b1-concept-jaarstukken-gemeente-purmerend-2024
Tekst van het document
Jaarstukken 2024
Inhoudsopgave Jaarverslag 2024
4
Aanbiedingsbrief
5
Aanbiedingsbrief
6
Leeswijzer
12
De programma's
15
1 Publieksdiensten
16
2 Samenleving
23
3 Wonen
42
4 Milieu
45
5 Bereikbaarheid
53
6 Beheer openbare ruimte
57
7 Ruimtelijke ordening
64
8 Veiligheid
75
9 Economie
80
10 Bestuur en concern
87
Overzichten
90
1 Algemene dekkingsmiddelen
91
2 Overzicht overhead, VPB en onvoorzien
98
De paragrafen
101
1 Lokale heffingen
102
2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing
109
3 Onderhoud kapitaalgoederen
121
4 Grondbeleid
127
2
5 Financiering
132
6 Bedrijfsvoering
141
7 Verbonden partijen
153
8 Wet open overheid
169
Jaarrekening 2024
171
Financieel resultaat 2024
172
Balans en toelichting
181
Financiele overzichten
204
WNT
223
SiSa
226
Rechtmatigheidsverantwoording college van B&W
272
Bijlagen
274
1 Beleidsindicatoren
275
2 Overzicht kredieten
278
3 Verslag Auditcommissie
293
4 Controleverklaring van de onafhankelijke accountant
294
5 Portefeuilleverdeling
295
Afkortingenlijst
296
3
Jaarverslag 2024
4
Aanbiedingsbrief
5
Aanbiedingsbrief Geachte leden van de gemeenteraad, Met de jaarrekening kijken we terug op het afgelopen jaar. Per programma geven we een overzicht van de werkzaamheden van het afgelopen jaar en hoe deze hebben bijgedragen aan de beoogde effecten uit de begroting. In de Najaarsnota 2024 hebben we al opgemerkt dat ondanks het (inter)nationale krachtenveld om ons heen alles snel verandert en we knelpunten zien in de uitvoering en financiën. In de jaarrekening ronden we het jaar 2024 af met een beleidsmatige en financiële verantwoording over de werkzaamheden van het afgelopen jaar. We staan daarin stil bij een aantal algemene en twee grote(re) ontwikkelingen: de geweldsincidenten en de versterking van de brug over de A7. Een nieuw kabinet biedt nog geen soelaas In 2024 constateerden we in de Voorjaarsnota en de programmabegroting dat de gemeentelijke opgaven fors zijn. Over de jaren heen is de rol van de gemeente veranderd en zijn de taken en verantwoordelijkheden toegenomen. Voldoende middelen om die taken goed uit te voeren blijven vaak uit, zoals sterk zichtbaar is in het geval van de jeugdzorg. Op die manier krijgt het overhevelen van taken vanuit het Rijk naar gemeenten steeds vaker het karakter van een bezuiniging. Het nieuwe kabinet dat in 2024 is aangetreden biedt vooralsnog geen hoop op verbetering.
Nog altijd kijken we samen met andere gemeenten in Nederland daardoor naar de ravijnjaren vanaf 2026. Desondanks blijven we ons volop inzetten voor onze inwoners en ondernemers en sluiten we zoveel mogelijk aan bij de kracht van de samenleving. Om zo, samen met hen, een gemeente te bouwen waarin het fijn wonen, werken en recreëren is. Geweldsincidenten in 2024 Helaas zijn we in het afgelopen jaar meerdere keren opgeschrikt door geweldsuitbarstingen. In februari vond de tragische schietpartij bij het station plaats, waarbij een 19-jarige inwoner van onze gemeente het leven heeft gelaten. Een verschrikkelijk incident, met grote gevolgen. Voor het gezin en de nabestaanden van het slachtoffer maar ook voor de samenleving als geheel. Dergelijk geweld zien we helaas vaker dan voorheen. Daarnaast zien we de trend van explosies als middel om anderen te intimideren. Ook die vorm van geweld is toegenomen, zowel landelijk als ook in onze gemeente. Geweld, in welke vorm dan ook, heeft een enorme impact op de samenleving en op het veiligheidsgevoel in de buurt. Na zo’n gebeurtenis ligt de prioriteit op het herstellen van het veiligheidsgevoel en de openbare orde. Waar nodig sluiten we panden en plaatsen we camera’s. Verder staan we in nauw contact met getroffenen en bewoners en helpen we waar we kunnen.
Bijvoorbeeld door samen met handhaving, de wijkmanagers en verschillende partners waaronder de politie en slachtofferhulp bewonersbijeenkomsten te organiseren. Maar ook door getroffenen te bezoeken om hen te laten weten dat we met ze meeleven. Tegelijkertijd beseffen we dat voorkomen beter is dan genezen. Daar zetten we ook volop in. De 6
veranderende samenleving maakt dat jongeren op vroegere leeftijd in aanraking kunnen komen met drugs en criminaliteit. In 2024 is de capaciteit daarom uitgebreid om in te spelen op deze ontwikkeling. Met maatschappelijke partners als ClupWelzijn, Spurd en het onderwijs werken we aan preventie. In het verbindingsnetwerk Purmerend is ook aandacht voor de veiligheid. Het college van B&W is iedereen dankbaar die zich met vaak tomeloze inzet voor een veiliger Purmerend. Werkzaamheden A7 In 2023 kondigde Rijkswaterstaat ingrijpende werkzaamheden aan de brug over de A7 aan. Er werd grote en langdurige verkeershinder verwacht. Rijkswaterstaat stond aan de lat voor de uitvoering en communicatie over dit project, maar bij aanvang werd al snel duidelijk dat de informatievoorziening veel vragen opriep en onrust in onze gemeente veroorzaakte. Het college van B&W heeft het daarom noodzakelijk geacht om in te springen en zorg te dragen voor een goed en tijdig informeren van bewoners en ondernemers. We hebben daarvoor onze eigen communicatiekanalen ingezet, maar ook een wekelijks inloopspreekuur georganiseerd en uiteenlopende stakeholders zoals EBS en lokale ondernemersverenigingen actief benaderd. Om de hinder van de werkzaamheden te beperken zijn er verschillende verkeersmaatregelen genomen, zoals aanpassingen aan de stoplichten en doseringen van het verkeer.
Dit alles heeft effect gehad want ondanks de flinke hinder, is de uiteindelijke overlast toch minder ernstig gebleken dan vooraf verwacht. Verder bouwen aan een krachtige en complete samenleving Het werk van de gemeente is anno 2024 veelzijdig door het aantal taken en de diversiteit daarvan. Het afgelopen jaar zijn er vier nieuwe maatschappelijke visies voorbereid als verdere uitwerking van het maatschappelijk beleidskader. De cultuurvisie is opgesteld in samenwerking met culturele en maatschappelijke partners. Met deze visie werken we verder aan een toekomstbestendig, zichtbaar en bij inwoners bekend cultureel aanbod. Ook is er gewerkt aan de Woon(zorg)visie 2025 – 2030, die samen met het Integraal Huisvestingsplan (IHP), het beleidskader dagelijkse voorzieningenstructuur en de behoefteninventarisatie maatschappelijke voorzieningen de beleidsmatige bouwstenen vormen voor de ‘complete gemeente’. Deze documenten gaan over de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van onze gemeente en bieden kaders voor alle ontwikkelingen van de komende jaren. Verder zien we dat we in 2024 nog meer integraal zijn gaan werken, door bijvoorbeeld bij de voornoemde vier visies continue te kijken waar de onderwerpen elkaar raken en hoe ze elkaar kunnen versterken. Maar ook door al in een vroeg stadium inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners bij de visievorming te betrekken.
