b.-visie-recreatie-en-toerisme-2040-purmerend
Tekst van het document
Gemeente Purmerend
Visie Recreatie & Toerisme 2040
CONCEPT i van vi
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
Gemeente Purmerend
Visie Recreatie & Toerisme 2040 Opdrachtgever: Gemeente Purmerend Projectnummer: 2442.0523 Datum: 21 november 2024
DTNP Graafseweg 109 6512 BS Nijmegen T 024 - 379 20 83 E info@dtnp.nl W www.dtnp.nl
CONCEPT
Adviseurs voor Ruimte en Strategie
Voorwoord
Bijlagen52
Context1
A.
Verslagen participatie
53
B.
Paspoorten
60
1.1
Aanleiding en doel
2
C.
Toerisme en recreatie: landelijke trends
70
1.2
Lopende zaken en relevante beleidskaders
5
D.
Analyse toeristische faciliteiten
73
1.3
Ambities
8
E.
Analyse recreatieve faciliteiten: extensief
76
F.
Analyse recreatieve faciliteiten: intensief
79
Analyse10 2.1
Veranderende vraagzijde: lokale leefstijlen
11
2.2
Dynamiek aanbodzijde: kansen en knelpunten in beeld
16
2.3
Reality check: visit Purmerend?
21
Visie
25
3.1
Prioritering en sleutelthema’s
26
3.2
Ruimtelijk ontwikkelkader
29
3.3
Sleutellocaties
31
Uitvoering36 4.1
Samen aan de slag
37
4.2
Uitvoeringsagenda
39
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
Voorwoord Voor u ligt onze visie Recreatie en Toerisme. Een ambi-
zijn van meerwaarde voor zowel de recreërende inwo-
nutten van het water door er te kunnen sporten en
tieus document dat we gemaakt hebben samen met
ner als de toerist van buiten. Op de strategische plek-
ontspannen en meer aandacht voor de kunst- en cul-
deelnemers uit de branche, inwoners, jongeren en on-
ken in het routenetwerk snijdt het mes zo aan twee
tuursector. Het is tijd om onze ambities voor
dernemers. Een visie waarmee we ook met de verschil-
kanten.
Purmerend samen met ondernemers en andere stake-
lende betrokkenen aan de slag gaan. Door samen te
holders in Purmerend en de regio waar te gaan maken.
werken kunnen we meer bereiken. En dat helpt om de
Stad en platteland
Ik kijk er naar uit om de gemeente Purmerend nóg
kwaliteit van recreatie en toerisme te verbeteren en de
De Beemster is onze toeristische troefkaart. Hier
leuker en aantrekkelijker te maken.
juiste bezoekers aan te trekken.
liggen kansen om het werelderfgoed en de Beemsterproducten meer op de kaart te zetten. Het merk
Op toeristisch-recreatief vlak zie ik vooral veel kansen.
Beemster is al een sterk merk. Dit kunnen we de ko-
Bijvoorbeeld door onze ligging. Gemeente Purmerend
mende jaren versterken door de bezoekersbeleving te
Mario Hegger
is onderdeel van een toeristische regio met onder
vergroten. Voor Purmerend wordt eerst ingezet op het
Wethouder Recreatie en Toerisme
andere Amsterdam, Zaanse Schans en Volendam als
recreëren, bewegen en ontmoeten voor de inwoners en
buren. Purmerend en Beemster kunnen zich hierbinnen
bezoekers uit de regio. In de binnenstad en op andere
profileren
uitvalsbasis.
sleutellocaties gaan we met lokaal betrokkenen een
Daarnaast groeit het aantal inwoners de komende
impuls geven aan het toeristisch-recreatief aanbod. Zo
jaren. En daarmee ook de vraag naar de diverse vormen
is onze historische binnenstad een fijn winkelgebied en
van recreatie. De verwachting is dat ook bezoekers van
is de Koemarkt als levendig horecaplein bijzonder ge-
buiten Purmerend onze voorzieningen meer gaan ge-
schikt voor ontmoeting en ontspanning.
als
bestemming
en
als
bruiken.
Ambities Extra faciliteiten
Ik heb er zin in om samen met de betrokken partijen
Daarbij gaat het niet alleen om een theater of de musea,
aan de slag te gaan. Denk bijvoorbeeld aan het uitbrei-
maar ook om groenvoorzieningen zoals parken en
den van het aantal verblijfsaccommodaties en het ver-
fiets- en wandelpaden. Extra dingen die je kunt doen
sterken van het agrotoerisme. Maar ook het beter be-
Context
1.1
Aanleiding en doel
Recreatie en toerisme zijn belangrijk voor de leefbaarheid, werkgelegenheid en voorzieningen in de gemeente Purmerend. Deze visie is geschreven om ondernemers en inwoners te enthousiasmeren om samen, vanuit een gezamenlijk doel, aan de slag te gaan.
buitenshuis kunnen ontspannen en andere mensen
Aanleiding
Doel
ontmoeten. Ook in het landelijke deel van de gemeente, in de voedselkamer de Beemster, zullen robuuste recreatieve routes behouden en versterkt moeten worden; niet alleen voor de inwoners, ook met het oog op een duurzaam ecologisch netwerk.
In de gemeenten om ons heen gebeurt veel op het
Deze visie is opgesteld om ondernemers, inwoners en
gebied van recreatie en toerisme . Nu de gemeenten
andere (regionale) partners te enthousiasmeren en in-
Beemster en Purmerend samengegaan zijn, is voor
spireren, zodat we samen aan de slag kunnen om het
deze fusiegemeente een toekomstbeeld gewenst.
recreatieve en toeristische programma verder door te
Toerisme en (intensieve vormen van) recreatie kunnen
ontwikkelen in de gemeente Purmerend.
a
De twee gezichten van Purmerend: Een stedelijke omgeving...
voor Purmerend en de omliggende regio zowel vanuit een goed voorzieningenniveau als vanuit economisch
Deze gemeentelijke visie op recreatie en toerisme helpt
oogpunt interessant zijn. Voor de aantrekkelijkheid van
bovendien om toekomstige investeringen (tijd en geld)
de groeiende gemeente als woon- of vestigingsplaats
van zowel overheid als marktpartijen in goede banen te
zijn extensieve recreatieve voorzieningen (zoals fiets-
leiden. Daarbij bewaken we de zaken die al op orde zijn,
en wandelpaden) ook van belang. Ook de druk op de
en besteden we extra aandacht aan de knelpunten die
MRA-regio is een reden om een visie op toerisme in de
nog opgelost moeten worden.
gemeente te ontwikkelen.
Dynamiek door beleid Juist in een verdichtende en groeiende stad is aan-
Dit document is hiermee aan de ene kant een hande-
dacht voor voldoende ademruimte onmisbaar. Men wil
lingskader voor de gemeente zelf, niet alleen binnen
a
https://www.parool.nl/amsterdam/volgende-stap-in-strijdtegen-overtoerisme-hotelstop-voor-alle-wijken-in-amsterdam
2 van 81
het economische beleidsterrein, maar ook (integraal) voor andere beleidsterreinen zoals woningbouw, groen
...en ook landelijk gebied
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
en mobiliteit. Aan de andere kant is deze visie een uit-
Communicatie
nodiging aan marktpartijen om mee te denken over de
In aanvulling op de werkateliers is er een enquête ge-
gewenste ontwikkelingsrichting van recreatie en toe-
houden onder inwoners van Purmerend en de
risme in de gemeente Purmerend. Als een initiatiefne-
Beemster. Daarnaast heeft een ambtelijke kern- en ex-
mer aanklopt bij de gemeente met een plan dat past
pertgroep de inhoud van deze visie integraal en regio-
binnen het voorgestelde ontwikkelkader, is de kans
naal afgestemd. Ook hebben jongeren meegedacht (via
groot dat we daarmee verder gaan. Hiermee heeft dit
de Junior Analysts Purmerend) en is het thema uitge-
document een brugfunctie tussen markt, burgers en
breid toegelicht tijdens een creatieve werksessie met
overheid. Het beleid draagt zo bij aan ontwikkelingen
gemeenteraadsleden.
en dynamiek op gewenste locaties. Op 17 mei 2024 is de voorlopige visie gepresenteerd
Participatie
aan inwoners, waarbij zij aanvullingen en suggesties
Aan het opstellen van de visie is een intensief participa-
konden doen tijdens een inloopbijeenkomst in de
tieproces voorafgegaan. In een serie van werkateliers
Purmaryn, zie ook bijlage A.
