B Nota Purmerendse Participatie (nota van uitgangspunten)

2022 Programma Omgevingswet

Purmerendse Participatie

Nota van uitgangspunten

Inhoudsopgave Indeling

Onderwerp

Pagina

Inleiding

Purmerendse participatie in de leefomgeving

3

Hoofdstuk 1 Wat zijn de uitgangspunten van Purmerendse participatie?

5

1.1.

Algemene uitgangspunten van participatie

5

1.2.

Waarom Purmerendse participatie?

5

1.3.

Uitgangspunten van de gemeente

6

1.4.

Uitgangspunten voor initiatiefnemers

6

1.5.

Niveaus van participatie

7

Wie organiseert de participatie?

8

Hoofdstuk 2 Participatie door initiatiefnemers

9

2.1.

Toets aan het omgevingsplan

9

2.2.

Participatie bij vergunningverlening

10

2.3.

Participatie bij grote initiatieven

11

2.4.

Participatie bij particuliere projecten

11

2.5.

Verplichte participatie bij afwijkingen van het omgevingsplan

12

Hoofdstuk 3 De gemeente is initiatiefnemer

13

3.1.

Grote (complexe) plannen

13

3.2.

Kennisgeving en motiveringsplicht

13

3.3.

Omgevingsvisie

14

3.4.

Omgevingsplan

15

3.5.

Rol van de gemeenteraad

15

3.6.

Kleine projecten

15

3.7.

Nota Purmerendse participatie

15

Bijlage 1:

Actieprogramma Participatie

16

2

Purmerendse participatie in de leefomgeving Voor Purmerend is participatie belangrijk. We willen ruimte bieden aan wat er in de gemeente nodig is. Door te participeren met de omgeving willen we samen de stad en de dorpen vormgeven en maken met bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen. Dat doen we omdat we het belangrijk vinden dat bewoners invloed hebben op hun leefomgeving en de ontwikkeling daarvan. Met de inbreng van belanghebbenden worden initiatieven beter en kunnen zij vaak rekenen op meer draagvlak. Met deze participatienota geven we weer binnen welke kaders we de komende periode participatie vormgeven én hoe we participatie constant gaan verbeteren. Waarom vinden we participeren belangrijk? Alle ontwikkelingen, visies, beleid en projecten in onze leefomgeving staan niet op zichzelf. Deze hebben effect op de ruimte in onze stad en dorpen en de leefomgeving van onze bewoners. Ze hebben gevolgen voor onze samenleving, maar tegelijkertijd vormt onze samenleving ook de ruimte om ons heen. Die wisselwerking is cruciaal en is de basis voor de ontwikkeling van onze gemeente. Daarom is participatie belangrijk: omdat iedereen invloed moet kunnen uitoefenen op de ontwikkeling of verandering van de leefomgeving. Plannen kunnen we verrijken met lokale kennis en input.

Het is de bedoeling om belanghebbenden bij ingrijpende besluiten in een vroeg stadium te betrekken via participatie. Aanvullend blijven de gebruikelijke zienswijzeprocedures bestaan. Deze formele procedures (inspraak, beroep en bezwaar) worden niet vervangen door participatie. Rol van de gemeenteraad en het college van B&W In essentie blijft de rolverdeling tussen de gemeenteraad en het college van B&W na de inwerkingtreding van de Omgevingswet onveranderd. De gemeenteraad heeft gedurende beleidsen besluitvormingsprocessen vinger aan de pols en stuurt op de gewenste doelen. Dat is met de komst van de Omgevingswet niet anders. De gemeenteraad bewaakt de kaders en de uitgangspunten van Purmerendse participatie. Zij controleert op hoofdlijnen hoe participatie in onze gemeente wordt uitgevoerd. Ook evalueert zij hoe participatie wordt uitgevoerd en waar nodig wordt de aanpak en werkwijze aangepast. Ook in de nieuwe situatie is het college van B&W het bevoegd gezag voor de omgevingsvergunning. Het college van B&W krijgt wel meer bevoegdheden bij de uitvoering van het beleid. De gemeenteraad is nadrukkelijker belast met de hoofdlijnen en het monitoren van de resultaten.

