B -kwaliteitsplan-waterlandkwartier-purmerend-mei-2023

Kwaliteitsplan

WATERLANDKWARTIER PURMEREND Mei 2023

BURA Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 1

Kwaliteitsplan als houvast en inspiratie voor het Waterlandkwartier van de toekomst Het Waterlandkwartier ligt centraal in Purmerend en vormt straks samen met de binnenstad het centrumgebied van Purmerend en de Beemster. Waterlandkwartier is onderdeel van het sleutelgebied en maakt straks volwaardig deel uit van het dagelijkse netwerk van de MRA. Het is de plek waar de verknoping van programma, mensen en mobiliteit plaatsvindt Voor u ligt het Kwaliteitsplan Waterlandkwartier, een plan dat met veel zorg en aandacht is samengesteld door diverse partijen. Het kwaliteitsplan is gebaseerd op het Masterplan en gaat dieper in op de ruimtelijke kwaliteit voor stedenbouw, architectuur, buitenruimte, mobiliteit en duurzaamheid. Het geeft de ambities weer voor het gebied en zorgt dat initiatieven binnen het gebied getoetst kunnen worden aan de spelregels en richtlijnen die in het Kwaliteitsplan staan omschreven. Ambities voor het gebied zijn er. Er worden tenminste 1800 woningen toegevoegd aan het Waterlandkwartier. We willen de wijk verder laten uitgroeien tot een stedelijk gebied met veel hoogbouw. De koop en huurwoningen zijn voornamelijk gericht op jongeren en ouderen. Al is er ook plek voor gezinnen met interesse in stedelijk wonen. Daarnaast worden de komende jaren veel ruimten toegevoegd waar gewerkt kan worden.

We richten ons dan voornamelijk op zorg, zakelijke dienstverlening en ICT. Zo zorgen we er ook voor dat er voldoende voorzieningen in de wijk zijn zoals scholen, de bibliotheek, Waterlandsarchief en zorginstellingen. Daarnaast zit er bijvoorbeeld een gezellig koffietentje en natuurlijk de P3. Op sommige plekken in de wijk worden oude gebouwen gesloopt en komen er nieuwe hoge gebouwen voor in de plaats. Op andere plekken worden er extra gebouwen toegevoegd. Al met al gaan er meer mensen wonen en werken in het gebied. Dit vraagt om zo efficiënt mogelijk met de openbare ruimte om te gaan. Dit Kwaliteitsplan geeft ook richtlijnen aan voor de buitenruimte. Doel is om de wijk aantrekkelijk, groen, duurzaam en gezellig te maken. Een belangrijk uitgangspunt is dat we het autogebruik en bezit in de wijk willen verminderen. Als loop- en fietsafstanden in orde zijn en het OV en deelmobiliteit goed geregeld zijn, is een eigen auto minder of zelfs niet noodzakelijk. Het zal niet meer vanzelfsprekend zijn dat je bij je appartement ook een parkeerplek hebt. Om de auto’s in de wijk terug te dringen maken we bijvoorbeeld parkeerhubs. Dat zijn parkeergarages met voorzieningen zoals deelauto’s en -fietsen. Doordat we inzetten op verminderd autobezit en -gebruik, kunnen we de buitenruimte groen en aantrekkelijk inrichten voor de wandelaar en fietser. Het Waterlandkwartier wordt aantrekkelijker.

In de buitenruimte kun je mensen ontmoeten. Even bijkletsen op een van de bankjes of

samen sporten in het groen. Het wordt een vernieuwende ‘pionierswijk’ waar het fijn is om buiten te zijn en je sporten spelmogelijkheden op straat treft. We bouwen het Waterlandkwartier verder uit. Zo vormt het een uitbreiding van het bestaande centrum en komt het station centraal te liggen. Het station wordt een belangrijke schakel waar het openbaarvervoersnetwerk, mobiliteit en voorzieningen samen komen. Samen met de binnenstad vormt het straks de nieuwe stadskern. De wijken zijn complementair aan elkaar in voorzieningen, winkels en horeca. Natuurlijk wordt er gebouwd met duurzame materialen en zijn de nieuwe woningen aardgas vrij en energiezuinig. Daarnaast houden we rekening met het klimaat en de natuur. Zo zorgen we er bijvoorbeeld voor dat het regenwater goed wegstroomt en er door extra groen in de wijk toe te voegen verkoeling is op warme dagen. Ook is er aandacht voor de planten, beesten en insecten in de wijk. Denk daarbij aan groene geveltuintjes en groene daken. Al met al een programma vol ambities. Om die ook waar te kunnen maken zijn de spelregels en richtlijnen voor het bouwen nodig. Met deze uitgangspunten in de hand kunnen ondernemers, ontwikkelaars en architecten de ambities die we voor ogen hebben ook met elkaar waarmaken. Zo ontstaat er samenhang in de wijk ook als het losse ontwikkelingen zijn.

Door onze oogharen zien wij rond 2040 een wijk waar levendigheid is. Waar gewerkt, gewoond, gesport en genoten wordt. Een moderne stadse wijk met goede voorzieningen en veel cultuur die complementair is aan de binnenstad en interessant is voor de regio. Samen met de stad willen we dat voor elkaar krijgen. Doet u mee? Natalie Saaf (Wethouder Wonen) Coen Lageveen (wethouder Mobiliteit)

Coen Lageveen

Natalie Saaf

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 3

Inhoudsopgave

1. Kwaliteitsplan

7

1.1 Waterlandkwartier 1.2 Kwaliteitsplan Waterlandkwartier 1.3 Samen stad maken

9 11 13

2. De essentie van het waterlandkwartier

15

2.1 Doelstellingen

17

3. Purmermix

19

3.1 Purmermix 3.2 Levendige stad op ooghoogte

21 25

4. Robuust ruimtelijk raamwerk

29

4.1 Raamwerk 4.2 Openbare ruimte

31 35

5. Nieuwe mobiliteit

39

5.1 Nieuwe mobiliteit 5.2 Parkeerhubs en garages 5.3 Logistiek en afval

41 45 49

6. Gezond en duurzaam

51

6.1 Gezond en duurzaam 6.2 Energie en circulariteit 6.3 Microklimaat 6.4 Waterstructuur 6.5 Groenstructuur 6.6 Natuurinclusief 6.7 Gezondheid en bewegen

53 54 57 61 65 69 71

7. Groeikern van de toekomst

75

7.1 Stedenbouwkundige principes 7.2 Beeldkwaliteit

77 87

8. Beeldkwaliteit en programma van eisen plekken

103

8.1 Beeldkwaliteit en Programma van Eisen Plekken

105

Bijlage habitats

137

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 5

1

KWALITEITSPLAN

PURMERMIX Het Waterlandkwartier wordt een wijk van en voor Purmerend. Het wordt een plek voor iedereen, een hoogstedelijk en levendig woon- en werkmilieu, waar wordt gewoond en gewerkt in hoge dichtheid. Nieuwe en bestaande werklocaties, worden ingepast in de wijk. Er komen woningen bij voor woningzoekenden uit Purmerend en de regio voor met name jong en oud. De aanzienlijke groei van het aantal inwoners biedt draagvlak voor voorzieningen, scholen, zorg en horeca in het Waterlandkwartier en in de omliggende wijken.

ROBUUST RUIMTELIJK RAAMWERK De ontwikkelvisie legt een sterk raamwerk vast voor het Waterlandkwartier. Dit raamwerk wordt uitgebouwd op basis van de uitgangspunten van het lineaire centrum en de identiteit dragende structuren in het gebied. Het raamwerk legt de basis voor en vormt het ruimtelijk kader waarbinnen ontwikkelingen in het gebied kunnen plaatsvinden.

NIEUWE MOBILITEIT Mobiliteit wordt in het Waterlandkwartier anders georganiseerd. Het gebied wordt optimaal ontsloten met openbaar vervoer (bus, R-net en trein) en voor fietsers en voetgangers. Er wordt daarmee de basis gelegd voor een wijk waarin het autogebruik en bezit, door gebruik van deelmobiliteit, aanzienlijk afneemt. Doordat de auto minder ruimte inneemt, kan het openbaar gebied in het Waterlandkwartier groen worden ingericht met veel ruimte om te wandelen, te fietsen en te verblijven.

