus maar haalbaar zijn. Eén van de eerdere doelen (14% duurzame energieopwek) lijkt bij de start al behaald te zijn. Ook is het verstandig doelen op te stellen die beter meetbaar zijn, omdat gemeentelijke cijfers voor een aantal doelen ontbreken, waardoor alleen indirect vastgesteld kan worden of deze zijn behaald.

Oplossingsrichting ad 1. Stel nieuwe doelen voor opwek duurzame energie en energiebesparing De Beleidsnota Duurzaam Purmerend 2024-2027 is in voorbereiding en er worden nieuwe doelen gesteld. De plannen die hiervoor worden ontwikkeld gaan verder dan het financieel kader. Er wordt rekening gehouden met eventueel aanvullende middelen vanuit het Rijk. Wat dit exact betekent valt nog te bezien. In ieder geval is het zinvol om vanuit Purmerend te laten zien dat we niet alleen plannen hebben maar ook resultaten boeken. Met het beschikbaar komen van de CDOKE en WIS-gelden (Warmtenetten Investeringssubsidie) aan SVP worden er in de proeftuin gasvrij ongeveer 250 woningen in 2024 aardgasvrij gemaakt. Hoeveel woningen dat de daaropvolgende jaren zijn hangt af van de door het Rijk beschikbaar gestelde aanvullende middelen. Om resultaten meetbaar te maken wordt de Co2 footprint toegepast. Dit is erg bewerkelijk. Een andere objectieve informatiebron die de gemeente gebruikt om de activiteiten per woning te registreren is een database. In deze database worden de energielabels en verduurzamingsactiviteiten vastgelegd. Deze gegevens worden gebruikt om aan het Rijk te verantwoorden dat de NIP- subsidie (Nationaal Isolatieprogramma) op de juiste manier wordt toegepast.

In de database staan ook de gegevens per woning die zijn afgekoppeld van het aardgas en welke subsidies bij de gemeente zijn aangevraagd.

Bezoekadres

Postadres

Telefoon & e-mail

Purmersteenweg 42 1441 DM Purmerend

Postbus 15 1440 AA Purmerend

(0299) 452 452 info@purmerend.nl

purmerend.nl

Het geeft voor de langere termijn ook duidelijkheid hoe groot de verduurzamingsopgave voor de gemeente is. Wij nemen de aanbeveling van de Rekenkamer over inclusief de ambtelijke oplossingsrichting zoals hierboven beschreven. 2. Onderzoek uitbreiding energielening De energielening die door de gemeente wordt aangeboden, is in termen van doeltreffendheid en doelmatigheid een succesvol beleidsinstrument. Het advies is – indien mogelijk en passend– deze vorm van financiering voor grotere groepen en voor meer soorten maatregelen toegankelijk te maken. Oplossingsrichting ad 2. Onderzoek uitbreiding energielening. De aandacht van de gemeente is tot nu vooral uitgegaan naar particuliere eigenaren v.w.b. subsidies en leningsmogelijkheden. Leningen kunnen ook helpen bij het stimuleren van duurzaamheidsinitiatieven bij bedrijven en maatschappelijke instellingen. Voor sport verenigingen is het niet uitgesloten dat hiervoor een oplossing komt. Voor bedrijven zijn er nu al mogelijkheden, maar een laagdrempelige regeling zal ook bij hen welkom zijn. Uitbreiding van de doelgroep voor duurzaamheidsleningen is mogelijk door aan bedrijven en (maatschappelijke) instellingen ook mogelijkheden te bieden. De bestaande regeling duurzaamheidsleningen voor particuliere woningeigenaren wordt uitgevoerd door Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten (SVn).