Ook op het beleidsveld Jeugd is in 2024 veel gedaan. Er is gewerkt aan de invoering van de Hervormingsagenda Jeugd. En in het tweede deel van het jaar hebben we stevig ingezet op het terugdringen van de wachtlijsten en het voorbereiden van de stevige lokale teams. Tegelijkertijd zien we dat het beroep op de jeugdzorg blijft groeien. Door vanuit vroegsignalering meer te richten op lichte vormen van hulp en ondersteuning trachten we te voorkomen dat we onnodige inzet van specialistische jeugdhulp nodig is. Verder is voor een deel van onze inwoners de bestaanszekerheid een zorg. In 2024 hebben we gericht ingezet op ondersteuning van deze inwoners door te kijken hoe we verschillende mensen beter en effectiever kunnen ondersteunen en worden inburgeraars zo goed mogelijk geholpen met integreren door een plan op maat te maken. Voor de opvang van de ontheemden uit Oekraïne 7
ontvangen we van het Rijk een vergoeding voor het aantal beschikbare opvangplekken en transitiekosten van de opvanglocaties. Ook dit jaar houden we incidenteel geld over uit die regeling. Op het gebied van armoede is de herijking van het armoedebeleid uit 2023 verder ingevoerd, door o.a. de individuele inkomenstoeslag te verruimen en inzetten op preventie van problematische schulden en armoede. Om de financiële druk op sportclubs te verzachten hebben zij meer ruimte gekregen met betrekking tot sponsoruitingen, zodat er meer mogelijkheden tot inkomsten ontstaan. En om ook in een groeiende gemeente ruimte te blijven houden voor sport en spel, zijn de voorbereidingen getroffen voor de nieuw te realiseren sporthal bij de Karekiet en de tijdelijke sporthal bij VPV Purmersteijn. We hebben gewerkt aan een complete en toekomstbestendige gemeente De fysieke buitenwereld is in 2024 ook aanzienlijk veranderd, er wordt (letterlijk en figuurlijk) flink aan de weg getimmerd. We hebben bijvoorbeeld in het afgelopen jaar 475 woningen opgeleverd. Op die manier hebben we een groot aantal nieuwe Purmerenders mogen verwelkomen of mogen feliciteren met een verhuizing. De bouw van Terrazza is gestart en daarmee is ook het startschot gelost van de uitvoering van het Waterlandkwartier.
In de beweging om WheermolenOost toekomstbestendig te maken, zijn er drie deelgebieden opgestart: de nieuwbouw aan de Gouwzeestraat, de Henri Dunantstraat en de Boeier-, Pluut- en Schokkerstraat. In april heeft de gemeenteraad gebiedsvisie voor de Oostflank vastgesteld. Daarmee hebben we de volgende stap gezet richting een toekomstgerichte en gezonde wijk met circa 5.000 woningen. Een wijk waarbij we inzetten op het versterken van bestaande kwaliteiten en natuurinclusief ontwikkelen. In september is de ontwikkelstrategie voor de Koog vastgesteld, waarmee de volgende stappen zijn gezet voor een gefaseerde ontwikkeling van het gebied tot een gemengd woonwerkgebied met een prominente rol voor de e-sports tech campus. Verder hebben we in het centrum - in het kader van het programma binnenstad- veel nieuwe en ambitieuze ondernemers mogen verwelkomen. We hebben gewerkt aan de vergroening van de openbare ruimte en de samenwerking met ondernemers. En met ‘Winters Purmerend’ en de verlaging van de tarieven van de parkeergarage was het centrum levendig, bruisend en warm, zelfs in de donkerste en koudste periode van het jaar. In 2024 is de parkeergarage en het Stadhuisplein opgeleverd. Een toevoeging aan de bereikbaarheid van het centrum en het Stadhuis met het oog op de toekomstige ontwikkelingen in het Waterlandkwartier.
Tegelijkertijd is het Stadhuisplein vergroend en is er een waterberging aangelegd, om wateroverlast nu en in de toekomst te voorkomen. Ook in de Overwhere-Zuid en Wheermolen-Oost is veel gedaan, daar is zeker 3.000 meter riolering vervangen die wordt ontvlocht om het rioolwater en hemelwater te scheiden. Ook dat draagt bij aan de toekomstbestendigheid van onze gemeente. In dat kader is in 2024 gewerkt aan het in samenhang brengen van het gemeentelijke duurzaamheidsbeleid, met het overzichtsdocument “Werk aan de Toekomst”. Onderdeel van dat beleid waren ook de voorbereidingen voor een nieuwe nota ecologie en de klimaatadaptatiestrategie voor de komende jaren. Belangrijke stappen in het werken aan een toekomstbestendige en duurzame gemeente. In 2024 is er veel aandacht besteed aan het vaststellen van kaders voor de gewenste woningbouw, met intensieve ambtelijke en bestuurlijke inzet. Dit proces vereist afstemming met het Rijk, de 8
provincie, de regio en ontwikkelaars. Projecten zoals het Waterlandkwartier, de herstructurering van Wheermolen-Oost, de campusontwikkeling op de Koog, parkenplannen en het Integraal Huisvestingsplan dragen bij aan de ontwikkeling van een complete en compacte stad. Daarnaast is op 1 januari 2024 de Omgevingswet in werking getreden, wat aanzienlijke veranderingen met zich meebracht voor vergunningverleners. In de regio wordt samengewerkt met de MRA aan ruimtelijke ontwikkelingen (o.a NOVEX en het stroomvraagstuk) en zijn in de openbare ruimte diverse rioolvervangingsprojecten uitgevoerd, is het vernieuwde Kooimanpark opgeleverd en werken we aan de beeldkwaliteit en biodiversiteit en natuurinclusiviteit. Ondanks deze inspanningen ontstaan er soms knelpunten bij de uitvoering, waardoor de planning niet altijd wordt gehaald. Dit speelt zowel bij beheerplannen voor groen, wegen, kunstwerken en openbare verlichting als bij gebiedsontwikkelingen en visies binnen de gemeente. Het blijft een uitdaging om strakke planningen te realiseren en, gezien de krappe arbeidsmarkt, voldoende personeel te vinden. Daarnaast vertragen ontwikkelingen door stijgende bouwkosten en vereisen Rijksopgaven veel extra capaciteit. Kortom, er is hard gewerkt en veel bereikt het afgelopen jaar.
Financiële Verantwoording Dit jaar is er sprake van een overschot van € 10,2 miljoen. Dat is een groot positief saldo, maar dat moet in perspectief worden gezien; er zijn voor € 9,3 miljoen voorstellen voor resultaatbestemming ingediend. Een aanzienlijk deel van het positieve resultaat wordt veroorzaakt door incidentele meevallers. In 2024 hebben we volop ingezet op investeringen en uitvoering om de stad te verbeteren en voor te bereiden op een toekomst met mogelijk minder middelen. Van de voorgenomen investeringen, die bruto € 92 miljoen bedroegen, hebben we ongeveer € 51,1 miljoen daadwerkelijk gerealiseerd. Zowel in absolute cijfers als in percentage van de voorgenomen investeringen is 2024 een recordjaar en zien we dat het realisatievermogen toeneemt. Het financiele effect van de onderschrijding valt in 2025. Ter vergelijking: in 2023 investeerden we € 46,9 miljoen en in 2022 € 38,5 miljoen. Daarnaast hebben we in 2024 een aanzienlijke impuls gegeven aan het aanvragen en verkrijgen van subsidies, met name van het Rijk. Deze subsidies zullen de komende jaren zorgen voor een flinke uitdaging op het gebied van uitvoering, naast het bestaande investeringsprogramma. Incidenteel vs. structureel Het beeld van de afgelopen jaren is dat er veel incidenteel geld beschikbaar is in de jaarrekening, maar dat tegelijkertijd de begroting niet meer te sluiten is door wegvallende rijksinkomsten.
Dat klinkt tegenstrijdig; wel geld overhouden maar tegelijkertijd de begroting toch niet sluitend krijgen? Dit wordt veroorzaakt door het feit dat gemeenten structurele kosten moeten dekken met structurele inkomsten. De begroting kan dus niet met incidenteel geld worden gesloten. Voor de komende jaren is het een opgave om Purmerend financieel gezond te houden. Zeker omdat het begrotings- en meerjarenbeeld vanaf 2026 een verslechtering van de structurele financiële positie laat zien. Om hierop voorbereid te zijn, is voor de Voorjaarsnota 2025 een analyse van het rekeningresultaat uitgevoerd. Zo willen we bekijken of er sprake is van structurele voordelen die verwerkt kunnen worden in de begroting. De kwaliteit van de ramingen (realistisch ramen) en de uitvoeringskracht zijn hierbij belangrijke punten waarop we toetsen. Ook hier zien we dat er geen extra structurele financiële ruimte meer is in de jaarrekening (de lucht is eruit). 9
Het financieel resultaat Het jaar 2024 sluiten we af met een positief resultaat van €10.197.837. Dit is € 3.293.739 positiever dan vermeld in de Najaarsnota 2024 (€ 6.904.098 voordelig) en ligt vooral door enkele incidentele oorzaken hoger. Het totaal van de programma's en overzichten laten per saldo een voordeel zien ten opzichte van de Najaarsnota 2024, bij de reserves wordt er per saldo meer toegevoegd. In de programma's worden in het onderdeel "Wat heeft het gekost" de financiële afwijkingen groter dan € 100.000 toegelicht, maar incidenteel ook kleinere mutaties om politieke redenen. Voor een uitgebreid overzicht over de mee- en tegenvallers (groter dan € 250.000) verwijzen wij u naar het onderdeel "Het financieel resultaat 2024". Resultaatbestemming Het totaal van bovenstaande afwijkingen op de programma's, algemene dekkingsmiddelen, overhead en reserves telt op tot een financieel resultaat vóór bestemming van € 8,2 miljoen voordelig. In perspectief van totale bijgestelde begroting van ongeveer € 327 miljoen bedraagt de afwijking 2,53%. Dat is een groot positief saldo, maar dat moet in perspectief worden gezien. In de Najaarsnota is aan de raad een voordelig vrij saldo gepresenteerd van € 6,9 miljoen. Dit saldo zou zonder nadere ontwikkelingen worden toegevoegd aan de algemene reserve.
