C-aanpak-de-koog

Aanpak vervolg De Koog

1. Inleiding 2. Ambitie Purmerend 2.1. Sleutelgebied: deel Centrumgebied 2.2. Sleutelgebied: deel De Koog/(e)sports Tech Campus 2.3. Sleutelgebied: Bereikbaarheid 3. Ambitie De Koog 3.1. Ontwikkeling De Koog als (e)sports Tech Campus 3.2. Transformatie van De Koog 4. Aanzet tot ontwikkelstrategie De Koog 4.1. Grondbeleid 4.2. Wat is nodig aan vervolgplannen 4.3. Samenwerking stakeholders 5. Organisatie 6. Financiën 6.1. Plankosten/kostendekking 6.2. Kosten van voorbereiding 7. Bevoegdheid bestuur 8. Communicatie

2

1. Inleiding In 2017 is een kansenkaart ‘Purmerend 2040’ gemaakt waarbij De Koog is aangewezen als kansrijke locatie voor transformatie naar woon-werkgebied. Vervolgens is in de gemeenteraad unaniem een motie aangenomen voor onderzoek naar transformatie van een van de oudste bedrijventerrein naar een werkwoongebied. Dit heeft geresulteerd in een raadsbesluit (in november 2019) op voorstel van het college om een pilot op De Koog te starten. Hierbij is besloten dat in het geselecteerde pilotgebied wordt gestreefd naar een transformatie van het bedrijventerrein naar een gemixt werk-woongebied. Uit de pilot bleek al snel dat de interesse voor transformatie van De Koog naar werken-wonen groter was dan verwacht. Uit het Masterplan (e)sports Tech Campus Amsterdam kwam bovendien naar voren dat potentiële ontwikkeling en groei van de esports academy H20 groot is. De huidige locatie aan de Spinnekop is nagenoeg vol met een mix van esports, gaming, marketing en daaraan gerelateerde bedrijven en onderwijsinstellingen. Een van de unieke krachten van het concept op die locatie, is de mogelijkheid om esports te verbinden met het centrum van de stad, de fysieke sportvelden, het sportcentrum de Beuk en de daar aanwezige onderwijsinstellingen.

Het gaat hierbij om zowel de lokale als de regionale onderwijsinstellingen (denk aan Horizon College, PSG, Regio College, Mediacollege Amsterdam en Hogeschool van Amsterdam). Ook geldt voor De Koog, het Waterlandkwartier en andere omliggende projecten (gezamenlijk aangemerkt in de Verstedelijkingsstrategie van de Metropoolregio Amsterdam (MRA) als het sleutelgebied Purmerend) dat er een dominant stedelijk ontwikkel- en mobiliteitsvraagstuk voorligt. Daarbij is het noodzakelijk om dit alles in samenhang te zien. Door de hoeveelheid aan kansen, ontwikkelingen en initiatiefnemers is het gewenst om als gemeente meer regie te pakken en samenhang te brengen in de ontwikkeling. Duidelijke kaders formuleren en rollen beter definiëren op De Koog en omgeving. Dit brengt helderheid voor zowel de initiatiefnemers als de bestaande ondernemers en omwonenden. In maart 2021 heeft de gemeenteraad daarom besloten een gebiedsvisie voor De Koog op te stellen. BVR Adviseurs Ruimtelijke Ontwikkeling heeft de gebiedsvisie opgesteld, die de basis vormt voor de transformatie van bedrijventerrein De Koog naar een modern en duurzaam werk-woongebied. Uitgangspunt bij het opstellen van de gebiedsvisie is de notitie ‘pilot transformatie De Koog’ waarbij alle bedrijven hun huidige bedrijfsvoering kunnen voortzetten.

De gebiedsvisie De Koog is in nauwe samenspraak met stakeholders (ondernemers, omwonenden, onderwijs- en sportinstellingen) opgesteld. Om de ambities van de gebiedsvisie te realiseren, zijn nadere verkenningen en meer concrete instrumenten met duidelijke kaders nodig. Hiervoor moet een projectorganisatie worden ingericht. In dit document worden de belangrijkste vervolgstappen uiteengezet waarmee het projectteam De Koog verder aan de slag kan. In het eerste hoofdstuk van dit document worden de opgaven en ambities die spelen in de stad Purmerend uiteengezet en gaan we in op de rol die De Koog daarin kan spelen. In de andere hoofdstukken wordt de vervolgaanpak voor de verdere ontwikkeling van De Koog beschreven. De belangrijkste ambities en regels uit de gebiedsvisie worden uiteengezet, welke ontwikkelstrategieën hiervoor zijn, welke processtappen moeten worden doorlopen, wat voor projectorganisatie daarvoor nodig is, wat de financiële consequenties hiervan zijn en wat de planning is.

3

2. Ambitie Purmerend Purmerend naar een complete gemeente in 2040! Een gemeente voor iedereen, om te werken, te wonen, te leren en te verblijven en waarin dit alles in evenwicht met elkaar is. Dat is een ambitie waar we de komende decennia naar toe werken en waarvan de contouren zichtbaar zijn. De stad Purmerend is zichtbaar aan het veranderen. Purmerend wordt compacter, gemengder en completer. Met een leefbare en duurzaam ingerichte openbare ruimte. Meer woningen voor alle doelgroepen, meer economische activiteiten, een betere bereikbaarheid door ontwikkeling van OVknooppunten met diverse modaliteiten, meer groene recreatiemogelijkheden en een uitgebreid, goed bereikbaar en laagdrempelig voorzieningenaanbod is het een bijna allesomvattende stedelijke benadering. Veel ontwikkelingen in de bestaande stad zijn in gang gezet of al in aanbouw. Maatschappelijke- en economische opgaven worden meegenomen en we willen dat de stad daarbij zijn functie in de regio versterkt. Dat is de afgesproken doelstelling voor de komende decennia. Het sleutelgebied is de spil in deze ontwikkeling. Binnen de MRA neemt Purmerend een belangrijke plaats in. Purmerend is één van de steden (polen) in het polycentrisch model, waarbij Amsterdam de hoofdkern is.