3

Omgevingswet De geest van de omgevingswet is het versnellen en vereenvoudigen van procedures. Met de komst van de omgevingswet krijgt participatie een nieuwe plaats binnen de landelijke wetgeving. Dat heeft gevolgen voor de gemeente zelf en voor initiatiefnemers. Met deze participatienota maken we duidelijk hoe we in Purmerend kijken naar participatie en wat de uitgangspunten zijn.

Leeswijzer In dit hoofdstuk geven we weer hoe we naar participatie kijken. Wat onze visie is op participatie, waarom we het belangrijk vinden en welke uitgangspunten we hanteren. Dat vormt de basis voor hoe we onze participatie willen uitvoeren in Purmerend. In hoofdstuk 2 leggen we uit wat er verandert voor iedereen met een initiatief voor de omgeving in Purmerend en hoe we daar vanuit de gemeente ondersteuning aan bieden en in samenwerken. In hoofdstuk 3 leggen we uit hoe we onze eigen participatie organiseren onder de Omgevingswet.

4

1: Wat zijn de uitgangspunten? 1.1. Algemene uitgangspunten van participatie De wereld staat niet stil. De woonvraag, klimaatopgave, energietransitie, mobiliteitsveranderingen, de zorgbehoefte, agrarische vraagstukken zijn maar een greep uit de vraagstukken waardoor we als gemeente constant in ontwikkeling zijn. We moeten ons kunnen aanpassen aan de veranderende omgeving en deze onderwerpen krijgen ook een plek in de fysieke leefomgeving. De huiskamer van Purmerend wordt drukker en voller. Hoe gaan we daar als stad en dorpen mee om wanneer er nieuwe plannen zijn? Deze nota ‘Purmerendse participatie in de leefomgeving’ zet uiteen hoe we in de gemeente Purmerend omgaan met en uitvoering geven aan participatie. Participatie betekent dat de gemeente samen met bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, ketenpartners en andere betrokkenen werkt aan de ruimtelijke ontwikkeling van de gemeente. Als gemeente betrekken we onze bewoners bij grootschalige ruimtelijke ontwikkelingen, de omgevingsvisie en het omgevingsplan, maar ook bij de effecten daarvan voor de samenleving. Zodat Purmerenders betrokken zijn bij de ontwikkeling van de gemeente en betrokken zijn bij de toekomst van onze stad en de droogmakerij. Aan initiatiefnemers vragen we aandacht te hebben voor en te participeren met de omgeving van een initiatief van betrokkenen, waarbij we ze ondersteunen en faciliteren.

1.2. Waarom Purmerendse participatie? Participatie doen we niét omdat het moet. We doen het omdat het vaak een meerwaarde oplevert voor onze leefomgeving en omdat we het belangrijk vinden om te weten wat er leeft bij onze bewoners. Purmerend ontwikkelt zich snel. Daarom is het belangrijk dat iedereen mee kan denken over de plannen voor onze leefomgeving. We vinden participatie in ieder geval belangrijk om de volgende redenen: • • • •

• •

Voor het belang en de betrokkenheid van onze inwoners. We participeren om belangen, meningen en creativiteit uit onze samenleving in beeld te krijgen. Met de nota participatie borgen we de kaders van het participatieproces door het vast te leggen en constant te verbeteren. De gemeente neemt beslissingen over de leefomgeving. Daarbij weegt ze individuele belangen en het algemeen belang af. Resultaten van participatie worden daarbij meegenomen. Met de participatienota voldoen we aan de regels van de Omgevingswet. Met de participatienota sorteren we voor op de Wet versterking Participatie op Decentraal niveau en het omvormen van de inspraakverordening tot een participatieverordening.