Verplaatsen in bezoekmotieven van mogelijke recreanten...
hebben diverse betrokkenen bijgedragen aan de kansen- en knelpuntenkaart, het ruimtelijk ontwikkelka-
Na de zomer is de visie aangevuld en heeft de uitvoe-
der en de invulling van de verschillende sleutellocaties
ring verder vorm en inhoud gekregen. Nog vóór de be-
binnen het ruimtelijke ontwikkelkader. Ook over de uit-
sluitvorming eind 2024 is vast een start gemaakt met
voeringsparagraaf is met betrokkenen gesproken: Wie
de uitvoering van eerste acties die er op gericht zijn om
doet wat? Waar beginnen we mee? Welke actie heeft de
de samenwerking verder te versterken en ‘quick wins’
hoogste prioriteit?
te realiseren.
De gemeente Purmerend en adviesbureau DTNP danken alle betrokkenen via deze weg nogmaals hartelijk voor hun actieve bijdrage. ...maar ook aan de slag met locaties en ideeën op de kaart
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
3 van 81
Leeswijzer
In de bijlagen vindt u een uitgebreider verslag van het participatietraject, waaronder de
Purmerenders en Beemsterlingen zijn harde werkers, die graag met concrete
volledige uitslag van de participatie via de tool Swipocratie (ca. 1.000 respondenten)
zaken aan de slag gaan. Er is bovendien, vanuit verschillende beleidsterreinen en
en uitgebreidere beschrijvingen van de huidige vraag- (inclusief volledige set leefstijl-
in regionaal verband, al veel gezegd en geschreven over recreatie en toerisme in
paspoorten) en aanbodstructuur en de relevante trends en ontwikkelingen binnen de
de gemeente Purmerend. Om deze reden is het hoofdrapport zo veel mogelijk be-
sector.
knopt gehouden; in de bijlagen vindt u diverse aanvullende paragrafen met achtergrondinformatie, voor wie minder vertrouwd is met de lokale context of de al lopende acties en ontwikkelingen. Het hoofdrapport is als volgt opgebouwd: 1.
In het vervolg van dit hoofdstuk zijn actuele ontwikkelingen en relevante beleidskaders samengevat, die leiden tot 5 ambities die ten grondslag liggen aan de visie op recreatie en toerisme;
2.
In hoofdstuk 2 brengen we de huidige kansen en knelpunten in beeld: waar zit een mismatch tussen vraag en aanbod? En: waar liggen urgente opgaven vanuit (inter)nationaal, regionaal of integraal perspectief, waar we ‘iets’ mee moeten?
3.
Als antwoord op de diagnose van de huidige toerisme- en recreatiestructuur formuleren we in hoofdstuk 3 een visie op de ontwikkeling van de sector in onze gemeente, waarbij we tevens inzoomen op een achttal kritieke sleutellocaties.
4.
Tot slot verdelen we, met het oog op de uitvoering, in hoofdstuk 4 de taken. Deels is hierbij een afwegingskader van belang, deels ook de organisatiestructuur.
4 van 81
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
1.2 Lopende zaken en relevante beleidskaders De koog anno 2040, stel dat..
Het visietraject is in de gemeente Purmerend niet vanaf nul begonnen; we houden rekening met lopende zaken en benutten koppelkansen. We voegen ons naar vastgestelde gemeentelijke beleidskaders en sluiten waar mogelijk aan bij regionale kaders en adviezen. In deze paragraaf brengen we deze kort in beeld.
zieningen en recreatieve gebruiksmogelijkheden toegevoegd. Momenteel (najaar ‘24) wordt bijvoorbeeld gewerkt aan een ontwerp voor het Leeghwater park. Het Parkenplan met de opgewaardeerde parken als verbonden ‘parels’ zijn belangrijk in deze visie. In de groeiende stad is de aanwezigheid van toegankelijk groen essentieel voor het welzijn van inwoners: ontmoeten, ontspan-
Purmerend 2040 als kapstok voor ruimtelijk beleid
nen, bewegen etc. Hier wordt op aangesloten. 6. PARKEN NU EN IN DE TOEKOMST
In 2017/2018 is de visie Purmerend 2040 opgesteld. Het is
Gebiedsvisies: Oostflank, De Koog, Waterlandkwartier kelijke routes moeten de o.a. inwoners naar de parken toe leiden. In de mobiliteitsvisie is aangeven dat er meer
een overkoepelende visie op de ruimtelijke ontwikkeling
De afgelopen jaren is aangepakt. voor een aantal in ontwikkelingen en voorzieningen worden Tegelijkertijd liggen er deelgebieden ook kansen om daar recreatieve
van de gehele gemeente. De visie Purmerend 2040 heeft
tengebied en sportvelden. ontstaat er een netwerk van recreatieve en ecologische verbindingen en plekPurmerend eenZo(concept)toekomstvisie opgesteld. Juist
13
12
De Koog: gemengd woon-/werkgebied (beeld: BVR)
Niet alleen de parken zelf, ook de verbindingen naar de parken toe zijn essentieel. Goede, veilige en aantrek-
VISIEKAART GOLFBAAN
ruimte aan de voetgangers en fietsers gegeven gaat worden. Routes en verbindingen tussen de verschillende
en ecologische verbindingen aan te koppelen en deze ook te verbinden met andere groengebieden, het bui-
4 7
ken. We noemen dat het Parelweb van Purmerend.
5 6
OOSTFLANK PURMEREND
een uitwerking gekregen in onder meer de Economische
De Koog 2040 staat voor studeren, werken, sporten, cultuur en wonen in een spannend stedelijk gebied. 73 hectare ruimte om te groeien van een eerste idee op de Stadscampus tot startup en bedrijf. Thema’s als innovatie, uitwisseling, inclusiviteit, klimaatadaptatie, gezondheid en duurzaamheid zijn hier van toepassing. De Koog is belangrijke bestemming in stad en regio, een ov knooppunt en een groen gebied waar fietser, voetganger en verblijf voorop staat.
visie, de Visie Leefbare Stad en de Mobiliteitsvisie. Ook deze visie op recreatie en toerisme is een uitwerking van
2
Purmerend 2040. Inmiddels wordt gewerkt aan een omgevingsvisie voor gemeente Purmerend.
Conceptvisie op de Oostflank: groen wonen nabij het bos (beeld: gem. Purmerend & BPD gebiedsontwikkeling) 3
2 3 4
Visie leefbare stad en Parkenplan (2021)
5 6
23
In de stad Purmerend komen steeds meer woningen waar-
7
Purmerbos De Middentocht
Park De Uitvlucht IJsselmeerlaan Purmerenderweg Westerweg
Natuurzone Westerweg + stolpen Zichtlijnen Groene verbinding Groene zone Westerweg
Bestaande langzaamverkeersroute Nieuwe buslijn OV- knopen Maatschappelijke en commerciële voorzieningen Inpassing zone IJsselmeerlaan
Polderlint woonmilieu 5 - 15 won/ha Landschappelijk woonmilieu 20 - 30 won/ha Stedelijk woonmilieu 80 - 100 won/ha
door het kunnen behouden en benutten van het openbaar groen voor recreatie ook belangrijker wordt. In 2020 is de Visie Leefbare Stad 2040 vastgesteld door de gemeenteraad. Het Parkenplan Purmerend 2021-2040 is één van de uitwerkingen van die leefbaarheidsvisie. Stap voor stap worden de Purmerendse parken opgewaardeerd en voor-
Impressie van het vlonderpad over de waterpartij met op de achtergrond het terras van het hotel.
Het ‘parelweb’ verbindt de parken (beeld: gem. Purmerend)
Het Parelweb is een kansenkaart die als onderlegger wordt gebruikt bij gebiedsontwikkelingen. En daarnaast nadere uitwerking krijgt in andere plannen, zoals bijvoorbeeld het mobiliteitsplan en de omgevingsvisie. Tussen parken onderling, de wijken, maar ook richting het buitengebied zijn goede verbindingen nodig voor bereikbaarheid en toegankelijkheid voor mens en dier. De groene verbindingen zijn goed voor recreatie, beweging, ecologie en klimaatadaptatie. De routes moeten zo vormgegeven worden dat iedereen gemakkelijk en veilig bij het groen kan komen.