Purmerend zal als sleutelgebied bijdragen aan de verstedelijkingsdoelen als compacte ontwikkeling, versterken combinatie wonen en bereikbaarheid, duurzaamheid en verbeteren van het vestigingsklimaat voor bedrijven en voorzieningen. Naast woningen wordt daarmee ook gewerkt aan meer arbeidsplaatsen.

Kaart Purmerend als pool van de MRA

4

Het sleutelgebied Purmerend strekt zich grofweg uit van Kop West tot aan het Leeghwaterpark en van het Waterlandkwartier tot de N244. In dit gebied vinden de komende jaren grote transformaties plaats in verschillende gebiedsontwikkelingen. In dit gebied is ruimte voor circa 4.000-6.000 nieuwe woningen, nieuwe werkgelegenheid en voorzieningen. Het sleutelgebied bestaat uit meerdere ontwikkelgebieden zoals het Waterlandkwartier, het Wagenweggebied, Wheermolen-Oost en De Koog. In De Koog staan belangrijke stedelijke onderwijs- en sportvoorzieningen, grote ondernemingen en een NS-station. In dit gebied is veel ruimte voor een transformatie naar een werk-woongebied door toevoeging van een substantieel programma met werklocaties, woningen, onderwijs- en sportvoorzieningen en het verbeteren van de uitstraling, verkeersveiligheid en openbare ruimte. Elk deel in het sleutelgebied heeft een eigen identiteit en dynamiek. Belangrijk onderdeel van de transformatie is de samenhang en verbinding van de gebieden met elkaar. Zorgen voor complementaire menging van wonen en werken en maatschappelijke functies. Aanvulling, geen concurrentie. Aantrekkelijke en herkenbare routes, plekken, evenementen en gebouwen kunnen hier een bijdrage aan leveren.

Kaart sleutelgebied en gebiedsontwikkelingen

5

2.1. Sleutelgebied: deel Centrumgebied Centraal in de stad, langs de Waterlandlaan en rondom het centrale OV-knooppunt ontstaat een compleet, compact en levendig centrumgebied. Waar de historische binnenstad en het moderne Waterlandkwartier met haar belangrijke voorzieningen (zoals het poppodium, ziekenhuis, bibliotheek en bioscoop) één ecosysteem worden en waarvan de functie voor de groeiende stad, en voor de regio, evident is. Het Waterlandkwartier wordt een hoogstedelijke en gemengde wijk met een aantrekkelijk en duurzaam ingerichte omgeving en onderdeel van het uitgebreide centrum. In het Waterlandkwartier wordt een woonmilieu toegevoegd dat we nog niet kennen in Purmerend en waar veel vraag naar is vanuit doelgroepen als ouderen, starters en eenpersoonshuishoudens. Wonen wordt hier gecombineerd met bijvoorbeeld zorgvoorzieningen, waarmee de relatie tussen de sterk vertegenwoordigde zorgsector in het Waterlandkwartier en het stedelijk wonen wordt versterkt. In economische ontwikkeling wordt onder andere voorzien door in het gebied nieuwe kantoor- en werkconcepten te realiseren in combinatie met een goede OV-bereikbaarheid. Het is dé plek en kans om te voorzien in kantoorruimte die voldoet aan de nieuwe eisen die, door de gevolgen van de coronacrisis, aan onze samenleving worden gesteld.

Te weten innovatieve, goed uitgeruste, gemengde/gedeelde kantoren met voldoende ruimte en veiligheid. Een trend die met de groei van het thuiswerken een vlucht zal nemen. Een vestigingsplaats voor de zakelijke en financiële dienstverlening, informatie en communicatie, advies en onderzoek, zorg, kleine tot middelgrote regiokantoren, flexibele kantoren, zzpwerkplekken en hbo-onderwijs. De brede profilering benadrukt de centrumfunctie van het sleutelgebied. 2.2. Sleutelgebied: deel De Koog/esports Tech Campus Het programma in het centrumgebied hangt ook samen met de ontwikkeling aan de noordzijde van het sleutelgebied: De Koog en de (e)sports Tech Campus ontwikkelen zich als innovatie- en kennisgebied in combinatie met onderwijs en sport. Ook verkleurt het bedrijventerrein De Koog naar werk-woongebied Hier wordt in woonruimte voorzien voor specifieke doelgroepen zoals jongeren, studenten en werknemers die zich verbonden voelen met de dynamiek en het programma op De Koog. De gelijktijdige opschaling van het naastgelegen regionale bedrijventerrein Baanstee Noord en op termijn een uitbreiding bij EdamVolendam maakt dat dit deel zich manifesteert als regionaal werk- en kenniscluster.