GEZOND EN DUURZAAM De transformatie biedt kansen voor een integrale verduurzaming van het Waterlandkwartier. De nieuwe woningen, ruimten waar gewerkt kan worden en voorzieningen gaan voldoen aan de hoge eisen op het gebied van energieprestaties en worden aardgasvrij gerealiseerd. Het Waterlandkwartier wordt groen en duurzaam ingericht, met aandacht voor natuurinclusiviteit en klimaatadaptatie. In de openbare ruimte wordt veel aandacht besteed aan groen. Daarnaast biedt de nieuwe wijk ruimte voor sport en spel en worden bij de transformatie de principes van circulariteit toegepast, zodat bouwmaterialen optimaal worden hergebruikt. GROEIKERN VAN DE TOEKOMST Het Waterlandkwartier wordt een stadswijk zoals Purmerend nu nog niet kent, met intensief gebruik van de ruimte en de menging van functies. De wijk zal een sterke eigen unieke beeldtaal krijgen op basis van een hedendaagse interpretatie van de architectuur van de groeikern waarbij de menselijke maat centraal staat. Gebouwen hebben een stevige basis, met een actieve levendige plint, die aansluit bij de bestaande bebouwing in Purmerend. Daarboven ontstaat een nieuwe eigentijdse skyline bestaande uit compacte hogere gebouw en opbouwen.

++

1.1 Waterlandkwartier In 2021 is het Masterplan voor het Waterlandkwartier vastgesteld. Het Waterlandkwartier wordt een hoogstedelijk en gemengd gebied. Het Waterlandkwartier vormt straks samen met de binnenstad het centrumgebied van Purmerend en de Beemster met centraal in het gebied een knooppunt waar OV, mobiliteit en voorzieningen samenkomen. Het Waterlandkwartier en de binnenstad worden meer met elkaar verbonden en versterken elkaar op uiteenlopende gebieden zoals wonen, werken, recreëren en (commerciële) voorzieningen. Bij de uitwerking en uitvoering wordt gekeken naar de samenhang en wordt afgestemd met de ontwikkelingen in de omliggende gebieden. Het Waterlandkwartier moet uitdragen en uitstralen waar Purmerend voor staat. In dit gebied komen belangrijke opgaven als wonen, duurzame mobiliteit, klimaatadaptatie, leefbaarheid en werken bij elkaar. Het is een gebied voor de inwoners van Purmerend en voor de regio. Het ambitieniveau is dan ook hoog. In het Waterlandkwartier wordt gebouwd met hetzelfde gedachtegoed dat zo typerend was voor de jaren zeventig. Het Waterlandkwartier wordt een vernieuwende, duurzame ‘pionierswijk’ waar inwoners, werknemers en bezoekers graag komen, en functioneert als visitekaartje van de stad.

Er ontstaat in het Waterlandkwartier een aantrekkelijk leefklimaat door het verhogen van de verblijfkwaliteit van de openbare ruimte, de creatie van levendige plinten en de realisatie van goede en betaalbare woningen voor starters, jongeren, ouderen en gezinnen met interesse in stedelijk wonen. In het Waterlandkwartier werkt Purmerend aan de gezonde stad van de toekomst. Bij de ontwikkeling wordt ingezet op een zo duurzaam mogelijke ontwikkeling. Dit gebeurt op alle aspecten: energie, mobiliteit, natuur, inclusiviteit en circulariteit. Kennis die opgedaan wordt bij de transformatie van het Waterlandkwartier kan Purmerend direct inzetten bij de ontwikkeling van volgende projecten in de gemeente. Door de uitbouw van het lineaire centrum wordt het Waterlandkwartier onderdeel van het centrumgebied van Purmerend, met het station als een belangrijke schakel. Daarmee wordt het station een belangrijke entree naar de stad en is zij tegelijkertijd een belangrijke pijler onder de ontwikkeling van het hele plangebied. Het station wordt ontwikkeld tot een knooppunt waar de verschillende vervoerssoorten samenkomen. Mogelijk kan hier in de toekomst een halte van de HOV-lijn worden gerealiseerd. Het gebied tussen Waterlandlaan en Beatrixplein wordt de primaire stationszone. Daar komen de vervoerssystemen bij elkaar en is een gemengd programma.

De zone kan op verschillende manier ingevuld worden. Het Masterplan en Kwaliteitsplan houden daar rekening mee. Vijf centrale uitgangspunten voor het Waterlandkwartier • Purmermix • Robuust ruimtelijk raamwerk • Nieuwe mobiliteit • Gezond en duurzaam • Groeikern van de toekomst

De Waterlandlaan als verbindende schakel in het lineaire centrum van Purmerend en als onderdeel van de transformatie van Purmerend tot een complete stad

Plankaart Masterplan Waterlandkwartier Purmerend Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 9

1.2 Kwaliteitsplan Waterlandkwartier Om sturing te geven aan de stapsgewijze gefaseerde en projectmatige ontwikkeling van het Waterlandkwartier is dit Kwaliteitsplan gemaakt. Het Kwaliteitsplan gaat dieper in op beoogde ambities voor de ontwikkeling van het Waterlandkwartier. Het is een verdiepingsslag van het Masterplan en schetst de beoogde ruimtelijke kwaliteit voor stedenbouw, architectuur, openbare ruimte, programma en duurzaamheid in het Waterlandkwartier. Een blauwdruk voor het Waterlandkwartier, waarin alles vastligt op het vlak van programma, dichtheid, bouwvolumes en architectuur, is niet meer van deze tijd. De gemeente neemt een andere rol aan in het gehele proces. De kwaliteiten en beleidsambities worden verankerd door middel van enerzijds heldere spelregels en doelstellingen, maar er blijft ook voldoende flexibiliteit ingebouwd voor wijzigingen in programma, de markt, gebruikers, nieuwe inzichten en creativiteit. Het Kwaliteitsplan geeft houvast, is richtinggevend en dient als inspiratiebron voor ondernemers, ontwikkelaars, de gemeente en architecten. Het Kwaliteitsplan borgt de gewenste integrale ruimtelijke (beeld)kwaliteit en samenhang binnen het Waterlandkwartier, ook bij gefaseerde realisatie door meerdere bouwpartners.

Doelstellingen, spelregels en richtlijnen Om sturing te geven aan de ontwikkeling van het Waterlandkwartier maken we in het kwaliteitsplan gebruik van doelstellingen, spelregels en richtlijnen. Doelstelling: Spelregels: Richtlijnen:

beoogde kwaliteit kader (eis) voorkeursrichting (doel behalen)

Met de doelstellingen zijn de intenties van het Masterplan geformuleerd. Ze beschrijven wat we met de ontwikkeling van het Waterlandkwartier voor ogen hebben. De doelstellingen vormen ook de basis om het gesprek met elkaar aan te gaan over ontwikkelingen in het Waterlandkwartier. De doelstellingen worden geborgd met spelregels en richtlijnen. De spelregels zijn kaders waaraan men zich moet houden en waarvan louter met een goede bewijslast en in samenwerking met de gemeente Purmerend, van kan worden afgeweken. Voor een aantal doelstellingen en spelregels zijn aanvullende richtlijnen opgesteld die een voorkeursrichting geven voor ontwikkelingen in het Waterlandkwartier. Wanneer de richtlijnen worden gehanteerd, wordt de doelstelling in principe gehaald (voor zaken als bijvoorbeeld microklimaat moet dit per project nader onderzocht worden); tegelijkertijd biedt het gebruik van richtlijnen ook ruimte voor andere mogelijke oplossingen, mits de beoogde doelstelling wordt bereikt.

Referentiebeelden In het Kwaliteitsplan wordt gebruikt gemaakt van schema’s, kaarten en referentiebeelden. Aangezien het nagestreefde beeld, uiteraard, nog niet bestaat maken we gebruik van deze middelen. Referentiebeelden dienen als inspiratie en hebben vooral betrekking op het behandelde thema of aspect. Mogelijk zijn getoonde referentiebeelden gedeeltelijk niet strokend met andere beschreven doelstellingen, spelregels en richtlijnen, omdat het beeld enkel dient om specifiek deelaspect of principe te verduidelijken.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 11

1.3 Samen stad maken Het Waterlandkwartier wordt niet in één keer gemaakt, maar zal stapsgewijs en gefaseerd ontwikkeld worden. Daarbij ontwikkelt het gebied zich op basis van de snelheid en dynamiek van de markt en de gemeente. Het Masterplan en Kwaliteitsplan geven daarbij richting aan de ontwikkeling, maar laten ruimte om over tijd met deelplannen een concrete invulling te geven aan het Waterlandkwartier. De basis voor een adaptief plan ligt bij de samenwerkingsplanologie, waarbij initiatieven worden getoetst aan de hand van de kaders die de gemeente in dit Kwaliteitsplan voor het gebied heeft gesteld. “Iedere grondeigenaar die wil ontwikkelen of transformeren kan dit document gebruiken als handleiding voor de mogelijkheden. De gemeente zal daarbij de rol van partner innemen. Doel is om gezamenlijk met initiatiefnemers/grondeigenaren de mogelijkheden te verkennen om te komen tot kwalitatief hoogwaardige plannen. Clusterpaspoort Gemeente Purmerend stelt daarbij een ontwikkeling van het gebied voor op basis van een ‘clusterbenadering’. Met de clusterbenadering wordt een ontwikkeling bedoeld op schaal van het bouwveld of meerdere bouwvelden. Het organiseren van een ontwikkeling per bouwveld of meerdere bouwvelden maakt het mogelijk om het Waterlandkwartier stapsgewijs en gefaseerd te ontwikkelen.