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
Op bovenstaande kaart zijn vijf ecologische en recreatieve verbindingen door de stad aangegeven waarbij de ambitie is deze verder uit te werken. Om tot een goed recreatief Parelweb te komen, is gekeken naar een
VISTA - Schetsontwerp Beusebos/Kom A7 Purmerend - januari 2020
Impressie openbaar groengebied rondom hotel Kom A7 (beeld: Vista, 2021)
45
5 van 81
op plekken waar de gemeente gaat uitbreiden (zoals de
verwoord
in
de
daaropvolgende
gemeentelijke
deel van de metropoolregio Amsterdam (MRA). In het
Oostflank) of verdichten en transformeren (De Koog en het
Economische Visie (Beemster + Purmerend #datwerkt).
vervolg van dit document zal (veelvuldig) worden ge-
Waterlandkwartier) bestaat de mogelijkheid om kansen
Een andere exponent is het Programma Binnenstad; ook
sproken over de regio Laag Holland. Hiermee verbinden
vanuit recreatie en toerisme mee te nemen in de uitwerking
de historische binnenstad van Purme rend (‘het stadje
we ons aan de gemaakte afspraken in de MRA en de
van deze ontwikkelingen. Hieronder scharen we nadrukke-
tussen de polders’) vormt immers een onmisbare plek
regio Zaanstreek-Waterland.
lijk ook de dorpsontwikkelingsvisies zoals die in de voor-
onder het economisch, sociaal, cultureel, maatschappe-
malige gemeente Beemster zijn opgesteld. Vanuit het oog-
lijk én toeristisch-recreatieve functioneren van de ge-
Diverse regionale a en provinciale b ontwikkelingen zijn
punt van duurzaam toerisme streven we ernaar om zoveel
meente (diversiteit voorzieningen en evenementen).
nog volop in beweging. Een sluitende lijst met regionale
mogelijk toeristisch-recreatieve initiatieven/ideeën te koppelen aan praktische verbeterpunten in de leefomgeving.
kaders ontbreekt daarom in dit stadium. Hierover blijNajaar 2024 wordt de cultuurvisie afgerond: De Kracht
ven wij met onze partners in gesprek.
van Cultuur. Die visie heeft een duidelijke relatie met deze
Toeristisch programma: Kom A7 en bezoekerscentrum
visie en is waar nodig op elkaar afgestemd.
Op twee locaties is de afgelopen jaren al veel gesproken over de mogelijke ontwikkeling van een toeristisch pro-
Regionaal afsprakenkader en ontwikkeling MRA
gramma. Hoewel in de Kom A7 eerder een plan voor de
Purmerend en de Beemster zijn sterk verankerd in de
bouw van een Van der Valk-hotel is gestrand (na tussen-
regio Zaanstreek-Waterland. Bovendien zijn we onder-
a b
O.a. aanscherping Amsterdamse agenda (zie: metropoolregioamsterdam.nl/strategische-agenda-toerisme-in-de-mra-herijkt/) O.a. afronding provinciaal programma Landelijk gebied. (zie: noord-holland.nl/Onderwerpen/Landelijk_gebied/ Provinciaal_Programma_Landelijk_Gebied_PPLG)
komst van de provincie), zijn ondernemer en gemeente Purmerend nog steeds voornemens wel uitvoering te geven aan vergroting van het aantal hotelbedden in de gemeente. In Middenbeemster wordt ondertussen nagedacht over een upgrade (professionalisering) van het bezoekerscentrum. Deze plannen zijn nog in ontwikkeling.
Economische visie en Programma Binnenstad Beide bovenstaande toeristische ontwikkelingen zijn gestoeld op de agenda ‘Purmerend 2040’ en de ambitie die is 6 van 81
Economische visie: toerisme economisch interessant
Programma Binnenstad: uitvoering geven aan ambities
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
Mobiliteitsplan: STOMP leidend in de toekomst Zowel in het Programma Binnenstad als in het Mobiliteitsplan zijn verregaande ingrepen voorgesteld in de (doorgaande) wegenstructuur in en om de binnenstad. Vanuit de STOMP-gedachte (eerst ruimte voor stappen, trappen, OV en deelmobiliteit, dan pas de personenauto) wordt juist geïnvesteerd in het lokale en regionale fietsnetwerk. Dat laatste is met name van belang voor de visie op recreatie en toerisme.
Klimaatadaptatie Het klimaat verandert. Extreme natte, droge en hete perioden komen steeds vaker voor en wisselen elkaar af. De klimaatverandering biedt uitdagingen maar ook kansen voor recreatie en toerisme. Duidelijk is dat klimaatverandering impact kan hebben op de kwaliteit van water en landschap. In welke mate is nog onzeker, juist omdat de extremen elkaar afwisselen. De visie recreatie en toerisme sluit daarom aan op het actuele beleid klimaatadaptatie van de gemeente.
Mobiliteitsvisie: versterking van lokale en regionale fietscorridors belangrijk, ook voor recreatie (beeld: gem. Purmerend) • Dragende fietscorridors We streven naar brede, directe en herkenbare fietsroutes vanuit alle windrichtingen naar de belangrijke bestemmingen, aangevuld met een fijnmazig netwerk. Met het Beleidsplan fiets 2010-2015 ligt er een goede basis voor de fietsstructuur van Purmerend. Vanuit deze basis bouwen we voort. We onderscheiden drie categorieën: •
Advies recreatieschap: versterk het recreatief netwerk! Het advies ‘Versterking Recreatief Netwerk Laag Holland’ is opgesteld door het Recreatieschap Twiske-Waterland (okt.
Gewenst toekomstig fietsnetwerk (regionaal)
Gewenst toekomstig fietsnetwerk
Dragende fietscorridors (blauw): Deze corridors vormen de verbinding tussen Purmerend en omliggende kernen, de verbinding de stad in als ook verbinding tussen delen van Purmerend, • inclusief belangrijke bestemmingen zoals het centrumgebied, OV-stations en voorzieningen. Op deze corridors ligt er een fietsstraat of vrijliggend fietspad zonder barrières. Voor het grootste deel van dit netwerk is dat nu al geval, maar nog niet overal. Zo verbeteren we de aansluiting Purmerweg-Waterlandlaan, herinrichten we de Van IJssendijkstraat (ter hoogte van de Koog) en Waterlandlaan – Purmersteenweg – Gedempte Where en onderzoeken we hoe de Purmerenderweg in Zuidoostbeemster heringericht kan worden.
Primair hoofdnet (rood). De primaire routes zijn de lokale ‘snelwegen’ voor de fietser. Deze routes verbinden de woonwijken met de belangrijkste bestemmingen, maar verbinden ook woonwijken onderling. Dit net iets fijnmaziger dan de dragende corridors. Ook op dit hoofdnet realiseren we op termijn een fietsstraat of vrijliggend fietspad zonder barrières, maar dat pakken we wel gefaseerd aan, door slim te koppelen en werk-met-werk te maken (zoals bij beheer en onderhoud, rioleringswerkzaamheden en gebiedsontwikkeling). Zo wordt de komende decennia steeds verder gewerkt aan het verbeteren van de wegen en ruimte voor de fiets. Secundair hoofdnet (geel). Naast de dragende fietscorridors en primaire routes is er het secundair fietsroutenetwerk. Dit is een fijnmaziger netwerk. De secundaire routes geven aansluiting op de primaire routes en zijn op zichzelf staande routes binnen en tussen woonwijken. Waar mogelijk voeren we verbeteringen door, maar dit heeft geen prioriteit.
2023). Deze netwerkgedachte, met routes en samenhangende landschappen als basis (zie hiernaast), vormt een be46
45
langrijke inspiratie voor de nu voorliggende visie. Door naar de regionale samenhang te kijken, wordt de vergroot Totaal kans zoneringsprincipe recreatie
Vanuit het gevarieerde landschap en de
stedelijke concentraties als basis, en de dat buurgemeentes en andere regionale partners ook invesverschillende hoofdzones als recreatieve
schillen, ontstaat daarmee het hiernaast afgebeelde genuanceerde totaalbeeld voor de zonering van recreatie in Laag Holland.
teren in het routenetwerk van gemeente Purmerend.
Totaalbeeld Recreatief Netwerk met landschappelijke kwaliteiten Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 54
Totale geactualiseerde zonering
Advies ‘versterking recreatief netwerk Laag Holland’ van grote waarde. (Beelden: SMARTLAND, i.s.m. Bureau BUITEN)
Rapport Recreatief Netwerk Laag Holland | 44
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
7 van 81
1.3 Ambities De gemeente Purmerend kent een rijke historie. Het stadje heeft in de loop van de eeuwen een flinke groei doorgemaakt. Met de fusie van Purmerend en de Beemster zijn in 2022 stad en land weer met elkaar verbonden. Vanuit die nieuwe verbintenis kijken we naar de toekomst: hoe kunnen we voortbouwen op wat er is, en samen kansen benutten?
Toerisme is economisch interessant
Missie-statement: het waarom
Die investeringen in de gemeente zijn mede ingegeven
•
Toerisme en recreatie is meer dan economische
door de ambitie om Purmerend als toeristisch knoop-
groei. Het is een middel voor welzijn en geluk
punt te versterken. In de ‘Economische visie 2040’ zijn
van alle inwoners van de gemeente.
c
toerisme en cultuur benoemd als kans om meer werk-
•
Toerisme en recreatie dragen bij aan het
gelegenheid te creëren, zowel in Purmerend als in de
behoud van de leefbaarheid, natuur en cultuur
Beemster.
van de gemeente Purmerend.