Met name op het gebied van ICT, esports, zorg, en circulaire (hout)bouw is er potentie om een substantieel aantal arbeidsplaatsen toe te voegen, ook voor werknemers uit de regio zoals vanuit Zaanstad en Amsterdam. Er is daarbij een sterke relatie met en groei in het onderwijs- en sportaanbod voorzien zodat het innovatieve vermogen en economisch profiel van Purmerend wordt verruimd en versterkt. Samen versterken ze de ontwikkelingen en agglomeratiekracht van Purmerend. Samen met de ontwikkelingen in Wheermolen Oost, en op termijn de Oostflank, maken we woon-/werk- en leefmilieus met voor ieder wat wils. Deze ontwikkelingen vullen elkaar aan en versterken elkaar. 2.3. Sleutelgebied: bereikbaarheid Het centrumgebied met de binnenstad, het Waterlandkwartier, het Wagenweggebied en De Koog/(e)sports Tech Campus zijn belangrijk voor de stad en regio. Ze herbergen een aantal grote voorzieningen. De gebieden moeten goed bereikbaar en met elkaar verbonden zijn. Purmerend is ondanks haar suburbane karakter een compacte stad. De ontwikkelingsgebieden en voorzieningen liggen relatief dichtbij elkaar en veel zijn op de fiets bereikbaar. Groen en infrastructuur vormen de belangrijkste verbindende elementen tussen de verschillende ontwikkelingen en zogenaamde ‘parels’. In noord-zuidrichting is dat het spoortracé, en in oost-westrichting de Waterlandlaan, Purmersteenweg en Gedempte Where.

Samen vormen deze assen het kruis waarlangs het sleutelgebied zich ontvouwt en waarmee het verbonden is met het ‘daily urban system’ van de MRA. Ondanks de goede fietsbereikbaarheid neemt een groot deel van de inwoners nog de auto bij korte verplaatsingen. Met het verdichten in de bestaande stad komt er minder ruimte voor de auto en meer ruimte voor de fietser, voetganger en het openbaar vervoer. Hiermee kan de parkeernorm naar beneden en kunnen meer woningen worden gebouwd. Daarnaast zorgen minder auto’s voor een betere leefbaarheid, stimuleert het

6

bewegen en blijft er meer ruimte over voor groen en ecologie. Met het oog op de gebiedsontwikkelingen zijn er ook enkele hiaten in de verbindingen en vormen ruimtelijke barrières als het spoor, de weg en het water soms knelpunten in bijvoorbeeld de oversteekbaarheid voor fietsers en voetgangers. In het Mobiliteitsplan en in het Parkenplan zijn maatregelen voorgesteld om de gebieden onderling nog beter met elkaar te verbinden zodat er aantrekkelijke, veilige en directe grijze-, groene- en blauwe netwerken ontstaan. De komende jaren zijn maatregelen nodig om de gebiedsontwikkelingen mogelijk te maken. Daarvoor is ook steun bij de provincie en het Rijk. Zo heeft het ministerie onlangs 16,9 miljoen euro subsidie beschikbaar gesteld voor het realiseren van mobiliteitsmaatregelen die bijdragen aan de versnelling van de woningbouw in het sleutelgebied. Voor de ontwikkeling van De Koog is goede OV-bereikbaarheid essentieel. Alleen daarmee kan een leefbare en duurzame werk-, woon- en leefomgeving worden gecreëerd. De directe nabijheid van NSstation Overwhere en een goede aansluiting op het HOV R-net bussysteem bieden kansen hiertoe. De gebiedsvisie De Koog laat dit zien. In de gebiedsvisie wordt ingezet op versterking van station Overwhere.

Van belang is om het (toekomstig) functioneren van station Overwhere en het centrumstation vanuit een groter geheel te bezien, want het centrumstation en station Overwhere liggen dicht bij elkaar. Ook met het idee van een mogelijk OV-knooppunt aan de N244 in het achterhoofd. Met de NS, ProRail, de provincie en Vervoerregio Amsterdam (VRA) is inmiddels dit onderzoek opgestart. Uiteindelijk is het van belang dat we daarna de keuzes maken die het meest kansrijk zijn en waarmee zowel de ontwikkeling van het Waterlandkwartier, De Koog als de stad en regio het beste zijn geholpen. De uiteindelijke keuze in de ontwikkeling van de OV-knooppunten staat het toekomstperspectief voor De Koog niet in de weg. Goede OV-bereikbaarheid van De Koog blijft, ongeacht de keuze, essentieel en belangrijk.

Purmerend/ de Koog in de regio

7

3. Ambitie De Koog In het coalitieakkoord 2022-2026 “Samen op Koers” en in de Economische Visie 2040 heeft de gemeente Purmerend de ambitie uitgesproken om op De Koog een (e)sports Tech Campus te ontwikkelen, gericht op esports, gaming en creatieve technologie. Hiermee wil Purmerend niet alleen een boost geven aan de regionale economie, maar ook een plek creëren die van brede maatschappelijke meerwaarde is voor haar inwoners. De (e)sports Tech Campus draagt bij aan een vernieuwende toekomst van sport, economische groei en kwaliteit van het onderwijs, met als resultaat talentontwikkeling en beter opgeleid personeel.

Illustratie pijlers uit de Economische Visie 2040 Ook op het gebied van werken liggen er veel kansen. Het werkgebied wordt geleidelijk getransformeerd tot een modern en duurzaam werk-woongebied met een diversiteit aan programma, gebouwen en gebieden, waarbij belangrijke bestaande bedrijven rondom de van IJsendijkstraat behouden blijven. Er is in De Koog een hechte relatie tussen bedrijven, de onderwijsinstellingen en de (e)sports Tech Campus, waar innovatie wordt gestimuleerd. Vanuit deze samenwerking en profilering wordt gebouwd aan een onderscheidend bedrijvenecosysteem op De Koog en in de regio. De samenwerking en het ecosysteem zijn belangrijke uitgangspunten bij het aantrekken van bedrijven en onderwijs en ontwikkelingen in De Koog. Met de ontwikkeling kan ook meteen ingezet worden op verduurzaming van vastgoed. Purmerend heeft een grote woningbouwopgave en De Koog is aantrekkelijk voor woningbouw gerelateerd aan de campusontwikkeling. Het gebied ligt naast het station, nabij voorzieningen (sport, onderwijs), met veel werkgelegenheid en op korte afstand van het centrum. De Koog is met het profiel van de campus in het bijzonder geschikt voor jongeren, studenten en starters. Het wordt een complete plek waar van alles te doen is. Dit in een hoge dichtheid, met ruimte voor voldoende woningen en een mix van