5

•

•

1.3 • • • • •

• • • •

1.4 •

• •

Met het vroegtijdig betrekken van inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en ketenpartners kan meer inhoudelijke input op plannen aan de voorkant worden meegenomen. Daarmee kunnen initiatieven beter worden. Het doel is niet per sé het verhogen van het draagvlak voor initiatieven, maar wél dat alle meningen, feedback en bedenkingen in beeld komen. Als gemeente hanteren we de volgende uitgangspunten: Participatie is maatwerk. Hoe, wanneer en hoeveel er geparticipeerd wordt, hangt af van wat het initiatief inhoudt en de fase waarin het is. Per plan of initiatief wordt gekeken hoe participatie te organiseren in het proces. Participatie gebeurt - indien mogelijk - zo vroeg mogelijk in het proces. In deze fase kan er het meeste invloed worden uitgeoefend op het plan. We maken gebruik van kennis en ideeën bij de uitwerking en om plannen beter te maken. We informeren betrokkenen zoveel mogelijk aan de voorkant over het participatieproces: hoe, wanneer, waarover en hoe lang. We zorgen dat betrokkenen bij het participatieproces dezelfde informatie hebben als het gaat om inhoud, proces en aanpak. De communicatie daarover is duidelijk en tijdig, laagdrempelig en informeel. We geven iedereen die deelneemt aan participatie zoveel mogelijk invloed. Dit is afhankelijk van de inhoud en fase van het project of de ontwikkeling.

We maken daarbij onderscheid tussen vier niveaus die van hoog naar laag meer invloed betekenen: informeren, raadplegen, adviseren, samenwerken. Onderaan dit hoofdstuk lichten we deze niveaus toe. Bij de start van een project of beleidsontwikkeling besluiten we over welke onderwerpen en op welk niveau er participatie plaatsvindt. Dat doen we aan de hand van uitgangspunten die we constant verder ontwikkelen. Participatie is niét altijd mogelijk: vooral niet bij projecten of beleid waar weinig vrijheid of ruimte is. Bijvoorbeeld bij het uitvoeren van Rijks of door de provincie verordonneerde regelingen. We betrekken Purmerenders die ondervertegenwoordigd zijn in participatietrajecten actief bij plannen en initiatieven. Participatie betekent niet dat iedereen het na afloop 100% eens is met de resultaten en de uitkomsten. Wel betekent het dat iedereen zijn of haar inbreng heeft kunnen geven en deel heeft kunnen nemen aan de participatie. Aan initiatiefnemers vragen we het volgende: Participatie is maatwerk. Hoe de initiatiefnemer participatie rondom een project of ontwikkeling inricht mag deze zelf bepalen. De initiatiefnemer is de eigenaar van het participatieproces. De gemeente kan hierin ondersteunen, adviseren en faciliteren.

Het verdient de voorkeur dat de initiatiefnemer aard en omvang van het participatieproces afstemt met de gemeente, omdat de gemeente later beoordeelt of de verschillende belangen voldoende inzichtelijk zijn gemaakt. De initiatiefnemer gebruikt participatie om de meningen en inbreng van bewoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties en ketenpartners te horen en waar mogelijk hier rekening mee te houden in hun plan. Participatie vindt bij voorkeur vóór de aanvraag van de omgevingsvergunning plaats. Hoe, wanneer en hoeveel er geparticipeerd wordt, hangt af van wat het initiatief inhoudt en de fase van het initiatief.

6

• •

De initiatiefnemer zorgt dat alle deelnemers dezelfde informatie hebben als het gaat om inhoud, proces en aanpak. De communicatie hierover is duidelijk, tijdig en laagdrempelig. Participatie betekent niet dat iedereen het eens hoeft te zijn met het plan. Het kan voorkomen dat omwonenden het oneens zijn met het plan; ook nadat de initiatiefnemer met hen heeft geparticipeerd. Het is belangrijk dat de initiatiefnemer laat zien hoe het participatieproces eruitzag en wat er met de resultaten is gebeurd.

1.5 Niveaus van participatie Omdat participatie maatwerk is onderscheiden we hierbij verschillende niveaus. Deze nemen van boven naar beneden af in de mate van invloed en de weging van de resultaten van het participatieproces. Dat komt omdat het niet altijd mogelijk is om invloed te geven op projecten, programma’s, ontwikkelingen of instrumenten van de Omgevingswet. Soms gaat het om herzieningen van beleid, is inspraak wettelijk uitgesloten, of gaat het om uitwerking van regels van het Rijk of de Provincie waarbij weinig beleidsvrijheid is. Ook is er een onderscheid tussen een grootschalige gebiedsontwikkeling en bijvoorbeeld een kleine wijziging van het omgevingsplan. Dat vraagt een afweging per situatie en voornemen. We streven ernaar een participatievorm te kiezen die passend is en zoveel mogelijk invloed geeft. In Purmerend maken we een onderscheid tussen de volgende participatieniveaus: Inspraak

Gemeente

Initiatiefnemer

Purmerenders werken Werkt samen met mee aan het beleid of het omwonenden en Samenwerken project en staan dicht bij belanghebbenden aan de gemeentelijke het project. Dat kan in organisatie verschillende fasen.