Per bouwveld of cluster van bouwvelden worden voorwaarden (zoals programma, parkeeropgave, doorwaadbaarheid, waterberging, bouwenvelop) vastgesteld in een zogenaamd ‘clusterpaspoort’. Dit clusterpaspoort wordt opgemaakt wanneer een initiatief zich aandient en dient als basis voor de verdere organische ontwikkeling en de overeenkomsten met eigenaren en ontwikkelaars. Fasering Gebiedsontwikkeling zal door het versnipperde eigendom en de diversiteit aan eigenaren en ondernemers grotendeels organisch over langere tijd plaatsvinden. Gekoppeld aan de keuze voor een ontwikkeling op schaal van het bouwveld kiest de gemeente voor een ontwikkelstrategie waarin het bestemmingsplan of omgevingsplan per bouwveld of bouwvelden, in overleg met de betrokken eigenaren, wordt gewijzigd naar gelang de fasering en prioritering van de ontwikkeling. Waar mogelijk kunnen bouwvelden of ontwikkelingen worden samengevoegd als kwalitatieve overwegingen, haalbaarheid en/ of het ontwikkeltempo daar aanleiding toe geeft. KWALITEITSBEWAKING Voor de kwaliteitsbewaking wordt een proces ingericht met een kwaliteitsteam. Het kwaliteitsteam toetst het Clusterpaspoort, het Schetsontwerp, Voorlopig Ontwerp en Definitief Ontwerp op basis van het Masterplan Waterlandkwartier, het Kwaliteitsplan Waterlandkwartier het MobiliteitsProgramma van Eisen (MPvE) Waterlandkwartier en de gemeentelijke kaders.

Met het MobiliteitsProgramma van Eisen (MPvE) voor het Waterlandkwartier is mobiliteit op een toekomstbestendige manier in de ruimtelijke planvorming voor het Waterlandkwartier. De gemeente wenst met een kwaliteitsteam op een inspirerende wijze de ontwerpprocessen te begeleiden en op elkaar af te stemmen in het Waterlandkwartier en regie te voeren op de te realiseren omgevingskwaliteit. Daartoe is het van belang om de ontwerpopgaven in samenhang te zien. Vroegtijdige inbreng van ontwerpexpertise, en ook de continuïteit in de beoordeling en advisering, verhogen de kans op het behalen van de beoogde omgevingskwaliteit en bevorderen een soepel planproces. Het kwaliteitsteam is het ‘geweten van de planvorming’ en zorgt dat onze doelen en ambities voor de kwaliteit van het gebied overeind blijven in een steeds veranderende context van markt en maatschappij. Het toetsen aan de kaders is maatwerk en het kwaliteitsteam heeft daarbij de ruimte om in te spelen op nieuwe inzichten of ontwikkelingen. Het kwaliteitsteam heeft op regelmatige basis contact met de Welstandscommissie van de gemeente Purmerend en stemt de beoordeling van projecten in het Waterlandkwartier met de Welstandscommissie af.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 13

2

DE ESSENTIE VAN HET WATERLANDKWARTIER

2.1 Doelstellingen Zestien doelstellingen die ten grondslag liggen aan de transformatie van het Waterlandkwartier naar een levendig stedelijk milieu. Met deze doelstellingen worden initiatiefnemers uitgedaagd om hun plannen uit te werken in de geest van het Waterlandkwartier.

Purmermix Doelstelling 1 Het Waterlandkwartier wordt een gemengd hoogstedelijk gebied met wonen, werken en (maatschappelijke) voorzieningen. Doelstelling 2 Het Waterlandkwartier wordt gekenmerkt door een levendige stad op ooghoogte.

Robuust ruimtelijk raamwerk Doelstelling 3 Het Waterlandkwartier krijgt een robuust groen raamwerk bestaande uit groene routes welke worden ingezet als een aantrekkelijke identiteitsdragers. Doelstelling 4 Het Waterlandkwartier krijgt een aantrekkelijk groen beeld en ademt de sfeer uit van hoogstedelijk wonen en werken in het groen. Doelstelling 5 De openbare en collectieve ruimte biedt volop ruimte voor spelen, sporten, verblijven en ontmoeten. Nieuwe mobiliteit Doelstelling 6 Het Waterlandkwartier is goed bereikbaar en ontsloten. Doelstelling 7 Het station groeit uit tot een multimodaal knooppunt op schaal van de stad en (MRA) regio. Doelstelling 8 In het Waterlandkwartier wordt ingezet op gezonde en duurzame mobiliteit. Doelstelling 9 Het Waterlandkwartier krijgt een mooi ingerichte openbare ruimte, met focus op verblijven, groen, lopen en fietsen. De auto verdwijnt zo veel mogelijk uit het straatbeeld. Gezond en duurzaam Doelstelling 10 Het Waterlandkwartier wordt als natuurinclusieve wijk onderdeel van een goedwerkend stedelijk ecosysteem voor mens en dier. Doelstelling 11 Het Waterlandkwartier is een stuk stad dat gericht is op een gezonde leefstijl en waar pleinen en parken liggen die mensen uitnodigen en uitdagen om er te bewegen, te ontmoeten en te ontspannen. De voetgangers en fietsers staan centraal.

Doelstelling 12 Het Waterlandkwartier wordt een beleefbare klimaatadaptieve en veerkrachtige wijk met een schoon en aangenaam leefklimaat, dat bestand is tegen, bodemdaling, hevige regenval en extreme temperatuurschommelingen. Doelstelling 13 Het Waterlandkwartier wordt een duurzame en circulaire wijk. Groeikern van de toekomst Doelstelling 14 In het Waterlandkwartier wordt ontworpen vanuit het stedenbouwkundig DNA van Purmerend (groeikern). Doelstelling 15 Elk project in het Waterlandkwartier heeft een toegevoegde waarde voor bewoners en gebruikers. Doesltelling 16 Nieuwe projecten worden ontworpen met hoge kwaliteit en zorgvuldigheid.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 17

3

PURMERMIX

PURMERMIX

3.1 Purmermix Het Waterlandkwartier wordt een gemengd woon-werkgebied. Enerzijds als uitbreiding van het bestaande centrum in de ooit ingezette gedachte van een lineaire centrumontwikkeling, anderzijds als duidelijke tegenhanger van het eenzijdige grondgebonden woonmilieu van de omliggende woonwijken. De komende jaren wordt nieuw programma toegevoegd. Er worden tenminste 1800 woningen toegevoegd aan het Waterlandkwartier (30% sociale huur en 40% doorstroom woningen betaalbare koop en middeldure huur) en een flink aantal kantoormeters. In het gebied wonen en werken nu al mensen. In de toekomst komen er nog meer mensen bij die het gebied als hun thuis gaan beschouwen. Dit vraagt ook om ruimte voor (maatschappelijke) voorzieningen die bijdragen aan het dagelijkse leven zoals voorzieningen waar activiteiten worden georganiseerd, waar ruimte is voor ontmoeten, waar zorg verleend kan worden, waar kinderopvang plaatsvindt en waar je kunt chillen. Voorzieningen voor alle leeftijden en voor een brede doelgroep. Het Masterplan voor het Waterlandkwartier gaat uit van het behoud, de versterking en vernieuwing van bestaande voorzieningen in het Waterlandkwartier zoals de bibliotheek, zorg en opvang.

Daarnaast is er in het Masterplan Waterlandkwartier ruimte voor flexibel programma, nog nader te programmeren (als maatschappelijke en culturele voorzieningen, kleinschalige detailhandel en horeca), dat bijdraagt aan het gebied en complementair is aan de binnenstad. Er ontstaat in het Waterlandkwartier een rijk en levendig stedelijk gebied waar wonen, werken en recreëren samenvallen. We noemen dat de Purmermix. Er is sprake van een gemengd en zeer gevarieerd stedelijk gebied, maar de menging zal niet overal hetzelfde zijn. Op kruispunten van routes, pleinen en plantsoenen ontstaan logischerwijs drukkere plekken. Er is in het Waterlandkwartier een goede balans tussen rust, ruis en reuring.