Inmiddels is het resultaat gestegen naar € 10,2 miljoen, maar zijn er voor € 9,3 miljoen voorstellen voor resultaatbestemming ingediend. Deze voorstellen zijn: • € 3,8 miljoen voordeel Oekraïne naar de reserve ontheemden; • € 2,9 miljoen vergoeding kettingbeding Oostflank naar de reserve gronden; • € 2,6 miljoen onderuitputting op budgetten 2024, over te hevelen naar 2025. Het vrije resultaat daalt daarmee van € 6,9 miljoen naar € 0,9 miljoen. Dit is een verslechtering en wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere loonkosten en inhuur, uitvoeringskosten jeugdwet, niet ontvangen dividend Beemster Compagnie, beschermd wonen, voorziening wachtgelden pensioenverplichting en de opgenomen uitbetaling van de toelage voor onregelmatige dienst (TOD). Het resultaat van € 10,2 miljoen moet expliciet door de gemeenteraad worden bestemd. Ons voorstel is circa € 2,6 miljoen voor niet gebruikte incidentele budgetten over te hevelen naar 2025, zodat het werk waarvoor dit budget bestemd was in 2025 kan worden uitgevoerd, een bedrag toe te voegen aan een bestemmingsreserve opvang ontheemden (€ 3,8 miljoen) en het ontvangen bedrag van het kettingbeding Oostflank te gebruiken voor de aanvulling van de bestemmingsreserve gronden (€ 2,9 miljoen). In het hoofdstuk "Het financieel resultaat 2024" en het bijbehorend raadsbesluit bij de jaarstukken worden de resultaatbestemmingen nader toegelicht.
Het voordelige resultaat na voorgestelde bestemmingen bedraagt € 893.739 en wordt regulier gestort in de algemene reserve. Op basis van de meerjarenprogramma grondexploitaties 2024 (besluit 1598079) is besloten om voor de jaren 2024 en 2025 af te wijken van de nu gehanteerde regeling bij winstneming van de grondexploitaties, namelijk dat 50% van de winst naar de algemene reserve gaat en 50% naar de reserve gronden. Om die reden is 100% van het jaarresultaat van de grondexploitaties 2024 gestort in de reserve gronden. Als dit voorstel wordt bekrachtigd bedraagt de algemene reserve ultimo 2024 € 64.909.535. Dat is 14,7% van het balanstotaal.
10
Rechtmatigheidsverantwoording In deze jaarstukken is de door het college afgegeven rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. In lijn met de gemaakte afspraken tussen uw raad en het college is de rechtmatigheidsverantwoording opgesteld en is in de paragraaf bedrijfsvoering de aanpak en bevindingen ten aanzien van de rechtmatigheidsverantwoording opgenomen. Hoogachtend, Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Purmerend, De gemeentesecretaris
De burgemeester
M. Van der Weit
E. van Selm
11
Leeswijzer Hoofdstukindeling Voorliggende jaarstukken 2024 van gemeente Purmerend zijn opgesteld volgens de voorschriften in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Achtereenvolgens komen aan de orde: • De verantwoording van de programma’s • De algemene dekkingsmiddelen • Het overzicht overhead, VPB en onvoorzien • De verplichte paragrafen als onderdeel van het jaarverslag • De jaarrekening met het financieel resultaat, de balans en toelichting, het overzicht van baten en lasten op programma- en beleidsveldniveau, het overzicht van baten en lasten per taakveld/ programma, overzicht incidentele baten en lasten programma's en reserves, Overzicht reserves en voorzieningen, WNT, Sisa-verantwoording 2024 (dit betreft de verantwoording naar het Rijk), en de rechtmatigheidsverantwoording (verantwoording door het college van B&W). In de bijlagen treft u ten slotte aan: • De beleidsindicatoren • Afgesloten kredieten en nog doorlopende kredieten • Verslag auditcommissie • De controleverklaring • De portefeuilleverdeling van het college van B&W
Opbouw van de hoofdstukken De aanbiedingsbrief In de aanbiedingsbrief gaat het college kort in op een aantal in het oog springende resultaten uit 2024 en de oorzaak van het financieel resultaat. Ook doet het college een voorstel aan de gemeenteraad voor de bestemming van het resultaat. Voor een uitgebreid overzicht over de meeen tegenvallers verwijzen wij u naar het onderdeel Financieel resultaat 2024. De verantwoording van de programma’s In de bijlage ‘Portefeuilleverdeling’ vindt u de portefeuilleverdeling en portefeuillehouders. Per programma komt aan de orde: • De inleiding van het programma. Hierin staat kort het doel van het programma, zoals verwoord in begroting 2024.
12
• Wat willen we bereiken met het programma? Ofwel, wat zijn de beoogde maatschappelijke effecten? In deze paragraaf geven we aan wat Purmerend in de huidige bestuursperiode wil bereiken met het betreffende programma. • Wat hebben we daarvoor gedaan? Ofwel, wat hebben we gedaan om de gewenste maatschappelijke effecten te bereiken? Als we bepaalde voor 2024 toegezegde acties en prestaties niet konden afronden, geven we aan waarom en of we de actie alsnog uitvoeren en afronden. • Wat heeft het gekost? In deze paragraaf behandelen we eerst de lasten en baten per programma en afwijkingen in de beleidsvelden ten opzichte van de Najaarsnota 2024. Daarna volgt een toelichting op de afwijkingen bij de reserves, voorzieningen en investeringen. In afwijking van de financiële verordening 2024 worden alleen de individuele afwijkingen groter dan € 100.000 op de baten en/of lasten ten opzichte van Najaarsnota 2024 toegelicht (in de afwijkingen kolom presenteren we begroting minus realisatie). Incidenteel worden kleinere afwijkingen toegelicht als er politieke redenen voor zijn of voor verduidelijking van de saldo afwijking. Het totaaloverzicht van de investeringen is opgenomen in bijlage II. In de tabellen kunnen afrondingsverschillen zichtbaar zijn tussen de som van de afzonderlijke producten en het gehele programma.
Algemene dekkingsmiddelen Met inachtneming van het BBV moet er ook verplicht een onderdeel overzicht algemene dekkingsmiddelen in de programmaverantwoording staan. Dit onderdeel is opgenomen in het hoofdstuk overzichten. Deze middelen kennen, in tegenstelling tot heffingen als het rioolrecht of de afvalstoffenheffing, geen vooraf bepaald bestedingsdoel. De niet vrij besteedbare heffingen worden, evenals de ontvangsten van de specifieke uitkeringen in de programma’s waarvan ze voor een deel de kosten dekken, verantwoord. Het overzicht overhead, Vennootschapsbelasting en onvoorzien In de programma's moeten alleen de kosten worden opgenomen van het primaire proces. De kosten moeten zoveel mogelijk direct worden toegerekend aan de betreffende taken en activiteiten. Activiteiten die onder de overhead vallen, zijn grofweg in te delen in: ondersteunende afdelingen (zoals activiteiten van personeelszaken, facilitaire zaken, financiën) en ondersteunende personen op de taakvelden (zoals activiteiten van leidinggevenden, secretariaat). Om te kunnen vaststellen welke kosten onder de overhead vallen, is de volgende definitie opgesteld: "alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces." De post ‘onvoorzien’ is bedoeld als dekking voor (een schatting van) uitgaven die niet zijn voorzien in de begroting.