8

gebouwen en programma. Dit draagt bij aan de beoogde identiteit van De Koog en maakt de ontwikkeling haalbaar. De Koog krijgt een groene impuls. Op de schaal van de stad verbindt De Koog de parken met het groene raamwerk van Purmerend. Dit betekent in de toekomst een openbare ruimte waar de regel is ‘groen, tenzij’, met ruimte voor klimaatadaptatie. Ook de sportvelden spelen hierin een belangrijke rol. Ze zijn tot op bepaalde hoogte vrij toegankelijk en zijn een vanzelfsprekend onderdeel van de stad en het dagelijks leven. Mede vanwege de sportieve ambities van voetbalvereniging Purmersteijn en de daarmee gepaard gaande behoefte aan meer ruimte, is het voornemen dat de vereniging verplaatst kan worden naar de huidige locatie van de busremise en milieustraat. De huidige locatie kan betrokken worden bij de campusontwikkeling. De zeer goede bereikbaarheid van De Koog maakt deze ontwikkelingen mogelijk. De Koog is als OVknooppunt een belangrijke verdichtingslocatie. De transformatie levert een waardevolle bijdrage en geeft invulling aan de mobiliteitstransitie van Purmerend. Door de bestaande kwaliteit van het netwerk uit te bouwen kan in De Koog het STOMP-principe gehanteerd worden. Bij de ontwikkeling en de inrichting van de ruimte, gaan we eerst uit van de voetganger (Stappen) en vervolgens de fietser (Trappen), OV en MaaS (Mobility as a Service).

Als laatste wordt de privéauto meegenomen in de inrichting. Voor auto- en vrachtverkeer is het gebied alleen nog maar een bestemming. Het zware vrachtverkeer wordt strikt gescheiden van langzaam verkeer, gedeelde auto’s, gedeelde parkeerplaatsen en beperkte ruimte voor autoverkeer. Dit alles maakt het een groen en verblijfsvriendelijk gebied. Voor alle gebruikers zal De Koog en omgeving een veilige bestemming zijn. 3.1. Ontwikkeling De Koog als (e)sports Tech Campus De Koog is een belangrijke onderwijslocatie in Purmerend met drie middelbare scholen en één school voor middelbaar beroepsonderwijs (MBO). Over enkele jaren wordt dit onderwijsaanbod vergroot met circa 2.000 extra leerlingen. Op dit moment bevindt het grootste permanente stadion voor esports van Europa zich in De Koog. Dit private initiatief vormt nu de katalysator van de ontwikkeling van een bredere(e)sports Tech Campus, met een innovatie ecosysteem van partners van onderwijs- en kennisinstellingen, bedrijfsleven en sport. De Campus richt zich op zowel nationale als internationale talentvolle scholieren, studenten, kenniswerkers, sporters én werknemers van de bedrijven op en naast de campus. Om talenten aan te kunnen trekken, en te behouden, bouwen we aan een aantrekkelijke (be)leefomgeving.

Dit moet een plek zijn waar ontmoeting en uitwisseling in de gebouwen én in de publieke ruimte door een stimulerende vorm en inrichting worden bevorderd. De Campus zien we als een bruisende, inspirerende (coole) plek waar het aantrekkelijk is om te werken, sporten, wonen, leren en ontmoeten. Het doel van de (e)sports Tech Campus is: • versterken van de arbeidsmarkt en werkgelegenheid in Purmerend en de regio; • synergie bewerkstelligen, kansen benutten met/tussen de stakeholders; • werken aan economische groei; • jongeren binden aan Purmerend en de regio; • sport en onderwijs vernieuwen; • krachten bundelen en kennis delen via open innovatie; • bijdragen aan het oplossen van maatschappelijke en economische vraagstukken; • maatschappelijk en economisch toegevoegde waarde creëren; • bruisende, inspirerende en (be)leefbare plek creëren; • Purmerend (inter)nationaal op de kaart zetten.

9

De transformatie van De Koog is een belangrijke voorwaarde om de ambitie van een hoogwaardige (e)sports Tech Campus waar te maken. Met de transformatie van De Koog kan ruimte geboden worden aan de (hoogwaardige) ruimtevraag van de campus en investeringen in het onderwijs, sport, de kwaliteit van de openbare ruimte, de voorzieningen en de mobiliteit (ov). De transformatie versterkt de internationale positie als topregio (MRA) met een hoge leefkwaliteit. Hier zijn samenwerking, investeringen en ruimte voor nodig. Overheden (gemeenten, MRA, provincie en rijksoverheid), onderwijs- en kennisinstellingen, bedrijfsleven en (sport)organisaties slaan momenteel de handen ineen om het initiatief te laten uitgroeien tot een gezamenlijke (e)sports Tech Campus. Hiervoor is een convenant opgesteld dat de basis vormt van de ambitie van alle betrokken partijen Het convenant wordt ondertekend door: • De gemeente Purmerend • De gemeente Amsterdam • De gemeente Edam-Volendam • Provincie Noord-Holland • H20 esports • Purmerendse Scholen Groep • Horizon College • PRO ondernemers • SPURD • Stichting PurmerValley • Sportraad Purmerend 3.2. Transformatie van De Koog De plangrens voor De Koog, zoals deze in de gebiedsvisie is gedefinieerd, wordt grofweg bepaald door het spoor, de Van IJsendijkstraat, het Achterom en de Spinnekop. De totale oppervlakte van dit gebied bedraagt ongeveer 73 ha.