Doelstelling: Het Waterlandkwartier wordt een gemengd hoogstedelijk gebied met wonen, werken en (maatschappelijke) voorzieningen Het Waterlandkwartier wordt een levendige wijk met een gezonde mix van functies, complementair aan de binnenstad. Naast wonen (bestaand en nieuw) is er ruimte voor voorzieningen en werken. Het gaat hierbij om sociaal maatschappelijke, commerciële voorzieningen en bedrijfs- en kantoorruimten. Het Waterlandkwartier is verdeeld in verschillende plekken met karakters en bijpassend programma. Dagelijkse voorzieningen, zorg en financiële dienstverlening voor de bewoners van het Waterlandkwartier zijn binnen 10 minuten lopen of fietsen vanuit huis te bereiken. Bestaande voorzieningen in het Waterlandkwartier worden zo veel mogelijk behouden en versterkt.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 21

DICHTHEID

INDICATIEF VERHOUDING TUSSEN WONEN EN WERKEN

zeer hoge dichtheid

(FSI 5,0-5,5)

hoge dichtheid

(FSI 4,0-4,5)

Nadruk op wonen

gemiddelde dichtheid (FSI 3,5-4,0) lage dichtheid (FSI 3,0-3,5) Zeer lage dichtheid (<FSI 3,0) Bestaande bebouwing (Nieuwe ontwikkeling is maatwerk)

INTENSITEIT VAN VOORZIENINGEN

zeer hoog hoog matig laag

Nadruk op werken

SPELREGELS Spelregel 3.1: Elk bouwveld bevat een levendige mix aan (woon)programma’s, woningtypen en woonvormen Voor elk bouwveld is/wordt een programma van eisen bepaald. In dit programma van eisen wordt vastgelegd hoeveel wonen, kantoor- en bedrijfsruimten, voorzieningen en publiek (fiets)parkeren in het blok kan worden gerealiseerd. Het woonprogramma in elk bouwveld kent variatie in typologie (woningen, appartementen, studio’s) en in woonprogramma. De verschillende programma’s kunnen zowel horizontaal als verticaal worden gemengd. Het programma van eisen van het bouwveld wordt vastgelegd in het clusterpaspoort. Spelregel 3.2: Het maximale bouwvolume is per bouwveld bepaald. Op basis van de positie van het bouwveld (aan de Waterlandlaan, of aan de Gorslaan) en het gewenste programma is een FSI (Floor Space Index: het aantal vierkante meters vloeroppervlak van een gebouw in relatie tot het aantal oppervlakte van de kavel) bepaald per bouwveld. De FSI varieert tussen de 3,0 en 5,5. Het bouwvolume per bouwveld laat nog verschillende planuitwerkingen open en borgt tegelijkertijd dat de bouwvelden niet te dicht wordt bebouwd.

Spelregel 3.3: Het Waterlandkwartier krijgt een gezonde mix aan woontypologieën Het woonprogramma dat toegevoegd wordt aan het Waterlandkwartier bestaat tenminste voor 30% uit sociale huur, voor 40% uit doorstroom woningen (betaalbare koop en middeldure huur) en voor 30% uit vrije sector (huur en koop). De woningen bestaan uit verschillende typologieën, verschillende mate van collectiviteit en een divers aanbod in woonvormen. De voornaamste doelgroepen die we in het Waterlandkwartier zien zijn: • • • •

de starters de emtpy nesters (o.a. ouderen) eenpersoonshuishoudens gezinnen met een interesse in stedelijk wonen

Indicatie gewenste voorzieningen (niet limitatief) Maatschappelijke voorzieningen

Overige voorzieningen

Bibliotheek Basisschool, gymzaal en schoolplein P3 & Muziekschool Waterlands archief Kinderdagverblijf en buitenruimte Zeevangstraat - Stichting Algemeen Opvangcentrum Purmerend Uitgaansgelegenheid voor jongeren Overig zoals huisartsen, fysio, tandarts ..

(Creatieve) Bedrijven Kantoren/commerciële diensteverlening Horeca (complementair aan de binnenstad) Supermarkt Detailhandel (complementair aan de binnenstad) Bioscoop Shortstay

Ambities/wensen HBO Voorzieningen gericht op bezoekers Cultuurhuis Wherelant Bezoekerscentrum-VVV-dependance museum

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 23

STAD OP OOGHOOGTE

3.2 Levendige stad op ooghoogte Het Waterlandkwartier en de directe omgeving ademen het stedelijk leven uit. Voorzieningen zijn binnen handbereik en er is altijd reuring en dynamiek. Op ooghoogte is deze levendigheid te merken in de plint. Werken, wonen en voorzieningen in het gebied gaan altijd uit van samenwerking en integratie met de functies die al in het Waterlandkwartier aanwezig zijn en die we ook willen behouden. Daar voegen we met de ontwikkeling van het Waterlandkwartier nieuwe voorzieningen aan toe. De typische groeikern architectuur van het Waterlandkwartier leent zich goed voor het gebruik maken van de menselijke maat. Gedeelde voorzieningen vormen een natuurlijke aanleiding voor loopbewegingen binnen het gebied, levendigheid en ontmoetingen. De voorzieningen zijn de maatschappelijke motor van het gebied en bepalen voor het grootste deel het ‘thuis’ gevoel. Met het culturele, maatschappelijke en toeristische programma gericht op bezoekers van de regio trekt dit gebied ook publiek van de omliggende woonwijken. Een doelgericht bezoek aan een van de voorzieningen wordt verlengd door bijvoorbeeld een bezoek aan de horeca, een verblijf in de zon langs de waterkant, een wandeling door de historische binnenstad, of een uurtje werken in een shared office

Doelstelling: Levendige stad op ooghoogte Het Waterlandkwartier krijgt een levendig stedelijk milieu waarin de menging van wonen, werken en voorzieningen leidt tot (geplande en ongeplande) menselijke ontmoetingen en activiteiten. De beleving op ooghoogte – hoe we de stad ervaren als we erdoorheen lopen – speelt daarbij een sleutelrol. In het Waterlandkwartier zetten we in op de realisatie van goede levendige plinten en goede overgangen tussen gebouw en openbare ruimte.

SPELREGELS Spelregel 3.4: Aan de straatzijde krijgen panden zoveel mogelijk een levendige programmering van de plint. De plinten, de overgang zone tussen gebouw en openbare ruimte, van de gebouwen in het Waterlandkwartier worden zo veel mogelijk geactiveerd met publieke en commerciële functies, met gebouwentrees en woon(werk)ruimten en dus niet alleen met slaapkamers. Een levendige en actieve plint vergroot niet alleen de levendigheid, maar ook de sociale controle. De kaarten op pagina 22 en de plekkenkaart op pagina 26 tonen en beschrijven de spreiding van het nietwoonprogramma over het Waterlandkwartier Spelregel 3.5: Organiseer interactie en stimuleer ontmoeting Met de levendige plint wordt de uitwisseling en interactie, zowel tussen functies als tussen (groepen)mensen gestimuleerd. Inzet is het stimuleren van uitwisseling en interactie, zowel tussen functies als tussen (groepen) mensen. Dit kan door: • • • • • •

Het maken van leesbare adressen en herkenbare hoofdentrees. Realiseer voordeuren aan de straat met herkenbare functies. Hoofdentrees zijn herkenbaar, een bijzonder onderdeel van de plint, uitnodigend en expressief. Actieve programma’s op strategische bronpunten te positioneren om levendige activeringsplekken te creëren. Te zorgen voor uitwisseling tussen binnen- en buitenruimte. Dat kan onder andere met een publiek interieur; een publiek toegankelijk domein dat als binnenruimte plek biedt voor ontmoeting en interactie. Voldoende ogen op de straat. Zorg voor visuele relaties tussen programma en maaiveld. Het realiseren van publieke interieurs. Publieke interieurs zijn toegankelijke domeinen die als binnenruimte plek bieden voor ontmoeting en interactie.