Het bedrag hiervoor wordt geraamd per programma of voor de begroting in zijn geheel. Het is wettelijk voorgeschreven dat er een post ‘onvoorzien’ wordt opgenomen. Voor Purmerend is een post onvoorzien opgenomen van € 50.000. Als gevolg van de invoering van de 'Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen' zijn gemeenten verplicht vennootschapsbelasting (Vpb) te betalen als zij een fiscale onderneming hebben. Dit onderdeel is hier ook opgenomen.
13
De paragrafen In de paragrafen doen we verslag van het (financiële) beleid en de uitvoering daarvan. Het financiële resultaat 2024 In dit hoofdstuk geven we een samenvattend overzicht van de baten en lasten van de afzonderlijke programma’s en de algemene dekkingsmiddelen. Dit noemen we het resultaat voor bestemming. Conform het BBV presenteren we hierna de mutaties in de reserves. Deze vergelijken we met de mutaties zoals opgenomen in de begroting en de bijstellingen op de begroting die de gemeenteraad heeft vastgesteld. Hierna resteert het zogenaamde resultaat voor bestemming. We doen de gemeenteraad een voorstel om aan dit bedrag een bestemming te geven. Dit resultaat krijgt een bestemming in de besluitvorming door de raad bij vaststelling van de jaarstukken. Daarnaast is er een uitgebreid overzicht opgenomen met de mee- en tegenvallers groter dan € 250.000. De balans en toelichting In dit hoofdstuk zetten we allereerst uiteen welke waarderingsgrondslagen we hanteren in Purmerend. Daarna volgt een beschrijving en toelichting van de afzonderlijke onderdelen van de balans en de mutaties die in 2024 zichtbaar zijn. Financiële overzichten In de financiële overzichten staan overzichten die informatief zijn voor de raad. Dit betreft: • Overzicht baten en lasten per programma/beleidsveld en taakveld/programma. • Overzicht incidentele baten en lasten. • Overzichten reserves en voorzieningen.
• Overzicht Wet Normering topinkomens (WNT). • Overzicht Single information, Single audit (SISA). • Rechtmatigheidsverantwoording van het college van B&W. Bijlagen In de bijlagen staan overzichten die informatief zijn voor de raad. De bijlagen lichten we hier verder niet toe. Twee bijlagen zijn pas beschikbaar kort voor vaststelling van de rekening door de gemeenteraad. Dit betreft: • De controleverklaring van de accountant. In de controleverklaring zit o.a. een oordeel over de SISA. • Het verslag van de auditcommissie De auditcommissie formuleert een advies aan de gemeenteraad over de jaarstukken, mede aan de hand van het accountantsverslag en de controleverklaring.
14
De programma's
15
Programma 1
Publieksdiensten Visie Bij onze dienstverlening staan het belang van onze inwoners en ondernemers op de eerste plaats, en gemak centraal. We leveren maatwerk, binnen de geldende wet- en regelgeving. Dit gebeurt steeds meer digitaal en op afspraak. Wij willen dat inwoners en ondernemers op onze dienstverlening kunnen rekenen en werken daarom aan een hoge klanttevredenheid. Als de Omgevingswet in werking treedt op 1 januari 2024 dan voldoen we aan de minimale wettelijke vereisten van de VNG. Wij zoeken naar een Purmerendse invulling van de besluiten en instrumenten om het nog beter te doen voor onze gemeente.
Doelen en activiteiten Een gemeente die werkt voor haar inwoners en ondernemers, betekent een goede (digitale) dienstverlening en een snelle, professionele en zorgvuldige afhandeling van vragen, aanvragen en (terugkoppeling van) meldingen. De informatie op de website moet voor iedereen goed vindbaar en toegankelijk zijn. We helpen inwoners die minder digitaal vaardig zijn bij hun vragen. Daarom blijven de loketten en de telefoon volledig beschikbaar voor persoonlijk contact. Ook hechten we veel waarde aan privacy. Inwoners, medewerkers en overige betrokkenen kunnen erop vertrouwen dat we zorgvuldig met hun persoonsgegevens omgaan.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan Burgerzaken In 2024 heeft team Burgerzaken belangrijke stappen gezet om onze dienstverlening te verbeteren en toekomstbestendig te maken. • We streven er naar dat er meer digitaal wordt geregeld, zolang dit voor de inwoner makkelijk en mogelijk is.Wij hebben in 2024 digitaal aanvragen rijbewijzen (DAR) gelanceerd. En een start gemaakt met inrichten van e-dienst huwelijken. Wat straks gebruikersgemak voor de inwoners (bruidsparen) oplevert. • We zorgen voor een goede uitvoering en planning van aanvragen van reisdocumenten. Op dit moment is er een piek in de aanvragen. We zorgen ervoor dat de medewerkers, naast hun opleiding, de juiste middelen hebben om deze aanvragen efficiënt te verwerken. Verwacht aantal aanvragen reisdocumenten in 2024 was 13.494. Wij hebben er meer verwerkt namelijk 17.319. Dit is goed gegaan door onder andere adequate opschaling bijvoorbeeld bij vrije inloop (mensen zónder afspraak). • We verbeteren de aanpak adreskwaliteit om de juistheid van de adresgegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) te bewaken. Dit heeft geleid tot betere resultaten, zoals meer fraudeonderzoeken.
16
• We hebben geïnvesteerd in het ontwikkelen en opleiden van team Burgerzaken. Onze medewerkers volgden opleidingen op gebied van identiteitsfraude, mensenhandel en adreskwaliteit. • We hebben de klantreis voor nieuwe inschrijvingen in Purmerend in kaart gebracht. Door het proces te analyseren en te verbeteren, kunnen we inwoners sneller en eenvoudiger helpen. Met deze stappen blijven we werken aan een toegankelijk en modern Burgerzaken. Klantcontactcenrum • Er was een flinke toename in aanvragen en uitreikingen van reisdocumenten. Wij hebben de bezetting continu op peil gehouden en, waar nodig, in samenwerking met Burgerzaken tijdelijk extra baliemedewerkers ingezet om aan de vraag te voldoen. • Door voortdurende bijsturing van de medewerkers op inhoud en professionaliteit blijven we ons ontwikkelen. In samenwerking met team P&O is daarnaast een start gemaakt met het opzetten van een ontwikkelprogramma voor het team, gericht op professionele dienstverlening in een continu veranderende omgeving met bijbehorende klantvragen. • In 2024 hadden we te maken langdurig ziekteverzuim onder medewerkers. Dit heeft geleid tot extra inhuur om onze dienstverlening op het gewenste niveau te houden. • In 2024 is de aanbesteding afgerond voor het systeem voor meldingen in de openbare ruimte.
Samen met teams uit het ruimtelijk domein en de nieuwe leverancier wordt de implementatie begin tweede kwartaal 2025 afgerond. Het systeem wordt dan in gebruik genomen door zowel medewerkers als inwoners, waardoor het voor alle betrokkenen makkelijker wordt om meldingen te doen én af te handelen. Online dienstverlening In 2024 is een aantal gemeentelijke (project)websites ondergebracht onder purmerend.nl. Dit is beter voor de vindbaarheid van de informatie en efficiënter, omdat er hierdoor minder domeinnamen nodig zijn en contentmanagement maar op 1 plek nodig is. Online formulieren zijn aangepast en er zijn meerdere websites (door)ontwikkeld en live gegaan zoals: • Sharepoint (nieuw intranet) • E|SPORTS TECH CAMPUS • Werkenbijpurmerend.nl • Wijwheermolen.nl • Purmerend.nl Digitale toegankelijkheid purmerend.nl Een grote groep mensen heeft een beperking. Denk daarbij aan mensen die blind, slechtziend of kleurenblind zijn, doof of slechthorend, motorisch beperkt of zwakbegaafd, autistisch, of laaggeletterd. We willen dat iedereen toegang heeft tot dezelfde (digitale) informatie. Een beperking zou hierbij geen belemmering moeten zijn. Daarom houden we ons aan de digitale toegankelijkheidsnorm WCAG 2.1 AA. De website purmerend.nl is getoetst op toegankelijkheid om te bepalen of we voldoen aan de wettelijke verplichtingen. De website heeft een B-status.
In 2024 is gewerkt aan het verbeteren van de toegankelijkheid (techniek, content en documenten) ter voorbereiding op de nieuwe audit in 2025.