Resultaten De resultaten van participatie zijn in principe bindend en worden in principe meegenomen.

Adviseren

Purmerenders worden Vraagt omwonenden of Resultaten wegen zwaar, en als gevraagd om advies over belanghebbenden om hiervan wordt afgeweken wordt het op te stellen beleid of een advies over het dit gemotiveerd. initiatief. project.

Raadplegen

Vraagt omwonenden of Resultaten zijn niet Purmerenders kunnen de belanghebbenden om doorslaggevend, maar worden gemeente ideeën of ideeën of suggesties zo veel mogelijk meegenomen suggesties geven. voor het project. in het besluit of plan.

Informeren

Purmerenders hebben behoefte aan informatie of de gemeente wil Purmerenders informeren.

Er zijn geen resultaten die Informeert bindend zijn: wel worden omwonenden of belanghebbenden op de hoogte belanghebbenden over gehouden van het project of het project of plan. plan.

7

Wie organiseert de participatie? Onze gemeente ontwikkelt zich snel. We hebben veel maatschappelijke en ruimtelijke opgaven. Soms is de gemeente zelf initiatiefnemer. We ontwikkelen een visie, plan of project. Bijvoorbeeld in het geval van Purmerend2040, de gebiedsvisies, maar ook het omgevingsplan of de parkeergarage onder het stadhuis. Of het gaat om kleinere projecten, bijvoorbeeld speeltuinen, onderhoud van de riolering. In andere gevallen komt het initiatief vanuit de samenleving: inwoners die aanpassingen willen aan het huis of een ontwikkelaar die woningen wil realiseren op een stuk grond. Als het gaat om grotere, complexe initiatieven die een grote impact hebben op de omgeving trekken de gemeente en initiatiefnemers vaak samen op. Per vorm van participatie heeft de gemeente een rol.

8

2: Participatie door initiatiefnemers Veel van de initiatieven in de gemeente komen vanuit de samenleving. Inwoners die wat willen aanpassen aan hun woning, of organisaties die op een locatie woningbouw willen ontwikkelen. Het gaat om uiteenlopende initiatieven van klein tot groot en met kleine tot grote impact op onze leefomgeving. Onze bewoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties ontwikkelen onze gemeente. Daar willen we ruimte aan bieden. In Purmerend vinden we participatie belangrijk. Daarom vragen we initiatiefnemers, hoe klein een initiatief ook is, altijd aan participatie te doen in een vroegtijdig stadium. Dit geeft omwonenden de kans om mee te denken over het plan. De Omgevingswet introduceert de aanvraagvereiste participatie. Dit betekent dat de gemeente bij de aanvraag van een omgevingsvergunning van de initiatiefnemer wil weten of er aan participatie is gedaan. En zo ja hoe dit is gedaan; en wat de resultaten ervan zijn. Initiatiefnemers mogen zelf weten op welke manier zij belanghebbenden bij de aanvraag betrekken. Als gemeente stellen we geen extra vereisten aan hoe de participatie wordt georganiseerd: dat is aan de initiatiefnemer zelf. Ook beoordelen we de vergunning niet op de manier waarop er geparticipeerd is, maar gebruiken we de resultaten wel om inzicht te krijgen in de belangen van omwonenden.

De gemeente gebruikt die resultaten bij het opstellen van het besluit op de aanvraag. Daarom is goede participatie belangrijk. 2.1 Toets aan het omgevingsplan In veruit de meeste gevallen is de gemeente het bevoegd gezag voor het verlenen van de vergunning. De gemeente toetst bij een aanvraag of het initiatief past in het omgevingsplan en of er participatie met omwonenden en belanghebbenden heeft plaatsgevonden. Daarbij zijn er drie mogelijkheden:

9

1. Het initiatief past binnen de regels. Gemeente verleent de vergunning, want het past binnen de regels van het omgevingsplan. 2. Het initiatief past met een binnenplanse afwijking. Zo’n afwijking kennen we nu ook in onze bestemmingsplannen. Dit heet onder de Omgevingswet een binnenplanse omgevingsplanactiviteit of kortweg ‘opa’. 3. Het initiatief past niet. Als de gemeente meerwaarde ziet en wil meewerken aan het initiatief, moet ze een vergunning gaan verlenen in afwijking van het omgevingsplan. Zo’n initiatief is dan een buitenplanse omgevingsplanactiviteit of kortweg BOPA.