Richtlijn • Er is extra aandacht voor de hoeken bij de uitwerking van de levendige plint. Op de hoeken komen entrees en de levendige plint kan hier uit meerdere verdiepingen bestaan.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 25

RUIMTELIJKE TYOLOGIE

Stadsboulevard

(nadruk op stedelijke voorzieningen)

Geanimeerde plint; veel entrees en veel bezoekers

Stadsplein

(nadruk op stedelijke voorzieningen)

Levendige plint; regelmatig entrees en bezoekers

Hof;

(nadruk op onderwijs en maatschappelijke voorzieningen)

Actieve plint; voldoende entrees en bezoekers

Buurtpark Buurtplein

(nadruk op onderwijs en maatschappelijke voorzieningen) (nadruk op onderwijs en maatschappelijke voorzieningen)

Open plint; hier en daar een entree, nu en dan een bezoeker

Stationssingel

(nadruk op stedelijke voorzieningen en onderwijs)

Stadswater Spaarbad Dijkpark

(nadruk op wonen) (nadruk op wonen) (nadruk op wonen)

KARAKTERVOLLE PLEKKEN We onderscheiden in het Waterlandkwartier zes ruimtetypes. Het zijn plekken met een eigen karakter en programmering van de openbare ruimte en de plinten. Stadsboulevard (1) De Waterlandlaan is het gezicht van het Waterlandkwartier voor de voorbijganger en verbindt het Waterlandkwartier met de historische binnenstad. Aan de Waterlandlaan liggen de grootste werkprogramma’s en een groot deel van de voorzieningen (als de bioscoop, poppodium P3, het Waterlands Archief, de bibliotheek, …). De Waterlandlaan is een ruimte voor bewegen, maar biedt tegelijkertijd ook beschutte verblijfsplekken en heeft een groen karakter met bomenrijen. Alle gevels aan de stadsboulevard nodigen uit om binnen te komen. De plinten zijn gevuld met voorzieningen, grote gebouwentrees en interessante en levendige kantoor- en werkruimtes. Stadspleinen (2,3,4 en 5) De stadspleinen zijn de hotspots van het Waterlandkwartier. Het zijn de plekken in het Waterlandkwartier die fungeren als schakels in het lineaire centrum die via de Waterlandlaan het Waterlandkwartier met de historische binnenstad verbindt. De pleinen kennen de grootste dichtheid aan voorzieningen, werkprogramma’s en cultuur (Waterlands archief, bioscoop, …) winkels en alle soorten horeca aan alle zijden van de pleinen.

Alle gevels aan de pleinen nodigen uit om binnen te komen en de programma’s in de plinten maken gebruik van de pleinen. De pleinen zijn levendige aangename plekken om te verblijven. Alle pleinen hebben een eigen karakter (stationsplein (2), compact stadsplein (3), Cultuurplein (4) en Stadhuisplein(5) en inrichting. Hof (6) Het binnenterrein van het bouwblok aan de Waterlandlaan naast het station kent een ander karakter dan de andere binnenterreinen van de bouwblokken. Dit bouwblok heeft een publiek binnenterrein waar secundaire entrees van de omliggende programma’s zoals de bibliotheek en het Waterlands archief en gebouwen en in het binnenterrein op uitgeven. Het hof is een groene, intieme, aantrekkelijke en levendige binnenwereld met een hoge verblijfskwaliteit en een bijzondere stadse sfeer. Buurtpark (7) Het buurtpark staat vooral ten dienste van de bewoners en gebruikers van het Waterlandkwartier. Het buurtpark wordt gekenmerkt door een aangename autovrije openbare ruimte, heel geschikt voor verblijf (lunchpauze voor werknemers en studenten), sport- en spel en ontmoeting met buurtbewoners. Rondom zijn de plinten direct toegankelijk voor gebouwentrees, voorzieningen (lokale programma’s als een supermarkt, buurtwinkels, buurtcafé, de basisschool, een kinderdagverblijf, …).

In het buurtpark kunnen jong en oud lekker buiten hangen op een bankje onder de bomen, in de buurtspeeltuin, het speelplein en speelveld of met een koffie op het gevelterras of balkon. Beleefbaar stadswater (8,9) Het spaarbekken en spaarbad is samen met het buurtpark de voornaamste verblijfsplek in het Waterlandkwartier. De waterkant is groen en het water is benaderbaar en bruikbaar. In de winter kan hier geschaatst worden. Hier wordt voornamelijk gewoond, aan straten die worden gedomineerd door groen en water. Dat betekent niet dat hier niets gebeurt: naast alle entrees voor de bovengelegen appartementen liggen hieraan juist díe ruimtes waarin geleefd wordt en is er (beperkt) ruimte voor een lokale horecavoorziening aan het water. De levendige plinten dragen bij aan een veilige en aangename woonomgeving waar mensen elkaar ontmoeten en voor elkaar een oogje in het zeil houden. Stationssingel (10) Het Cramwinckelplantsoen fungeert als het voorportaal tot het station en de bebouwingsstrook parallel aan het spoor. Ze heeft het karakter van een singel en de bebouwing in de stroken langs het spoor oriënteren zich op het park. In de plinten van deze stroken bevinden zich voorzieningen (hogeschool), gebouwentrees, horeca en ruimtes voor werken. De plint is levendig en karaktervol en zorgt voor een sterke levendige rand, ook in de avonduren, aan het Cramwinckelplantsoen.

Historische dijkstructuur (11) De Purmerweg wordt een informeel bloemrijk dijkpark waarbij historische dijkstructuur het beste tot zijn recht komt. De Purmereweg is een rustige woonstraat die ook fungeert als fietsroute van en naar de historische binnenstad. Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 27

4

ROBUUST RUIMTELIJK RAAMWERK

PLANKAART WATERLANDKWARTIER MASTERPLAN

4.1 Raamwerk Met de ontwikkeling van het Waterlandkwartier maakt Purmerend een volgende stap in haar groei tot een complete stad. Het Waterlandkwartier wordt samen met de historische binnenstad het bruisend hart van het Purmerend van de toekomst. Daarmee wordt een vervolg gegeven aan de ambities van het verleden waarin toegewerkt werkt naar het ‘lineaire centrum’ van Purmerend. In het Masterplan wordt nadrukkelijk ingezet op de connectie tussen de historische binnenstad en het Waterlandkwartier waarbij de twee lange parallelle lijnen, de route Wilhelminalaan-Geulenstraat en Waterlandlaan-Purmersteenweg transformeren tot volwaardige, levendige en attractieve schakels. Met de komst van de parkeergarage en het stadhuisplein is een eerste stapsteen tussen de twee gebieden gelegd. Samen met een mogelijke derde route en onderdoorgang Populierenstraat-Wielingenstraat, gekoppeld aan de stationsontwikkeling, slechten zij de barrière die het spoortalud is en zorgen zij voor een sterke connectie tussen het Waterlandkwartier en de historische binnenstad. Van deze drie hoofdroutes loopt alleen de Waterlandlaan door over de Gorslaan en de IJsselmeerlaan. Zij verbindt als ‘stedelijke rug’ het oostelijk deel van Purmerend met het centrum.

Parallelle routes lineair centrum Ondersteunende routes lineair centrum Verbindingen omliggende wijken

Doelstelling: Het Waterlandkwartier krijgt een robuust groen raamwerk bestaande uit groene routes welke worden ingezet als een aantrekkelijke identiteitsdragers Routes vanuit de binnenstad worden doorgetrokken als verlenging van het lineaire centrum met programma en voorzieningen. Tezamen met de noord-zuid verbindingen vormen ze een raamwerk voor de wijk. Deze structuren krijgen hun eigen identiteit, programma en uitwerking. Hiermee ontstaat een heldere, leesbare en gelaagde structuur voor de wijk.

Doelstelling: Het Waterlandkwartier krijgt een aantrekkelijk groen beeld en ademt de sfeer uit van hoogstedelijk wonen en werken in het groen De openbare ruimte en in het bijzonder het robuuste raamwerk, krijgt een groen karakter als tegenhanger van de hoge dichtheid van woon- en werkblokken. Door profielen te optimaliseren en voorzieningen, zoals parkeren, in het bouwblok op te nemen, wordt er ruimte gemaakt voor groen en beplantingen.

Doelstelling: De openbare en collectieve ruimte biedt volop ruimte voor spelen, sporten, verblijven en ontmoeten De groene ruimte wordt volledig functioneel ingericht voor de bewoner en gebruiker. Niet alleen op de verschillende plekken in de wijk, maar juist ook in de straat met brede stoepen en kleine sport- en spelaanleidingen.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 31

PLEKKENKAART OPENBARE RUIMTE

Waterlandlaan als stadsboulevard Wilhelminalaan-Geulenstraat als stedelijke route Purmerweg als historische dijkstructuur Het Spaarbekken als beleefbaar stadswater Het Cramwinckelplantsoen als Stationssingel Het stationsplein Stedelijke waterkanten aan de Where

Parallel aan deze hoofdroutes liggen de Weteringstraat en de Purmerweg. Beide wegen zijn onderdeel van hoofdfietsroutes in Purmerend en de regio. De Weteringstraat is daarnaast onderdeel van het busnetwerk van Purmerend. Bussen rijden vanaf de Gorslaan over de Weteringstraat via het Beatrixplein en de Wielingenstraat door het gebied. Haaks op deze parallelle routes die de historische binnenstad met het Waterlandkwartier en het Waterlandkwartier met het oostelijk deel van Purmerend verbinden, worden bestaande routes opgewaardeerd en nieuwe routes toegevoegd die het lineaire centrum verbinden met de omliggende stadsdelen en het landschap. Bestaande structuren, als het Spaarbekken en het Cramwinckelplantsoen worden samen met de Waterlandlaan en de WilhelminalaanGeulenstraat ingezet als groene, aantrekkelijke identiteitsdragers in het gebied. Elk van deze routes kent haar eigen specifieke karakter, gebruik en opgave. Voor elk van deze routes is in dit deel van het Kwaliteitsplan een beschrijving toegevoegd. Samen vormen deze routes het ruimtelijk kader, het raamwerk voor de nieuwe stedelijke ontwikkelingen in het plangebied. Binnen dit raamwerk zijn op strategische plekken pleinen en pocket parks toegevoegd om extra ruimte te maken voor groen, recreatie en verblijf. Bij de opbouw van dit raamwerk is de bestaande eigendomsstructuur als vertrekpunt genomen.