17
Schrijftrainingen Er is tijd geïnvesteerd in schrijftrainingen Duidelijke Taal om zo teksten begrijpelijker en toegankelijker te maken. Wet elektronische publicaties (WEP) De WEP is per 1 juli 2023 ingegaan, waarbij onder andere digitaal ter inzage leggen verplicht werd. Dit is ingevoerd in de werkwijzen van het ruimtelijk domein. We voldoen ook aan de andere wijzigingen van de WEP, zoals de publicatie van Algemeen verbindende voorschriften in het Gemeenteblad en de blijvende toegankelijk op elektronische wijze. Wet open overheid (Woo) De Woo-contactpersoon en de actieve openbaarmaking zijn ondergebracht bij team Informatievoorziening. De publicatieplicht betreft het actief openbaar maken van documenten in 15 gemeentelijke informatiecategorieën. De eerste 4 categorieën zijn in 2024 ingevoerd, de overige categorieën worden de komende jaren ingevoerd, volgend op de door de rijksoverheid vastgestelde stappen (tranches). Woo-verzoeken worden behandeld door team Juridische Zaken. Dit betreft de passieve openbaarmaking. Het aantal verzoeken neemt nog steeds toe. De insteek is om met de verzoeker in gesprek te blijven, tot duidelijke verzoeken te komen en te vragen naar de vraag achter de vraag, zodat de verzoeker zo goed mogelijk geholpen wordt en het werk zo efficiënt mogelijk gedaan kan worden. WOZ In 2024 is de WOZ-waarde ten opzichte van 2023 met 2,6 % gestegen.
In totaal zijn er circa 2400 bezwaren ingediend. Hiervan zijn ruim 1500 bezwaren ingediend door No Cure No Pay – bureaus. Deze bureaus zorgen voor een hoge werkdruk bij gemeenten. De procedures zijn lang en kostbaar. Alle bezwaren zijn binnen de daarvoor gestelde termijn afgehandeld. Om dit voor elkaar te krijgen is er afgelopen jaar extra ingehuurd, daardoor zijn extra kosten voorkomen zoals procedurekosten en ingebrekestellingen. De verwachting is dat het aantal van 2400 niet verder stijgt of daalt in de toekomst. Omgevingswet Purmerend heeft de minimale acties voor implementatie, zoals vastgesteld door de VNG, uitgevoerd. Het is gelukt om deze grote stelselherziening goed te coördineren, zonder de actuele ontwikkelingen onnodig te laten stagneren en de dienstverlening te onderbreken. Het implementeren van de Omgevingswet is een doorlopend proces, dat niet stopt na inwerkingtreding en de komende jaren voortduurt. Vergunningverlening De standaard behandeltermijn voor vergunningaanvragen is door het ingaan van de Omgevingswet 8 weken. Het vooroverleg is hierdoor nog belangrijker geworden. We werken met een indicatieverzoek en een omgevingsinitiatief. Het indicatieverzoek heeft een adviserend karakter, terwijl het omgevingsinitiatief bedoeld is om een wenselijk initiatief haalbaar te maken samen met de initiatiefnemer.
Bij het omgevingsinitiatief krijgt de initiatiefnemer 1 aanspreekpunt via een casemanager. Verder ondersteunen we initiatiefnemers met participatie bij vergunningaanvragen door middel van een handreiking en advies. Met de Omgevingswet is ook het besluit over het adviesrecht van de raad van kracht 18
geworden. Vanaf dat moment worden sommige (complexe) vergunningaanvragen die afwijken van het omgevingsplan (ook wel bopa’s genoemd) voor een advies aan de raad voorgelegd, vergelijkbaar met de oude verklaring van geen bedenkingen. Tegelijk met de Omgevingswet is de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) ingegaan. Op de website van de gemeente is hierover informatie te lezen. We hadden veel vragen verwacht over de Wkb, maar dit is niet gebeurd. Dit komt waarschijnlijk doordat verbouwprojecten nog niet onder het stelsel vallen, terwijl ze een groot deel van de aanvragen van particulieren uitmaken. Verder zijn in 2024 de volgende activiteiten uitgevoerd. • Het onttrekken, samenvoegen of omzetten van woonruimte zijn getoetst aan de Huisvestingsverordening. • De werkprocessen VTH zijn aangepast aan de Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging voor het bouwen. • Er is gewerkt aan het verwerken van de strategieën, risicoanalyse en prioritering in het zaaksysteem, maar dit systeem blijkt nog niet geschikt om dit hierin te verwerken. Dit krijgt een vervolg in 2025. • We maken gebruik van Decentraal Loket, waardoor het werkproces van de APV en Bijzondere Wetten verder digitaliseert. De aanvragers kunnen dan gebruik maken van 1 digitale vergunningchecker. De voorbereidende werkzaamheden voor de vergunningaanvragen voor evenementen zijn gestart. Livegang vindt begin 2025 plaats.
• We hebben de werknemersvergunningen uitgevoerd, waarbij aanvragen worden getoetst aan de Parkeerverordening en het Uitvoeringsbesluit Parkeerverordening • Vergunningaanvragen zijn getoetst aan de energieprestatie-eisen voor bijna energieneutrale gebouwen (BING), waarmee we sturen op duurzame woningbouw. Omgevingsplan In 2024 is gewerkt aan de eerste omgevingsplanwijziging van Purmerend, specifiek voor de wijk Wheermolen. Deze wijziging bevindt zich nu in de afrondende fase en wordt in Q1 2025 in procedure gebracht. Daarnaast hebben we voor het omgevingsplan de bruidsschat technisch in beheer genomen. Deze bestaat uit Rijksregels die met de Omgevingswet zijn gedecentraliseerd. Voor het technisch beheer in de omgevingsplansoftware en om wijzigingen op de regels door te kunnen voeren moesten er enkele technische (geen inhoudelijk of juridische) wijzigingen in de bruidsschat worden doorgevoerd. Er is ook een start gemaakt met de voorbereidingen voor de tweede omgevingsplanwijziging voor het gebied van de binnenstad en voor de Oostflank. In december 2024 werd de concept Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor de milieueffectrapportage (MER) vrijgegeven voor inspraak. De NRD en MER vormen de onderlegger voor het Programma Oostflank, wat vervolgens wordt vertaald in juridische regels in het omgevingsplan.
19
Wat heeft het gekost PGR01
Realisatie 2023
Begroting 2024 primitief
Begroting 2024 bijgesteld
Realisatie 2024
Afwijking
Lasten
9.930
9.363
9.720
10.518
799
Baten
-4.752
-5.357
-5.381
-6.113
-732
Saldo
5.177
4.006
4.339
4.406
67
Het programma Publieksdiensten heeft per saldo een nadelig saldo van € 67.000. Dit komt door € 799.000 hogere lasten en € 732.000 hogere baten. De belangrijkste verschillen worden hieronder toegelicht.
20
Afwijkingen beleidsveld Publiekdiensten BV011 Publieksdienstverlening
Lasten
Baten
131
0
414
-448
136
-81
130
-166
-100
0
-149
0
Afwijkingen individueel lager dan € 100.000
237
-37
Totaal
799
-732
Loon- en proceskosten OZB De gemeente wordt geconfronteerd met meer bezwaar en beroepschriften. Dit resulteert in hogere proceskosten en heeft geleid tot het inhuren van personeel om de bijbehorende extra werkzaamheden te kunnen verwerken. Dit heeft hogere lasten tot gevolg gehad. Reisdocumenten De hogere lasten voor de reisdocumentaanvragen in 2024 zijn voornamelijk het gevolg van het inhuren van extra personeel om de vraag naar reisdocumenten te verwerken. Tegelijkertijd heeft de toegenomen vraag naar reisdocumenten geleid tot hogere baten in de vorm van leges, alsmede hogere lasten in de vorm van afdracht Rijksleges. Rijbewijzen De hogere uitgaven voor rijbewijsaanvragen in 2024 zijn voornamelijk te wijten aan de toegenomen inhuur van extra personeel om de vraag naar rijbewijzen te verwerken.Tegelijkertijd heeft de toegenomen vraag naar rijbewijzen geleid tot hogere baten in de vorm van leges, alsmede hogere lasten in de vorm van afdracht Rijksleges. Naturalisaties Het hoger aantal naturalisatieceremonies in 2024 hebben geleid tot hogere baten in de vorm van leges, alsmede hogere lasten in de vorm van afdracht Rijksleges. WOZ afbakening Beemster buitengebied 2024 De WOZ afbakening van objecten Beemster buitengebied is gestart in 2024, maar loopt door in 2025. We hebben de oriëntatiefase afgerond in 2024.