2.2. Participatie bij vergunningverlening Als het initiatief past in het omgevingsplan of het kan worden verleend met een binnenplanse afwijking dan is participatie niet verplicht. Dit gaat om alle initiatieven die passen binnen de regels van het omgevingsplan. Wel raden we de initiatiefnemer aan om alsnog aan participatie te doen. Dat past bij Purmerend omdat we streven naar een samenleving waarbinnen mensen met elkaar in verbinding staan en het gesprek met elkaar voeren. Hoe klein een initiatief ook is, door de omgeving te informeren en te betrekken worden initiatieven beter en kan bezwaar en beroep nadat de vergunning is ontvangen, worden voorkomen. Buitenplanse Omgevingsplanactiviteit (BOPA) Als het initiatief niet past binnen het omgevingsplan, dan spreken we van een vergunningaanvraag voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA). Dit gaat om de (soms grote) afwijkingen van het omgevingsplan, bijvoorbeeld het bouwen van een aantal woningen of het uitbreiden van een bedrijf. Als een initiatief niet past binnen het omgevingsplan is participatie nog belangrijker. Het gaat immers om initiatieven die afwijken van de regels in het omgevingsplan. In deze gevallen hechten we er als gemeente nog meer belang aan dat een initiatiefnemer aan participatie doet. Het bewijs van participatie moet inzichtelijk maken hoe en met wie er is geparticipeerd.

En wat er met de resultaten is gedaan. De manier waarop is aan de initiatiefnemer: maar de resultaten gebruikt de gemeente wel bij het besluit.

10

2.3. Participatie bij grotere initiatieven Soms komen er aanvragen binnen voor grotere initiatieven die meer impact hebben op de omgeving. Dit soort initiatieven wordt mogelijk gemaakt met een omgevingsvergunning voor een BOPA of een omgevingsplanwijziging. In deze gevallen vinden we het als gemeente belangrijk dat er aan goede participatie wordt gedaan. Het komt daarom vaak voor dat we samen met initiatiefnemers of ontwikkelaars aan de participatie werken. Wij kennen als gemeente onze inwoners immers het beste en willen graag betrokken zijn en horen wat er speelt. Initiatiefnemers moeten er daarom rekening mee houden dat de gemeente Purmerend bij de grotere initiatieven ook een rol heeft in het participatieproces. We maken hier in de praktijk ook afspraken over.

2.4. Participatie bij particuliere projecten Naast de grotere, complexe projecten zijn er ook diverse particuliere initiatieven die willen bijdragen aan de verdere ontwikkeling van de stad. Dit zijn initiatieven zoals het bouwen van een aantal woningen, bedrijfsvestigingen of het aan- en uitbouwen rondom de woning. Ook bij deze projecten vraagt de gemeente of er aan participatie is gedaan en zo ja, hoe dit is gedaan en wat de resultaten zijn. Want ook bij deze projecten is het gesprek met de omgeving belangrijk. De gemeente ondersteunt initiatiefnemers op verschillende manieren: Het vooroverleg We begrijpen dat het soms lastig is als een initiatiefnemer geen ervaring heeft met participatie. De gemeente kan ondersteunen bij het participatietraject. Dat doen we onder andere tijdens het vooroverleg. Aan de omgevingstafel bespreken gemeente en initiatiefnemers samen het project en de bijbehorende participatie. Dat is nog altijd voor de daadwerkelijke vergunningaanvraag. Quickscan participatie Daarnaast ontwikkelen we ook nog andere vormen van ondersteuning in 2022 en 2023: bijvoorbeeld een quickscan participatie. Deze quickscan is een handig hulpmiddel waarmee initiatiefnemers op basis van een aantal vragen een inschatting krijgen welke mate van participatie nodig is bij een project of plan. Niet ieder plan is immers hetzelfde.