De
gemeente
herbergt
immers
twee
UNESCO werelderfgoederen van wereldformaat, en
•
nog vele andere historisch belangrijke plekken. Het erf-
Recreatie belangrijk voor woon-/leefkwaliteit
goed willen we behouden en beschermen, maar dus
De gemeente Purmerend groeit door. Ergens in de ko-
ook benutten en uitdragen. Hier kan een spanningsveld
mende jaren zal de honderdduizendste inwoner
ontstaan: hoe gaan we om met identiteitsbepalende lo-
welkom worden geheten. Waar kunnen al die inwoners
caties? Hoe geven we het unieke verhaal van
straks ontspannen en recreëren in de groeiende stad of
Purmerend en de Beemster door?
Daarbij streven we naar een goede balans tussen bezoekers, bedrijven en bewoners.
•
Een duurzame ontwikkeling van de sector staat daarbij voorop.
op het bedrijvige platteland?
Oog voor de waarde(n) van recreatie en toerisme Daarom willen we de recreatieve mogelijkheden verder
Kenmerkend voor de lokale identiteit (‘wij zijn de harde
versterken en daarmee het woon-/leefklimaat verbete-
werkers van de regio’) is dat het antwoord op boven-
ren. Niet voor niets wordt er, aan de hand van onder
staand dillemma ook al in januari 2021 is gegeven door
a
andere de Visie Leefbare Stad 2040 en het Parkenplan ,
betrokkenen vanuit SPBW/VISIT Beemster en de VVV
al flink geïnvesteerd in het groen in en om de stad. Ook
Purmerend/Purmerends Museum. In het kader van de
met het Programma Binnenstad wordt ingezet op het
Economische visie is destijds, in samenspraak met de
stimuleren van ontmoetingen in het historische hart
gemeente Purmerend, een heldere gezamenlijke missie
van Purmerend.
opgesteld. Dit statement (zie kader hiernaast) is nog
b
altijd actueel: duurzaam toerisme is het streven. a b
respectievelijk mei 2020 en feb. 2021 nov. 2022
8 van 81
c
Beemster+Purmerend #datwerkt (feb. 2021)
Kenmerkend voor Purmerend: samen aan de slag!
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
De totstandkoming van dit missie-statement laat
Modus: het hoe
meteen zien dat er een sterke lokale ‘modus’ is: zo
•
Trots op wat we hebben: alle ingrediënten die we nodig hebben om tot een succes te komen, zijn al aanwezig.
doen we dat in deze gemeente! Eén van de ambities
•
Beide voeten op de grond: we zijn ambitieus, maar geen dromers; we stellen echte doelen waar we in geloven.
die we daarom ook hebben voor de komende jaren is
•
Nuttige en aangename combineren: tijd en middelen zijn schaars; we investeren alleen daar waar het echt telt.
om deze kenmerkende werkwijze vooral te koesteren,
•
Dynamiek door beleid: als alles mag, gebeurt er niets; duidelijke kaders zijn gewenst om te kunnen investeren.
en waar mogelijk verder te versterken.
Prioritering: een extra zetje waar nodig
Regionale samenwerking is (niet) vanzelfsprekend
De gemeente Purmerend heeft ook de ambitie dat in-
Deze natuurlijke prioritering betekent dat we oog
vesteringen (van overheid en marktpartijen) in de recre-
hebben en houden voor onze buurgemeenten. Hier
atie- en toerismesector ook een bijdrage leveren aan
wonen niet alleen recreanten die gebruik willen
een van de andere maatschappelijke ambities in
maken van onze faciliteiten, hier zijn ook al facilitei-
Purmerend en de Beemster. Of het nu gaat om de
ten aanwezig die we zelf dus helemaal niet meer
lokale sociale cohesie, klimaatadaptatie, inclusiviteit,
hoeven te realiseren. Een goede onderlinge bereik-
mobiliteit of ruimtelijke kwaliteit: uiteindelijk stellen we
baarheid, en constructief regionaal overleg (zoals ge-
onszelf bij ieder voorliggend plan of initiatief de vraag:
bruikelijk in de afgelopen jaren) is een ambitie die
wat hebben de inwoners van onze gemeente (nu en
niet mag verslappen. We streven naar een regionaal
later) hieraan?
gedeelde uitvoeringsagenda. De deelname van regionale partners aan de werkateliers in dit visieproces is
Deze ambitie leidt verder tot een natuurlijke prioritering
het bewijs dat dit geen holle frases zijn: een mooi
van tijd en middelen binnen deze visie en de bijbeho-
Laag Holland maken we samen.
rende uitvoeringsparagraaf: zaken die al goed gaan, hoeven we niet nogmaals beet te pakken. Daar waar
Veerle: “Die twee nachtjes in de Beemster maakten onze trip door Holland echt af. Even lekker ontspannen met de familie!”
een extra zetje nodig is, om ontwikkelingen over een
DE VLAAMSE TOERIST slissing af te dwingen, zullen we dat juist wel doen. dood punt heen te helpen, of om een investeringsbe-
NAAM Veerle
LEEFTIJD 58
GESLACHT V
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024 WOONPLAATS Mechelen
HUISHOUDENSSAMENSTELLING Getrouwd, drie volwassen kinderen.
9 van 81
Analyse
2.1 Veranderende vraagzijde: lokale leefstijlen Bron: CBS (2022-2023)
De gemeente in cijfers | Inwoners: de gemeente telt circa 94.000
De vrijetijdsbesteding in Nederland is de afgelopen jaren extreem divers geworden. Mede als gevolg van sociale media en de daaruit voortkomende beeldcultuur is er een zeer grote diversiteit aan vrijetijdsactiviteiten en -voorkeuren ontstaan.
Aantal inwoners gemeente Purmerend en regio
inwoners, waarvan ca. 82.600 in stedelijk Purmerend en nog eens 11.400 in de Beemster. | De prognose is dat er circa 10.000 inwoners (+12%) bijkomen in de komende tien jaar, dit is meer dan landelijk (gemiddeld +5%). | Het gemiddeld inkomen per inwoner en de huidige leeftijdsopbouw komen overeen met het landelijk beeld. Maar de vergrijzing loopt hier tot 2040 wel sneller op dan op andere plekken.
Diversificatie en beleving Beleving is daarbij het sleutelwoord, wat onder de steeds kritischer wordende consumentenpopulatie leidt tot een zoektocht naar authenticiteit en originaliteit. De vrijheidsbeperkende maatregelen tijdens de coronacrisis hebben deze zoektocht extra energie gegeven: nu we weer mogen, willen we onze tijd zo ‘goed’ mogelijk besteden. Geld is daarbij (ondanks oplopende inflatie) met name voor de gemaksgeneratie a nog geen bepalende factor; zeker wanneer de beleving op dat moment onweerstaanbaar (‘instagrammable’) is. Ook komen er steeds meer jonge ouderen, met meer vrije tijd b. Doordat de vraag diverser wordt, zien we dat ook het aanbod (door ondernemers en marketingorganisaties) zich vaker richt op specifieke doelgroepen. Dit betekent ook dat een opsomming van de feiten en cijfers in de gemeente (zie kader hiernaast) niet langer voldoet om grip te krijgen op de situatie. a b
Millenials en Gen Z, geboren na 1980 (bron: FSIN beleidsmonitor 2024). longreads.cbs.nl/welvaart-en-welzijn-2019/wie-zijn-de-jonge-ouderen.
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
11 van 81
Leefstijlen dominant aanwezig in de recreatie
vincie (13% tegenover 17% landelijk). Voor het aantrekken
Waar is de groei te verwachten?
Om die reden ruimen ook wij in dit document een promi-
van binnenlandse toeristen kunnen de landelijke leefstijlen
Belangrijker is wellicht dat op alle fronten een groei aan
nente plek in voor het segmentatiemodel van de
aangehouden worden.
bezoekers te verwachten is. Ten eerste zien we dat de
Leefstijlvinder. Deze indeling van leefstijlen van huishou-
bevolkingscijfers, zowel in Purmerend als in de omlig-
dens, die met name in de vrijetijdsbesteding tot uiting
Op de volgende pagina’s vindt u enkele paspoorten van
gende gemeenten, blijven stijgen (zo’n +10 à +12%). In
komt, helpt om vraag en aanbod in de toekomst nog
fictieve personen, ter illustratie van veelvoorkomende leef-
regionaal perspectief wordt bovendien rekening gehou-
beter op elkaar te laten aansluiten. De zeven leefstijlen
stijlen en bezoekerstypen. U zult hen hierna nog vaker zien!
den met “een sterke stijging van het bezoek aan
vertegenwoordigen ieder een bepaalde set aan kern-
Amsterdam en de metropoolregio door binnen- (+21% in
waarden, motieven en drijfveren. Hierdoor is een leefstijl
Wie komt er op bezoek in de Beemster en Purmerend?