Dit houdt in dat we een analyse hebben gemaakt van alle objecten in Beemster die vanuit Team BAG/WOZ zijn aangeleverd om te controleren of het daadwerkelijke gebruik overeenkomt met de (vergunde) situatie. In de oriëntatiefase hebben we deze objecten getoetst aan het omgevingsplan en gecontroleerd of er vergunningen zijn afgegeven. In 2025 gaan we de afwijkende objecten ter plaatse controleren. Dit zal mogelijk leiden tot een aantal handhavingsdossiers. Hiervoor maken we in 2025 kosten. Het voorstel is om het restantbudget 2024 te bestemmen in 2025. Implementatie Wet kwaliteitsborging bouwen (Wkb) De Wkb is op 1 januari 2024 in werking getreden en is van toepassing op nieuwbouwprojecten gevolgklasse 1. Verbouwingen vallen vooralsnog niet onder het stelsel van kwaliteitsborging voor het bouwen. De minister neemt in 2025 hierover nog een besluit. In 2025 willen we het budget inzetten voor o.a. inhuur personeel, medewerkers verder opleiden en communicatiecampagne starten met betrekking tot verbouwingen. Het voorstel is om het restantbudget 2024 te bestemmen in 2025. Diverse
Reserves Dit programma heeft geen reserves.
21
Voorzieningen Dit programma heeft geen voorzieningen.
Investeringen Er zijn geen afwijkingen te melden op de investeringen van dit programma.
22
Programma 2
Samenleving Visie We vinden het belangrijk dat je in Purmerend jezelf kunt zijn en dat je er fijn kunt wonen. De omgeving waarin Purmerenders leven nodigt uit tot bewegen, gezond leven, ontspannen, werken, ontmoeten en elkaar helpen. Inwoners, jong en oud, wonen in een veilige en stimulerende omgeving waarbij zij hun talenten kunnen ontwikkelen en ontplooien. Soms is dat (even) ingewikkeld. Dan zijn wij er om samen met het eigen netwerk en onze partners in de gemeente, te kijken wat nodig is. Zo kunnen inwoners zich goed ontwikkelen met als doel dat zij zoveel mogelijk zelfstandig kunnen zijn. We streven er naar dat Purmerenders in staat zijn zo lang mogelijk in de thuisomgeving te functioneren en beogen een duurzame veiligheid voor iedereen in de thuissituaties. We bieden ondersteuning om dit mogelijk te maken. Zo werken we samen met partners en inwoners aan een inclusieve samenleving.
Doelen en activiteiten We doen dit door midden in de samenleving te staan. We staan dichtbij inwoners en kunnen daarom zoveel mogelijk op tijd signaleren en passende maatregelen treffen. Dit vraagt om een nauwe, gelijkwaardige samenwerking tussen gemeente en partners in buurten en wijken. De uitvoerders, zowel vanuit de gemeentelijke loketten als vanuit maatschappelijke organisaties, zoeken elkaar steeds vaker op om slimme en snelle oplossingen te bedenken. We kijken daarbij steeds naar de context van de inwoner. Dit is geheel in lijn met de koers waar we voor staan en die we de komende jaren samen met onze partners verder gaan ontwikkelen. Deze manier van werken vraagt soms om lef en daadkracht. Maatregelen en acties die passen bij wat de inwoner nodig heeft. We zorgen ervoor dat we kunnen handelen vanuit deze manier van werken. De komende jaren staat de koers centraal, en onze acties zijn gericht op het verder vormgeven hiervan. Een stevige lokale aanpak is belangrijk, maar binnen veel thema’s trekken we ook regionaal op. Om ervoor te zorgen dat we van elkaar leren, maar vooral dat inwoners, partners en ondernemers geen last hebben van mogelijke verschillen per gemeente.
Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan Welzijnswerk Met het welzijnswerk proberen we het welzijn van onze inwoners te bevorderen en complexe situaties, bijvoorbeeld situaties waarbij sprake is van meerdere problemen zoals financieel, opvoeding of sociale problematiek, te voorkomen. De Purmerendse samenleving groeit en uitdagingen komen en gaan. Er wordt steeds meer van de mensen in de samenleving verwacht, denk aan mantelzorg, vrijwilligerswerk en een actieve deelname aan de maatschappij. Het welzijnswerk helpt hierbij: zij staan dichtbij onze inwoners (van jong tot oud), ondersteunen bij de zelfredzaamheid, vergroten het netwerk en brengen mensen bij elkaar.
23
• De werkwijze 'Werken in Wijken’ (WiW) is in een aantal wijken gestart, zoals in de Purmer en Overwhere. Het op wijkniveau samenbrengen van verschillende disciplines van de gemeente met werkers in de wijk zorgt voor sneller handelen richting inwoners. • Het welzijnswerk beweegt mee met de vraag en behoefte in de wijk en is daarbij afhankelijk van verschillende ontwikkelingen. Dit zorgt ervoor dat we voortdurend in gesprek zijn over de juiste manier van organiseren. In 2024 werd de samenwerking van verschillende organisaties bekrachtigd in Buurthuis Heel Europa. Daarnaast zijn de activiteiten van buurtpunt Sporting de Gors door sloop van Lisdoddestraat 40 verhuisd naar o.a. Buurtpunt de Vaart, Wijkcentrum de Inval en Wijkplein where. Het sociaal wijkteam Purmer is verhuisd naar een ander pand op het Gildeplein. Ook waren de welzijnswerkers betrokken bij de brand in de Maasstraat en de nasleep ervan. • In het najaar is de pilot Waakvlam geëvalueerd en hebben we geconcludeerd dat het wijkgerichte werken ervoor zorgt dat er steeds sneller en beter zicht is op inwoners en hun situatie. De komende jaren wordt de pilot daarom afgebouwd en geborgd in het wijkgericht werken. • De pilot rondom jongerencentrum Kenjedie is geëvalueerd met verschillende belanghebbenden. Het nieuwe jongerencentrum in de Wheermolen is eind 2023 geopend voor kinderen en jongeren om elkaar te ontmoeten.
Doordat de jongeren in beeld zijn bij de jongerenwerkers, is ook het contact met thuis en school snel gelegd. De evaluatie is overwegend positief, dus de komende periode wordt bekeken of Kenjedie een structurele plek kan krijgen. • Afgelopen winter hebben AOP, Reakt en Clup gezamenlijk gezorgd voor warme maaltijden voor dak- en thuislozen en voor kwetsbare inwoners, dankzij de soepbus. Gedurende de koude wintermaanden werden er 3 avonden per week ongeveer 40 warme maaltijden verstrekt. Op deze avonden zijn ook gesprekken gevoerd waaruit vervolg-hulpvragen zijn voortgekomen. • Nu duidelijk is dat het wijkcentrum De Inval niet wordt gesloopt voor de herontwikkeling van het Karekietpark, is een meerjarenonderhoudsplan gemaakt om achterstallig onderhoud in te halen. • Clup en Cultuurhuis Wherelant zijn in het najaar gezamenlijk de projecten ‘Thuis in Buurthuis’ en ‘Kunstkracht’ gestart. Het gaat om community art: bewoners gaan onder leiding van een professionele artiest een gezamenlijk kunstwerk maken voor de wand van buurthuis Triton en een expositie in De Inval. Het project heeft als doel ontmoeting en betrokkenheid tussen wijkbewoners te stimuleren, talenten te ontwikkelen en hiermee de mentale gezondheid en sociale basis te vergroten.