De gebiedsvisie beschrijft voor het gebied drie deelgebieden, elk met een eigen focus en strategie: 1. Stadscampus en Open Sportpark: transformatie naar een (e)sports Tech Campus en open sportpark 2. Transformatiegebied: transformatie naar gemengd stedelijk gebied 3. Werkgebied: modernisering bestaand bedrijventerrein Samenhang en kwaliteit worden gewaarborgd door bouwstenen zoals die in gebiedsvisie zijn opgenomen. Deze vormen het vertrekpunt bij alle ontwikkelingen, onderzoeken en initiatieven die spelen in het gebied. Het opstellen van de gebiedsvisie is pas de eerste stap. Deze visie vormt namelijk de kapstok voor de verdere uitwerking om de transformatie van De Koog tot uitvoer te brengen. Nu is het zaak om deze visie operationeel te maken en de daad bij het woord te voegen. De ontwikkeling van het gebied is uitdagend; het vergt meerdere jaren, de eigendommen zijn versnipperd, en het gebied bevat meerdere opgaven. Er is met heel veel ondernemers, instellingen, verenigingen en omwonenden gesproken bij de totstandkoming van de visie. Hoewel er veel draagvlak is voor de transformatie van het gebied naar een modern en duurzaam werk-woongebied, zijn de wensen en belangen verschillend. We zullen elkaar nodig hebben.

De gebiedsvisie laat kansen zien voor meerdere “schuifoperaties” zoals de mogelijke verplaatsing van een deel van de sportvelden naar de locatie van de busremise en milieustraat. Met de sportverenigingen en Spurd moet dit, samen met het principe van het open sportpark, verder uitgewerkt worden.

10

Voor de deelgebieden zijn meerdere afzonderlijke vervolginstrumenten nodig. Er moet een ontwikkelstrategie worden opgesteld die uitspraken doet over onder andere de rolverdeling en samenwerking met gemeente, eigenaren, verenigingen, instellingen en marktpartijen. Over de manier van ontwikkelen, fasering en wat daarvoor nodig is. Er is een samenwerkingsverband en actieplan nodig om de (e)sports Tech Campus verder te ontwikkelen. Daarnaast is het noodzakelijk om onderzoek te doen naar onder andere de mobiliteitsopgaven in het gebied, ook in relatie met de andere mobiliteitsopgaven in Purmerend. Voor het transformatiegebied wordt een spelregelkaart ontwikkeld op basis waarvan de initiatiefnemers hun plannen kunnen uitwerken. De (ruimtelijke) kwaliteit moet worden vastgelegd in een kwaliteitsplan en bewaakt door de welstandscommissie dan wel een kwaliteitsteam.

11

4. Aanzet tot een strategie voor De Koog Kansen genoeg, maar het beeld van De Koog dat we voor ogen hebben, ontstaat niet vanzelf. Een project van deze omvang en complexiteit vraagt om een zorgvuldige strategie, verkenningen en goede organisatie. De transformatie van het gebied is er een van een lange adem. Sommige initiatieven en ontwikkelingen kunnen snel plaatsvinden, andere vragen om meer tijd en zijn complexer. Er zijn veel verschillende eigenaren met een verscheidenheid aan belangen en wensen. Als gemeente nemen we het initiatief en bundelen we de krachten. In de totstandkoming van de gebiedsvisie De Koog en met het convenant voor de (e)sports Tech Campus zijn de eerste stappen hierin gezet. Dit heeft geleid tot een gezamenlijk toekomstperspectief zoals verwoord en verbeeld in de gebiedsvisie. De gebiedsvisie vormt het fundament voor de transformatie. Onze rol in deze transformatie is situationeel. Enerzijds sturen we vanuit onze publieke rol de ontwikkelingen in het gebied die betrokken marktpartijen initiëren en zorgen we voor gedragen en samen met de markt opgestelde kaders. We pakken de transformatie op gebiedsniveau aan en zorgen ervoor dat initiatieven - die nu al in het gebied door de markt worden opgepakt - aansluiten op de ambities voor het hele gebied. We faciliteren in deze publieke rol de markt.

Anderzijds sluiten we ook een actieve rol in de ontwikkeling niet uit. Als gemeente hebben we meerdere eigendommen en willen we kunnen sturen op (maatschappelijk) programma. Met de Wet voorkeursrecht gemeenten (Wvg) is de wens tot deze actieve rol ook bekrachtigd. Daarnaast investeren wij in de openbare ruimte zodat deze ook aansluit bij onze ambities. Zo dragen we het toekomstbeeld uit dat we voor het gebied voor ogen hebben. In een verdere uitwerking van de ontwikkelstrategie wordt benadrukt dat we een flexibele ontwikkelrol willen hebben, waarbij we kunnen schakelen als de markt onderdelen niet oppakt en voortgang kunnen houden in eventuele periodes van recessie. Dit vraagt om een andere rol per deelgebied waarbij vooral een open houding naar kansen in de markt, voor partijen die zich committeren aan de kaders, voorop staat. 4.1. Grondbeleid We kunnen slechts beperkt direct sturen op de herontwikkeling van De Koog. Dit kan immers alleen waar we nu de grond (zoals de sportvelden en milieustraat) bezitten of in de toekomst gaan verkrijgen, bijvoorbeeld door de recent gevestigde Wvg (30 augustus 2022).