2030 in vergelijking met 2019) en buitenlandse toeristen
bepalend voor het gedrag in de vrije tijd.
Deze ogenschijnlijk eenvoudige vraag is helaas in de prak-
(+38% in 2030 b in vergelijking met 2019)”.
tijk lastig (nauwkeurig) te beantwoorden. Uit het Programma
Leefstijlen in Purmerend
Binnenstad weten we dat het stadje met name bezocht
In de gemeente Purmerend, en in de gehele regio Laag
wordt door de eigen inwoners: zo’n 80% van de responden-
Holland (Zaanstreek en Waterland) zijn de plezier-, rust-
ten tijdens een bezoekersonderzoek (in oktober 2022)
en stijlzoekers het meest aanwezig (zie grafiek). In
kwam uit Purmerend of de Beemster. Ook weten we dat de
Purmerend wonen relatief weinig avontuurzoekers (on-
binnenstad van Purmerend in 2023 zo’n 280.000 unieke
geveer 7%), terwijl deze op andere plekken (provinciaal
Nederlandse bezoekers trok a , maar ligt er potentieel voor
19% en landelijk 11%) een stuk meer aanwezig zijn. In
groei. Hoeveel bezoekers er in de Beemster kwamen, is niet
Purmerend wonen daarentegen iets meer harmonie- en
gemeten (geen kassa bij de entree van de ringvaart).
inzichtzoekers dan in de rest van het land.
Bovendien kijkt een bezoeker niet naar grenzen: een bezoek
b
Bureau Buiten/Ruimte en Vrije tijd (2022), Druk en Draagkrachtonderzoek MRA.
Leefstijlen in Purmerend (Leefstijlvinder, 2024)
aan de Beemster kan net zo makkelijk gecombineerd
Leefstijlen van bezoekers
worden met een bezoek aan Alkmaar als aan Purmerend.
In de provincie Noord-Holland zijn de plezier-, avontuur-
Als bezoekersaantallen bij bijeenkomsten en evenementen
en stijlzoekers het meest vertegenwoordigd. Tegenover
in de Beemster worden gemonitord ontstaat mogelijk een
het grote(re) aandeel avontuurzoekers (19%) staat begrij-
indicatief beeld.
pelijkerwijs een beperkter aandeel rustzoekers in de pro12 van 81
a
Exclusief bezoekers uit de eigen gemeente (NBTC (maart 2024), Toeristisch bezoek aan steden 2023).
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
Plezierzoekers (19% van de inwoners) Plezierzoekers zijn avontuurlijke, spontane en gezellige mensen. Ze trekken er graag op uit met grote groepen,
DE LOKALE RECREANT
zoals familie, vrienden en kennissen. In hun vrije tijd vinden ze het belangrijk om vermaakt te worden, nieuwe dingen mee te maken en om zichzelf te laten gaan. Dit doen ze onder andere in de bioscoop, het zwembad, een escaperoom of op een festival. Plekken waar veel gebeurt,
NAAM
zijn voor deze doelgroep perfect!
LEEFTIJD
Julia 20 WOONPLAATS Purmerend Weidevenne
GESLACHT V
HUISHOUDENSSAMENSTELLING
Alleenstaand KARAKTER | PLEZIERZOEKER
Jij bent vrolijk. avontuurlijk en spontaan. Je vindt het belangrijk om uniek te zijn en uitdagingen en succes te hebben. Bij jou staat plezier met stip op nummer 1 . Dit heb je door er met mensen op uit te trekken.
DE REGIONALE RECREANT NAAM
Pete
LEEFTIJD
34
INTERESSES
GESLACHT
In je vrije tijd wil je nieuwe avonturen beleven, je laten gaan, maar ook je hoofd leegmaken. Feesten, een escaperoom of de kroeg; het is allemaal aan jou besteed. Je vindt het leuk als dingen ongepland gebeuren. Een rondje fietsen en spontaan gaan zwemmen? Ja, dit is voor jou ultiem genieten.
M
WOONPLAATS
Volendam
HUISHOUDENSSAMENSTELLING
Vriendin en één parttime bonuskind van 5. KARAKTER | PLEZIERZOEKER
Jij bent impulsief, eigenwijs en erg avontuurlijk. Je hebt het liefst zoveel mogelijk mensen om je heen. Jouw vrienden omschrijven jou als spontaan en gezellig, met jou is er altijd wat te beleven! INTERESSES
In je vrije tijd wil je tot rust komen, maar plezier maken is voor jou nog belangrijker. Nieuwe dingen proberen staat in jouw leven centraal en je gaat dan ook geen uitdaging uit de weg. Je wordt graag geëntertaind. Je bent daarom vaak te vinden in het casino en op feesten.
'In mijn vrije tijd wil ik nieuwe dingen beleven!’
'Een dag niet gelachen, is een dag niet geleefd!’ Plezierzoekers Pete (links) en Julia (boven)
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
13 van 81
Rustzoekers (17%) Rustzoekers zijn kalm en behulpzaam. Deze groep wil in de vrije tijd tot rust komen. De plek om tot rust te komen is
DE LOKALE RECREANT
voor hen in hun eigen vertrouwde omgeving. Tuinieren, iets thuis of in de omgeving doen of een rondje wandelen of fietsen geeft hen het ideale vrijetijdsgevoel.
Harmoniezoekers (14%)
NAAM Daniëlle
Harmoniezoekers zijn gezellige mensen en hebben veel interesse in anderen. In hun vrije tijd omringen zij zich met
HUISHOUDENSSAMENSTELLING Alleenstaande moeder van een kind van 3.
Maar ook ontspannen hoort erbij, bijvoorbeeld in de sauna.
&
KARAKTER | RUSTZOEKER Je bent kalm, behulpzaam en zachtaardig. Je houdt van rust en regelmaat en blijft daarom graag in je eigen omgeving. Alleen zijn is voor jou geen probleem.
DE REGIONALE RECREANT NAAM Marie
LEEFTIJD 75
GESLACHT V
WOONPLAATS Purmerend Wheermolen-Oost
mensen. Winkelen en actieve activiteiten doen zij graag.
SAMEN ZIJN...
LEEFTIJD 32
INTERESSES In je vrije tijd staat tot rust komen op nummer 1. Dit doe je door thuis dingen te doen of even naar het park te gaan. Je blijft in je vrije tijd graag dicht bij huis en vermijd plekken waar veel gebeurt, die zijn jou allemaal veel te druk. Bovendien worden je activiteiten mede bepaald door je krappe budget.
GESLACHT V
WOONPLAATS Heerhugowaard HUISHOUDENSSAMENSTELLING Getrouwd, twee inwonende kleinkinderen van 9 en 14. KARAKTER | HARMONIEZOEKER
Je bent een gezellig, vrolijk en zachtaardig persoon. Je hebt veel interesse in anderen. Je vindt het dan ook belangrijk om veel tijd door te brengen met je familie en vrienden. Geborgenheid, gastvrijheid en vriendschap zijn voor jou erg belangrijk.
'Ik geniet in mijn vrije tijd van de kleine dingen’
INTERESSES
In jouw vrije tijd is samenzijn het allerbelangrijkst. Je favoriete bezigheid is winkelen met je kleinkinderen. Daarnaast vind je actief zijn leuk, je bent dan ook maar al te vaak te zien in het zwembad en de dierentuin. Maar ontspannen hoort er natuurlijk ook bij, dit doe je het liefst in de sauna.
'In mijn vrije tijd geldt: Hoe meer zielen hoe meer vreugd ’
14 van 81
Harmoniezoeker Marie (links) en Rustzoeker Daniëlle (boven)
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
Stijlzoekers (16%) Stijlzoekers zijn zelfverzekerde, ondernemende en doelgerichte mensen. In hun vrije tijd worden ze graag geprikkeld.
DE LOKALE RECREANT
Voor stijlzoekers is het belangrijk een plek te creëren met een luxe en exclusieve uitstaling en een authentieke sfeer. Ze vinden het dan ook belangrijk dat er goede voorzieningen en faciliteiten zijn. Activiteiten die zij meer dan gemiddeld ondernemen zijn onder andere uit eten gaan, sporten
NAAM Tygo
en escaperooms. Een wandeling maken en fietsen doen zij minder dan andere groepen en als zij dit doen is het op een
HUISHOUDENSSAMENSTELLING Samenwonend met vriendin
grote ronde fietsen is iets waarmee je hen wel blij maakt.