Deze regeling voor particuliere eigenaren kan alleen door een natuurlijk persoon worden aangevraagd. Voor een financierings- oplossing voor verenigingen moet dit in een aparte regeling worden vastgelegd. Voor Verenigingen van Eigenaren (VvE) zijn Rijksregelingen. De vraag is of de mogelijkheid van een Duurzaamheidslening voor bedrijven en maatschappelijke instellingen de moeite waard is om uit te werken. Zijn hier teveel risico’s of is het niet direct een taak voor de gemeente gezien de enorme opdracht die er al is om particuliere eigenaren te ondersteunen bij de energietransitie. Wij zullen de maatregellijst opnieuw tegen het licht houden en bezien waar aanpassingen mogelijk zijn waarbij wij onderscheid blijven maken tussen verduurzaming en renovatie. Wij nemen de aanbeveling van de Rekenkamer over en hebben besloten nader onderzoek te doen naar mogelijkheden voor duurzaamheidsleningen voor overige rechtspersonen en naar mogelijkheden om het aantal maatregelen uit te breiden. 3. Onderzoek meer doelmatige inzet wijkgerichte energiebesparing Het is niet eenvoudig om de middelen voor wijkgerichte projecten voor energiebesparing doelmatig in te zetten. In sommige gevallen zijn de kosten voor de organisatie van deze projecten hoger dan de investeringen in verduurzaming zelf.

De financiële middelen die hiervoor vanuit het Rijk beschikbaar worden gesteld, kunnen niet voor andere duurzaamheidsprojecten gebruikt worden. De rekenkamer beveelt aan om bij de ontwikkeling van concrete plannen voor het Nationaal Isolatie Programma (ook) in te zetten op natuurlijke momenten waarop woningeigenaren gaan isoleren (bijvoorbeeld bij verhuizing). Oplossingsrichting ad 3.Onderzoek meer doelmatige inzet wijkgerichte energiebesparing De uitvoering van de NIP regeling is vrij strak omschreven waarbij voorrang wordt gegeven aan eigenaren die in aanmerking zijn gekomen voor een gemeentelijke energietoeslag. Ook mag het alleen gaan om woningen die een lagere of gelijke WOZ-waarde hebben als de Hypotheekgarantienorm (€ 429.300,--). Ook komen alleen woningen in aanmerking die beschikken over een G, F, E, of D-energielabel. Een extra beperking is dat in principe de subsidies moeten worden uitgekeerd voor 31 december 2026 of na verzoek van uitstel voor 31 december 2027.

De aanpak zoals die nu wordt uitgewerkt dient als basis om de komende jaren het isoleren van woningen aan te pakken. Het is zondermeer een goed natuurlijk moment om bij verhuizing de woning (verder) te isoleren. In de meeste gevallen zal de woning niet voldoen aan de NIP-criteria maar het blijft interessant om een combinatie aan te bieden van gemeentelijk subsidie en van ISDE (Rijkssubsidie voor verduurzaming) Wij nemen de aanbeveling van de Rekenkamer over. Voor de korte termijn is het belangrijk om vooral de NIP alle aandacht te geven. Zeker om dat deze zich richt op slecht geïsoleerde woningen waarbij energiearmoede om de hoek ligt. Als tweede het uitwerken van een (gemeentelijk) isolatieaanbod voor kopers van een oudere woningen zoals die via Makelaars worden aangeboden. Wij nemen de aanbeveling van de Rekenkamer over en hebben besloten bovenstaande oplossingsrichting over te nemen. 4. Continueer constructieve samenwerking met netbeheerder De uitdagingen om in de toekomst de leveringszekerheid van elektriciteit te kunnen waarborgen staat of valt met uitbreidingen van de capaciteit van het net. Voor toekomstige leveringszekerheid is het belangrijk dat de netbeheerder goed geïnformeerd wordt over de lange termijn ruimtelijke ontwikkelingen die invloed hebben op de toekomstige stroomvraag en -aanbod.