Op specifieke plekken wordt van de bestaande structuur afgeweken met als doel meer openbare ruimte te kunnen realiseren. De afwijkingen van de rooilijnen worden in overleg met de betrokken eigenaren in het vervolgproces verder onderzocht. Er kunnen daarbij verschuivingen in het raamwerk plaatsvinden, waarbij de hoofdopzet onaangetast blijft. Plekken 1. Waterlandlaan als groene stadsboulevard. De Waterlandlaan is de stedelijke ruggengraat van Purmerend, met functies in de plinten en hogere bebouwing, en krijgt de uitstraling van een formele groene stadsboulevard met een hoge verblijfskwaliteit en meer ruimte voor de fiets en voetganger. 2. Wilhelminalaan-Geulenstraat als stedelijke route en groene hart. De Wilhelminalaan-Geulenstraat wordt een aangename verbinding voor fietsers en voetgangers tussen de historische binnenstad en het Waterlandkwartier. De Geulenstraat wordt omgevormd tot een groene route langs een buurtplantsoen met de uitstraling van nieuwe stadswildernis, ofwel het groene hart van het Waterlandkwartier.

5. Het Cramwinckelplantsoen als 19de eeuwse Stationssingel. Klassieke stadssingel met veel ruimte voor parkgroen met centraal de singel met een mooie fontein. Ruimte voor romantische ommetjes via nieuwe verbindingen welke het plantsoen verbinden met het Waterlandkwartier. 6. Het stationsplein. Het nieuwe stationsplein wordt een interessante, dynamische openbare ruimte als voorplein van de entree van het nieuwe ov-knooppunt. (bus en trein) Onderdeel van de pleinenreeks langs de Waterlandlaan. 7. Waterkanten aan de Where. De waterkanten aan de Where worden geactiveerd en geprogrammeerd tot toegankelijke, ervaarbare en interessante plekken en hotspots aan het water.

3. Purmerweg als historische dijkstructuur De Purmerweg wordt gezien als een informeel bloemrijk dijkpark. De dijk heeft een Hollandse uitstraling en is geschikt voor wandelen en fietsen. 4. Het Spaarbekken als beleefbaar en stadswater. Het Spaarbekken wordt een lommerrijk en ontspannen gebied met ecologische en toegankelijk stadswater binnen het Waterlandkwartier. Ruimte voor picknicken en ontspanning.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 33

MATERIAALPRINCIPES

Asfalt, weg Asfalt, busbaan Asfalt, fietspad Hoogwaardige tegels, voetgangersgebied Klinkers, weg Klinkers, woonerf en voetgangersgebied

4.2 Openbare ruimte De openbare ruimte in het Waterlandkwartier vormt een groen raamwerk waarbinnen nieuwbouw wordt ontwikkeld. De openbare ruimte wordt ingezet om ambities en doelstellingen van de wijk, zoals beschreven in de voorgaande hoofdstukken, te borgen. Naast deze programmatische- en duurzaamheidsdoelstellingen zijn er praktische en esthetische doelen. Al deze doelen samen vragen zowel onder- als bovengronds een nieuwe indeling en nieuw ontwerp van de openbare ruimte. Om eenheid te creëren zijn er overkoepelende spelregels voor de inrichting, materialisatie en kwaliteit opgesteld. Deze zijn ook verbonden aan het beoogde beheerniveau. Naast de overkoepelende principes en materialen worden er specifieke sferen en gebieden benoemd op de volgende pagina’s, onderverdeeld in plekken en straattypologieën.

Spelregels

Spelregel 4.1 Bij de inrichting van de openbare ruimte is de Handboek inrichting openbare ruimte (HIOR) leidend • In het Waterlandkwartier wordt gewerkt met kwaliteitsniveau “luxe” • Inrichtingsmaterialen dienen duurzaam te zijn in beheers als levensduur Spelregel 4.2 Bij gebrek aan ruimte, door een te veel claims en eisen of geen mogelijkheid tot stapelen van ruimteclaims, dient er geprioriteerd te worden; • Waterlandlaan; Verkeer, waterverwerking, programma, groen, waterbuffer • Straten; Verkeer, groen, waterbuffer, programma • Plekken: Programma, groen, waterbuffer, verkeer

Inrichting De openbare straten en plekken van Waterlandkwartier hebben een uniforme basismaterialisatie als het gaat om verhardingen en meubilair. Verhardingen worden onder meer gebruikt om de verkeersituatie te verduidelijken, zodat een woonerf voornamelijk aanvoelt als voetgangersgebied en de Waterlandlaan als een straat. Om de beperkte openbare ruimte zoveel mogelijk functioneel in te zetten wordt gezocht om veel elementen op te lossen in het bouwblok. Zoals onder andere fietsparkeren, hellingbanen, expeditie plekken en trafo’s Naast verhardingen spelen ook beplantingen een belangrijke rol. De doelstelling is om een zo groen mogelijk wijk te maken. Hiervoor worden in de profielen ruime plantvakken aangewezen, waarin bomen tot hun volle wasdom kunnen groeien. Voor beplantingsoorten is geen vaste lijst opgesteld en er kan per deelgebied of straat gekeken worden naar geschikte soorten passend bij het voorgestelde ecologische habitat. Hierbij dient rekening te worden gehouden met: lokale condities (groeiplaats, vocht, strooizout etc.). Een afwisseling in soorten (o.a. gemengde lanen) om risicospreiding van uitval van bomen door mogelijke ziektes (essentaksterfte, bloedingsziekte, kanker) te bewerkstelligen zoveel mogelijk inheems.

Parallel aan de ontwikkeling van de gebouwen zal de gemeente de openbare ruimte verder uitwerken, zodat er een goede aansluiting tussen beide kan worden vormgegeven en eventueel publiek programma in de plinten stallingsmogelijkheden in de openbare te bieden of een overgang tussen prive en publiek te verzachten door het toevoegen van geveltuinen of groenstroken langs de gevels. Hierbij wordt de ondergrond goed afgestemd met de bovengrond.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 35

KWALITEITSZONERING

Luxe, (voornamelijk) groene ruimte Luxe, stadsruimte

Ondergrondse situatie Net zoals bovengronds, is de ruimte ondergronds beperkt. Om de bovengrondse transformatie mogelijk te maken moet ook de ondergrondse situatie aangepakt worden. Bij elke transformatie moet de kans gebruikt worden om het ondergrondse systeem te optimaliseren en effectief in te richten, zodat er ruimte vrijkomt voor waterberging en groeiplaatsen voor bomen. Hiervoor zijn tracés aangegeven in de principe profielen van de straattypologieën. Daarnaast worden ongebruikte kabels- en leidingen zoveel mogelijk verwijderd. Kwaliteitszonering & Beheer In het Waterlandkwartier wordt gewerkt met het kwaliteitsniveau ‘luxe’, hetzelfde niveau als in de historische binnenstad. Beheer is volgend aan het integrale beleid van de gemeente. Materiaal- en meubilairkeuzes volgen uit overeenstemming van aanlegkwaliteit en beheerkwaliteit en zijn het liefst duurzaam op beide aspecten. Vanuit ecologisch perspectief wordt zoveel mogelijk ecologisch beheerd in samenspraak met groenbeheerders en stadsecoloog.