Handreiking voor initiatiefnemers Voor de particuliere initiatieven geldt dat het omgevingsteam van de gemeente de aanvraag behandelt. We stellen een handreiking participatie voor ondersteuning van deze initiatiefnemers beschikbaar. In deze handreiking staat meer informatie over wat er verandert en wat we van initiatiefnemers verwachten. Daarin staan ook mogelijke manieren om de participatie in te richten.

11

2.5. Verplichte participatie bij afwijkingen van het omgevingsplan Een van de bevoegdheden van de gemeenteraad onder de Omgevingswet is het verplicht stellen van participatie voor vergunningaanvragen om af te wijken van het omgevingsplan (BOPA’s). In de eerste periode na inwerkingtreding van de Omgevingswet kiest de gemeente Purmerend ervoor om participatie bij deze initiatieven niet verplicht te stellen. We schatten in dat het verplicht stellen van verplichte participatie weinig meerwaarde zal hebben, omdat de Omgevingswet al voldoende rechtsmiddelen biedt om ervoor te zorgen dat initiatiefnemers participeren. Op dit moment is er ook nog geen jurisprudentie over het effect van het wel of niet verplicht stellen van participatie. We raden initiatiefnemers aan om altijd aan participatie te doen en dit te doen volgens de uitgangspunten van de Purmerendse participatienota. Als participatie onvoldoende inzicht geeft in de belangen terwijl dit wel nodig is voor het besluit, dan kan de gemeente verzoeken om alsnog aan participatie te doen. Daarom is het belangrijk, zeker voor de initiatieven die impact hebben op de omgeving, vooraf goed na te denken over participatie bij een project. De gemeente kan daarbij ondersteunen. Daarnaast trekken we bij de grotere projecten samen op met ontwikkelaars of andere organisaties om participatie samen uit te voeren.

Ook geven we tijdens het vooroverleg advies over de juiste participatie voor een project. We zetten in op het stimuleren en faciliteren van participatie nog voor de vergunningaanvraag. Al deze acties zijn naar onze mening een voldoende basis voor een goede uitvoering van de participatienota. Een jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet evalueren we hoe participatie in de praktijk wordt uitgevoerd door initiatiefnemers en bestaat de kans dat participatie in sommige gevallen alsnog verplicht wordt gesteld. Als daar sprake van is zal dit worden gecommuniceerd op de gemeentepagina over participatie.

12

3: De gemeente is initiatiefnemer 3.1 Grote (complexe) plannen De gemeente is onder de Omgevingswet verantwoordelijk voor het opstellen van omgevingsdocumenten, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplan en programma’s. Daarnaast kan de gemeente optreden als initiatiefnemer van projecten. Net als voor particuliere initiatiefnemers geldt dat de gemeente bij deze visies, plannen of projecten aan participatie doet. De gemeente - als bevoegd gezag - moet ervoor zorgen dat belanghebbenden hun mening kunnen geven over een visie, een plan of een project. Dat is nu geregeld in de inspraakverordening. Achteraf geven we aan hoe participatie met belanghebbenden heeft plaatsgevonden en hoe we invulling hebben gegeven aan de uitgangspunten uit deze participatienota. We leggen de ontwerpen van besluiten in ieder geval zes weken ter inzage; bijvoorbeeld de omgevingsvisie en (delen van) het omgevingsplan. Iedere bewoner of belanghebbende, waaronder ook andere overheden en ketenpartners zoals de GGD en de Veiligheidsregio kan een zienswijze indienen en een mening geven over het ontwerpplan. Via een nota van beantwoording wordt op deze zienswijzen gereageerd. Ook wordt gebruik gemaakt van de participatievormen zoals we die nu al doen: de manier waarop visies tot stand komen - samen met inwoners - zoals de dorpsontwikkelvisies.