Op de gronden van de andere eigenaren in het gebied gaan we meer kaderstellend optreden (bijvoorbeeld door ruimte te geven voor een aantrekkelijk programma) waardoor de eigenaar of het cluster van eigenaren een prikkel voelt om tot herontwikkeling van de eigendommen over te gaan. Tevens zijn de (financiële) verplichtingen bekend bij de eigenaren om tot herontwikkeling over te gaan. Hiervoor hebben we diverse beleidsinstrumenten ontwikkeld: • Nota Grondbeleid 2019; • Nota Gebiedsoverstijgende kosten: hiermee worden investeringen gedaan die deels De Koog dienen, en deels de rest van de stad; • Aanvullingsbesluit De Koog: hiermee worden investeringen gedaan in infrastructuur en voorzieningen binnen De Koog. Een belangrijke vraag die de komende periode beantwoord moet worden is de financiële en maatschappelijke haalbaarheid. Voor de financiële haalbaarheid moet de strategie nog uitgewerkt worden. Daar is de Gebiedsvisie De Koog een aanzet toe. Hieraan kunnen de financiën getoetst worden en

12

eventueel voorstellen gedaan worden die de haalbaarheid vergroten. De financiële haalbaarheid dient aan twee kanten te werken. • Ten eerste aan de zijde van de grondeigenaren. Maakt de gebiedsvisie het voor hen aantrekkelijk, al dan niet in samenwerking met naastgelegen percelen, om hun eigendommen te herontwikkelen. • Ten tweede aan de zijde van de gemeente. Ook zij moet een sluitende business case hebben om over te gaan tot herontwikkeling van eigen gronden en investeringen in openbaar gebied, binnen en buiten het plangebied. Na vaststelling van de gebiedsvisie is de vervolgvraag hoe we met elkaar verder gaan. Daarbij zijn vele samenwerkingsvormen tussen gemeente en eigenaren mogelijk. De te kiezen samenwerkingsvorm kan worden vastgesteld als er een uitgewerkte ontwikkelstrategie ligt. Daarop vooruitlopend zien we al een aantal zaken: • In deelgebied ‘Werkgebied’ is in de afgelopen jaren geïnvesteerd door een aantal bedrijven. In dit gebied zal, mede door deze investeringen en de geldende milieucontouren, de focus liggen op upgrading en verduurzaming. Herontwikkeling naar andere functies zullen we hier naar verwachting niet zien. • Het totale gebied is qua eigendommen redelijk versplinterd met verschillende eigenaren. Zonder exact te weten wat hun agenda is, zijn de bedrijfsdoelen van eigenaren/ondernemers, ontwikkelaars en beleggers vaak anders.

Dit is een belangrijke factor voor de herontwikkelingsmogelijkheden en strategieën. Maar met de Wvg hebben we als gemeente wel een instrument in handen om ongewenste prijsopdrijvende grondspeculatie tegen te gaan. • Binnen de eigendommen zien we dat de gemeente, Purmerendse ScholenGroep en enkele private partijen samen grote oppervlaktes in eigendom hebben. Gezien deze grote oppervlaktes is het daar gemakkelijker om zelfstandig te herontwikkelen. • Met bovenstaande constateringen is het mogelijk dat er gedifferentieerde samenwerkingsvormen in het gebied kunnen gaan ontstaan. 4.2. Wat is nodig aan vervolgplannen? De gebiedsvisie functioneert als basis voor het gesprek, vervolgonderzoek en verdere planvorming en uitwerking. Om de transformatie van De Koog te doen slagen, zijn een aantal acties en producten nodig: 1. Onderzoeksfase, waaronder: • eerste inzicht in de financiële haalbaarheid verkrijgen; • gesprekken met gebiedspartijen over individuele of gezamenlijke toekomstperspectieven; • ruimtelijke verkenningen zoals onderzoek naar laadvermogen deelgebieden en onderzoek inpassing sportvelden elders in De Koog; • placemaking en ontwikkelmogelijkheden op de korte termijn; • uitwerking programma (wonen, werken, onderwijs, voorzieningen); • actie- en innovatieplan (e)sports Tech Campus; • verkeers- en mobiliteitsonderzoek. 2.

Planvorming kaders: • ruimtelijk raamwerk (groen, mobiliteit, programma, beeldkwaliteitskader); • ontwikkelstrategie, grondexploitatie, financiering en planning en samenwerkingskansen; • spelregelkaart/ontwikkelplan op deelgebiedsniveau; • bestemmings- dan wel omgevingsplannen. 3. Deeluitwerkingen: uitwerking binnen de gestelde kaders (stap 2) in kleinschalige projecten of grootschaligere gebiedsontwikkelingen (bouwplannen, inrichtingsplannen, omgevingsplan, etc.).

13

De komende jaren worden deze acties en producten verder uitgewerkt. Welke stappen we de afgelopen jaren hebben gezet en hoe de planning er voor de komende twee jaar uitziet, leest u in het stappenplan hieronder.

14

4.3. Samenwerking Stakeholders De transformatie van De Koog naar een kwalitatief, aantrekkelijk werk-woongebied lukt alleen als de huidige ondernemers, verenigingen, (vastgoed-)eigenaren in het gebied actief in het proces worden betrokken en zelf ook initiatief nemen. Naast de eigenaren en gebruikers van het gebied zijn ook onze onderstaande partners belangrijk in de transformatie van het gebied: • bewoners van de directe omgeving; • partners campus; • NS en ProRail; • nieuwe partijen die willen investeren; • busconcessiehouders; • ondernemersverenigingen; • maatschappelijke instellingen en organisaties; • MRA, Vervoerregio Amsterdam, Provincie, Rijk; • omliggende gemeenten zoals Edam-Volendam, Zaanstad, Waterland en Hoorn.