Spelregels

Spelregel 4.3 Verhardingsprincipes in Waterlandkwartier • Rijbaan van de Waterlandlaan en busbaan is uitgevoerd in asfalt • Voetgangersgebied Waterlandlaan en stadspleinen in hoogwaardige tegelverharding • Overige straten in keiformaat klinkerverharding in keeperverband • Fietspaden in asfalt conform standaard Purmerend • Voetgangersgebied in dikformaat klinkers in halfsteensverband • Voetgangersgebied in groengebieden in halfverharding • Zie diagram materiaalprincipes Spelregel 4.4 De openbare ruimte wordt, zo veel mogelijk, gevrijwaard van zaken die ook in de bouwvelden gesitueerd kunnen worden. • Fietsparkeren, trafo’s, hellingbanen en opstelruimte worden zoveel mogelijk inpandig opgenomen. Er is slechts beperkt ruimte voor fietsparkeren in de openbare buitenruimte. Spelregel 4.5 Ondergrondse situatie afstemmen op de gewenste bovengrondse situatie • Verwijderen van ongebruikte kabels en leidingen, wanneer deze een negatieve impact hebben bovengronds, bijvoorbeeld voor bomen door beperking doorwortelbare ruimte • Beplantingsvakken en zones met ondergrondse containers vrijhouden van kabels en leidingen. • Wanneer er werkzaamheden zijn aan de kabels- en leidingennetwerk de kans gebruiken om netwerk aan te passen aan gewenste ondergrondse zonering Spelregel 4.6 Beheers- en inrichtingsniveau dienen op elkaar afgestemd te worden.

• Bij ontwerp van openbare ruimte de beheersbaarheid af te toetsen met beheerders

Toegankelijkheidseisen worden beschreven in het hoofdstuk mobiliteit.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 37

5

NIEUWE MOBILITEIT

5.1 Nieuwe mobiliteit Het Waterlandkwartier ligt centraal in Purmerend en maakt straks volwaardig deel uit van het dagelijkse netwerk van de MRA. Het is onderdeel van het sleutelgebied; de plek waar de verknoping van programma, mensen en mobiliteit plaatsvindt. In het Waterlandkwartier wordt infrastructuur en ruimtelijke inrichting op het gebied van zowel planvorming, financiering en exploitatie geïntegreerd aangepakt. De mobiliteitstransitie zal hier plaatsvinden met als uitdaging de huidige situatie waar eigen autobezit de norm is. Het toekomstige openbaar vervoerssysteem, waarin het station transformeert in een multimodaal knooppunt voor alle vervoerssoorten, fungeert daarin als ruggengraat voor en aanjager van stedelijke ontwikkelingen in en rond het Waterlandkwartier. Het nieuwe multimodale knooppunt koppelt het NS-station aan het (HOV) R-net busnetwerk, de regionale buslijnen en het hoofdfietsnetwerk en verbindt Purmerend en het Waterlandkwartier met de regio, Schiphol en Amsterdam. Tegelijkertijd maakt de uitbouw van dit multimodaal knooppunt een ontwikkeling in het Waterlandkwartier mogelijk waarbij ingezet wordt op een mobiliteitsstrategie waarbij de focus ligt op de voetganger en fietser, openbaar vervoer en deelmobiliteit.

Doelstelling: In het Waterlandkwartier wordt ingezet op gezonde en duurzame mobiliteit Dit impliceert een hoofdrol voor lopen en fietsen, de gezondste (fysiek en psychisch) en meest duurzame vormen van mobiliteit, die bovendien bijdragen aan levendigheid en sociale veiligheid op straat. Er is extra aandacht voor uitstootvrije vormen van elektrisch autoverkeer en OV. Ook worden verschillende vormen van elektrisch deelvervoer en laadpunten aangeboden, waardoor het gebruiken van de auto een bewuste keuze wordt en er minder kilometers gereden worden. Het Masterplan laat zich leiden door het STOMP-principe (Stappen-Trappen-OV-MaaS-Privéauto). Het idee achter deze hiërarchie is dat als loop- en fietsafstanden in orde zijn en het OV en MaaS- diensten (MaaS: mobility as a service) goed geregeld zijn, een eigen auto minder of zelfs niet noodzakelijk is. Bij de ontwikkeling van het Waterlandkwartier is autobezit niet nodig en is er een geringe autoafhankelijkheid van bewoners, gebruikers en bezoekers. Het Waterlandkwartier is voor iedereen. Het is duidelijk gestructureerd en goed aangesloten op omliggende wijken. Het volledige gebied en de publieke gebouwen in het Waterlandkwartier zijn inclusief en toegankelijk en worden gevrijwaard van obstakels.

Doelstelling: Het station groeit uit tot een multimodaal knooppunt op schaal van de stad en (MRA) regio Het nieuwe multimodale knooppunt fungeert als een centrale plek in de stad. Het is een plek waar verschillende vormen van mobiliteit (NS-station, (HOV) R-net busnetwerk, de regionale buslijnen, het hoofdfietsnetwerk en de stadsboulevard Waterlandlaan) elkaar kruisen. Het nieuwe knooppunt verbindt Purmerend en het Waterlandkwartier met de regio, Schiphol en Amsterdam. Doelstelling: Mooi ingerichte openbare ruimte, met focus op verblijven, groen, lopen en fietsen Het Waterlandkwartier biedt veel ruimte voor de fietser en voetganger maar ook voor spelen en ontmoeting. Auto’s worden bij de entrees van het gebied opgevangen in centrale collectieve parkeervoorzieningen. De auto verdwijnt daarmee zo veel mogelijk uit het straatbeeld en is te gast in het Waterlandkwartier.

Doelstelling: Het Waterlandkwartier is goed bereikbaar en ontsloten Om het Waterlandkwartier en de stad bereikbaar te houden, moet het ruimtebeslag van mobiliteit niet meegroeien met de verdichting en transformatie van de stad. De mobiliteitsgroei moet worden opgevangen met ruimte efficiënte vormen van mobiliteit: lopen, fietsen, openbaar vervoer en deelmobiliteit. Bij de ontwikkeling van het Waterlandkwartier zetten we in op de mobiliteitstransitie. In het MPvE worden de kaders en richtlijnen vastgesteld.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 41

STRAAT TYPOLOGIEËN (INDICATIEF)

Type straat

Auto, fiets en voetganger

Snelheid

Logistiek

Stadsboulevard (gebiedsontsluitingsweg)

gescheiden

50 km/uur

beperkt aantal opstelplekken

Buurtontsluitingsweg

Auto, fiets en voetpaden

30 km/uur

Woonerf

gedeeld

Woonerf autovrij Busroute

Afval bewoners

Parkeren

Calamiteiten

OV

geen

kiss & ride mindervalide

toegankelijk

ja

beperkt aantal opstelplekken

containers

entrees parkeergarages mindervalide

toegankelijk

ja

15 km/uur

geen

geen

mindervalide

toegankelijk

nee

gedeeld

15 km/

geen

geen

mindervalide

toegankelijk

nee

losliggende busbaan

15km/uur

geen

geen

geen

toegankelijk

ja

HIËRARCHIE VAN WEGEN We onderscheiden in het Waterlandkwartier vier type wegen: de stadsboulevard, buurtontsluitingsweg, woonstraat autoluw en woonstraat autovrij. Elk wegtype heeft eigen karakter en programmering. Gedurende de planvorming wordt onderzocht welk wegtype waar wordt toegepast. Sluipverkeer wordt te allen tijde voorkomen in het Waterlandkwartier. Stadsboulevard Met de transformatie van het stationsgebied tot het Waterlandkwartier en de uitbouw van het lineaire centrum verandert de rol en functie van de Waterlandlaan. Ze transformeert van een anonieme invalsweg tot een aantrekkelijke goed oversteekbare en groene stadsboulevard met een hoogstedelijk karakter. Voor een deel van de zuidzijde van de Waterlandlaan verdwijnt de ventweg uit het profiel en hier verschijnt een royale stoep, een breed fietspad en groene loper. In de stadsboulevard blijven verplaatsen en ontsluiten de belangrijkste functies. De snelheidslimiet voor de weg is 50 km/uur, maar krijgt een vormgeving voor en door de instelling van de VRI’s een snelheidsregime van een 40km/ uur weg. In het profiel worden voetgangers, fietsers en auto’s gescheiden. Er zijn aan de weg een beperkt aantal opstelplekken voor vrachtwagens en kiss&ride parkeren. Parkeergarages worden niet direct ontsloten vanaf de Waterlandlaan en er worden geen afvalcontainers voor bewoners in het straatprofiel opgenomen.