De informele route is waardevol omdat het gaat om participatie in een vroegtijdig stadium. 3.2. De kennisgeving- en motiveringsplicht De gemeente krijgt met de komst van de omgevingswet ook de kennisgeving- en motiveringsplicht. Voor de omgevingsvisie, programma’s en het omgevingsplan geldt dat we bij het uiteindelijke besluit een verslag bijvoegen van hoe er met de omgeving is geparticipeerd en wat de resultaten daarvan zijn. Dit is de motiveringsplicht. Dat publiceren we in het omgevingsdocument, of als bijlage. Daarin staat duidelijk wat we hebben gedaan, wie we hebben betrokken en wat we met de resultaten hebben gedaan. Bij het vaststellen kan de gemeenteraad zien hoe het participatieproces is uitgevoerd. Voor het omgevingsplan geldt aanvullend dat we een kennisgeving publiceren van het voornemen tot het opstellen of wijzigen van een plan voor een deelgebied. In de kennisgeving geven we duidelijk weer wanneer er participatie plaatsvindt en wanneer bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden worden betrokken. Niet iedere planwijziging is hetzelfde. Soms gaat het om een groter deelgebied, soms gaat het om een kleine wijziging om een ontwikkeling mogelijk te maken. Per planwijziging gebruiken we de uitgangspunten van participatie om te bepalen hoe we participatie vormgeven.

13

De participatie vindt plaats op basis van deze uitgangspunten. Tegelijkertijd blijft de formele participatie tijdens de besluitvorming (zienswijzen) en achteraf (bezwaar en beroep) bestaan. Zo vullen ze elkaar aan en versterken ze elkaar. Door partijen meer aan de voorkant bij een bepaalde ontwikkeling te betrekken en het zogenaamde “vooroverleg” beter te benutten kan verderop in het proces snelheid worden gewonnen. Het “vooroverleg” en de formele procedures kunnen in dit opzicht worden gezien als communicerende vaten. De intentie is om door het omgevingsrecht overzichtelijker te maken en de procedures eenvoudiger. 3.3. Omgevingsvisie De Omgevingsvisie is een langetermijnvisie op de ontwikkeling van onze omgeving. Er staat in hoe we de komende jaren willen omgaan met de onderwerpen wonen, groen, water, energie, mobiliteit, economie, gezondheid, duurzaamheid en cultuur. Het raakt daarmee aan alle onderwerpen die onze gemeente maken tot wat zij is. De visie brengt al deze onderwerpen samen tot een integraal toekomstperspectief. Met de visie bepalen we wat voor gemeente we willen zijn, wat daar voor nodig is. Én hoe we de komende jaren samenwerken om dit te bereiken. Purmerend vindt participatie vooraf bij het opstellen van de omgevingsvisie belangrijk.

Daarna moeten we ook de formele procedure doorlopen, wat inhoudt dat: • Bij het opstellen of het wijzigen van de omgevingsvisie publiceren we een kennisgeving via het Gemeenteblad en de website. Dit zijn we als gemeente niet verplicht, maar vinden het wel wenselijk. Daarin geven we weer hoe we burgers, ondernemers, maatschappelijke organisaties en ketenpartners betrekken bij het opstellen van de visie. Hoe het participatietraject eruitziet en wanneer er deelgenomen kan worden aan het proces. Het traject blijft maatwerk en geven we vorm zodra we starten aan het ontwerp. • Gedurende het proces stellen we een ontwerp (omgevingsvisie) op. Deze leggen we, in overeenstemming met de inspraakverordening, tenminste zes weken ter inzage. Daar kunnen alle belanghebbenden een zienswijze op indienen die we in overweging nemen en zullen beantwoorden. • De gemeenteraad stelt de omgevingsvisie en wijzigingen daarvan vast. Bij het vaststellen van de visie door de gemeenteraad publiceren we de motivering waarin we weergeven hoe we burgers, ondernemers, maatschappelijke organisaties en ketenpartners hebben betrokken en wat de resultaten daarvan zijn. Ook geven we aan hoe we invulling hebben gegeven aan deze participatienota. Bijvoorbeeld wanneer er een brief op de mat heeft gelegen, wanneer we de wijken zijn ingegaan en wanneer we met jongeren hebben gesproken.