LOKALE &LUXE DE RECREANT
SPORTIEF
LEEFTIJD 38
GESLACHT M
WOONPLAATS Purmerend binnenstad
sportieve manier. Een langeafstandswandeling of een
NAAM Nikki
LEEFTIJD 26
KARAKTER | STIJLZOEKER Je bent een zakelijke en ondernemende man. Je hebt net je academische diploma gehaald en werkt nu als jurist. Je hebt een sterk karakter en bent zelfverzekerd. INTERESSES Jij houdt van exclusieve activiteiten en geld speelt hierbij geen rol. Jezelf laten verwennen vind jij dan ook erg belangrijk. Maar ook sporten en nieuwe dingen leren staan in jouw vrije tijd in je agenda. Je doet graag mee aan sportieve evenementen zoals een vierdaagse of een marathon. Een uitdaging ga jij nooit uit de weg!
GESLACHT V
WOONPLAATS Zuidoostbeemster HUISHOUDENSSAMENSTELLING Getrouwd, twee kinderen van 8 en 6. KARAKTER | STIJLZOEKER Je hebt een sterk karakter en bent zelfverzekerd en doelgericht. Je stelt je zakelijk op en bent erg ondernemend. INTERESSES In je vrije tijd word je graag geprikkeld. Je houdt van sporten, maar ook jezelf verwennen en exclusieve activiteiten spreken jou aan. Als je zonder de kinderen op pad gaat, dan loop je het liefst een langeafstandswandeling of neem je een GPS mee. Als het kan, boek je graag alles tegelijk en geld is hierbij geen probleem.
'Een luxe of exclusieve uitstraling en een authentieke sfeer vind ik belangrijk'
'In mijn vrije tijd ben ik overal voor te porren, zolang de faciliteiten maar goed zijn' Stijlzoekers Nikki (links) en Tygo (boven)
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
15 van 81
2.2 Dynamiek aanbodzijde: kansen en knelpunten in beeld Door diversere vrijetijdsbestedingen, en de groei van sociale media, is er een nieuwe dynamiek ontstaan voor ondernemers. Een leuk buurt- of boscafé kan door een serie positieve posts of reviews ineens viraal gaan, waardoor het plots een veel grotere, of juist een veel specifiekere doelgroep trekt. Dit biedt dus kansen, maar kan ook (snel) gaan knellen. Wat kunnen/willen we doen?
kunnen de bestemmingen verder toeristisch (duurzaam) in de markt worden gezet?
Recreatieaanbod voldoet, maar kan beter! De tabel op pagina 17-18 vat de analyse van het huidige recreatieaanbod voor u samen aan de hand van (bijna alle a) buitenshuis uitgevoerde vrijetijdsactiviteiten door Nederlanders. In deze tabel vindt u ook de eerdergenoemde leefstijlen terug. De analyse en het oordeel zijn mede tot stand gekomen
Past ons recreatief aanbod bij een toeristisch motief?
dankzij de input van betrokkenen uit het veld (zie
Om recht te doen aan de veranderende vraag, maken
bijlage A, verslagen werkateliers, swipocratie en
we een tweeledige analyse van het aanbod. In deze pa-
werkateliers JAP en inloopbijeenkomst).
Een van de resultaten van werksessie 1: Wat gaat goed? En wat kan beter?
ragraaf volstaan we met een analyse van het huidige recreatieaanbod: welke recreatieactiviteiten zijn te on-
Op pagina 19 en 20 staan twee kaarten, waarin
dernemen in onze gemeente? Zijn de faciliteiten hier-
enkele highlights uit de analyse in beeld zijn ge-
voor op orde of kunnen die beter? Is een ontbrekende
bracht. Enkele personen (zie leefstijlpaspoorten in
activiteit voorstelbaar in Purmerend of de Beemster? In
bijlage B) verwoorden hierbij wat zij sterk en zwak
bijlage D t/m F vindt u meer achtergrondinformatie.
vinden aan het huidige recreatie- en toerismeaanbod in Purmerend en de Beemster. Ook zijn percen-
Na deze analyse doorlopen we met u in paragraaf 2.3
tages uit de Swipocratie en veelgemaakte op-
een kleine (zelfgeconstrueerde) toeristische lakmoes-
merkingen
proef: hoe reëel is het dat bepaalde recreatieactivitei-
inloopbijeenkomst getoond.
van
bezoekers
tijdens
de
ten in Purmerend en/of de Beemster een substantieel en structureel groter bereik kunnen behalen? Oftewel:
16 van 81
a
De activiteiten ‘Hobbyclub bezoeken’, ‘Cursus volgen’, ‘Vrijwilligerswerk’ en ‘Vereniging bezoeken’ zijn buiten beschouwing gelaten. Meer informatie over deze data vindt u op leefstijlvinder.nl
Eigen observaties: wandelen niet overal even veilig
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
Aandeel bevolking in de gemeente
Extensieve recreatie is recreatie op rustige plekken met weinig mensen. Hierbij zijn de faciliteiten niet de reden voor het bezoek maar draait het bezoek om de rust en de natuur.
++
Uitstekend
+
Goed
o
Plussen en minnen
Aandeel van de bevolking dat deze activiteit ondernomen
-
Nu niet aantrekkelijk
heeft in het afgelopen jaar (gewogen gemiddelde op basis
--
Activiteit nu niet mogelijk
(Leefstijlvinder, 2023)
J L
doet dit graag (bovengemiddeld) doet dit minder (ondergemiddeld)
Fietsen
33%
Fietsen kan goed, maar voelt niet altijd even veilig; soms (te) grote omwegen nodig.
Natuurgebied bezoeken
28%
Verschillende soorten natuurgebieden nabij, bereikbaarheid kan soms beter.
Strand bezoeken
26%
Er is geen strand of iets soortgelijks aanwezig.
Sporten
23%
Hardlopen en wielrennen (plaatselijk) goed mogelijk, redelijk wat sportevenementen ook.
Zwemmen
19%
Behalve Leeghwaterbad geen mogelijkheden om buiten te zwemmen.
Bezienswaardige gebouwen
17%
Veel bezienswaardige historische gebouwen, maar vaak niet publiek toegankelijk.
Touren met motor of auto
12%
Veelzijdig dankzij afwisseling stad en polder, voldoende mogelijkheden om stops te maken.
Picknicken
5%
Kan in sommige parken en langs enkele routes; onderhoud (bankje/prullenbak) vaak matig.
Vissen
4%
Twee hengelsportverenigingen en genoeg rustige plekken langs het water.
Uit eten gaan (in restaurant)
62%
Een divers en verspreid aanbod van restaurants.
Stad bezoeken
43%
Binnenstad scoort goed (knus, gezellig, historisch), maar aanbod kan breder.
Winkelen voor mijn plezier
38%
Winkelen kan prima in Purmerend, maar stadje kan nog wel een breder aanbod gebruiken.
Bioscoop
36%
Filmhuis en bioscoop (VUE), dus veel aanbod.
Museum
25%
Drie musea, verruiming openingstijden wenselijk. Kansrijk voor toerist én inwoner!
J
L
J J
J L
J
J
J
Verbinding
Paar goede locaties in/om Purmerend, maar weinig diversiteit; in de Beemster weinig opties.
15%
Stijl
44%
14%
Rust
Wandeling maken
0 o + + -++ +
7%
Plezier
In potentie sterk aanbod (werelderfgoed), maar niet alle locaties even goed bezoekbaar.
Inzicht
65%
Harmonie
Erfgoed bezoeken
Analyse Purmerend
Avontuur
Recreatie-activiteit
Oordeel
Leefstijlen
% heeft dit gedaan
< Intensief
Extensieve vormen van recreatie
van aanwezige leefstijl) (bron: Leefstijlvinder, 2023)
19%
17%
16%
12%
L
J
J
L
L
J
L
L
J
L
J
L
L
J
L
L
J
J
J
L
L
L
L
J
J
bekijken
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
+ o ++ ++ + o ++ +
L
L
J
L
J J
J
L
J L
L J
L
J J
L
J
J J
L
L
L
L
J
17 van 81
Intensieve vormen van recreatie
21%
P3-popzaal, met name geschikt voor kleinere concerten en optredens.
Pretpark
21%
Geen pretpark.
Kroeg of café
17%
Met name Koemarkt scoort goed. Daarbuiten zijn opties beperkt.
Sauna
16%
Grote spavoorziening: Fort Resort.
Evenement
13%
Aantal evenementen, maar vaak kleinschalig en voor specifieke doelgroepen.
Festival
12%
Verschillende festivals (Reuring, Electronic Picnic, Halloweenfest), passend bij omvang stad.
Uitgaan (feesten)
12%
Uitgaan kan goed in de gemeente, maar muziekaanbod is niet divers.
Outdoor-activiteiten
7%
Amper outdoor-activiteiten, alleen een golfbaan.
Professionele sportwedstrijd
7%
Geen professionele sportwedstrijden.
Escaperoom
5%
Escaperoom voor volwassenen én voor kinderen.
Casino
5%
Eén casino aanwezig.