Buurtontsluitingsweg De buurtontsluitingswegen fungeren als een erftoegangsweg en lopen als inprikkers van de Gorslaan en de Waterlandlaan het Waterlandkwartier in en ontsluiten de parkeergarages en mobiliteitshubs in het Waterlandkwartier. Daarnaast bieden ze ruimte voor opstelplekken voor logistiek en afvalinzameling. De snelheidslimiet voor de erftoegangswegen is 30km/uur en auto’s en fietsers delen de rijbaan. Voor voetgangers worden er aan beide zijden van de weg ruime trottoirs voorzien. Hier en daar zijn er parkeerplekken voor mensen met een handicap. Het autoverkeer door het Waterlandkwartier beperkt zich zo veel mogelijk tot de buurtontsluitingswegen. Woonerf (autovrij) Op woonerven wordt het autoverkeer zo veel mogelijk beperkt. Woonerven zijn het domein van de voetganger en fietser en worden zo groen mogelijk ingericht. Op woonerven is het mogelijk om met een beperkte snelheid van 15km/ uur met de auto te rijden. Woonerven maken het mogelijk om incidenteel tot aan of dicht bij de woning te komen met de auto, een kleine bestelbus en met hulp- en nooddiensten. De woonerven zijn niet ingericht op vrachtwagens of ander groot materieel. Op woonerven kan, met uitzondering van een enkele mindervalide-parkeerplek, niet geparkeerd worden en er bevinden zich geen entrees van parkeergarages aan deze straten. Op een autovrij woonerf is geen ruimte voor de auto.

Deze erven zijn zo veel mogelijk gericht op verblijven en elkaar informeel ontmoeten in een groene ruimte. Enkel bij hoge uitzondering en onder strikte voorwaarden kan logistiek verkeer worden toegelaten tot de woonerven autovrij. Hiervoor moet ontheffing worden aangevraagd. Hulp- en nooddiensten hebben vrije toegang tot woonerven.

SPELREGEL Spelregel 5.1: Waterlandkwartier is integraal toegankelijk in gebouw en openbare ruimte; Bij bestaande accommodaties en, bouw of verbouw accommodaties wordt rekening gehouden met toegankelijkheid voor mensen met een beperking. Voor de inrichting van de openbare buitenruimte is de CROW richtlijn toegankelijkheid het uitgangspunt.

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 43

PARKEERHUBS EN GARAGES

Vervangen

5.2 Parkeerhubs en garages Het Masterplan laat zich leiden door het STOMP-principe (Stappen-Trappen-OV-MaaS-Privéauto). Het idee achter deze hiërarchie is dat wanneer loop- en fietsafstanden in orde zijn en het OV en MaaS-diensten goed geregeld zijn, een eigen auto minder of zelfs niet noodzakelijk is. Bij de ontwikkeling van het Waterlandkwartier wordt daarom uitgegaan van beperkt autobezit en een geringe autoafhankelijkheid van bewoners, gebruikers en bezoekers. Parkeernormen kunnen bij een goede uitvoering van deze mobiliteitsstrategie drastisch verlaagd worden. De wijze waarop en de voorwaarden om de mobiliteitsstrategie te laten functioneren wordt beschreven in het MPvE (MobiliteitsProgramma van Eisen). AMBITIEUZE PARKEERSTRATEGIE In het Waterlandkwartier wordt geparkeerd in twee typen garages: publieke stallingsgarage en de mobiliteitshub. Beide zijn publiek toegankelijk, ruim opgezet, goed bereikbaar, ruimtelijk herkenbaar en bieden ruimte voor het stallen van de privéauto en deelmobiliteit. In beide type garages worden de parkeerplaatsen verhuurd in plaats van verkocht. Hierdoor kan in het gebied maximaal worden ingezet op een lage parkeernorm, dubbelgebruik van parkeerplekken en blijft het parkeeraanbod flexibel en transformeerbaar over tijd. De mobiliteitHubs in het Waterlandkwartier zijn fysieke locaties waar een overstap tussen modaliteiten kan plaatsvinden.

Het zijn de plekken waar mobiliteitsdiensten en -stromen (fiets, auto en OV) samenkomen, met deelmobiliteit als een centrale component. Wat betreft beeldkwaliteit, zullen het herkenbare gebouwen zijn met duidelijke entrees. Hubs in het Waterlandkwartier voorzien ruimte voor het parkeren van auto’s fietsen en deelmobiliteit gekoppeld aan aanvullend programma. Aanvullend programma verhoogt de aantrekkelijkheid voor de gebruiker en kan zorgen voor nieuwe werkgelegenheid. Voorbeelden van aanvullend programma zijn een buurtkamer, een flexwerkplek, een fietsherstelplaats of een publiek groen dakterras. Andere koppelkansen liggen in infrastructuur voor het opladen van elektrische voertuigen of voor het opwekken en opslaan van energie. SPELREGELS Spelregel 5.2: In het Waterlandkwartier kunnen auto’s en fietsen veilig en comfortabel gestald worden. Stallingsmogelijkheden voor iedereen toegankelijk maken. De parkeergarges voldoen aan NEN 2443. Deze norm geeft de functionele eisen, prestatie-eisen en aanbevelingen voor het ontwerpen van de openbareparkeergarages, en mobiliteitshubs. Spelregel 5.3: Parkeervoorzieningen in het Waterlandkwartier zijn publiek toegankelijk.

De entree van een parkeervoorziening bevindt zich in de openbare ruimte Om de parkeercapaciteit in het Waterlandkwartier maximaal te benutten en daarmee de parkeeropgave te minimaliseren zijn parkeergarages publiek toegankelijk en worden parkeerplekken niet verkocht. Er wordt gewerkt met parkeerabonnementen. Doordat de parkeergarages publiek toegankelijk zijn moeten zij ten allen tijden bereikbaar zijn vanuit het openbaar domein. De entree ligt daardoor aan de openbare ruimte Spelregel 5.4: Een mobiliteitshub is meer dan een parkeergarage voor auto’s en fietsen. Aan de mobiliteitshubs in het Waterlandkwartier wordt aanvullend programma toegevoegd. Het zijn de plekken waar mobiliteitsdiensten en -stromen (fiets, auto en OV) samenkomen, met deelmobiliteit en aanvullende voorzieningen..

Richtlijnen: Om het stallen van de auto aantrekkelijk te maken gelden voor de parkeervoorzieningen in het Waterlandkwartier de volgende richtlijnen: • Garages zijn ruim opgezet, goed verlicht en sociaal veilig • Bewoners passeren vanuit hun woning eerst de alternatieven (fiets) en collectieve ruimten voordat zij de garage

Kwaliteitsplan Waterlandkwartier | 45

AUTO

FIETS

Autoverkeer en inprikkers HUB Bestaande parkeerplaats/garages P Mobiliteitshub (indicatief) HUB P Parkeergarages (indicatief) Woonstraten (indicatief)

Hoofdfietsroute Secundaire fietsroute Lokale fietsroute Fietsparkeren bezoekers - hub

P

VOETGANGERS

OPENBAAR VERVOER

Voetgangersroutes

Spoorweg Zone OV knoop Verkenning toekomstig HOV lijn Bus Halte openbaar vervoer Loopgebied (300 meter)

HUB P

HUB HUB

P P

bereiken • In elke garage is voldoende ruimte voor deelauto’s • De entree van de parkeervoorziening voor voetgangers en fietsers is goed zichtbaar en onderscheidend; de garage zelf en de entree voor de auto’s is minder dominant aanwezig. De garage wordt zo veel mogelijk afgeschermd door ander programma of weggewerkt achter een kwalitatieve gevel • Elke mobiliteitshub heeft een pakketwand

Fietsparkeerstrategie Vanwege de ambitieuze mobiliteitsstrategie waarin vol wordt ingezet op een verminderd autogebruik wordt in een forse toename van het fietsgebruik voorzien voor de bewoners, gebruikers en bezoekers van het Waterlandkwartier. Naast goede routes vraagt dit om hoogwaardige en veilige fietsparkeerplaatsen. In het Waterlandkwartier wordt een fietsparkeerstrategie gehanteerd welke gericht is op kwaliteit en gemak. Voor bewoners in het Waterlandkwartier worden collectieve bewonersstallingen gerealiseerd welke direct gekoppeld zijn aan de appartementen en woningen. Voor gebruikers en bezoekers van het gebied worden publieke fietsenstallingen voorzien. Omdat in de openbare ruimte slechts beperkt ruimte is om het fiets parkeren in te passen, vindt het stallen van fietsen voornamelijk plaats in gebouwde stallingen in de mobiliteitshubs. Voor kortdurend stallen kunnen mensen hun fiets kwijt in vakken, verspreidt over de wijk. SPELREGELS Spelregel 5.5: Voor het bewoners fietsparkeren gelden de normen uitgangspunten uit de Purmerendse bouwbrief. In deze Bouwbrief wordt toegelicht hoe een gemeenschappelijke fietsenberging in combinatie met een inpandige berging zodanig kan worden ingericht dat dit als gelijkwaardig aan een individuele fietsenberging conform het Bouwbesluit wordt beschouwd door de gemeente Purmerend.