Ook is het belangrijk dat de gemeente investeringen in het netwerk qua ruimtelijk ordening mogelijk maakt. Tot slot bevelen we aan samen met de netbeheerder te inventariseren wat de mogelijkheden zijn voor energieopslag, bijvoorbeeld via accu’s of waterstofopslag. Oplossingsrichting ad 4. Continueer constructieve samenwerking met netbeheerder Voldoende capaciteit op het elektriciteitsnetwerk is een punt van zorg. Voor bedrijven is het zelfs een acuut probleem en voor woningen geeft het beperkingen in het terugleveren van stroom. De gemeente voert nauw overleg met de netwerkbeheerder en het opheffen van de netwerkcongestie heeft de aandacht. Voor Purmerend kan de aanbeveling zijn om nieuwbouwwoningen bij voorkeur aan te sluiten op stadsverwarming omdat hiermee al een deel van elektriciteitsbehoefte voor nieuwbouwwoningen wordt opgelost. Binnen de Duurzaamheidssubsidies van de gemeente wordt een voorstel voorbereid voor het aanpassen van de voorzieningenlijst door o.a. een subsidie op te nemen voor thuisaccu’s. De ambtelijke inzet op het onderwerp energie is de afgelopen jaren toegenomen en wij gaan er vanuit dat dit de komende jaren zich zal voortzetten. Wij nemen de aanbeveling van de Rekenkamer op dit punt over. 5.

Verken kansen verdere verduurzaming In dit onderzoek is een aantal kansen geïdentificeerd om de duurzaamheidsambities en -doelen die de gemeente Purmerend zichzelf heeft gesteld in grotere mate te gaan bereiken. De rekenkamer adviseert deze kansen mee te wegen bij het opstellen van nieuw beleid: 1. Benaderen van eigenaren grote daken (bedrijven en VVE’s) voor opwek van zonne-energie. 2. Uitbreiding van / vervolg op succesvolle energiescans bij bedrijven. 3. Overweeg nieuwe kaderstelling voor kleine windturbines bij agrarische bedrijven. 4. Overweeg om ook subsidies te verstrekken als de uitvoering van de werkzaamheden al is gestart. Hiermee kunnen duurzaamheidsdoelen versneld worden gerealiseerd. 5. Lobby bij het Rijk voor betere coördinatie aanbod duurzaamheidsubsidies en -leningen. Er zijn nu verschillende overheidsorganisaties die dezelfde subsidies en leningen aanbieden en langs elkaar heen werken. 6. In de transitievisie warmte is het plan opgenomen om een uitvoeringsagenda op te stellen voor al het klimaat- en energiebeleid. Deze actie is nog niet uitgevoerd, de rekenkamer adviseert dit te gaan doen en wij het advies van de Rekenkamer over.

Oplossingsrichting ad 5. Verken kansen verdere verduurzaming Een korte reactie op de genoemde kansen. 1. Zolang de netcongestie niet is opgelost zijn we terughoudend in het stimuleren voor het plaatsen van zonnepanelen op grote bedrijfsdaken. 2. Energiescans voor bedrijven opnieuw aanbieden is inderdaad verstandig. Het is eerder gebeurd maar kwam voor veel bedrijven mogelijk te vroeg. 3. Er wordt gewerkt in samenspraak met de Provincie en de Rijksdienst voor het Cultureel erfgoed om de mogelijkheden voor kaderstelling van windmolens te onderzoeken. 4. Er is niet voor gekozen om subsidies te verstrekken voor maatregelen die al in uitvoering zijn of zijn uitgevoerd. Het budget heeft een plafond en door de subsidie aanvraag vooraf te beoordelen en toe te wijzen worden teleurstellingen bij de aanvrager voorkomen. Daarbij is de subsidie juist bedoeld om vooraf te stimuleren. 5. Periodiek vindt ambtelijk overleg plaats met ministeries over leningen- en duurzaamheidssubsidies. De afstemming is verbeterd, maar er is ruimte voor verbetering. 6. Er wordt gewerkt aan het opstellen van een nieuwe Duurzaamheidsagenda Purmerend 2024-2027. Wij nemen de aanbeveling van de Rekenkamer over en doen dit met inachtneming van het overnemen van bovenstaande oplossingsrichtingen.

Wij vertrouwen erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd. Hoogachtend,

C. S.J. Lageveen Wethouder duurzaamheid