Verbinding
Concert
Stijl
Drie theaters en een speelzaal, ruimte voor veel verschillende soorten voorstellingen.
Rust
22%
Plezier
Theater
++ + -+ ++ 0 0 + --
Inzicht
Geen dierenpark. Wel een kinderboerderij in het Leeghwaterpark.
19%
17%
16%
12%
L
L
Harmonie
24%
15%
Avontuur
Dierenpark
Analyse Purmerend
Oordeel
Recreatie-activiteit
% heeft dit gedaan
Leefstijlen
7%
14%
J
L
J
J
L J
J J
J
L
J
L
L
L
J
L
L
L
L
J
L
L
J
L
L
L
J
L
L
J
L J
bezoeken
++ +
L
J
L
J
Intensieve recreatie is recreatie op plekken waar een groot aantal gasten/bezoekers tegelijk aanwezig is. Hierbij zijn de faciliteiten op de plek het bezoekmotief.
18 van 81
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
J
L
Bart: “leuke fietstocht! Heen via het
pontje, en terug langs de forten.”
89% kan vanaf huis een leuk rondje fietsen.
Sterktes
77% kan makkelijk buiten sporten in eigen omgeving. Nikki: “Vanaf mijn huis kan ik
veel sportieve activiteiten doen.”
Henrick: “De historische
gebouwen in de Beemster zijn
geweldig! Middenbeemster is de
perfecte uitvalbasis voor mijn vakantie.’’ Piet: “Ik wandel graag naar het
fort en de theetuin.”
Nikki: “Mijn kinderen vinden het fantastisch om hier de varkens te bekijken, terwijl ik streekproducten koop.’’
Marie: “Bij Fort Resort kan ik heerlijk ontspannen.’’
Marie: “Ik kom hier graag een middagje winkelen.’’
Pete: “Voor een toernooi op de Esports campus
verlaat ik Volendam wel!’’
Julia: “Op de Koemarkt kan ik altijd
wel een leuk restaurant vinden.’’
Tygo: “Tijdens het vissen in de Purmer-
ringvaart vang ik altijd wat anders.’’
Veerle: “In Purmerend kan ik veel verschillende soorten films en voorstellingen bekijken.’’
71% vindt dat er voldoende cultureel aanbod is.
78% kan vanaf huis een aantrekkelijk rondje wandelen. Daniëlle: “Ik maak hier graag een
wandeling om lekker tot rust te komen.’’
Piet: “Het wordt slecht weer als we in de
Beemster zijn. Wat kunnen we doen?’’
Zwaktes
Veerle: “Ik had onderweg meer streekproducten verwacht.”
Henrick: “Waar vind ik informatie
Meer dingen doen bij de boer: 85% is hier voorstander van.
over het UNESCO werelderfgoed?
Het bezoekerscentrum was net dicht.’’
Julia: “Waarom zit er nergens horeca aan het water?”
73% mist een plek om te chillen aan het water. We missen plekken om te recreëren aan het water. Marie: “Zwemmen kan ik alleen bij het zwembad, dus meestal ga ik naar
Tygo: “De bootjes in de stad
het Twiske.”
zijn altijd verhuurd en hier kan ik ook niks huren.”
Het lijkt veel inwoners leuk om in open water te zwemmen in de gemeente (70%).
78% zou weleens met een bootje de omgeving willen verkennen.
Bezoekers van de inloopbijeenkomst missen onder andere een kartbaan, gamehal, mountainbike baan, en een plek voor jongeren in de gemeente.
Veerle: “Jammer dat er geen korte wandeling door het boerenland
Nikki: “Ik loop
langs het werelderfgoed is.”
vaak door het bos, jammer dat hier
Bijna 70% heeft behoefte aan betere wandelpaden in het boerenland.
geen horeca-
gelegenheid zit.” Julia: “In de zomer doe
Daniëlle: “Fietsen in de
ik graag buitenactivitei-
Beemster voelt niet veilig.”
ten met mijn vrienden, maar dat is meestal
buiten de gemeente.” Bart: “Dat was zo’n saai stuk.
Jammer dat er geen shortcut was.”
Pete: “Uitgaan is altijd hetzelfde:
Nederlandse muziek op de Koemarkt.”
2.3 Reality check: visit Purmerend? Zoals gezegd volstaat voor het beoordelen van ‘het toeristisch aanbod’ niet zozeer een analyse van de huidige situatie, maar meer het inschatten van het toeristisch potentieel van bepaalde locaties in onze gemeente: Wat is de kans dat Purmerend en/of de Beemster bestemmingen worden die je echt wilt bezoeken? Willen we dat? En zo ja: hoe doen we dat?
op recreatie en toerisme kwam op dit thema een duidelijk signaal naar voren: nu doorpakken!
Grote spin-off bezoekerscentrum Er is ook al veel werk verzet om te komen tot een betere beleving van het werelderfgoed Droogmakerij de Beemster. In een eerder stadium is een businesscase opgesteld voor de
Wat betekent het om werelderfgoed te zijn?
doorontwikkeling van het bezoekerscentrum in
Voor de Beemster geldt dat de werelderfgoedstatus
Midden beemster (okt. 2022). Over de haal-
onmiskenbaar kansen biedt op toeristisch/economisch
baarheid en alternatieven voor een betere be-
vlak. Uit het recente onderzoeksrapport ‘Wat betekent
zoekersbeleving
het om werelderfgoed te zijn’ (jan. 2024) blijkt dat er
beemster nog altijd volop in gesprek.
zijn
partijen
in
Droogmakerij de Beemster: beleving van wereldformaat ontbreekt
Midden
groot draagvlak is voor de werelderfgoedstatus, maar dat het in de beleving van inwoners (waaronder onder-
Ook enkele toeristische partijen op andere
nemers) soms ontwikkelmogelijkheden beïnvloedt .
plekken in de Beemster hebben al met elkaar
a
gesproken. De conclusie van die gesprekken is Bovendien wordt geconcludeerd dat er economische
dat alle partijen die werken aan toerisme en re-
potentie is: er kan (door)gewerkt worden aan een plan
creatie baat hebben bij professionalisering van
voor de ontwikkeling van educatie en duurzaam kwali-
het bezoekerscentrum.
teitstoerisme. Het programma duurzaam toerisme van UNESCO biedt hierbij handvatten. Uit de gesprekken en
Een van de andere plannen die spelen in de
werksessies in het kader van de nu voorliggende visie
droogmakerij is bij de CONO, producent van de
a
Link: https://purmerend.nl/sites/default/files/2024-03/watbetekent-het-om-werelderfgoed-te-zijn_0.pdf
Beemster kaas. Hier speelt men al enkele jaren
Publieksonderzoek bekendheid Werelderfgoederen in Nederland (NBTC, 2022)
met de gedachte om de geschiedenis van deze
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
21 van 81
kaascoöperatie en het maakproces te etaleren in het
ook eerst in regionaal of provinciaal verband (de
oude fabriekspand. Voor de realisatie van deze ‘expe-
Provincie Noord-Holland is UNESCO Site-holder) beke-
rience’ is echter nog wel wat tijd nodig.
ken moeten worden.
Een ander initiatief betreft de transformatie van rijks-
Eerst: samen doorpakken in Middenbeemster
monument Boerderij De Eenhoorn in Middenbeemster
Er is al goed onderling contact tussen de partijen in de
naar een publieksfunctie.
hele Beemster en in Middenbeemster zijn plannen al in een vergevorderd stadium. Bepaalde investeringen, zoals
Waterlinie: volop kansen
het bezoekerscentrum, het Agrarisch Museum en de
Hetzelfde geldt rondom de forten van de nieuwe
Keyserklim, dragen bij aan de doelen uit de Dorpsvisie
Hollandse Waterlinie, ook werelderfgoed. 5 van de 45
Middenbeemster. Het werelderfgoed van Droogmakerij
forten liggen in Droogmakerij de Beemster. Enkele
de Beemster verdient een volwaardige bezoekerservaring
forten zijn toegankelijk, en dragen bij aan een sterk toe-
en toeristisch landingspunt in of bij Middenbeemster.
ristisch-recreatief aanbod in de gemeente. Maar het ontbreekt aan één openbaar toegankelijk informatie-
In de Economische visie wordt gesproken over een
centrum, dat uitleg geeft over de waterlinie en de forten
‘knooppunt werelderfgoed’. Zoals hierboven beschreven
in de gemeente Purmerend.
bevindt het werelderfgoed zich volledig in de Beemster.