15

5. Organisatie Om de complexe opgave van de transformatie daadkrachtig, deskundig en efficiënt op te pakken, is vanuit de gemeente een goede projectorganisatie van vitaal belang. Met het oog op haar publiekrechtelijke rol en positie in de transformatie moet de projectorganisatie in staat zijn om het belang van de gemeente op verschillende ambitie- en abstractieniveaus te behartigen. De projectorganisatie bestaat uit interne en externe capaciteit en wordt wellicht zelfs aangevuld met professionals van de samenwerkingsverbanden die de gemeente aangaat in deze opgave, zoals de flexibele schil van de Provincie en inzet vanuit de MRA. De Stuurgroep voert de regie op de opgave en ambities en is in die hoedanigheid (gedelegeerd) ambtelijk en bestuurlijk opdrachtgever van het project De Koog. De programmamanager is als ambtelijk opdrachtgever de schakel tussen de stuurgroep en het projectteam. De programmamanager is verantwoordelijk voor de samenhang binnen het project met de andere projecten in het sleutelgebied en is aanspreekpunt voor de stuurgroep. De projectleider is ambtelijk opdrachtnemer en is verantwoordelijk voor de samenhang in het gebied, de planning en de financiën. In het projectteam worden de concrete opgave en vervolgplannen, zoals hiervoor beschreven, uitgewerkt. Ze krijgen input van de ambtelijke organisatie, partners en overige stakeholders.

Na de uitwerking van verschillende producten kan de organisatie veranderen De ontwikkeling van De Koog is een integrale opgave waarbij de maatschappelijke en economische aspecten van belang zijn. Deelnemers in het projectteam kunnen zijn: • adviseurs van o.a. wonen, zorg, onderwijs, economie en sport; • wijkmanagement; • stedenbouwkundige; • planeconoom; • planoloog; • grondzakenstrateeg; • grondzakenjurist; • verkeerskundige; • communicatieadviseur; • experts van buiten (partners en adviseurs).

16

6. Financiën De transformatie van De Koog is een omvangrijk project. De planvorming, de regie op de transformatie en investeringen in het openbaar gebied, de verplaatsingen van sportvelden en mobiliteitsmaatregelen vragen een omvangrijke investering. Een project van deze omvang en complexiteit vraagt om een zorgvuldige strategie, verkenningen en organisatie. De kosten van de voorbereiding dragen we als gemeente in beginsel zelf vanuit de middelen van de reserve gronden. De kosten gaan dus voor de (maatschappelijke) baten uit. Het is onze bijdrage om de transformatie op gang te helpen en aan te jagen. De gemeente hoeft niet alle investeringen zelf te dragen. Vanzelfsprekend wordt onderzocht of op een later moment een deel van deze kosten kan worden verhaald door middel van subsidies of grondexploitatie. De Koog levert een belangrijke bijdrage levert aan de stad en regio. Een bijdrage die niet altijd in geld is uit te drukken. Gesteld kan worden dat herinrichting van het openbaar gebied, het toevoegen van programma en de ontwikkeling van de (e)sports Tech Campus ook maatschappelijke en economische waarde aan het gebied en de stad toevoegt. 6.1. Plankosten/kostendekking Zoals gesteld kiezen we voor situationeel grondbeleid, waarbij zowel faciliterend als actief grondbeleid plaats zal vinden.

Primair zullen we het initiatief aan de markt overlaten en pas actief grondbeleid voeren vanuit een strategisch oogpunt, of als de markt de ontwikkeling of ambitie niet oppakt. Bij de uitwerking van de ontwikkelstrategie wordt bekeken welke strategie waar het beste kan worden toegepast. Duidelijk is dat de marktpartijen voor een deel van de investering, in de kwaliteitsslag van het gebied, verantwoordelijkheid moeten nemen. De reeds vastgestelde volgende beleidsstukken dragen hieraan bij: • Nota Gebiedsoverstijgende kosten Purmerend (GKP): op basis hiervan dienen bouwplannen in de Koog 99,71 euro per m2 bvo af te dragen aan de voorziening kostenverhaal gebiedsoverstijgende kosten. Hiermee worden investeringen gedaan die deels De Koog dienen en deels de rest van de stad. • Aanvullingsbesluit De Koog: op basis hiervan dienen bouwplannen in De Koog 80 eur/m2 bvo af te dragen aan de voorziening kostenverhaal gebiedseigen kosten De Koog. Hiermee worden investeringen gedaan in infrastructuur en voorzieningen binnen De Koog. Dit tarief van 80 eur/m2 bvo is bij benadering vastgelegd (met de bijdrage in het Wagenweggebied als referentie). Nadat de Gebiedsvisie wordt vastgesteld moeten de nodige investeringen in gebiedseigen infra en voorzieningen in De Koog worden uitgewerkt. Dit zal leiden tot de actualisering van dit tarief.

Naast het feit dat niet alle kosten kunnen worden verhaald op de marktpartijen, zit er ook een grote maatschappelijke opgave aan vast. De gemeente zal dan ook zelf verantwoordelijkheid moeten nemen en investeren in het gebied (inzet van capaciteit, middelen en fysieke aanpassing/toevoeging openbaar gebied). Het past in de voorgestelde aanpak dat we samen met de eigenaren en partijen gaan ontwikkelen. De hele stad Purmerend is namelijk ook gebaat bij de investeringen die in het openbaar gebied worden gedaan. Hiervoor moeten middelen worden gereserveerd of subsidies/bijdragen worden verkregen. Zo is er een investeringsagenda opgesteld met daarin een overzicht van de maatregelen die op lange termijn nodig zijn voor de groei van de stad. Met deze investeringsagenda kunnen we vroegtijdig geld reserveren voor deze maatregelen. Vanuit het Rijk, provincie en de Vervoerregio Amsterdam zijn er diverse subsidiemogelijkheden beschikbaar, zoals voor versnelling van de woningbouw, mobiliteitsmaatregelen, groeifondsen, verbeteren van het bedrijventerrein, onderwijs en verduurzaming.