Vrijwilligerswerk Vrijwilligerswerk is onmisbaar in de samenleving, het brengt de Purmerenders samen, zorgt voor verbinding en is belangrijk voor vele maatschappelijke partners en evenementen. Het vinden en binden van vrijwilligers is een grote uitdaging waarin we zoveel als mogelijk gezamenlijk optrekken. We zien een trend van de steeds ouder wordende vrijwilliger en het tekort aan nieuwe aanwas van (jongere) vrijwilligers. Met name bij sport- en culturele verenigingen zien we de behoefte aan meer vrijwilligers. • Dankzij een subsidie van de Provincie Noord-Holland is de nieuwe interactieve website voor het vrijwilligerspunt (vrijwilligerspunt.nu) gelanceerd. Organisaties, clubs en verenigingen kunnen hun vrijwilligersvacatures én burenhulpvragen nu zelf plaatsen en beheren. Inwoners kunnen hierop reageren, wat zorgt voor waardevolle matches. Dit platform vormt een belangrijke aanvulling op het fysieke werk in de wijken en biedt een laagdrempelige manier om vrijwilligerswerk voor iedereen toegankelijk te maken. Een verbetering ten opzichte van
24
de oude website is dat het nieuwe platform, naast vrijwilligersvacatures, ook ruimte biedt voor burenhulpvragen. • Een werkgroep van vrijwilligersorganisaties hield zich afgelopen jaar bezig met de voorbereiding en implementatie van de nieuwe website en diverse acties voor het vinden en binden van vrijwilligers. Clup Welzijn neemt hierin de trekkersrol. • In 2024 is een pilot onder sportverenigingen gestart met de applicatie Taakie, een digitaal hulpmiddel om vrijwillige inzet onder leden te activeren en te organiseren. • Met het programma Set Your Life Goals, een samenwerking van Spurd met partners zoals Werkom, zijn in 2024 diverse jongeren in een sociaal kwetsbare positie bereikt en een deel ervan doorgestroomd naar vrijwilligerswerk of betaald werk. Wmo en mantelzorg Met de ingekochte hulpmiddelen en dienstverlening zijn inwoners goed ondersteund in het langer thuis kunnen blijven wonen en hun zelfredzaamheid. De ondersteuning sluit aan bij de behoefte van onze inwoners. Mantelzorgers worden ondersteund. • Contractmanagement Wmo is beter aangesloten op het proces van kwaliteitstoetsing in de Wmo om opvolging van de aanbevelingen vorm te geven en de kwaliteit beter te borgen. • Samen met de regiogemeenten, Zilveren Kruis, zorg- en welzijnspartijen, inwoners en cliënten hebben wij een regiobeeld en een regioplan opgesteld omtrent het Integraal Zorgakkoord (IZA).
In 2024 zijn de punten uit het regioplan verder uitgewerkt en heeft de organisatiestructuur vorm gekregen. SPUK IZA 2024 is grotendeels besteed aan projecten in het sociaal domein. Het doel is om de zorg voor onze inwoners goed en toegankelijk te houden. • Het abonnementstarief voor maatwerkvoorzieningen is geïndexeerd per 1 januari 2024. De hoogte van het tarief sluit beter aan op de steeds duurder wordende zorg en houdt ondersteuning voor de meest kwetsbaren betaalbaar en toegankelijk. • Het aanbod mantelzorgondersteuning wordt blijvend geoptimaliseerd. Samenwerking op het gebied van mantelzorg tussen de verschillende organisaties in het sociaal domein heeft de aandacht door onder andere het aanbieden van training hiervoor. We zorgen ervoor dat de mantelzorger de weg naar ondersteuning kan vinden en geven mogelijkheden op maat. • Maatschappelijke organisaties die mantelzorgondersteuning bieden werken op regionaal niveau samen in het Project Samen Sterk. Het project is gericht op mantelzorgers die zorgen voor een naaste met dementie en biedt daarbij passende mantelzorgondersteuning. Ouderen Ouderen krijgen de ondersteuning die zij nodig hebben en hebben de mogelijkheid te verhuizen naar een woning die bij hun levensfase past. Zorg kan ondersteund worden door de gunstige ligging van de locatie en slimme aanpassingen in huis.
• In de woonzorgvisie neemt ouderenhuisvesting een belangrijke plaats in en ook de daarbij benodigde maatschappelijke voorzieningen. • Wij blijven in structureel overleg met zorgaanbieders over mogelijkheden om extramurale zorg en ondersteuning af te stemmen op de individuele situatie van ouderen. Door de zorg te ondersteunen met slimme technologie (e-health) kan die worden ontlast. • De activiteiten van de Slimotheek (voorlichting en uitleen van slimme technologie) zijn in 2024 tijdelijk opgeschort, omdat het aanbod in de bibliotheek onvoldoende aansloot. In 2025 wordt gestart met het organiseren van het aanbod van de Slimotheek aan huis en op evenementen.
25
• In 2024 zijn de laagdrempelige ontmoetingsactiviteiten voor ouderen uitgebreid. Vanwege het succes van de eerste locatie Breinfit is een tweede locatie gestart. Breinfit is bedoeld voor inwoners met (lichte) geheugenproblematiek, om door middel van spel en beweging actief invloed uit te oefenen op het geheugen. • De intensivering van de huisbezoeken aan Purmerendse ouderen is in 2024 nog niet gerealiseerd, maar staat gepland voor 2025. • We nemen actief deel aan het programma G'oud in Zaanstreek-Waterland voor zorg en ondersteuning op de juiste plek. In 2024 is op 2 dagbestedingslocaties gestart met de pilot Sociale Benadering Dementie. Sociale benadering betekent tijd nemen voor contact en ontmoeting met de mens achter de ziekte, in plaats van te werken met (ziektegerichte) actielijsten. Het gaat om een open houding en vertrouwen, in plaats van reageren op risico’s. Het doel is om het sociale netwerk van mensen te versterken en met elkaar te zorgen voor borging van zorg en ondersteuning in de thuisomgeving. • Vanuit het GALA-programma Valpreventie zijn in 2024 de eerste erkende valpreventieve beweeginterventies gestart. Vanaf 2025 wordt dit aanbod per wijk opgeschaald. Maatschappelijke ondersteuning/opvang De aanpak in wijken en buurten, dicht bij de inwoners, bevordert een inclusieve samenleving.
Cliënten worden zoveel en zolang mogelijk thuis of in de wijk ondersteund, zodat we eerder kunnen signaleren en passende hulp bieden. • We hebben gewerkt aan het verstevigen van de netwerksamenwerking in de aanpak rondom mensen met onbegrepen gedrag. Denk aan het gezamenlijk deelnemen aan overlegstructuren door zorg- en veiligheidspartners. Ook zijn zij onderdeel geworden van de agendacommissie. • We hebben de ontmoeting van verschillende professionals in wijken en buurten gestimuleerd voor een fijnmazig zorg- en welzijnsnetwerk. Voorbeeld hiervan is te vinden in de herinrichting van het Buurthuis Heel Europa in de Weidevenne. Hier is voor alle wijkpartners een plek om hun administratie te doen, gesprekken met buurtbewoners te houden en bijeenkomsten te organiseren met verschillende partijen. Daarnaast hebben we het preventieve netwerk met GGZkennis in de wijk verrijkt. • Op basis van het advies van de commissie Dannenberg ‘Van beschermd wonen naar een beschermd thuis’ hebben we het ondersteuningsaanbod voor kwetsbare inwoners verder ontwikkeld. Met het oog op de transformatie en decentralisatie van beschermd wonen, wordt er gezocht naar alternatieve woonvormen. We hebben het aanbod Beschermd verblijf en Beschermd Thuis aangepast om deze verandering te ondersteunen.
Het 'beschermd thuis' aanbod is gericht op het principe dat inwoners zo lang mogelijk in hun eigen omgeving blijven wonen, om daarmee de noodzaak op intramurale zorg te voorkomen. Daarnaast richten we ons op het bevorderen van succesvolle uitstroom naar een passende woonplek. • Er is een locatie aangewezen om mensen met complexe multiproblematiek passende zorg en begeleiding te bieden. Deze locatie wordt op het moment verder uitgewerkt. • We hebben gewerkt aan het verbeteren van de samenwerking met huisartsen en de verwijsstructuren van de huisartsenzorg naar het sociaal domein. Dit doen we onder andere door het aanbieden van (intensieve) begeleiding voor inwoners die op de wachtlijst staan voor beschermd wonen of behandeling binnen de GGZ (basis en specialistisch). Daarnaast is in samenwerking met het zorgkantoor het verkennend gesprek niet opgenomen in het basispakket van de zorgverzekering. Bij twijfel over de aanpak van psychische klachten kan de huisarts met een verkennend gesprek vroegtijdig de hulp inroepen van experts uit de geestelijke 26
gezondheidszorg (GGZ) en het sociaal domein. We verwachten dat cliënten zo eerder op de juiste plek geholpen worden en dat de wachtlijsten in de GGZ verminderen. • We zien dat het aantal dak- en thuislozen in de regio toeneemt en hiermee ook de druk op de maatschappelijke opvang en de nachtopvang. Er wordt gezocht naar mogelijkheden om het aantal beschikbare plekken uit te breiden. De voorgenomen uitbreiding betreft opties voor de korte termijn, terwijl structurele opties voor de langere termijn verder worden onderzocht. Armoede en schulden Bestaanszekerheid is het fundament voor een inclusieve samenleving. Iedereen kan meedoen en zo zelfredzaam mogelijk blijven participeren, zonder (problematische) schulden. Minder volwassenen en kinderen ervaren financiële belemmeringen om mee te kunnen doen. Inwoners ontvangen zo snel mogelijk de juiste hulp. • De ontwikkelrichtingen en de verruiming van een aantal regelingen, zoals aangegeven in 'Herijking armoedebeleid najaar 2023, zijn doorgevoerd. • In 2024 hebben wij uitvoerig onderzoek gedaan naar de invoering van een stadspas en de raad hierover geïnformeerd, zodat we deze pas in 2025 kunnen invoeren. • Het Jeugdfonds Sport en Cultuur is geëvalueerd en naar aanleiding hiervan is besloten om de uitvoering van de sport -en cultuurregeling met ingang van 1 januari 2025 zelf uit te voeren.