3.4 Omgevingsplan Het Omgevingsplan vervangt het bestemmingsplan en bevat alle lokale juridische regels waaraan eenieder in de gemeente gebonden is. Soms is het nodig om het omgevingsplan te wijzigen of een

14

vergunning te verlenen om hiervan af te wijken. In het plan hebben we keuzes over wat voor regels we opnemen om bij te dragen aan de ontwikkeling van onze gemeente: •

•

•

Bij het starten van het opstellen of het wijzigen van het omgevingsplan publiceren we een kennisgeving via het Gemeenteblad en de website. Daarin geven we weer hoe we bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en ketenpartners betrekken bij het opstellen van het plan. Hoe het participatietraject eruitziet en wanneer zij kunnen deelnemen aan het proces. Het traject blijft maatwerk en geven we vorm zodra we starten aan het ontwerp. Afhankelijk van de grootte van de omvang van de wijziging past daarbij een niveau van participatie. Als tussenstap in het werken aan een deel van het Omgevingsplan stellen we een ontwerp op. Deze leggen we, in overeenstemming met de lokale inspraakverordening, tenminste zes weken ter inzage. Daar kunnen alle belanghebbenden een zienswijze op indienen die we in overweging nemen en beantwoorden. De gemeenteraad stelt het omgevingsplan en wijzigingen daarvan vast. Bij het vaststellen van het plan door de gemeenteraad publiceren we de motivering waarin we weergeven hoe we bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en ketenpartners hebben betrokken en wat de resultaten daarvan zijn. Ook geven we aan hoe we invulling hebben gegeven aan deze participatienota.

3.5 Rol van de gemeenteraad Als de gemeente initiatiefnemer is van een participatieproces bewaakt de gemeenteraad de kaders en de uitgangspunten van de Purmerendse manier van participatie. Het college van B&W geeft hier uitvoering aan. Bij de besluitvorming kan de gemeenteraad controleren hoe de participatie is uitgevoerd, omdat we motiveren hoe we hebben geparticipeerd en wat er met de resultaten is gedaan. Dat versterkt de rol van de raad als volksvertegenwoordiger.

3.6 Kleine projecten Als gemeente vinden we het belangrijk dat we ook kleinere projecten samen met bewoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere belanghebbenden oppakken en uitvoeren. Zij zijn de ervaringsdeskundigen in hun leefomgeving. We gebruiken hiervoor diverse participatieniveaus met bijbehorende participatievormen. Voorbeelden van deze projecten zijn speeltuinen, groen, groenadoptie of het vervangen van het riool. 3.7 Nota Purmerendse participatie Deze nota van uitgangspunten over Purmerendse participatie is een hulpmiddel om bij ieder project stil te staan bij fundamentele vragen over participatie: in welke fase organiseren we participatie? Wie proberen we te betrekken en waarom doen we dat? Welke middelen zetten we voor participatie in? Vragen die we onszelf willen blijven stellen bij alle projecten, groot en klein. Ook besteden we daarbij aandacht aan de evaluatie van de uitgevoerde participatietrajecten. Wat werkte goed, en waar kunnen we leren voor de volgende keer?

15

Bijlage: Actieprogramma Participatie De handreiking wordt gepubliceerd op de website. We gaan in gesprek met onze bewoners en initiatiefnemers over de inhoud en verdere ondersteuning. Aan de omgevingstafel wordt participatie besproken. We evalueren constant hoe participatie plaats heeft in deze nieuwe werkwijze. De quickscan participatie geeft snel richting over de vorm en mate van participatie. We publiceren deze op de gemeentewebsite. In 2023 verkennen we de mogelijkheid om een specialist participatie aan de formatie toe te voegen en deze een rol te geven aan de omgevingstafel. Een jaar na inwerkingtreding van de Omgevingswet evalueren we deze participatienota en de participatietrajecten die zijn gehouden op basis van deze nota.

Opstellen en publiceren van een handreiking participatie voor initiatiefnemers.

2022

Start van het nieuwe werkproces onder de Omgevingswet met aandacht voor participatie aan de omgevingstafel. Ontwikkelen en publiceren van de quickscan participatie.

2023

Verkennen verdere ontwikkeling van participatie in de gemeentelijke organisatie.

2024

Evaluatie

Monitoring & evaluatie Dit is de eerste nota participatie van de gemeente Purmerend. De Omgevingswet hecht veel waarde aan monitoring en evaluatie. Een jaar na inwerkingtreding van de wet evalueren we deze nota om te bekijken waar aanpassing of aanvulling nodig is.

16