17

De toekenning van diverse subsidies voor onder andere Wheermolen-Oost en het Waterlandkwartier laat zien dat ook deze overheden belang hechten aan de transformaties. 6.2. Kosten van voorbereiding Om deze aanpak uit te werken in de verschillende strategische producten is ambtelijke inzet, extern advies en onderzoek nodig. Op basis van een capaciteitsraming is tot aan de deeluitwerkingen een bedrag van 1 miljoen euro begroot. Daarvoor worden de volgende producten opgeleverd. Jaar

Wat gaan we doen/ welk product wordt opgeleverd

2023/2024

Algemeen • Vaststellen exploitatiegebied • Nadere verkenning mobiliteit en mobiliteitsprogramma van eisen • Eerste verkenningen inrichting openbare ruimte • Ontwikkelstrategie (incl. financiën) • Diverse verkenningen en uitwerkingen (o.a. taxaties, tijdelijke huisvesting, placemaking) • Kwaliteitsplan

Benodigd bedrag € 1.200.000

Deelgebied Stadcampus en Open sportpark • Organisatieontwikkeling (e)sports Tech Campus • Actieplan met innovatieprogramma Campus • Uitwerking samenwerkingsvorm Campus • Diverse uitwerkingen Campus (stedenbouwkundig, programma) Deelgebied Transformatiegebied en Werkgebied • Diverse uitwerkingen (o.a. spelregels)

Bij de uitwerking van de ontwikkelstrategie moet een goed beeld zijn van de kosten en van de dekking uit de verschillende bronnen zodat aan de raad een financieel kader kan worden geschetst.

18

7. Bevoegdheid bestuur Voorliggende aanpak vervolg en de gebiedsvisie worden ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd. Hierbij wordt het college gemandateerd voor de uitvoering van het project en de realisatie van de in deze aanpak omschreven producten. Het college stemt met de raad af op welk moment wordt teruggekoppeld en verantwoording wordt gegeven met betrekking tot de voortgang. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van reguliere bijeenkomsten zoals informatieavonden en werksessies. De producten die vragen om besluitvorming van de gemeenteraad worden uiteraard aan de gemeenteraad voorgelegd

Wanneer

Welk product wordt opgeleverd

Bevoegdheid en besluit bestuur

2023/2024

Vaststelling gebiedsvisie

Raad

Vaststelling aanpak vervolg De Koog

Raad

Beschikbaar stellen voorbereidingskrediet

Raad

Vaststelling exploitatiegebied

College

Eerste schetsen ontwerp openbare ruimte voor

College

het exploitatiegebied Eerste globale kostenberekening

College

Vaststelling ontwikkelstrategie

Raad

Samenwerkingsvorm Campus

College

Actie- en innovatieplan Campus

College

Onderzoeken mobiliteit

College

Selectie en contracteren marktpartijen

College

Vaststelling kwaliteitsplan

Raad

Vaststelling Mobiliteitsprogramma van Eisen

Raad

Vaststelling spelregelkaart

Raad

Bestemmings- danwel omgevingsplannen

Raad

19

8. Communicatie De omwonenden, eigenaren, ontwikkelaars, ondernemers en andere stakeholders hebben een belangrijke bijdrage aan de inhoud van de visie gegeven (zie https://purmerend.nl/wonen-en-bouwen/purmerend-inontwikkeling/de-koog ). In april en mei zijn er bijeenkomsten geweest met omwonenden, ondernemers en andere stakeholders om de belangrijkste onderwerpen te benoemen die in hun ogen in de gebiedsvisie naar voren moesten komen. Vervolgens zijn op basis van deze input drie verschillende perspectieven (mogelijke manieren waarop De Koog in de toekomst zou kunnen ontwikkelen) uitgewerkt en op 19 september 2022 gepresenteerd aan de omwonenden, ondernemers en andere betrokkenen die naar de inloopavond zijn gekomen. De drie perspectieven waren niet in beton gegoten, maar bestonden uit bouwstenen die met elkaar gecombineerd en aangevuld konden worden. De bezoekers is gevraagd om een enquête in te vullen. Zij konden reageren op elk van de 10 onderwerpen (zoals sport, werk, wonen, onderwijs, verkeer, etc.) en aangeven wat er in hun ogen goed is, wat niet en wat nog mist. Met de uitkomsten van de enquête, die ongeveer 70 keer is ingevuld, en de input die is gegeven tijdens de meningsvormende vergadering van de commissie Ruimte op 6 oktober 2022 is de ontwerpgebiedsvisie vormgegeven. Met feedback uit de ambtelijke organisatie is de concept-gebiedsvisie gefinaliseerd.

Alle bijeenkomsten die we hebben georganiseerd zijn druk bezocht. Een teken dat het onderwerp leeft! In de verdere uitwerking en ontwikkeling gaan we wederom bijeenkomsten organiseren om ervoor te zorgen dat alle stakeholders aangesloten blijven. En dat de gedeelde visie ook wordt uitgewerkt in concrete plannen die getoetst zijn bij de stakeholders, zodat iedereen zich onderdeel voelt van wat er ontwikkeld wordt. Dus we blijven op een open en interactieve manier communiceren met alle stakeholders en kijken wie we in welke fase moeten aansluiten. Afhankelijk van de ontwikkelingen vullen we dat in. Per slot van rekening doen we het voor onze inwoners, ondernemers, sportverenigingen, onderwijsinstellingen en alle andere betrokkenen. Want met elkaar maken we Purmerend de complete gemeente die we voor ogen hebben!

20