Op deze wijze kunnen we de uitvoering van de regeling integraal toepassen, waarbij maatwerk leidend is. • Met ingang van 1 januari 2024 is de individuele inkomenstoeslag verruimd. Inwoners die tot de doelgroep behoren, komen nu na 3 jaar in plaats van 5 jaar in aanmerking voor de toeslag. Het aantal verstrekkingen is met 17% gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. • Wij zijn in 2024 een samenwerking aangegaan met het Armoedefonds. Hierdoor kunnen we in totaal 15 menstruatie-uitgiftepunten realiseren, waarvan er in 2024 al 4 zijn gerealiseerd. • In 2024 is de ‘slim met energie-aanpak’ afgerond. In totaal zijn bijna 2700 bestellingen gedaan voor energiebesparende producten. Hierover is advies gegeven door energiecoaches. • Sinds 2024 bieden we extra subsidie voor het isoleren van koopwoningen met een slecht energielabel voor inwoners met een laag inkomen. Ongeveer 25% van de woningeigenaren die hiervoor in aanmerking komt heeft al gereageerd. • Inwoners met een laag inkomen die in bezit zijn van een koopwoning met een slecht energielabel, kunnen een warmtescan laten uitvoeren. Hiermee brengen we in beeld wat de bespaarkansen zijn als de woning beter wordt geïsoleerd. • In 2024 zijn 10 bijeenkomsten in verschillende wijken en buurten georganiseerd waar inwoners werden geïnformeerd over energieprijzen en contractvoorwaarden.
In vervolg hierop bieden we ondersteuning op maat aan inwoners die hier behoefte aan hebben. Deze aanpak wordt in 2025 vervolgd. Werk en inkomen Zoveel mogelijk mensen doen mee. We kijken hoe we verschillende mensen beter en en effectiever kunnen ondersteunen. • Het aantal uitkeringen (participatiewet) in 2024 is 1.525, een stijging van 3% ten opzichte van het jaar daarvoor. Het bestand bestaat voor 14% uit jongeren van 18 tot en met 26 jaar. De stijging van het aantal uitkeringen wordt in hoofdzaak veroorzaakt door instroom van deze jongeren (verantwoordelijk voor 2% van de totale stijging). Dit wordt verklaard doordat jongeren vaak geen vast contract hebben en het eerst worden ontslagen bij economische tegenslag. Zij hebben 27
daarbij vaak onvoldoende rechten opgebouwd voor WW. Bovendien is de toegang tot de Wajong voor jongeren sinds 2015 beperkt en zijn meer jongeren met een arbeidsbeperking aangewezen op de bijstand. • Purmerend heeft in 2024 voldaan aan de taakstelling huisvesting statushouders. De taakstelling was lager dan in 2023, waardoor minder geld is uitgegeven aan bijzondere bijstand voor woninginrichting. • Op basis van de regeling “opvang ontheemden Oekraïne” wordt aan de opgevangen Oekraïners leefgeld verstrekt. Over de maand december 2024 ontvingen 162 Oekraïense huishoudens (= 211 personen) leefgeld. • Oekraïense ontheemden in Purmerend moeten vanaf oktober 2024 voor de basisvoorzieningen (gas, water en elektra) een eigen bijdrage betalen als het inkomen meer bedraagt dan het buiten beschouwing te laten inkomen (is afhankelijk van de gezinssamenstelling). • Werkom is in samenwerking met Purmerend en Zaanstad aan de slag gegaan met de uitvoering van de strategische agenda die eind 2023 werd vastgesteld. Hierin is stapsgewijs aan de doorontwikkeling van Werkom naar een toekomstbestendige sociaal ontwikkelbedrijf gewerkt. In 2024 zijn onder andere de interne werkleertrajecten bij de verschillende werksoorten geoptimaliseerd om voor kandidaten een passende aansluiting op de arbeidsmarkt te realiseren. • De pilots ontwikkelbanen en verlengde werkleertrajecten zijn in 2024 doorgezet.
• In 2024 hebben we de wijzigingen uit het wetsvoorstel Uitvoeren Breed Offensief verder uitgewerkt. Dit is regionaal op ambtelijk niveau met lokale uitvoerende partijen en partners in de arbeidsmarktregio Zaanstreek-Waterland afgestemd. Deze wijzigingen zijn in de reintegratieverordening opgenomen, zodat we na vaststelling kunnen overgaan tot implementatie. Inburgering Inburgeraars worden zo goed mogelijk geholpen met integreren door voor iedereen een plan op maat te maken. • In 2024 zijn de onderdelen Participatieverklaringstraject (PVT) en Module Arbeidsmarkt en Participatie (MAP) voor inburgeraars aanbesteed. De aanbesteding is gegund aan NewBees, die de komende 2 jaar inburgeraars in Purmerend bekend gaan maken met de normen en waarden in Nederland, evenals met het verkennen van de arbeidsmarkt . • Er zijn stappen gezet om de samenwerking tussen verschillende organisaties rondom inburgeraarstrajecten beter af te stemmen. Samen met de Waterlandse gemeenten zijn we gestart met een ketenoverleg inburgering. Dit overleg heeft als doel een integrale samenwerking tussen alle betrokken organisaties te bevorderen en een aansluitend inburgeringsaanbod te waarborgen, waarbij de inburgeraar centraal staat. • Voor het creëren van praktijkplekken voor inburgeraars in de B1 en Z-route (zelfredzaamheidsroute) is een pilot met NewBees gestart.
• Om inburgeraars te helpen mee te doen in de samenleving, waren we in gesprek met NewBees en Spurd over het aanbieden van fietslessen, zodat we begin 2025 hiermee kunnen starten. Jeugd Het is belangrijk dat gezinnen in een zo vroeg mogelijk stadium passende ondersteuning ontvangen. Door vanuit vroegsignalering meer te richten op lichte vormen van hulp en ondersteuning voorkomen we onnodige inzet van specialistische jeugdhulp. Een betere samenwerking zorgt ervoor dat inwoners effectiever geholpen worden.
28
• In het najaar is een inventarisatie gedaan onder huisartspraktijken zonder praktijkondersteuner Jeugd (POH). Eén praktijk besloot gebruik te maken van de subsidieregeling voor ondersteuning op het gebied van psychische jeugdproblematiek in de eerstelijnszorg. Momenteel maken 2 huisartspraktijken in Purmerend nog geen gebruik van deze regeling. • De jeugdnota ‘Samen leven’ richt zich op zelf- en samenredzaamheid en dat begint vaak bij het hebben van een eigen netwerk. Dat moet de eerste vraag zijn voordat hulp wordt ingeschakeld. Stichtingen zoals Eigen Plan en Eigen Kracht helpen bij het activeren of opzetten van een eigen netwerk en worden daarom extra ingezet bij casuïstiek. • Sinds begin 2024 zijn we regionaal in gesprek over een actualisatie van de opdracht aan het Vroegtijdig Onderkenningsteam (VTO). Het gaat om een multidisciplinair overleg tussen verschillende professionals rondom de allerjongste kinderen, waarbij twijfel is over het gedrag en welk onderwijs daarbij past. Eén van de nieuwe afspraken is dat ouders bij het overleg aanwezig zijn en dat levert goede inzichten op. • We werken aan de doorontwikkeling van stevige, lokale teams voor kinderen, jongeren en gezinnen. Dit is een actie uit de Hervormingsagenda waarbij we worden ondersteund door de VNG. • In het voorjaar 2024 is het uitvoeringsplan kostenoverschrijding jeugdzorg opgesteld, maar de taakstelling werd niet gehaald.