Kruisbestuiving tussen Beemster-locaties: aanvullende doelen
Dé toeristische bestemming van de gemeente ligt in de Het werelderfgoed van de Hollandse Waterlinies kent
Beemster. De stad Purmerend staat niet zo prominent op
verschillende bezoekerscentra. Rondom Amsterdam
de kaart als toeristische bestemming, maar is wel een
zijn deze te vinden in Muiden, op Pampus en bij
belangrijke verbindende schakel op regionaal (toeris-
Krommenie (Fort K’ijk). Er ligt dus enige potentie om
tisch) en lokaal (recreatief) vlak. Meer overnachtingsmo-
aan de noordwestzijde van de Amsterdamse stelling
gelijkheden en het toevoegen van aanbod en arrange-
een informatiecentrum toe te voegen bij één van de
menten vergroten deze schakelfunctie van de stad en
forten op het grondgebied van gemeente Purmerend.
dan met name de binnenstad. Dit gaat hand in hand met
De mogelijke komst van een bezoekerscentrum zal dan
vergroting van de toeristisch-recreatieve attractiviteit van
Beemster heeft als ‘merk’ een groter bereik dan Purmerend
het stadje, met ook meerdere links naar de Beemster. 22 van 81
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
3. Isa
Belangrijke knooppunten in Purmerend
andere)) de vergroening van de binnenstad en de
In het Purmerendse deel van de gemeente, zijn drie lo-
planvorming met betrekking tot de ontwikkeling
caties aan te merken als potentiële knooppunten:
van de Schapenmarkt (o.a. hotel) in volle gang.
•
•
Esports Tech Campus: hoewel enkele evenemen-
•
Kom A7: de (eventuele) komst van een hotel in
ten op de campus weliswaar een wereldwijd bereik
Purmerend zou, als blikvanger en uitbreiding van
hebben, zijn er maar weinig aanknopingspunten
het aantal hotelbedden in de gemeente, een flinke
voorhanden om de (inter)nationale bezoekers van
stap vooruit zijn in de toeristische ambities van de
de gamewedstrijden naar buiten (de rest van
gemeente (en de stad) Purmerend. Zodra deze
Purmerend in) te lokken. De ontwikkeling van de
sleutellocatie (meer daarover in paragraaf 3.2) tot
campus is hier nog maar net begonnen. Andere
bloei is gekomen, kan Purmerend haar rol als uit-
acties hebben dus prioriteit (en naar verwachting
valsbasis en knooppunt binnen de regio Laag
meer effect op de korte termijn).
Holland nog beter vervullen.
Binnenstad
Purmerend:
in
het
Ambitieus scenario voor Purmerend (beeld: Junior Analysts)
gemeentelijk
Programma Binnenstad is al een analyse gemaakt
Doorpakken op samenwerking tussen partijen
van het toeristisch potentieel van het stadje: “We
De ambities en geïnvesteerde tijd en moeite om meer
zien vooral kansen om meer regiobezoekers te trek-
Beemster streekproducten op de Purmerendse menu-
ken (naast de inwoner uit de gemeente zelf). De in-
kaarten of (week)markt(en) te zetten, begint zijn vruch-
ternationale toerist ligt op dit moment minder voor
ten af te werpen. Op verschillende manieren zal blij-
de hand.” (P. 43). Tegelijkertijd bevat het stuk wel
vend moeten worden ingezet op de samenwerking en
de nodige handvatten voor (ondernemers in) de ge-
verbinding tussen (producten uit) de Beemster en de
meente om stap voor stap toe te werken naar een
binnenstad van Purmerend, omdat hier sterke kansen
grotere toeristische aantrekkingskracht van de bin-
liggen om het profiel/de identiteit sterker neer te zetten
nenstad. In de uitvoering van het Programma
en zo ook de attractiviteit van Purmerend als bestem-
Binnenstad is hiermee al een vliegende start ge-
ming te bevorderen. Het uitvoeringsprogramma voor
maakt: zo zijn (op het moment van schrijven (onder
de binnenstad voorziet hier ook in.
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
Nog veel werk te verzetten in het stadje (foto: Schapenmarkt)
23 van 81
Samenvattend: beleving van wereldformaat? Het toeristisch bereik van de Beemster is duidelijk groter dan dat van Purmerend. Als we de toeristische
Recreatie & toerisme in Purmerend & de Beemster
ambities willen waarmaken, begint die ambitie met een goede bezoekersbeleving in werelderfgoed Droogmakerij de Beemster! Als we dit op duurzame wijze willen doen, dan moeten de toeristische locaties hier ook achter staan (“wat hebben wij eraan?”). •
Zowel werelderfgoed als thema ‘voedselkamer’ (Beemster kaas) heeft potentieel groot bereik;
•
Verbetering bezoekersbeleving Droogmakerij de Beemster is haalbaar, zeker gezien de goede samenwerking tussen partijen;
•
Er is nu al veel bereikt (op vrijwillige basis); wanneer we krachten bundelen kan het alleen maar verder groeien;
•
Aanvullende toeristische ontwikkelingen (zoals de CONO-experience, of Waterlinie bezoekerscentrum) zijn (binnen de kaders van duurzaam toerisme) gewenst, maar plannen zijn nog minder concreet;
•
De binnenstad van Purmerend heeft potentie als schakel en uitvalsbasis in het toeristisch netwerk en als recreatieve bestemming.
24 van 81
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
Visie
3.1 Prioritering en sleutelthema’s Purmerend is een plek vol doeners, die graag aanpakken in plaats van bluffen. Daarom kiezen we op het gebied van recreatie en toerisme voor een heldere prioritering: de Beemster is onze toeristische troefkaart. Purmerend is, als verbindende regionale schakel, de recreatieve uitvalsbasis. Zo weet iedereen wat we samen de komende jaren gaan aanpakken.
Visie: bestemming de Beemster en knooppunt Purmerend
noemde merken door te ontwikkelen en verder te ver-
Gezien de unieke kwaliteiten van Purmerend en de
sterken in de komende jaren (2025-2035).
Beemster, de kansen binnen de toeristisch-recreatieve sector, de integrale ruimtelijke ontwikkelopgaven en de
Thematische en ruimtelijke accenten
ambities kiezen we ervoor om de komende jaren in te
Hoewel de blik in deze visie naar voren is gericht, zijn we
zetten op de ontwikkeling van twee sterke ‘merken’:
niet vergeten waar we als stad en gemeenschap van-
•
Het stadje Purmerend als verbindende schakel en
daan komen. We beschermen én benutten onze histori-
uitvalsbasis in het toeristisch-recreatieve netwerk;
sche identiteitsdragers om nog aantrekkelijker te worden
Werelderfgoed Droogmakerij De Beemster als de
als ontmoetingsplek voor bewoners en bezoekers. De
toeristische bestemming van wereldklasse.
polders, de historische binnenstad én de (handels)routes
•
Niet zomaar een stadje: zelfbewuste regionale speler Purmerend is als stad na een flinke groeispurt volwassen
daartussen zijn daarom leidend in de ruimtelijke ontwik-
aan het worden. Het is er prettig wonen (‘huisje-boompje-
Deze strategische tweede-
beestje’) dankzij de groene en dorpse leefkwaliteit, maar
ling is dus nodig om zoveel
ook dankzij de stedelijke voorzieningen en de uitstekende
mogelijk ambities waar te
regionale verbindingen. We zijn trots op wie we zijn, op
maken. Deze prioritering
wat we te bieden hebben en omarmen onze kernwaarden.
betekent overigens niet dat er in de Beemster niet meer
Dankzij deze fysieke en mentale ontwikkeling van de ge-
geïnvesteerd wordt in de
meente (de ‘coming of age’) zijn we in staat om nu regie te
recreatieve faciliteiten of
nemen op ruimtelijke ontwikkelingen vanuit onze kern-
dat we geen toeristische
waarden: dit willen we wel (namelijk daar), en dat willen we
bezoekers meer verwach-
niet (hier). Dat kunnen we natuurlijk niet alleen. We werken
ten in Purmerend. Het be-
samen, en bewegen mee met de regio, om de economi-
tekent wel dat de gemeen-
sche potentie waar te maken, zonder dat het ten koste
te
gaat van wat we hebben. We zien kansen in aansluiting bij
partners éérst aan de slag
landelijke netwerken/initiatieven, zoals De Groene Stelling.
gaat om de hiervoor ge-
26 van 81
samen
met
haar
2442.0523 Visie Recreatie & Toerisme gemeente Purmerend CONCEPT (100%-versie) - 21 november 2024
gaan, en belichten we enkele sleutellocaties. Allereerst
tractor
nemen wij u mee in enkele overkoepelende thema’s die
De agrarische sector vormt ook een identiteitsverster-
mede bepalen wie we zijn, en die daarom de komende jaren
kend ‘thema’, dat we zeker recreatief willen ondersteu-
(ook) een sleutelrol vervullen.
nen de komende jaren. Zowel beleidsmatig (op papier)
keling. In de volgende paragraaf wordt daar nader op inge-
...bij de boer: agrotoerisme als kans voor het buitengebied